Η επανεμφάνιση της Ρωσίας στα Βαλκάνια και οι εξ’ αυτής επιπτώσεις

Θέμα: Η επανεμφάνιση της Ρωσίας στα Βαλκάνια και οι εξ’ αυτής επιπτώσεις. (Ημερίδα 17 Μαρτίου 2008) Συντάκτης: Φώτιος Μεταλληνός, Αντιστράτηγος ε.α. Ημερομηνία καταχώρησης: 4 Σεπτεμβρίου 2008 1. Εισαγωγή Είναι γνωστό ότι η πετρελαϊκή ενέργεια συνιστά το μέγιστο των παραγόντων της οικονομικής και περαιτέρω εθνικής ισχύος. Η κατοχή και ο έλεγχος των πηγών και του συστήματος διακίνησης της ενέργειας συνιστούν, στη σημερινή εποχή, την αμεσότερη οδό προς τον κοινό αυτοσκοπό μικρών και μεγάλων δυνάμεων, - αυτόν της αύξησης της εθνικής των ισχύος. Εξ αυτού, το κεφάλαιο της πετρελαϊκής ενέργειας παραπέμπει ευθέως στο χώρο της εξωτερικής πολιτικής και των διεθνών σχέσεων. Για να προσθέσουμε ότι η ενεργειακή πολιτική των κρατών της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποτελεί σήμερα το τελευταίο έρεισμα μιας ανεξάρτητης εξωτερικής πολιτικής. Tο κεφάλαιο ενέργεια διανοίγει αυξανόμενα τους διαύλους ενεργειακής διασύνδεσης και πολιτικής συνεργασίας των ευρωπαϊκών χωρών με το Ρωσικό παράγοντα –γεγονός δογματικά απαγορευμένο στη διάρκεια της ψυχροπολεμικής περιόδου. Πρόκειται συνολικά για μια γεωπολιτική σύγκλιση του πανευρωπαϊκού χώρου, με έντονο το γεωστρατηγικό στοιχείο, το οποίο έχει σχέση με τον παράγοντα της ενεργειακής ασφάλειας, και αφορά εξίσου την Ε.Ε., τις ΗΠΑ και τη Ρωσία. Η κύρια προσπάθεια της Ρωσίας επικεντρώνεται σήμερα στην αξιοποίηση της εγχώριας ενέργειας για την κατάκτηση των ευρωπαϊκών αγορών και την πολιτική επανασύνδεση με τις χώρες της πρώην Σ. Ένωσης και της Ε.Ε. Συνολικά η ρωσική ενεργειακή πολιτική – σε πλαίσιο μιας ήπιας εξωτερικής πολιτικής – αποβλέπει στην οικονομική της ενδυνάμωση και αποκατάσταση μιας δικαιωματικής θέσης μεταξύ των Μεγάλων Δυνάμεων. Πρόκειται για ένα μείζονα εθνικό σκοπό της Ρωσίας, απέναντι στην νεοαποικιακή πρακτική του αγγλοσαξωνικού παράγοντα, ο οποίος με στρατιωτικές, κύρια, μεθοδεύσεις επιδιώκει τον έλεγχο και ασφάλεια των ενεργειακών πηγών της μείζονος Μ. Ανατολής, παράλληλα, και την παρεμπόδιση της Ρωσίας να αποκατασταθεί στο ρόλο της Μεγάλης Δύναμης. 2. Το ενεργειακό προφίλ της Ε.Ε. Η Ε.Ε. αποτελεί σήμερα μια από τις μεγαλύτερες παγκοσμίως εισαγωγικές δυνάμεις σε πετρέλαιο, φυσικό αέριο και άνθρακα. Το κύριο ενεργειακό της πρόβλημα είναι η αυξανόμενη εξάρτηση από εισαγόμενα πετρέλαια και αέριο, από χώρες εκτός της Ε.Ε. Η Ε.