Η Εθνική μας πολιτική και οι επεκτατικές βλέψεις της γείτονας στο Αιγαίο

Θέμα: Η Εθνική μας πολιτική και οι επεκτατικές βλέψεις της γείτονας στο Αιγαίο.
 
Συντάκτης: Δημήτριος Λακαφώσης, Αντιστράτηγος ε.α.
 
Ημερομηνία καταχώρησης: 13 Νοεμβρίου 2007
 

Το Αίγαιο είναι σύμπλεγμα διασπαρμένων 2.463 από τις 3.100 συνολικά στον ελληνικό χώρο νήσους, νησίδες και βραχονησίδες, με αρκετά σε μικρή απόσταση από τις ακτές της Μ. Ασίας. Περικλείει διεθνή και εθνικό ελληνικό χώρο. Το Αιγαίο υπήρξε ανέκαθεν ζωτικής σημασίας τμήμα του ελληνισμού.
Το σημερινό καθεστώς του Αιγαίου έχει καθιερωθεί με διεθνείς συνθήκες και συμφωνίες μετά τον Α Π.Π. Υπήρξε, δε, περίοδος χωρίς αμφισβητήσεις. Από τις αρχές όμως του ’70 η Τουρκία αρχίζει να προβάλει επεκτατικές βλέψεις σε βάρος των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων στο Αιγαίο.

Το Εδαφικό Καθεστώς του Αιγαίου. Στις σχετικές με το εδαφικό καθεστώς του Αιγαίου διεθνείς συνθήκες, ορίζονται:
Στο άρθρο 12 της συνθήκης της Λωζάνης, 1923: η κυριαρχία της Ελλάδας επι των νήσων της Α. Μεσογείου –εκτός Ιμβρου, Τενέδου και Λαγουσών –ιδία των νήσων Λήμνου, Σαμοθράκης, Μυτιλήνης, Χίου, Σάμου και Ικαρίας. Οι νήσοι σε μικρότερη απόσταση από 3 ν.μ. από τις ασιατικές ακτές, παραμένουν σε τουρκική κυριαρχία.
Στο άρθρο 15 της Συνθήκης της Λωζάνης: η Τουρκία παραιτήθηκε υπέρ της Ιταλίας παντός δικαιώματος και τίτλων από Αστυπάλαια, Ρόδο, Χάλκη, Κάρπαθο, Κάσο,Τήλο, Νίσηρο, Κάλυμνο, Λέρο,Πάτμο, Λειψούς, Σύμη και Κω και από τις εξοφλημένες (παρακείμενες) νησίδες ως και από το Καστελόριζο.
Στο άρθρο 4 της συνθήκης ειρήνης των Παρισίων, 10 Φεβ. 47: Η Ιταλία εκχωρεί στην Ελλάδα σε πλήρη κυριαρχία τα νησιά της Δωδεκανήσου.
Υπόψη, προηγήθηκαν της συνθήκης των Παρισίων, οι δύο (2) συνθήκες του 1932 μεταξύ της Ιταλίας και της Τουρκίας για τα Δωδεκάνησα, για τις οποίες θα αναφερθούμε λεπτομερώς στο οικείο θέμα για το καθεστώς τωνΙμίων.
Μονομερείς Απαιτήσεις της Τουρκίας στο Αιγαίο - Αντιδράσεις Ελλάδας - Υφαλοκρηπίδα του Αιγαίου. Η σύμβαση της Γενεύης 1958 και η συνθήκη για το δίκαιο της θάλασσας, 1982, καθορίζουν διεθνώς τα της υφαλοκρηπίδας. Καθορίζεται ως υφαλοκρηπίδα ο βυθός της θάλασσας, μέχρι βάθους 200 μ. και ακόμη παραπέρα μέχρι εκεί που το βάθος των υπερκειμένων υδάτων επιτρέπει την εκμετάλλευση των υποθαλασσίων φυσικών πόρων. Επίσης, καθορίζεται ότι τα νησιά έχουν δική τους υφαλοκρηπίδα, συνεπώς και τα νησιά του Αιγαίου, πράγμα που αρνείται η Τουρκία. Εξάλλου, τα νησιά του Αιγαίου αποτελούν συνέχεια - προέκταση του ελληνικού ηπειρωτικού χώρου (Εύβοια - Άγιο Όρος) και όχι του ασιατικού χώρου, όπως ισχυρίζεται η Τουρκία. Στο διεθνές δίκαιο εφαρμόζεται η μέση γραμμή που στην περίπτωση της Ελλάδας φθάνει ως το μέσο της απόστασης των ασιατικών ηπειρωτικών ακτών από τις ακτές των νήσων του Α. Αιγαίου και όχι από τις ελληνικές ηπειρωτικές ακτές.
Η Τουρκία δηλώνει ότι δε δεσμεύεται από τις συνθήκες. Η θέση της Ελλάδας για την υφαλοκρηπίδα είναι η Χάγη που τελικά η Τουρκία αρνείται.

