Αρχή και τέλος των Ιταλικών Ενόπλων Δυνάμεων κατά τον Β Παγκόσμιο Πόλεμο

Θέμα: Αρχή και τέλος των Ιταλικών Ενόπλων Δυνάμεων κατά τον Β Παγκόσμιο Πόλεμο. Συντάκτης: Νικόλαος Τσίγκας, Γεν. Δντής Υπ. Δικαιοσύνης ε.τ., Πτυχιούχος Ιταλικής Φιλολογίας Ημερομηνία καταχώρησης: 4 Σεπτεμβρίου 2008 1. ΠΡΟΛΟΓΟΣ Στην Ιταλία την δεκαετία του 1930-1940 κυριαρχούσε έντονα, από άκρου εις άκρον ένα σύνθημα με τρεις λέξεις: Ubbidire-Combattere-Vincere «να υπακούεις, να μάχεσαι, να νικάς». Αυτό το σύνθημα ήταν βέβαια παραπλανητικό. Ο ιστορικός μελετητής οπωσδήποτε θα το συμπλήρωνε με άλλες δυο λέξεις: «Conquistare», «να κατακτάς» εδάφη που δεν σου ανήκουν προκειμένου να γίνει πραγματικότητα το όραμα ίδρυσης μιας νέας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας και «Morire» «να πεθαίνεις» είτε σε ήττες είτε σε νίκες. Ο δε τότε αρχηγός (Duce) της φασιστικής Ιταλίας προέτρεπε: «Popolo Italiano Corri Alle Armi», «Ιταλικέ λαέ τρέξε στα όπλα». 2. OΙ ΙΤΑΛΙΚΕΣ ΕΝΟΠΛΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΤΟ 1940 Την 10-6-40, ημερομηνία εισβολής της Ιταλίας στην Γαλλία και προέλασης επί γαλλικού εδάφους σε βάθος 10 χιλιομ., οι ιταλικές ένοπλες δυνάμεις, τόσον εντός ιταλικού εδάφους, όσον και εντός του εδάφους των υπερποντίων κατεχομένων περιοχών (Αλβανίας, Νήσων Αιγαίου, Λιβύης και Ανατολικής Αφρικής, συγκροτούντο ως εξής: Α. ΣΤΡΑΤΟΣ ΞΗΡΑΣ - Στρατιές: 3 1η Δυτικών Άλπεων 2α Ανατολικών Άλπεων 3η Νότου - Σώματα Στρατού: 13 (9 επί ιταλικού εδάφους και 4 επί εδάφους υπερποντίων κτήσεως) - Μεραρχίες: 78 53 σε Ιταλικό έδαφος 8 στην Αλβανία 1 στα Νησιά Αιγαίου 2 στην Ανατολ. Αφρική 14 στην Βόρεια Αφρική (εκ των οποίων 2 Λίβυων) I. Στρατιά Δυτικών Άλπεων. Διοικητής ο πρίγκηπας του Πεδεμοντίου. Είχε αναπτυχθεί κατά μήκος των Δυτικών Άλπεων από το τριεθνές που σχηματίζεται από τα κράτη Γαλλία, Ιταλία, Ελβετία (Alpi Pennine) μέχρι τις Alpi Marittime , δηλαδή τις ακτές της θάλασσας της Λιγουρίας. Περιελάμβανε: 1. Το 4ο Σώμα Στρατού. Διοικητής ο Στρατηγός Alfredo Guzzoni. Ζώνη ενέργειας: από το όρος Monte Rosa (υψόμετρο 4633) επί των ιταλοελβετικών συνόρων, το Μεγάλο San Bernardo -το Coyrmayeyr την Aosta και μέχρι το όρος Monte Granero που βρίσκεται δυτικά της πόλης Pinerolo και του παραπόταμου του Πάδου Pellice. 