Ε. εισάγει σήμερα το 45% των πετρελαίων από τη Μ. Ανατολή, και το 40% του φυσικού αερίου από τη Ρωσία, - το υπόλοιπο από Αλγερία και Νορβηγία∙ προβλέπεται δε το 2030 να εισάγει το 90% του πετρελαίου και το 80% του φυσικού αερίου και το 66% του άνθρακα. Με αυτές τις προϋποθέσεις καταβάλλονται οι σύντονες προσπάθειες της Ε.Ε. για μια κοινή ενεργειακή πολιτική των χωρών μελών της, στη βάση ενός θεσμοθετημένου πλαισίου ενεργειακών δεσμών και ανταλλαγών με τις παραγωγικές χώρες. Για την υιοθέτηση ακόμη μιας ενιαίας ενεργειακής πολιτικής στο εσωτερικό της Ε.Ε., - κύρια στο κεφάλαιο της ενεργειακής ασφάλειας και της αξιοποίησης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, ενόψει και των πιεστικών οικολογικών απαιτήσεων. Προς αυτή την κατεύθυνση σημειώνονται πολλαπλές προσπάθειες, τόσο της ομάδας των G-8, στον τομέα της ενεργειακής ασφάλειας σε παγκόσμιο επίπεδο, όσο και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής: 1/ Για συμπερίληψη της ενεργειακής πολιτικής στην κοινή εξωτερική πολιτική της Ε.Ε., 2/ για την υιοθέτηση σχεδίου κοινής ενεργειακής πολιτικής και 3/ για την ολοκλήρωση της αγοράς φυσικού αερίου και ηλεκτρισμού. Για το σκοπό αυτή η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατευθύνει τις προσπάθειες: - Προς τη Ρωσία, στο πλαίσιο ενός ενεργειακού διαλόγου στους τομείς της οικονομίας, των επενδύσεων, της ασφάλειας και του νομικού καθεστώτος των συναλλαγών. - Προς τις χώρες της Μ. Ανατολής και του Περσικού, στο πλαίσιο του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου. - Προς τις χώρες του ΟΠΕΚ, και τις λοιπές πετρελαιοπαραγωγικές χώρες του ευρύτερου Μεσογειακού χώρου. 3. Ο Ενεργειακός παράγων της Ρωσικής Ομοσπονδίας Η Ρωσία κατέχει συνολικά το 1/3 των ενεργειακών αποθεμάτων παγκοσμίως, σε πετρέλαιο και αέριο. Κατέχει τα μεγαλύτερα αποθέματα φυσικού αερίου παγκοσμίως και είναι η δεύτερη εξαγωγική χώρα ακατέργαστου πετρελαίου. Η υψηλότερη παραγωγή ρωσικού πετρελαίου σημειώθηκε το 2005 συμποσούμενη σε 470.196 εκατ. τόνους, που αντιστοιχεί σε 9.44 εκατ. βαρέλια ημερησίως. Με τη εκμετάλλευση των κοιτασμάτων της Δυτικής και Ανατολικής Σιβηρίας, νεώτεροι υπολογισμοί ανεβάζουν την παραγωγή πετρελαίου το 2020, σε 550 έως 590 εκατ. τόνους ετησίως. Η συμφωνία με την Εθνική Εταιρεία Πετρελαίου της Κίνας, -ενός στρατηγικού πλαισίου ενεργειακής διασύνδεσης-, προβλέπεται να διευρυνθεί σε βάθος χρόνου. Πρόκειται για την εναλλακτική επιλογή του Πούτιν απέναντι στην αμερικανική εμμονή για την ελάχιστη δυνατή εξάρτηση της Ε.