Ελληνικά Χωρικά Ύδατα και Ελληνικός Εναέριος Χώρος στο Αιγαίο. Από το 1936 για την Ελλάδα τα χωρικά ύδατα είναι 6 ν.μ. Η Ελλάδα τηρεί το δικαίωμα, που απορρέει από τους διεθνείς κανόνες του δικαίου της θάλασσας να τα επεκτείνει στα 12 ν.μ. (και από τα νησιά) όταν κρίνει σκόπιμο. Η Τουρκία δηλώνει ότι κάθε επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ν.μ. αποτελεί αιτία πολέμου - “Casus belli”.
Από το 1931, ο ελληνικός εναέριος χώρος είναι 10 ν.μ. και έκτοτε η Τουρκία δεν έχει προκαλέσει τα 10 ν.μ. Από το 1975, όμως, παραβιάζει συστηματικά τον ελληνικό εναέριο χώρο, όχι μόνο μεταξύ 6 - 10 ν.μ. αλλά και πολλάκις και πάνω από τα ελληνικά νησιά. Τα ελληνικά στρατιωτικά αεροσκάφη αναχαιτίζουν τα τουρκικά που παραβιάζουν τον ελληνικό εναέριο χώρο.

FIR Αθηνών. Ο διεθνής αρμόδιος για την εναέρια κυκλοφορία είναι ο οργανισμός πολιτικής αεροπλοίας (ICAO) που καθιέρωσε τα διάφορα FIRs (συνθήκη Σικάγο, συσκέψεις 1950, 52, 58) που δεν είναι κυριαρχία, είναι λειτουργία - επιχειρησιακός έλεγχος εναερίων περιοχών. Το FIR Αθηνών περιλαμβάνει εθνικό και διεθνή εναέριο χώρο. Σύμφωνα με τις διατάξεις και ρυθμίσεις του ICAO και με βάση τη διεθνή πρακτική, όλα τα αεροσκάφη συμπεριλαμβανομένων και των στρατιωτικών, πρέπει να υποβάλουν σχέδια πτήσης όταν εισέρχονται στο FIR Αθηνών, για λόγους ασφαλείας. Εντούτοις, η Τουρκία δεν κάνει τούτο, με το πρόσχημα ότι η συνθήκη του Σικάγο, 1947 δεν αφορά τα στρατιωτικά αεροσκάφη.

Η Στρατικοποίηση των Νήσων του Αιγαίου. Η στρατικοποίηση της Λήμνου και της Σαμοθράκης βασίζεται στη συνθήκη Μοντρέ - 1936 (21) που αντικατέστησε για το καθεστώς των Στενών τη συνθήκη της Λωζάνης 1923. Ενώ, η Τουρκία ισχυρίζεται ότι τα νησιά δεν εμπίπτουν σ’ αυτή τη συνθήκη. Στα νησιά Λέσβο, Χίο, Σάμος, Ικαρία, συνθήκη της Λωζάνης προβλέπει μερική και ολική αποστρατικοποίηση, όπως αξιεί η Τουρκία. Στα Δωδεκάνησα, με τη συνθήκη των Παρισίων 1947, προβλέπονται δυνάμεις εθνικής φρουράς, για την τοπική άμυνα.
Σεβαστήκαμε για 50 χρόνια περίπου αυτές τις συνθήκες. Όμως, με την εισβολή στην Κύπρο και με τις συνεχείς επεκτατικές επιδιώξεις της Τουρκίας στο Αιγαίο, η Ελλάδα αναγκάζεται, με την παρουσία ελληνικών δυνάμεων, να εξασφαλίσει την άμυνα των νήσων, που είναι αναφαίρετο και εξασφαλισμένο από το άρθρο 51 του καταστατικού των ΗΕ, δικαίωμα.