2. Το 1ο Σώμα Στρατού. Διοικητής ο Στρατηγός Pietro Pintor. Ζώνη Ενέργειας: από το όρος Monte Granero μέχρι τις ακτές της θάλασσας της Λιγουρίας. - Η Στρατιά διέθετε συνολικά 12.500 αξιωματικούς και 300.000 οπλίτες, 22 Μεραρχίες, 4 Συντάγματα Αλπινιστών εκ των οποίων το ένα ανεξάρτητο, 2 Μεικτές Ομάδες αμέσου επεμβάσεως, 4 Iλες Ιππικού, 2949 πυροβόλα (1922 ελαφρού, 1008 μέσου και 19 Βαρέως Πυροβολικού). 30 ελαφρά τεθωρακισμένα οχήματα, 5163 οπλοπολυβόλα, 4271 πολυβόλα, 2487 όλμους των 45 και 664 των 81 χιλ. II. Στρατιά Ανατολικών Άλπεων. Διοικητής ο Στρατηγός Camillo Grossi. Είχε αναπτυχθεί κατά μήκος των Ανατολικών Άλπεων, από το τριεθνές που σχηματίζεται από τα κράτη Αυστρία-Ιταλία-Γιουγκοσλαβία (σήμερα Σλοβενία) μέχρι τις ακτές της Αδριατικής θάλασσας (Alpi Carniche, Alpi Dolomitiche, Alpi Giulie) και δυτικά επί μεγάλου μέρους της πεδιάδας του Πάδου (Λομβαρδία, Εμίλια, Ρωμανία, Βένετο). Περιελάμβανε: 1. Το 2ο Σώμα Στρατού. Διοικητής ο Στρατηγός Vittorio Ambrosio. Ζώνη Ενέργειας: από το Tarvisio (μεθοριακή ιταλική πόλη στο προαναφερθέν τριεθνές) και με νότια κατεύθυνση προς την Gorizia, το Monfalcone, την Trieste, την χερσόνησο Ίστρια, περιοχή Fiume (η σημερινή Rijeka Κροατίας) και περιοχή Pola (η σημερινή Pula Κροατίας), ακτές Αδριατικής. Η δύναμη του Σώματος ήταν μειωμένη στο 60% της εν πολέμω συνθέσεως. 2. Το 6ο Σώμα Στρατού (του Πάδου). Διοικητής ο Στρατηγός Mario Vercellino. Ζώνη ενέργειας: τα γεωγρ. διαμερίσματα της Λομβαρδίας και της Εμίλια της πεδιάδας του Πάδου. Ήταν σε πλήρη σύνθεση. 3. Το 8ο Σώμα Στρατού. Διοικητής ο Δούκας της Bergamo. Ζώνη Ενέργειας: από το Βένετο, την Ρωμανία και μέχρι τις ακτές της Αδριατικής (Δέλτα Πάδου-Ρίμινι). Η δύναμή του μειωμένη στο 60% της εν πολέμω συνθέσεως. - Η Στρατιά αριθμούσε 8500 αξιωματικούς και 195.000 οπλίτες. Διέθετε 20 Μεραρχίες, 1 Σύνταγμα Αλπινιστών, 30 Ιλες Ιππικού, 24 τάγματα μελανοχιτώνων, 946 πυροβόλα (328 μέσου και 618 ελαφρού πυροβολικού) 490 τεθωρακισμένα οχήματα, 4715 οπλοπολυβόλα, 3048 πολυβόλα, 1790 όλμους των 45 και 400 των 81 χιλ. III. Στρατιά Νότου. Διοικητής ο Στρατηγός Emilio de Bono. Είχε αναπτυχθεί στην νότια Ιταλία (Καμπανία, Απουλία, Μπαζιλικάτα, Καλαβρία, Σικελία, Σαρδηνία και λοιποί νήσοι) περιελάμβανε: 1. Το 3ο Σώμα Στρατού. Διοικητής ο Στρατηγός Carlo Geloso. Έδρα η Σικελία. 2. Το 12ο Σώμα Στρατού. Διοικητής ο Στρατηγός Angelo Rossi. Έδρα η Σικελία. 