Ε. από τη ρωσική ενέργεια. 4. Ευρωπαϊκό σύστημα ρωσικών πετρελαιαγωγών. (Χάρτης1: ) 1/ Το βασικό σύστημα πετρελαιαγωγών είναι η Druzhba (φιλία) μήκους 2500 μιλίων και ημερήσιας δυναμικότητας 1.2 έως 1.4 εκατ. βαρελιών ημερησίως. Εκκινεί από τη δυτική Σιβηρία, τα Ουράλια, και τον Κασπιανό χώρο και περιλαμβάνει: Το βόρειο κλάδο: Λευκορωσία- Πολωνία- Γερμανία. Το Νότιο κλάδο: Λευκορωσία- Ουκρανία – Σλοβακία – Τσεχία – Ουγγαρία. 2/ Το σύστημα αγωγών της Βαλτικής, που απολήγει στο λιμένα Primorsk επί του Φινλανδικού κόλπου, - παρακάμπτοντας τις Βαλτικές χώρες- δυναμικότητας 1 εκατ. βαρελιών ημερησίως. 3/ Το σύστημα της θάλασσας Barents με τον κλάδο προς Peachora, δυναμικότητας 1.6 έως 2.4 εκατ. βαρελιών ημερησίως. Προβλέπεται να επεκταθεί μέχρι το λιμένα Munmarsk (ή Indiga), για τη συντόμευση της θαλάσσιας μεταφοράς προς ΗΠΑ. 3/ Τον αγωγό «αντιστροφής» του Μεσανατολικού πετρελαίου, μέσω θαλάσσης, προς το λιμένα Omisalj της Κροατίας, εκείθεν προς Ουγγαρία- Σλοβακία- Τσεχία, μέσω του ρωσικού αγωγού Druzhba∙ που τελικά εξυπηρετεί τη μεταφορά ρωσικού πετρελαίου. 4/ Το σύστημα αγωγών Τουρκίας. Αυτό περιλαμβάνει το αγωγό Μπακού –Τσεϋχαν, αμερικανικών ενδιαφερόντων, με τον παράλληλο -σε εξέλιξη- αγωγό αερίου Μπακού-Ερζερούμ (Χάρτης 1). Πέραν αυτών η Ρωσία σχεδιάζει την κατασκευή πετρελαιαγωγών, παρακαμπτήριων της θαλάσσιας οδού δια των Στενών Βοσπόρου- Δαρδανελίων ως εξής: α/ Σαμψούντα- Άγκυρα- Τσεϋχάν. β/ Μαύρη Θάλασσα- Αν. Θράκη- Αιγαίο. γ/ Τον υπό εξέλιξη αγωγό Μπουργκάς- Αλεξανδροού¬πολη, -όλοι υπό ρωσικό έλεγχο. (Χάρτης 3) 5. Ευρωπαϊκό σύστημα αγωγών φυσικού αερίου.(Χάρτης 1, ) Αυτό περιλαμβάνει δύο κλάδους αγωγών: 1/ Τον κλάδο Yamal- Europa: που προμηθεύει αέριο στην Πολωνία και Γερμανία μέσω Λευκορωσίας. Σχεδιάζεται να συμπληρωθεί με ένα δεύτερο κλάδο, συζητούμενης χάραξης: (Πολωνία-Γερμανία ή Πολωνία–Σλοβακία- Κ. Ευρώπη. 2/ Τον κλάδο φυσικού αερίου Blue Stream, υπό ρωσικό έλεγχο, που συνδέει τη Ρωσία με την Τουρκία. Η Ρωσία σχεδιάζει την επέκταση του Blue Stream, ως εξής: α/ από Άγκυρα προς λιμένα Ceyhan και β/ ενός κλάδου προς Μπουργκάς Βουλγαρίας - Fyrom- Αλβανία- Ιταλία. (Χάρτης 3). 3/ Το σχεδιασμό Αγωγού Αερίου Βορείου Ευρώπης North Stream Πρόταση Ρωσίας-Βρετανίας (2003-2004) δημιουργίας υποθαλάσσιου αγωγού της Βαλτικής μήκους 700 μιλίων, του, που θα συνδέει τη Ρωσία με τη Γερμανία, περαιτέρω την Αγγλία, με παρακλάδια προς Φινλανδία και Σουηδία. 