Η εμπλοκή των ΗΠΑ στον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο (Πριν από ενενήντα χρόνια)

Θέμα: Η εμπλοκή των ΗΠΑ στον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο (Πριν από ενενήντα χρόνια)
 
Συντάκτης: Ιωάννης Λ. Μπακούρος, Υποστράτηγος ε.α.
 
Ημερομηνία καταχώρησης: 2 Νοεμβρίου 2007
 

4 Ιουλίου 1917. Χιλιάδες Παριζιάνοι χειροκροτούν Αμερικανούς στρατιώτες που παρελαύνουν, στην οδό Ριβολί, ανήμερα της εθνικής εορτής των ΗΠΑ. Κοπέλες τους ραίνουν με λουλούδια. Κραυγές ενθουσιασμού:«Ζήτω η Αμερική!»
Λίγες εβδομάδες νωρίτερα, τέλη Ιουνίου 1917, ο στρατηγός Πέρσιγκ (John Pershing) αποβιβαζόταν, με το επιτελείο του και τους πρώτους Αμερικανούς στρατιώτες, στο λιμάνι της Βουλώνης, φωνάζοντας κάπως μελοδραματικά: «Λαφαγιέτ, ήλθαμε!». Γάλλοι και Βρετανοί τον υποδέχονταν σαν σωτήρα.
Τρία, σχεδόν, χρόνια μετά την πρώτη και αποφασιστική μάχη του Μάρνη (Σεπτέμβριος 1914), η κατάσταση των Συμμάχων είναι και πάλι κρισιμη. Οι εφεδρείες της Γαλλίας σε μαχητάς έχουν εξαντληθεί. Η Μ. Βρετανία, με τον εμπορικό της στόλο αποδεκατισμένο από τα γερμανικά υποβρύχια, αντιμετωπίζει το φάσμα της πείνας. Τα αποθέματά της επαρκούν μόνο για έξι εβδομάδες. Η Ρωσία λυγίζει. Η Ιταλία παθαίνει συμφορά στο Καπορέττο (Οκτώβρ. 1917). Η Ρουμανία έχει καταρρεύσει... Οι Σύμμαχοι βρίσκονται, όπως ειπώθηκε χαρακτηριστικά, «με την πλάτη κολλημένη στον τοίχο!»
Οι Γερμανοί έχουν αποδυθεί σε μια τεράστια προσπάθεια να αναγκάσουν τους Συμμάχους σε συνθηκολόγηση, πριν προλάβουν να έλθουν σε βοήθειά των οι Αμερικανοί. Διότι είναι βέβαιον ότι οι ΗΠΑ, σύντομα, θα κηρύξουν τον πόλεμο στην Γερμανία.

Στον αστερισμό του Μονρόε. «Εμείς, στην μακρινή μας Αμερική, υπήρξαμε στην αρχή θεατές», θα παραδεχτεί ο πρόεδρος Γούντρω Ουΐλσων (Woodrow Wilson), μετά τον πόλεμο, το 1919.
Πράγματι, για τον μέσον Αμερικανό ήταν αδιανόητη η σκέψη ότι, κάποτε, η χώρα του θα εμπλεκόταν σε έναν πόλεμο που είχε αρχίσει, πέρα από τον Ατλαντικό, στην Ευρώπη. Η πολιτική παράδοση των ΗΠΑ αντιδρούσε σε κάθε ιδέα συμμαχίας με ξένη χώρα.
Ο Τζώρτζ Ουάσιγκτων, στο αποχαιρετιστήριο μήνυμά του, είχε προειδοποιήσει το έθνος να φυλάγεται από τέτοιους δεσμούς. Ο δε πέμπτος πρόεδρος Μονρόε (James Monroe), με το διάγγελμά του της 2 Δεκ. 1823 είχε επιβάλει την αρχή (το δόγμα) του απομονωτισμού. 1