3. Το 13ο Σώμα Στρατού. Διοικητής ο Στρατηγός Augusto De Pignier. Έδρα η Σαρδηνία. - Η Στρατιά, μειωμένη στο 60% της εν πολέμω συνθέσεως, αριθμούσε 3.000 αξιωματικούς και 65.000 οπλίτες και διέθετε 7 Μεραρχίες, 42 τάγματα πεζικού, 14 τάγματα μελανοχιτώνων, 390 πυροβόλα (180 μέσου και 210 ελαφρού πυροβολικού), 1890 οπλοπολυβόλα, 600 πολυβόλα, 882 όλμους των 45 και 210 των 81 χιλ. 4. Το 7ο Σώμα Στρατού. Διοικητής ο Δούκας της Pistoia. Εφεδρικό της Στρατιάς του Νότου είχε μεταφερθεί στο Πεδεμόντιο, στις περιοχές Acqui και Asti, εν όψει της επικείμενης εισβολής της Ιταλίας στην Γαλλία. Οι Μονάδες του, μειωμένες στο 60% της εν πολέμω συνθέσεως αριθμούσαν 2200 αξιωματικούς, 42.000 οπλίτες. Διέθετε 4 Μεραρχίες, 24 τάγματα πεζικού και 8 μελανοχιτώνων, 240 πυροβόλα (120 μέσου και 120 ελαφρού πυροβολικού) 1080 οπλοπολυβόλα, 320 πολυβόλα, 504 όλμους των 45 και 120 των 81 χιλ. 3. ΥΠΕΡΠΟΝΤΙΕΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ I. Ανωτάτη Στρατιωτική Διοίκηση Αλβανίας (ΑΣΔΑ). Διοικητής ο Στρατηγός Sebastiano Visconti Prasca. Την 10-6-1940 διέθετε 5 Μεραρχίες (3 πεζικού, 1 Αλπινιστών και 1 τεθωρακισμένη). 2250 αξιωματικούς, 57.500 Ιταλούς οπλίτες και 11.000 Αλβανούς. Εκτός των ανωτέρω υπήρχαν επίσης 2 Συντάγματα Ιππικού, 22 τάγματα πεζικού, 3 τάγματα Βερσαλλιέρων, 5 Αλπινιστών, 10 πυροβολαρχίες με 194 πυροβόλα (60 μέσου και 134 ελαφρού πυροβολικού). Η ΑΣΔΑ διέθετε: 1021 οπλοπολυβόλα, 709 πολυβόλα, 423 όλμους των 45 και 110 των 81 χιλ. και 180 ελαφρά τεθωρακισμένα οχήματα. - Την 28.10.1940 η δύναμη του ιταλικού στρατού ξηράς στην Αλβανία, εν όψει της επίθεσης κατά της Ελλάδος, απεικονίζεται ενισχυμένη ως εξής: Από το 25ο Σώμα Στρατού με την ονομασία Ciamuria (Τσαμουριά). Διοικητής ο Στρατηγός Carlo Rossi: περιλαμβάνει τις Μεραρχίες: Siena, Ferrara, Centauri (Κενταύρων) τεθωρακισμένη. Από το 26ο Σώμα Στρατού. Διοικητής ο Στρατηγός Gabriele Nasci, περιελάμβανε τις Μεραρχίες: Parma, Piemonte, Venezia και Arezo (να κινείται νοτιοανατολικά). Από την ανεξάρτητη Μεραρχία Αλπινιστών Guilia υπαγόμενη απ’ ευθείας στον στρατηγό Visconti Prasca. Συνολικά η δύναμη παρουσιάζεται αυξημένη κατά 26.250 αξκούς και οπλίτες (59750 την 10/6/40, 86.000 την 28/10/40). II. Ανωτάτη Στρατιωτική Διοίκηση Βορείου Αφρικής. Διοικητής ο Αντιπτέραρχος Italo Balbo. Ζώνη Ενέργειας: η Ιταλική Λιβύη (Libia Italiana) ήτοι: - η Τριπολίτιδα (Πρωτεύουσα η Τρίπολη). - η Κυρηναϊκή (Πρωτεύουσα η Βεγγάζη) - η Φεζζάν ή Φαζζανία (Πρωτεύουσα