6. Ο ενεργειακός κλάδος της Άπω Ανατολής (Χάρτης 2) Ο ανατολικός αγωγός προς Άπω Ανατολή μέχρι τον τερματικό σταθμό του Angarsk, (Βαϊκάλη) και προτείνεται να επεκταθεί σε μήκος 2500 μιλίων μέχρι το ρωσικό λιμένα Nakhodka, για τον εφοδιασμό της Ιαπωνίας, Ν. Κορέας, ενδεχομένως των ΗΠΑ. Εκτιμώμενη δυναμικότητα 1.6 εκατ. βαρέλια ημερησίως, κόστος κατασκευής 10-18 δις δολάρια, με ιαπωνική συνεισφορά 7 δις. 7. Η Πολιτική Πούτιν του 2000 Η πολιτική Πούτιν του 2000 επικεντρώνεται στη οικονομική ανάκαμψη της Ρωσίας. Αναστέλλει την αδιέξοδη πολιτική προς το Ιράν και Ιράκ, -κατόπιν αμερικανικής πίεσης-, ενώ παράλληλα διαψεύστηκαν οι προσδοκίες μιας πολιτικής συνεργασίας με την Ινδία και την Κίνα. Παρά την άποψη Ρώσων αναλυτών για τη σύμπηξη ενός γεωστρατηγικού σχήματος με τη Γερμανία και Γαλλία, σαν αντίβαρο των αμερικανικών στρατιωτικών επιλογών και επεμβάσεων στη Μ. Ανατολή, ο Πούτιν προσχωρεί στο πλευρό των ΗΠΑ και ΝΑΤΟ, χωρίς και να απορρίπτει την πολιτική τρόικα με τη Γαλλία και Γερμανία. Καλλιεργεί πολύ-δικτυακές σχέσεις με την Κίνα, Ιαπωνία, Ινδία, Κούβα και Ιράν, Ιράκ, και όλες τις φιλικές χώρες της πρώην Σ. Ένωσης και αποφεύγει τις πολιτικές περιπέτειες που απομόνωσαν τη χώρα επί εποχής Γέλτσιν. Επιμελείται την πολιτική και οικονομική συνοχή με τις χώρες της ΚΑΚ, μέσω των πετρελαϊκών επενδύσεων. 8. Αμερικανικός αντίλογος Ο αμερικανικός αντίλογος απέναντι στην προοπτική να καταστεί η Ρωσία μια «ενεργειακή υπερδύναμη» επικεντρώνεται στην αμφισβήτηση της ρωσικής αξιοπιστίας, σαν εξαγωγικής χώρας πετρελαίου. Υποστηρίζει το πρόσκαιρο της ρωσικής παραγωγικότητας και εξαγωγιμότητας, εν απουσία των περαιτέρω προϋποθέσεων για μια αυξητική προοπτική, ώστε να ανταποκριθεί η Ρωσία στις μελλοντικές ανάγκες της ευρωπαϊκής αγοράς. Σαν κύριοι παράγοντες που περιορίζουν τις περαιτέρω δυνατότητες της Ρωσίας κατονομάζονται: 1/ Το ιδεολογικό πλέγμα του κρατικού συγκεντρωτισμού στον τομέα της ενέργειας, που εκτόπισε την ιδιωτική πρωτοβουλία, η οποία συνεισέφερε τα μέγιστα στον κρατικό προϋπολογισμό, στις ενεργειακές επενδύσεις και έρευνα.. Ο Πούτιν, στο σημείο αυτό, επικρίνεται από τους Αμερικανούς ότι έσφαξε τη «χρυσή χήνα» της Ρωσίας. 