Όταν οι Γερμανοί παραβίασαν την ουδετερότητα του Βελγίου (4 Αυγ. 1914), οι Αμερικανοί ένιωσαν συμπάθεια για τους Συμμάχους. Συμπάθεια που έγινε πιο έντονη όταν έφτασαν οι ειδήσεις για τις γερμανικές βιαιοπραγίες στα κατεχόμενα εδάφη.
Ένας ειρηνόφιλος προβληματίζεται. Ο Ουΐλσων βρίσκεται σε δίλημμα. Εκατομμύρια Αμερικανών έχουν προγόνους που είχαν έλθει, μετανάστες, από την Γερμανία. Δεν μπορούν να απαλλαγούν από ένα αίσθημα νοσταλγικής αγάπης για την μακρινή γενέτειρα. Επίσης, οι ιρλανδικής καταγωγής πολίτες των ΗΠΑ τρέφουν εχθρικές διαθέσεις για τους Βρετανούς.
Τον Νοέμβριο του 1916, ο Ουΐλσων θα νικήσει, για δεύτερη φορά, στις προεδρικές εκλογές. Το προεκλογικό του σύνθημα:«Μας κράτησε έξω από τον πόλεμο!» θα συσπειρώσει τους ειρηνόφιλους.
Όμως, τα γεγονότα οδηγούν, μοιραίως, στην πολεμική αναμέτρηση. Τα γερμανικά υποβρύχια του φον Τίρπιτς (Alfred von Tirpitz) βυθίζουν εμπορικά πλοία των εμπολέμων στα οποία επιβαίνουν και πολίτες των ΗΠΑ. Χαρακτηριστική η περίπτωση του βρετανικού «Λουζιτάνια» που βυθίστηκε στις 7 Μαΐου 1915, παρασύροντας στον βυθό 1200 επιβάτες, από τους οποίους οι 128 ήταν Αμερικανοί.
Ο βρετανικός στόλος έχει αποκλείσει τα γερμανικά παράλια. Έτσι, τα προϊόντα της αμερικανικής βιομηχανίας, διοχετεύονται, σχεδόν αποκλειστικά, στους Συμμάχους. Και βεβαίως «επί πιστώσει». Παράλληλα Αμερικανοί τραπεζίτες δανειοδοτούν, αφειδώς, τους Συμμάχους, υπολογίζοντας ότι θα εισπράξουν κεφάλαια και τόκους μεταπολεμικώς. Με δυό λόγια, οι κεφαλαιούχοι των ΗΠΑ, φοβούμενοι ότι σε περίπτωση ήττας των Συμμάχων, δεν θα αποζημιωθούν για τις επενδύσεις τους (απλοελληνιστί... θα χάσουν τα λεφτά τους!) επιθυμούν την έξοδο της χώρας των στον πόλεμο εναντίον της Γερμανίας.