Έρευνα και Διάσωση μέσα στο FIR Αθηνών. Η περιοχή ευθύνης της Ελλάδας, σύμφωνα με διεθνής συνθήκες, για έρευνα και διάσωση (SAR) σε αεροπορικά και θαλάσσια ατυχήματα, συμπίπτει με το FIR Αθηνών. Η Τουρκία 1989, αυθαίρετα δήλωσε ότι έχει ευθύνη για αεροπορικά και θαλάσσια ατυχήματα στον Εύξεινο Πόντο, στο μισό Αιγαίο, σε μέρος της Α. Μεσογείου και στα κατεχόμενα της Κύπρου. Όμως, ο ICAO στις 7 Μαρτίου 89, διαβεβαίωσε την Ελλάδα ότι η ευθύνη αεροπορικών και θαλασσίων ατυχημάτων εξακολουθεί να παραμένει η ίδια.

Το Νομικό Καθεστώς των Ιμίων. Η κρίση στα Ίμια, Ιαν. ’96, είναι η πρώτη έμπρακτη απόδειξη των τουρκικών διεκδικήσεων σε χερσαίο ελληνικό νησιωτικό χώρο, που έφερε τις δύο χώρες στα πρόθυρα του πολέμου. Ειδικότερα αναφέρονται στις διεθνής συνθήκες:
Πρώτον, συνθήκη Λωζάνης 1923, άρθρο 15: παραχωρούνται από την Τουρκία στην Ιταλία τα νησιά των Δωδεκανήσων και οι παρακείμενες (adjacents) νησίδες. Συνεπώς, και οι βραχονησίδες των Ιμίων.
Δεύτερον, οι δύο συνθήκες 1932, Ιταλίας - Τουρκίας: η πρώτη 4 Ιαν. 32 συνθήκη καθορίζει επακριβώς τα θαλάσσια όρια μεταξύ Καστελορίζου και της τουρκικής ακτής, ως και ότι το Καστελόριζο, η Στρογγύλη και η Ρώ παραχωρούνται στην Ελλάδα (άρθρο 3) και η νησίδα Kara-ada, στο Bodrum, στην Τουρκία (άρθρο 2). Η δεύτερη συμπληρωματική συμφωνία 28 Δεκ. 32 ιχνογραφεί επακριβώς 37 συντεταγμένες, με τις οποίες καθορίζεται το υπόλοιπο των θαλασσίων συνόρων μεταξύ των Δωδεκανήσων και της τουρκικής ακτής. Συγκεκριμένα, στο σημείο 30 αναφέρεται ότι τα σύνορα βορείως των Καλύμνου ακολουθούν τη μέση γραμμή μεταξύ των βραχονησίδων Ιμια (στην πλευρά της Ιταλίας) και της βραχονησίδας Cavus (νυν ΚΑΤΟ) (στην πλευρά της Τουρκίας).
Τρίτον, συνθήκη των Παρισίων, 1947:Ιταλία εκχωρεί την κυριαρχία των νήσων της Δωδεκανήσου στην Ελλάδα, για την συμμετοχή της στο Β Π.Π. Συνεπώς και τα Ίμια.
Εξάλλου, κυκλοφόρησαν και διεθνείς επίσημοι χάρτες από την Ιταλία, τη Γερμανία και τη Βρετανία (βρετανική διοίκηση 1945 - 49), αλλά από την Τουρκία, στο πλαίσιο της συνθήκης του Μοντρέ 1936, όπου η βραχονησίδα Ίμια απεικονίζεται ως ελληνική. Η Τουρκία τώρα ισχυρίζεται ότι η δεύτερη συμφωνία 28 Δεκ. 32 δεν έχει συμπληρωθεί και δεν έχει επικυρωθεί από την ΚΤΕ. Όμως, αυτή η συμφωνία είναι τεχνοκρατικής φύσης και αποσκοπούσε στο να τεθεί σε ισχύ μόνο με τις υπογραφές, όπως και έγινε.
Επομένως, η Ελλάδα ως ανάδοχη χώρα της συνθήκης των Παρισίων έχει όλες τις υποχρεώσεις και τα δικαιώματα, όπως καθορίζει το διεθνές δίκαιο, των συμφωνιών της προκατόχου Ιταλίας με την Τουρκία, για τα Δωδεκάνησα.