2/ Ο απηρχαιωμένος εξοπλισμός του συστήματος αγωγών που δεν επιτρέπει την πλήρη εκμετάλλευση της θεωρητικής μεταφορικής ικανότητας των 7 εκατ. βαρελίων ημερησίως, η οποία περιορίζεται στα 4 εκατ., ενώ τα υπόλοιπα μεταφέρονται σιδηροδρομικώς επιβαρύνοντας το τελικό κόστος. Πρόσθετο μειονέκτημα χαρακτηρίζεται το εξαιρετικά μεγάλο μήκος των αγωγών, μέχρι τους λιμένες θαλάσσιας μεταφοράς. Τελικά η Ρωσία, κατά τις αμερικανικές εκτιμήσεις, φέρεται να αποτυγχάνει στο όνειρο της «ενεργειακής υπερδύναμης», εφόσον εμμείνει στο διοικητικό συγκεντρωτισμό, την εθνικοποίηση των εταιρειών και τον περιορισμό τη ιδιωτικής πρωτοβουλίας. Με αφορμή την πρόσκαιρα διακοπή παροχής προς Ουκρανία και Λευκορωσία, λόγω οικονομικών διαφορών, με αναπόφευκτη τη διακοπή και προς στη Γερμανία, ο αγγλο-αμερικανικός τύπος έθεσε ζήτημα αξιοπιστίας της Ρωσίας, η οποία φέρεται να χρησιμοποιεί την ενέργεια σαν πολιτικό όπλο, στην προσπάθεια να συγκρατήσει τις αποσχισθείσες χώρες στο χώρο επιρροής της. Η αμερικανική πλευρά εκφράζει την ανησυχία της για την οικονομική και πολιτική «εισβολή» της Ρωσίας στον ευρωπαϊκό χώρο, η οποία Ρωσία, ενώ περιορίζει στο ελάχιστο τη δράση του ιδιωτικού παράγοντα στο χώρο της, εκμεταλλεύεται στο έπακρο την ελευθερία των δυτικών αγορών, - κάτι που δεν πρέπει να συνεχιστεί. Στη βάση της όλης πολιτικής στάσης απέναντι στο ρωσικό ενεργειακό παράγοντα οι ΗΠΑ πριμοδότησαν τον πετρελαιαγωγό Μπακού-Τσεϋχάν και προωθούν την επέκταση του αγωγού αερίου Blue Stream από Άγκυρα προς Τσεϋχάν. (Χάρτης 1) Πρόκειται συνολικά για ένα ενεργειακό πόλεμο μεταξύ της αγγλοσαξωνικής πλευράς και της Ρωσίας, που, σε συνδυασμό με τη Νατοϊκή διεύρυνση προς ανατολάς, φέρεται να εγκλωβίζει την Ευρωπαϊκή ήπειρο σε ένα νέο «γεωπολιτικό» και «γεωστρατηγικό» διαχωρισμό, με τη Ρωσία στην εκείθεν πλευρά∙ - μια απαραίτητη προϋπόθεση της αμερικανικής παρουσίας στην ευρωπαϊκή ήπειρο, περαιτέρω της ασφάλειας των πετρελαίων της Μ. Ανατολής, - σήμερα και της Κασπίας, Κ. Ασίας. Δηλονότι η βεβιασμένη Νατοϊκή διεύρυνση προς ανατολάς αποτελεί την κούρσα των πετρελαίων. Μια άλλη οπτική, από την ενεργειακή και πολιτική σύγκλιση της Ε.Ε. με το Ρωσικό παράγοντα, είναι η δυνατότητα υποβάθμισης και απαξίωσης των διατλαντικών δεσμών με την αμερικανική δύναμη, προς χάρη μιας πλέον «συνεκτικής» ευρωπαϊκής ηπείρου. Πρόκειται για μια αιωρούμενη άποψη που αγνοεί το μέγεθος των ισχυρών οικονομικών δεσμών της Ευρώπης με τις ΗΠΑ, η υποθετική διάσπαση των οποίων προμηνύει την ανατροπή του όλου οικονομικού συστήματος∙ πέραν αυτού θα πρέπει να συνυπολογίσουμε την πολιτική παράμετρο και παράμετρο ασφαλείας που συνεπάγεται η ευρωπαϊκή παρουσία των ΗΠΑ. Προκειμένου να καταλήξουμε σε μια τελική απάντηση στο ερώτημα περί του μέλλοντος των διατλαντικών σχέσεων, θα καταφύγουμε στους ευρωπαϊκούς και διατλαντικούς θεσμούς, οι οποίοι, υπό τύπον ενός συνεκτικού ιστού, -οικονομικού, πολιτικού και ασφαλείας-, επικαλύπτουν το συνολικό διατλαντικό χώρο των ΗΠΑ της Ε.