Το τηλεγράφημα Τσίμμερμαν. Στον Β΄ Π.Π. την έξοδο της Αμερικής στον πόλεμο δεν την προκάλεσε ο Ρούζβελτ, αλλά οι Ιάπωνες με την επίθεση στο Περλ Χάρμπορ. Στον Α΄ Π.Π. την τελική απόφαση να εμπλακούν οι ΗΠΑ δεν την πήρε ο Ουΐλσων, αλλά... το Γερμανικό Επιτελείο! Ας δούμε, με απλά λόγια, τι συνέβη.
Μετά τον τορπιλλισμό της «Λουζιτάνιας» ο Ουΐλσων, έπειτα από έντονες διακοινώσεις, κατορθώνει να αποσπάσει, από την γερμανική κυβέρνηση, την υπόσχεση ότι ο απεριόριστος υποβρυχιακός πόλεμος θα μετριασθεί. Τα εμπορικά πλοία θα ειδοποιούνται πριν τορπιλλισθούν και θα καταβάλλεται προσπάθεια να διασωθούν οι ναυαγοί. Η υπόσχεση θα τηρηθεί μέχρι το τέλος του 1916.
Όμως, στις 9 Ιανουαρίου 1917, ο Κάϊζερ θα αποφασίσει, έπειτα από εισήγηση των Χίντενμπουργκ - Λούντεντορφ (Hindenburg-Ludendorff), να επαναρχίσει, από 1 Φεβρ. 1917, απεριόριστος υποβρυχιακός πόλεμος. Οι Γερμανοί επιτελάρχες αντιλαμβάνονται ότι αυτό θα προκαλέσει την έξοδο της Αμερικής στον πόλεμο. Ελπίζουν, όμως, ότι τα διακόσια (200) υποβρύχιά τους θα αναγκάσουν τους Συμμάχους να συνθηκολογήσουν πριν γίνει αποτελεσματική η αμερικανική βοήθεια.
Ο Γερμανός ΥΠΕΞ Τσίμμερμαν (Alfred Zimmermann) προκειμένου να επιβραδύνει, ή και να ματαιώσει την πολεμική εμπλοκή της Αμερικής, συλλαμβάνει σχέδιο αυτόχρημα μακιαβελλικό. Να στρέψει εναντίον της δυό δυνάμεις. Το ουδέτερο Μεξικό και... την σύμμαχο των Αγγλο-Γάλλων Ιαπωνίαν!
Στις 16 Ιανουαρίου 1917 στέλνει κρυπτογραφημένο τηλεγράφημα στον γερμανό πρέσβη στο Μεξικό φον Εκχαρτ. Σύμφωνα με αυτό, ο πρέσβης πρέπει να «περάσει» στον Πρόεδρο του Μεξικού, με άκραν μυστικότητα, την ακόλουθη πρόταση. Αν οι ΗΠΑ εγκαταλείψουν την ουδετερότητά τους, Μεξικανικά στρατεύματα να εισβάλουν στο έδαφός τους και να ανακαταλάβουν το Τέξας, την Αριζόνα και το Νέο Μεξικό. (Περιοχές που ανήκαν στο Μεξικό μέχρι τον ατυχή για τους Μεξικανούς πόλεμο του 1846 - 1848).
Και, για να συμπληρωθεί το σατανικό σχέδιο Τσίμμερμαν, ο φον Εκχαρτ, θα πρέπει να πείσει τον Μεξικανό Πρόεδρο να καλέσει, με δική του πρωτοβουλία, την Ιαπωνία σε σύμπραξη.
Έτσι, οι ΗΠΑ θα αντιμετώπιζαν την γερμανική απειλή στα ανατολικά, στον Ατλαντικό, την ιαπωνική στα δυτικά, στον Ειρηνικό και την μεξικανική στα νότια. Αυτό θα υποχρέωνε την Ουάσιγκτων να εγκαταλείψει κάθε σκέψη για ... εγκατάλειψη της ουδετερότητας!.
Στις 23 Φεβρουαρίου ο Βρετανός υπουργός Εξωτερικών Μπάλφουρ (Arthur Balfour) παρουσιάζει το τηλεγράφημα - βόμβα στον Αμερικανό πρεσβευτή στο Λονδίνο Πέϊτζ (Walter Page). Τέσσερις μέρες αργότερα, ο Ουΐλσων είναι πλέον βέβαιος ότι η Γερμανία υποκινεί άμεση επίθεση κατά των ΗΠΑ. Το τηλεγράφημα δημοσιεύεται στις εφημερίδες. Αμφιβολίες για την γνησιότητά του θα διαλυθούν αφού ο Τσίμμερμαν «την ανάγκην φιλοτιμίαν ποιούμενος» θα παραδεχτεί ότι το έχει συντάξει ο ίδιος.
Το ποτήρι έχει ξεχειλίσει! Ο ειρηνόφιλος Ουΐλσων δεν έχει πλέον άλλα περιθώρια χρονοτριβής. Στις 2 Απριλίου θα ζητήσει από το Κογκρέσσο την κήρυξη του πολέμου και στις 6 Απριλίου 1917 θα υπογράψει την απόφαση» «Το δίκαιο είναι πολυτιμότερο από την ειρήνη» θα δηλώσει.
Οι ΗΠΑ είναι από εκείνη τη στιγμή εμπόλεμες με την Γερμανία. Θα κηρύξουν τον πόλεμο εναντίον της Αυστρουγγαρίας μόλις στις 7 Δεκεμβρίου 1917. Δεν θα διακόψουν τις διπλωματικές των σχέσεις με την Τουρκία και την Βουλγαρία.
Η Ιστορία θα καταχωρίσει το τηλεγράφημα Τσίμμερμαν πλάι στο τηλεγράφημα του Εμς που προκάλεσε τον Γαλλο-πρωσσικό πόλεμο το 1870. 2
Η αμερικανική στρατιωτική βοήθεια προς τους Συμμάχους ήταν, στην αρχή, περιορισμένη. Στα τέλη του 1917 είχαν περάσει τον Ατλαντικό μόνον 200.000 οπλίτες. Όμως, η ηθική ενίσχυση ήταν τεράστια. «Η Αμερική έγινε ο αποφασιστικός παράγων του πολέμου!», θα δηλώσει ο Λούντερντορφ. Οι Σύμμαχοι θα αντέξουν αν και χάνουν φορτηγά πλοία ενός εκατομμυρίου τόννων κάθε μήνα! Λίγο πριν από τον τερματισμό του πολέμου θα έχουν μεταφερθεί στη Γαλλία 1.750.000 Αμερικανοί πολεμισταί, και θα έχουν συγκροτηθεί δύο στρατιές.
Θα κλείσουμε με μια πικρή διαπίστωση του Στήβεν Βίνσεντ Μπένε (Stephen Vincent Benét) για την συμμετοχή της Αμερικής στον Α. Π.Π. και για το γεγονός ότι οι Αμερικανοί δεν απεκόμισαν εδαφικά κέρδη: «Το μόνο έδαφος που πήραμε στην Ευρώπη είναι το μικρό εκείνο κομμάτι γης όπου αναπαύονται οι νεκροί μας!».