η Σάμπχα) περιελάμβανε: - 5ο Σώμα Στρατού στην Τριπολίτιδα. Διοκητής ο Στρατηγός Italo Gariboldi. - το 10ο Σώμα Στρατού στην Κυρηναϊκή,. Διοικητης ο Στρατηγός Mario Berti. Ειδικότερα: - 12 Ιταλικές Μεραρχίες (9 πεζικού, 3 Εθνοφρουράς), 2 Μεραρχίες από Λίβυους και 1 Συγκρότημα από εφέδρους της Σαχάρας του οποίου Διοικητής ήταν ο Στρατηγός Sebastiano Gallina. Συνολικά διέθετε: 8900 αξιωματικούς, 184.000 Ιταλούς οπλίτες και 28.495 ένοπλους Λίβυους. Επίσης 1805 πυροβόλα (270 μέσου και 1535 ελαφρού πυροβολικού), 3795 οπλοπολυβόλα, 465 πολυβόλα, 455 όλμους των 45 και 83 των 81 χιλ. και 340 τεθωρακισμένα οχήματα. III. Στρατιωτική Διοίκηση Νήσων Αιγαίου. Διοικητής ο Στρατηγός Cesare Maria de Vecchi - Conte Di Cismon. Ζώνη Ενέργειας επί των νήσων: Αστυπάλαιας, Ρόδου, Χάλκης, Καρπάθου, Κάσου, Τήλου, Νισύρου, Καλύμνου, Λέρου, Πάτμου, Λειψών, Σύμης, Κώ και Καστελλόριζου μετά των παρακειμένων νησίδων. Περιελάμβανε: την Μεραρχία πεζικού «Regina» με 916 αξιωματικούς και 24.150 οπλίτες, 30 πυροβόλα, 270 οπλοπολυβόλα, 80 πολυβόλα, 126 όλμους των 45, και 30 των 81 χιλ. εκτός του οπλισμού των οχυρών, τα οποία υπήρχαν διάσπαρτα στα Δωδεκάνησα. IV. Ανωτάτη Στρατιωτική Διοίκηση Ανατολικής Αφρικής. Διοικητής ο Αντιβασιλέας Amedeo D’ Aosta. Ζώνη Ενέργειας: - Η ιταλική Σομαλία (Somalia Italiana, πρωτεύουσα το Mogandiscu) με την διευκρίνηση ότι η British Somaliland και η Côte Française des Somalis ανήκαν στην βρετανική και γαλλική κατοχή, αντίστοιχα. - η Ερυθραία (πρωτεύουσα η ASMARA, σήμερα ομόσπονδο κράτος της Αιθιοπίας) και - η Αιθιοπία (πρωτεύουσα η Addis Ababa) πρώην Αβυσσυνία. Περιελάμβανε: 2 ιταλικές Μεραρχίες, 16 ιταλικά τάγματα, 3 Ίλες τεθωρακισμένων, 29 ταξιαρχίες αποίκων, 17 αυτόνομα τάγματα αποίκων, 8 Ιλες Ιππικού αποίκων και 22 ανεξάρτητες Μονάδες. Συνολικά διέθετε 5990 αξιωματικούς, 68.000 ιταλούς οπλίτες και 182.000 άποικους οπλίτες, 811 πυροβόλα (97 μέσου και 714 ελαφρού πυροβολικού) 5300 οπλοπολυβόλα, 3300 πολυβόλα, 57 όλμους των 45 και 70 των 81 χιλ. και 48 τεθωρακισμένα οχήματα. - Συνολικά ο Στρατός Ξηράς αριθμούσε: - Αξιωματικούς: 53.000 - Οπλίτες: 1.580.000 - Ο Στρατός Ξηράς ήταν πλαισιωμένος από ειδικά εκπαιδευμένους μαχητές οι οποίοι συγκροτούσαν: α. Το Σώμα των Αλπινιστών. Πρόκειται για στρατιωτικές μονάδες κατάλληλες για ορεινό αγώνα, έφεραν ειδική εξάρτηση και είχαν ειδική εκπαίδευση. Το Σώμα διέθετε: Μονάδες Πεζικού, κυνηγούς, Μονάδες Πυροβολικού, πυροβολητές και εφίππους ακροβολιστές. Για την Ιστορία σημειώνουμε ότι η πρώτη ομάδα Αλπινιστών συγκροτήθηκε από εθελοντές του Γαριβάλδη το 1859 οι οποίοι αρχικά ονομάζονταν κυνηγοί ή ακροβολιστές των Άλπεων (Cacciatori Delle Alpi). Οι αλπινιστές έγραψαν την δική του ιστορία εκδιώκοντας από την ιταλική γη τους αυστριακούς κατακτητές εκείθεν των Άλπεων Dolomitiche και Carniche, απελευθερώνοντας το ανατολικό τμήμα της βόρειας Ιταλίας. Οι αλπινιστές, μαζί με το Ιταλικό πεζικό απώλεσαν 650.000 μαχητές στις γνωστές μάχες των ποταμών Piave, Brenta, Tagliamento, Adige, κατά τα έτη 1915-1916. Ο συγγραφέας Gurzio Malaparte που έζησε μαζί τους σαν πολεμικός ανταποκριτής (ο κατόπιν εκδότης της εφημερίδας La Stampa) περιγράφοντας τον αλπινιστή-μαχητή, έγραφε «είχε μέσα του το μεγάλο μυστικό, ότι για χάρη της πατρίδας θα πάει μια ημέρα να αναπαυθεί σε κάποιο στρατιωτικό νεκροταφείο του πεζικού». «Cimitero de fanteria per la patria forse un giorno ci vengo a cucca». Σε άλλο σημείο έγραφε: «Κατά την επιθεώρηση αλπινιστών ο επιθεωρών ταγματάρχης διατάσσει αλπινιστή να σηκωθεί όρθιος. Αυτός υπακούει, σηκώνεται, αλλ’ αμέσως σωριάζεται ανάμεσα στα χέρια του ταγματάρχη γιατί ένα βλήμα όλμου σε μια μάχη του είχε κόψει το ένα του πόδι. Και ήθελε να το έχει μυστικό από υπερηφάνεια». β. Το Σώμα των Βερσαλλιέρων. Επίλεκτο ανεξάρτητο σώμα του Ιταλικού Πεζικού με ειδική εκπαίδευση. Συγκροτήθηκε το 1836 και περιελάμβανε μόνο 2 Λόχους. Κατά τον Α παγκόσμιο πόλεμο διέθετε 12 Συντάγματα με 36 τάγματα. Οι Μονάδες των υπάγονταν κατ’ ευθείαν στα Σώματα Στρατού. Επίσης, υπάρχουν και οι Μονάδες Μελανοχιτώνων (Camicie Nere), στελεχωμένες από πυρήνες του ιταλικού φασισμού και αποτελούσαν παραστρατιωτικές ομάδες προσκεκολλημένες στον τακτικό στρατό. Β. ΠΟΛΕΜΙΚΟ ΝΑΥΤΙΚΟ Το 1940 η Ιταλία διέθετε 576 πολεμικά πλοία συνολικού εκτοπίσματος 620.000 τόνων και κατετάσσετο πέμπτη ναυτική δύναμη μετά την Μεγάλη Βρετανία, τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Ιαπωνία και τη Γαλλία. Από αυτά όμως αξιόμαχα ήταν τα 295 συνολικού εκτοπίσματος 388.000 τόνων ήτοι 2 θωρηκτά (Cesare και Cavour), 7 καταδρομικά (Trieste, Trento, Bolzano, Zara, Fiume, Gorizia, Pola), 12 ελαφρά καταδρομικά, 94 αντιτορπιλικά, 65 τορπιλοβόλα σκάφη και 115 υποβρύχια. Επίσης προεβλέπετο εντός του Σεπτεμβρίου 1940 να προστεθούν άλλα τρία θωρηκτά τα: Littorio, Vittorio Veneto και Duilio. Τα υπόλοιπα 226 ήταν βοηθητικά μη μαχητικά (ναρκαλιευτικά, εκπαιδευτικά κλπ) και 55 παλαιά μειωμένης μαχητικής ικανότητας. Γ. ΠΟΛΕΜΙΚΗ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑ Διέθετε 1796 πολεμικά αεροσκάφη εκ των οποίων 783 βομβαρδιστικά (ήτοι 403 τύπου Savoia-Marchetti SM79, 132 τύπου Fiat Br20, 104 τύπου Savoia-Marchetti Sm981, 61 τύπου Cant Z 506 (υδροπλάνα), 38 τύπου Cant Z1007, 45 τύπου Caproni Ca 310), 594 καταδιωκτικά- μαχητικά, (ήτοι: 202 τύπου Fiat Cr42, 177 τύπου Fiat Cr 32, 89 τύπου Fiat G50, 77 τύπου Macchi-Castoldi MC200, 30 τύπου Breda Ba88, 12 τύπου Breda Ba 65, 7 τύπου Meridionali Ro 44), 419 αναγνωριστικά (ήτοι 207 τύπου Meridionali Ro 37, 42 τύπου Caproni Ca 309, 19 τύπου Caproni Ca311, 109 τύπου Cant Z501, 42 διαφόρων τύπων (μεταφερόμενα επί πλοίων). 4. 1943. ΑΛΛΑΓΗ ΣΚΗΝΙΚΟΥ - ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΗΤΤΑ Ο αριθμός των υπηρετούντων ανήρχετο σε 84.000 εκ των οποίων 3.040 ήταν αξιωματικοί-πιλότοι, 11.400 υπαξιωματικοί εκ των οποίων οι 3.300 πιλότοι. Η νύχτα της 23ης προς την 24η Ιουλίου 1943 «La Lunga Notte del 43» «η μεγάλη νύχτα», όπως καθιερώθηκε μετά, σημάδεψε ιστορικά την καθαίρεση και την απομάκρυνση του Μουσολίνι από την εξουσία. Η νέα κυβέρνηση του Στρατηγού Badoglio φέρνει την Ιταλία στο πλευρό των Συμμάχων, αφού είχαν προηγηθεί οι ήττες του Ιταλικού στρατού στην Αλβανία, στην Αφρική και στο Ανατολικό Μέτωπο, όπου υποχρεώθηκαν να πολεμήσουν μαζί με τους Γερμανούς. Η συμμαχική εισβολή (Ιούλιος-Αύγουστος-Σεπτέμβριος 43) αρχίζει από τον Νότο: την Σικελία (22 συνολικά εισβολές από αέρος και θαλάσσης), την Καμπανία, την Απουλία, την Καλαβρία, το Άντσιο-Νεττούνο (40 μόνον χιλ. νότια της Ρώμης) και εν συνεχεία επεκτείνεται σε όλη τη χερσόνησο. Παρ’ όλα αυτά ο ιταλικός λαός όμως θα συνεχίσει να ταλαιπωρείται με νέες περιπέτειες. Το σκηνικό αλλάζει. Τώρα ο εχθρός του θα είναι ο πρώην σύμμαχός του, ο γερμανός, και σύμμαχός του οι πρώην εχθροί του, οι συμμαχικές δυνάμεις. Την 3-9-43 υπογράφεται κοντά στην Messina της Σικελίας μεταξύ του στρατηγού Castellano (εκπροσώπου του Στρατηγού Badoglio) και του Στρατηγού Αϊζενχάουερ η ανακωχή, η οποία ανακοινώνεται την 8-9-43 και βρίσκει 700.000 αξιωματικούς και οπλίτες του ιταλικού στρατού, αφημένους στην τύχη τους και στο έλεος του Θεού σε ξένες