Ε. και της Ρωσίας. Πρόκειται για ισχυρούς και δοκιμασμένους θεσμούς που οδηγούν προοδευτικά στη διαμόρφωση ενός μείζονος γεωπολιτικού χώρου, ενεργειακής αυτάρκειας και ελεύθερων ανταλλαγών στο συνολικό ευρω-Ατλαντικό χώρο∙ -ένα προσδοκόμενο «χώρο ειρήνης και ευημερίας». Θα αναφερθούμε ακόμη στη Νατοϊκή δυναμική στον ευρωπαϊκό χώρο, που φέρεται να υπερκαλύπτει τη στρατιωτική, εν πολλοίς και πολιτική δυναμική της Ε.Ε. Από το σύνολο των ευρωπαϊκών θεσμών θα αναφερθούμε στους δύο βασικούς παίκτες της ενεργειακής πολιτικής στην ευρωπαϊκή ήπειρο, ήτοι 1/ στην Ε.Ένωση των 27 χωρών και 2/ στην Κοινοπολιτεία Αναξάρτητων Κρατών με τη Ρωσία και 11 χώρες της πρώην Σ. Ένωσης, - Από τους διατλαντικούς θεσμούς θα αναφερθούμε 1/ Στο Νατοϊκό Οργανισμό των 26 χωρών. 2/ Στο Συνεταιρισμό για την Ειρήνη PfP με 23 χώρες 3/ Το Ευρωατλαντικό Συμβούλιο Σύμπραξης: EAPC - ένα forum πολιτικής διαβούλευσης (με 49 χώρες: 26 Νατοϊκές + 23 της PfP). 4/ Στην Ιδρυτική Πράξη ΝΑΤΟ-Ρωσίας (Παρίσι 27 Μαϊ. 97) με το μόνιμο Ρωσο-Νατοϊκό Μικτό Συμβούλιο. 5/ Το Χάρτη Διακεκριμένης Συνεργασίας ΝΑΤΟ-Ουκρανίας (Μαδρίτη Ιούλ. 97) με την Ουκρανο-Νατοϊκή Επιτροπή, και 6/ Στην πολιτική συνεργασία ΝΑΤΟ-ΗΠΑ-Ρωσίας, που προβλέπει την παρουσία της Ρωσίας στη Νατοϊκή τράπεζα των 19 (σήμερα των 26), σα μείζονα παράγοντα της ευρωπαϊκής ασφάλειας, χωρίς και δικαίωμα αρνησικυρίας: veto. Σκοπός των ανωτέρω επαλλήλων Νατογενών forum είναι η κοινή διαβούλευση, η συνεργασία και ο συντονισμός των ενεργειών σε θέματα ευρωπαϊκής ασφάλειας. Η κύρια Νατοϊκή δυναμική εκφράζεται με τη διεύρυνση προς ανατολάς, στο όριο των Βαλτικών χωρών και σε επαφή με τη Ρωσία∙ με μια αύξουσα πολιτική επιρροή στον υπερκαυκάσιο χώρο της Γεωργίας, Αζερίας, και της Ουκρανίας, - χώρες που εξέφρασαν το ενδιαφέρον Νατοϊκής τους ένταξης. Η Νατοϊκή διεύρυνση, κατά την άποψη των ΗΠΑ, συνιστά μια διεύρυνση του ευρωπαϊκού χώρου ασφαλείας, που όμως παίρνει τη μορφή μιας συνολικής περιβολής του Ρωσικού παράγοντα, εν είδει μεταφοράς του Νατοϊκού μετώπου προς ανατολάς. Πρόκειται πρακτικά για μια γεωστρατηγική ρύμη των ΗΠΑ προς ανατολάς με την προμετωπίδα του ΝΑΤΟ, -ρύμη που συμπαρέσυρε και τη Βαλκανική μοίρα. Η αμερικανική εμμονή στη μεταφορά των πυρηνικών στις νεοέν¬τακτες Νατοϊκές χώρες, ακόμη και στην εγκατάσταση της αντιπυραυλικής ασπίδας, δυναμιτίζει τις ανωτέρω προσπάθειες και προκαλεί τις έντονες ρωσικές αντιδράσεις, σε βαθμό υποβάθμισης των Νατοϊκών σχέσεων με τις ΗΠΑ. 9. Οι Πολιτικές επιπτώσεις Προκειμένου να ερμηνεύσουμε ασφαλέστερα τις πολιτικές επιπτώσεις στο συνολικό ευρωπαϊκό και ιδιαίτερα στο Βαλκανικό χώρο, - από την ενεργειακή παρουσία της Ρωσίας, σε συνδυασμό με τις πολιτικές αντιδράσεις των ΗΠΑ και τις στρατιωτικές επεμβάσεις του ΝΑΤΟ στο βαλκανικό χώρο, θα ανατρέξουμε στην εθνική στρατηγική των ΗΠΑ για τον 21ο αιώνα∙ η οποία αποσκοπεί στη «διατήρηση του ηγετικού ρόλου των ΗΠΑ σαν «πλανητικής δύναμης», ένας σκοπός που μεθοδεύεται: 1/ Με την προσπάθεια συνολικού ελέγχου και ασφάλειας των ενεργειακών πηγών της μείζονος Μ. Ανατολής. 2/ Με την ένταξη του Κασπιανού και Κεντροασιατικού χώρου στα ζωτικά ενδιαφέροντα των ΗΠΑ (Εθνική Στρατηγική 1998, Κλίντον), -τον ίδιο δηλαδή ζωτικό χώρο της ρωσικής πλευράς, - το χώρο της ΚΑΚ, που χαρακτηρίζει σαν «εγγύς εξωτερικό» της. 3/ Με την προσπάθεια παρεμπόδισης της Ρωσίας να εξελιχθεί σε «παγκόσμια δύναμη», με παρακάτω επιμέρους μεθοδεύσεις: α/ Με τη Νατοϊκή ρύμη προς Ανατολάς, στο μέτρο μιας ολικής «περιβολής», - πολιτικής, οικονομικής, ενεργειακής και στρατιωτικής. β/ Με την αποτροπή της ρωσικής επιρροής στο Μεσανατολικό χώρο του Ιράν και Ιράκ, και τα επιθυμητά αποτελέσματα στη νέα στρατηγική του προέδρου Πούτιν. γ/ Ειδικά στο βαλκανικό χώρο, η προσπάθεια απεξάρτησης από τη ρωσική ενέργεια μεθοδεύεται με ένα σύστημα αγωγών αμερικανικών ενδιαφερόντων, απ’ ευθείας από τον Κασπιανό χώρο, με εξαίρεση τον αγωγό Μπουργκάς- Αλεξανδρούπολη, -ρωσικών ενδιαφερόντων. (Χάρτης 3). Σαν άμεσες πολιτικές επιπτώσεις εκ της ενεργειακής και πολιτικής διελκυστίνδας ΗΠΑ – Ρωσίας και της όλης Νατοϊκής εμπλοκής επισημάνουμε: 1/ Την ανάδειξη της Τουρκίας σε μείζονα ενεργειακό παράγοντα της Δύσης, με τις ανάλογες επιβαρυντικές επιπτώσεις επί της Κυπριακής μοίρας. 2/ Τις Βαλκανικές επεμβάσεις και το διαμελισμό της «αιρετικής» Γιουγκοσλαβίας, μέσα από τους Νατοϊκούς πολέμους, για την πολιτική «ισοπέδωση» του Βαλκανικού χώρου στο Νατοϊκό δρόμο προς Ανατολάς και την ασφαλή διέλευση της Κασπιανής ενέργειας αμερικανικών ενδιαφερόντων. 