Υποσημειώσεις:
1 Αξίζει να σημειωθεί ότι στο ίδιο διάγγελμα, ο Μονρόε, παραβιάζοντας, κατά κάποιον τρόπον, το δόγμα του απομονωτισμού, έκανε έκκληση προς τις Ευρωπαϊκές Δυνάμεις να βοηθήσουν τους Έλληνας που αγωνίζονταν για την ανεξαρτησία της πατρίδας των. Πρώτη επίσημη δήλωση υπερ των επαναστατών του 1821.
2. Τηλεγράφημα (13 Ιουλίου 1870) του βασιλιά της Πρωσσίας Γουλιέλμου Α΄ από την λουτρόπολη Ems (κοντά στο Κόμπλεντς) προς τον καγκελλάριον του Βίσμαρκ σχετικά με την υποψηφιότητα ενός Χοεντζόλλερν στον θρόνο της Ισπανίας. Αρχικά είχε 100 λέξεις και ύφος ήπιο. Ο Βίσμαρκ, αφού βεβαιώθηκε από τον Μόλτκε ότι ήσαν σε θέση να νικήσουν την Γαλλία, το κουτσούρεψε σε 20 λέξεις κάνοντάς το προσβλητικό για τους Γάλλους.

Βοηθήματα: 1. Αντρέ Μωρουά, «Ιστορία των Ηνωμένων Πολιτειών», εκδ. «Φίλοι του Βιβλίου», 1947, σελ. 414-421. 2. «Παγκόσμιος Ιστορία», εκδ. Πρωΐα, 1935, σελ. 677, 679, 748, 767-769. 3 P. Hallynck - M. Brunet, «Histoire», 1948, κεφ. XXIII. 4 Λεξικό Ηλιος, Α΄ Π.Π. (Τομος 15), σελ. 244. 5 Encyclopedia International, Grolier, Τόμος 19, «Πέρσιγκ». 6 Allison Ind «Σύντομος Ιστορία της Πληροφορίας», εκδ. ΓΕΣ, 1966, σελ. 156-160. 7 Simon Singh, «Κώδικες και Μυστικά», εκδ. Τραυλός, 2001, σελ. 170-182.