χώρες. - Στην Αθήνα υπογράφεται από τον ιταλό στρατηγό Vecchiarelli και τον γερμανό στρατηγό Hubert Lanz η παράδοση των ιταλικών στρατευμάτων που βρίσκονταν στην Ελλάδα. Αποδεκατίζεται η υπό τον Στρατηγό Antonio Gandin Μεραρχία Acqui στην Κεφαλλονιά τον Σεπτέμβριο του 1943, όπου εκτελούνται εν ψυχρώ από μονάδες της Βέρμαχτ (και όχι των Ες - Ες) 186 αξιωματικοί και 9.500 Ιταλοί στρατιώτες συνυπολογιζομένων και των 3.000 που επνίγησαν κατά την βύθιση του πλοίου που τους μετέφερε στην Ηπειρωτική Ελλάδα λόγω πρόσκρουσης σε θαλάσσια νάρκη. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη σφαγή ενστόλων στον Β Παγκόσμιο Πόλεμο. Από την Προκήρυξη της Ανώτατης Γερμανικής Διοίκησης Κεφαλλονιάς, προς τους Ιταλούς, που κυκλοφόρησε λίγο πριν από την εκτέλεση, υπενθυμίζουμε τις τρεις τελευταίες φράσεις: «Ιταλοί... Εάν προσχωρήσετε στις γερμανικές δυνάμεις δεν θα υποστείτε καμία κακομεταχείριση. ΚΑΝΕΝΑΣ ΔΕΝ ΘΑ ΤΟΥΦΕΚΙΣΘΗ. Ξέρετε ότι ο γερμανός στρατιώτης τηρεί τον λόγο του». Μια ακόμα σελίδα εντροπής για τα τότε γερμανικά στρατεύματα. Εν συνεχεία ο Στρατηγός Infante παραδίδει την Μεραρχία Pinerolo στην ηγεσία της Ελληνικής Αντίστασης κοντά στην κωμόπολη Πύλη Τρικάλων. Η νέα ρωμαϊκή αυτοκρατορία που είχε οραματισθεί ο ιταλικός φασισμός δεν φάνηκε στον ορίζοντα. Η πολεμική του μηχανή άρχισε να αποσυντίθεται και η οσμή της αποσύνθεσης άρχιζε ήδη να διαχέεται παντού. Οι υπερπόντιες κτήσεις χάνονταν η μία μετά την άλλη. Τα γειτονικά εδάφη που είχε κατακτήσει στην Γαλλία και στην Γιουγκοσλαυια επιστρέφονται. Τα Δωδεκάνησα επιστρέφουν οριστικά στην αγκαλιά της Μητέρας των (Νόμος 518/3-9 Ιανουαρίου 1948 «περί προσαρτήσεως της Δωδεκανήσου στην Ελλάδα»). 5. ΛΑΘΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΟΔΗΓΗΣΑΝ ΣΤΗΝ ΗΤΤΑ Συνοψίζοντες, θα μπορούσαΝε να αναφερθούν μερικά από τα γεγονότα και τα αίτια που έπαιξαν καθοριστικό ρόλο και οδήγησαν τις Ιταλικές Ένοπλες Δυνάμεις στην διάλυσή τους, όπως: 1. Η συνάντηση στο Brennero Χιτλερ - Μουσολίνι και η απόφαση του δεύτερου, καταργώντας το μη εμπόλεμον (non belligeranza), να εμπλακεί στον Β Παγκόσμιο Πόλεμο (κάθετος άξονας Βερολίνο - Ρώμη) ήταν ένα από τα μοιραία λάθη. Τα μέτωπα πολλά και εκτεταμένα, η δε Ιταλία ανέτοιμη κατά ομολογία ηγετών των Ενόπλων Δυνάμεων. 2. Οι διαφωνίες μεταξύ των ηγετών των Ενόπλων Δυνάμεων ήταν σημαντικές. Στο τέλος όμως επικρατούσαν οι απόψεις των φιλοπόλεμων σκληρών πυρήνων του φασισμού. 