Έκθεση Τουρκικών Ενόπλων Δυνάμεων για τα Νησιά του Αιγαίου (Αυγ. 06). Μερικούς μήνες μετά τα Ιμια, με δημοσίευση στο Τουρκικό τύπο, οι πολεμικές ακαδημίες της Τουρκίας εξέδωσαν έκθεση για δήθεν γκρίζες ζώνες σε 100 και πλέον νήσους, νησίδες και βραχονησίδες του Α. Αιγαίου που κατά το Β Π.Π. δεν είχαν καταληφθεί από την Ελλάδα ως ανήκουσες στην Τουρκία σαν συνέχεια της οθωμανικής κυριαρχίας. Επίσης, τονίζεται ότι η τουρκική κυριαρχία συνεχίζεται και στα νησιά που δεν κατονομάζονται στις συμφωνίες, αλλά και σε αυτά που δεν είναι δίπλα στα κατονομαζόμενα, καθώς και σε αυτά που δεν έχουν ίδιο καθεστώς.
Στην έκθεση προβάλλονται μονομερώς τρείς (3) κατηγορίες νησιών με συνεχιζόμενα τουρκικά δικαιώματα:
Πρώτη, τα νησιά που δεν δόθηκαν στην Ελλάδα με το άρθρο 12 της συνθήκης της Λωζάνης 1923 (περίπου 14;) μεταξύ των οποίων και η βραχονησίδα Ζουράφα, 6 ν.μ. από τη Σαμοθράκη, και 8 νήσοι και 3 νησίδες γύρω από την Κρήτη.
Δεύτερη, τα νησιά Υψηλή και Καρα-αντά που υπάγονται στο καθεστώς της συμφωνίας 4ης Ιαν. 32.
Τρίτη, τα νησιά, νησίδες και βραχονησίδες (περίπου 105;) που υπάγονται στο καθεστώς του πρωτοκόλλου της 28ης Δεκ. 32, μεταξύ των οποίων και η Κάλυμνος και η Καραντάκ (Ίμια).

Συμπεράσματα. Από τις αρχές του 1970, η Τουρκία στρέφει επίμονα τα βλέμματά της προς το Αιγαίο. Δεν πρόκειται για συμπτώσεις, αλλά για προσχεδιασμένες συστηματικά μονομερείς και συνεχείς επεκτατικές βλέψεις της Τουρκίας σε βάρος των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων στο Αιγαίο, βλέψεις που δεν αρμόζουν σε χώρα που επιδιώκει σήμερα να ενταχθεί στην Ε.Ε.
Σκοπός της Τουρκίας είναι να δείξει, με συνεχείς αμφισβητήσεις, ότι αυτή έχει με το μέρος της το διεθνές δίκαιο και όχι η Ελλάδα. Να διασύρρει την Ελλάδα σε ένα εφόλης της ύλης διάλογο και διαπραγματεύσεις. Η Ελλάδα, βέβαια, δεν μπορεί και δεν πρόκειτια να συζητήσει, όπως κάθε χώρα, κυριαρχικά της δικαιώματα. Υπαρκτό νομικό θέμα είναι μόνο η οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας του Αιγαίου.
Μήπως συνεπώς, επιβάλλεται να αναπτύξουμε μια επιθετική εναλλακτική διπλωματική στρατηγική στην εθνική μας πολιτική, αφού η Τουρκία δεν αναμένεται να σταματήσει τις επεκτατικές της βλέψεις σε βάρος της Ελλάδας, για να διατηρήσουμε το σημερινό καθεστώς του Αιγαίου αλλά και για άλλα δικαιώματα του Ελληνισμού για τα οποία η Τουρκία φαίνεται να έχει την εσφαλμένη εντύπωση ότι είμαστε διατεθειμένοι να υποχωρήσουμε, εκμεταλλευόμενοι τη δική μας διάθεση, ως ευρωπαϊκή χώρα, για συμπεριφορά καλής γειτονίας.