3/ Την επισφαλή συμφωνία του Dayton για τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη και τη στρατιωτική επιβολή της ειρήνης στο Βαλκανικό χώρο. 4/ Τον εδαφικό ακρωτηριασμό της Σερβίας, για τη δημιουργία της εξαρτημένης κρατικής οντότητας του Κοσόβου, κατά χοντροειδή παράβαση της Τελικής Πράξης του Ελσίνκι (1975, Άρθρο ΙΙΙ) περί του απαραβίαστου των συνόρων, και με απρόβλεπτες εξελίξεις. 5/ Την τερατώδη προσπάθεια δημιουργίας μιας βιονικής Μακεδονικής εθνικής και κρατικής οντότητας, - ενός ακόμη βαλκανικού προτεκτοράτου τύπου Κουβέιτ- με δυσοίωνες επιπτώσεις στη Βαλκανική σταθερότητα. 6/ Η Ελλάδα, παρά τις περί αντιθέτου πιέσεις επέλεξε την ενεργειακή διασύνδεση με το ρωσικό παράγοντα, (κατά το προηγούμενο της Γερμανίας, της Αυστρίας, Ουγγαρίας, της Βρετανίας και των ΗΠΑ) με το κριτήριο των οικονομικών και στρατηγικών και πολιτικών οφελών, που ενισχύουν το εθνικό της δυναμικό. Επέλεξε ακόμη το Νατοϊκό veto, στην περίπτωση καταστρατήγησης της εθνικής μας ταυτότητας, στην προσπάθεια «διευθέτησης» του Τιτοϊκής έμπνευσης «ψευδομακεδονικού». 7/ Ένας θετικός πολιτικός παράγων στο χώρο της Βαλκανικής είναι η προαγωγή της οικονομικής και πολιτικής συνεργασίας και αλληλεξάρτησης, μέσω της ενεργειακής διασύνδεσης και ανταλλαγών, ενόψει και του επιτακτικού παράγοντα της ενεργειακής ασφάλειας, που επικεντρώνει εξίσου το πολιτικό ενδιαφέρον της Ε.Ε. των ΗΠΑ και Ρωσίας. 10. Συμπεράσματα και Προοπτική Οι διατλαντικοί δεσμοί – πολιτικοί, αμυντικοί, και ιδίως οικονομικοί- είναι αρκούντως ισχυροί και δοκιμασμένοι, ώστε να αντέξουν σε κάθε μελλοντική δοκιμασία. Το ευρωπαϊκό μέλλον των ΗΠΑ είναι βέβαιον σε βάθος χρόνου, ενόψει μάλιστα των σύγχρονων απαιτήσεων και απειλών – ενεργειακών και τρομοκρατικών- που καθιστούν απαραίτητη την αμερικανική παρουσία. Σε ό,τι αφορά την ενεργειακή και πολιτική παρουσία της σύγχρονης Ρωσίας στον ευρω-Ατλαντικό χώρο, το πιθανότερο και ευκταίον είναι ότι οδηγούμαστε προοδευτικά σε ένα ολικό οικουμενικό χώρο οικονομίας και ενεργειακής ασφάλειας, που θα περιλαμβάνει: 1/ τις ΗΠΑ και την Ε.Ε., 2/ τον ενεργειακό χώρο της μείζονος Μ. Ανατολής (Κεντρο-ασιατικό, Κασπιανό, Μεσανατολικό, Βορειοαφρικανικό) στο ρόλο του ενεργειακού εταίρου, και 3/ τη Ρωσική Ομοσπονδία στο ρόλο του μείζονα πολιτικού εταίρου και παράγοντα ασφαλείας, στο πλαίσιο μιας Υψηλής διατλαντικής στρατηγικής ασφαλείας, ικανής να αντεπεξέλθει στις μείζονες απαιτήσεις και προκλήσεις του 21ου αιώνα.