3. Ο ιταλικός λαός καταπονημένος από τις πολυετείς περιπέτειες εκτός Ιταλίας είχε πλέον συνειδητοποιήσει ότι ο πόλεμος ήταν επιθετικός και όχι αμυντικός, άρα το υψηλό πατριωτικό φρόνημα του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου (1915-1916) ήταν απόν. 4. Λαϊκό έρισμα δεν υπήρχε. Ο λαός ήταν στο περιθώριο, δεν είχε λόγο, ήταν όμως, στην πρώτη γραμμή των μαχών. Η επι χρόνια βία που ασκούσε το φασιστικό καθεστώς είχε δημιουργήσει αντιπάθεια και μίσος προς τις «χρησιμοποιούμενες» από αυτό ένοπλες δυνάμεις. 5. Η ανέχεια μάστιζε τον λαό και οι πολεμικές δαπάνες ήταν δυσβάσταχτες. 6. Τα πολεμικά ανακοινωθέντα (Bolletini) του Ιταλικού Επιτελείου που μεταδίδονταν καθημερινά από το ραδιόφωνο είχαν προπαγανδιστικό χαρακτήρα, διαστρέβλωναν τις ειδήσεις, απέκρυπταν την αλήθεια και προσέφεραν απατηλή αισιοδοξία. 7. Ο Στρατάρχης Badoglio κατά την συνθηκολόγηση δεν έλαβε υπ’ όψη του ότι το ήμισυ του στρατού βρίσκονταν εκτός ιταλικού εδάφους π.χ. Αλβανία, Ελλάδα, Γιουγκοσλαυία, Ρωσία, Βόρεια και Ανατολική Αφρική, ηττημένος, περιπλανώμενος και απηνώς καταδιωκόμενος από τους γερμανούς χωρίς να μπορεί να προστατευθεί και να προσεγγίσει ευχερώς την πατρίδα του. 8. Ο πνευματικός κόσμος της Ιταλίας ήταν αντίθετος στο σύνολό του. Μια μόνο φράση είναι αρκετή για να προσδιορίσει το χάσμα μεταξύ φασιστικού καθεστώτος και διανοουμένων και αυτή είναι η των συγγραφέων της εποχής: Vitaliano Brancati και Leonardo Sciascia. «Ο φασισμός στον τόπο μας κατήντησε μια μεγάλη και ατέλειωτη τραγωδία». Το παρόν κείμενο αφιερώνεται στους νεκρούς Ιταλούς μαχητές του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, που βρίσκονται στα στρατιωτικά νεκροταφεία από το ανατολικό μέτωπο μέχρι τα μέτωπα της Αφρικής, στους «καλότυχους» που θάφτηκαν στην πατρίδα τους και σε αυτούς που δεν βρέθηκαν ΠΟΤΕ. Η ιστορική αυτή αναδρομή, όπως και κάθε άλλη, γίνεται για να ανασύρονται τα ιστορικά γεγονότα από τη λήθη και να γίνονται γνωστά σε αυτούς που δεν τα έζησαν, στους νεώτερους, οι οποίοι θα πρέπει να τα συσχετίζουν με το σήμερα. Χρέος μας, συνεπώς, είναι να διατηρούμε ζωντανή την ιστορία, η οποία και ΔΙΔΑΣΚΕΙ και ΕΠΑΝΑΛΑΜΒΑΝΕΤΑΙ. Πηγές: - Ιστορία Β Παγκοσμίου Πολέμου, Εκδόσεις Mondadori. - Letture Italiane Per Stranieri, Εκδόσεις Mondadori. - Guida Al Novecento. Εκδόσεις Principato Editore Milano.