Μετά το Βουκουρέστι

Θέμα: Μετά το Βουκουρέστι. Συντάκτης: Γεώργιος Παρασκευάς, Υποστράτηγος ε.α. Ημερομηνία καταχώρησης: 15 Οκτωβρίου 2008 Την 2α Απριλίου έλαβε χώρα στο Βουκουρέστι η Σύνοδος Κορυφής των Κρατών - μελών του ΝΑΤΟ. Όπως αναμενόταν υπήρξε μία σύνοδος σοβαρών δυσχερειών, διότι σ’ αυτήν συζητήθηκαν κυρίως το θέμα της εισόδου των τριών Βαλκανικών χωρών, Αλβανίας, Κροατίας και ΠΓΔΜ αλλά και της προσκλήσεως επίσης στο ΝΑΤΟ, της Ουκρανίας και Γεωργίας. Για την είσοδο των δύο τελευταίων σφόδρα αντιτίθεται η Ρωσσία, ενώ για την είσοδο της ΠΓΔΜ αντετίθετο η Χώρα μας, εφ’ όσον μέχρι και την υστάτη στιγμή δεν ευρίσκετο λύση στο θέμα της ονομασίας. Η στάση της ηγεσίας της ΠΓΔΜ και η συμπεριφορά των λαϊκών μαζών που αυτή κινητοποίησε, υπήρξαν άκρως προκλητικές και προσβλητικές προς την χώρα μας, την ιστορία και την ηγεσία μας, οι οποίες ίσως σε κάποιο βαθμό να προκάλεσαν και το αίσθημα κοινής λογικής των λοιπών συμμάχων, πλην βεβαίως των ΗΠΑ. Η ελληνική θέση είχε προ πολλού χρόνου καταστεί σαφής προς τους εταίρους του ΝΑΤΟ, της ΕΕ και βεβαίως προς τον μεσολαβητή του ΟΗΕ και αμερικανοελεγχόμενον κ. Νίμιτς. Η προκλητική και εξόφθαλμα ανθελληνική στάση του προέδρου Μπους, επιμένοντος με δηλώσεις του, ακόμη και την προτεραία της Συνόδου Κορυφής, υπερ της προσκλήσεως της ΠΓΔΜ, πιστεύουμε ότι έδωσε εσφαλμένες εντυπώσεις και τους ιθύνοντες της αμερικανοθρεμένης ηγεσίας των Σκοπίων. Αυτή με πολυάριθμη αντιπροσωπεία έφθασε στο Βουκουρέστι για να δεχθεί την «βεβαία» πρόσκληση εισόδου της στο ΝΑΤΟ. Η πρόσκληση αυτή δεν ήλθε ποτέ. Ήλθε μόνον για την Κροατία και Αλβανία αλλά δεν ήλθε επίσης, ούτε για την Ουκρανία, ούτε και Γεωργία, παρά τις πιέσεις των ΗΠΑ. Η άποψη της Γερμανίας και άλλων ένδεκα χωρών-μελών του ΝΑΤΟ ότι η Ρωσσία θα αντιδρούσε στην διεύρυνση του ΝΑΤΟ προς ανατολάς, που επιβεβαιώθηκε κι από τις δηλώσεις, του συνήθως ήπιου ΥΠΕΞ της Ρωσσίας, επεκράτησε στην Σύνοδο. Έτσι ο πρόεδρος Μπους έφυγε κυριολεκτικά με άδεια χέρια για να συναντήσει τον Πρόεδρο Πούτιν σε θέρετρο της Μαύρης Θάλασσας, όπου συμφώνησαν στο ό,τι εξακολουθούν να διαφωνούν! Το αποτέλεσμα της Συνόδου Κορυφής των Κρατών - Μελών του ΝΑΤΟ της 2 Απριλίου σχετικώς με την πρόσκληση εισόδου στο ΝΑΤΟ της ΠΓΔΜ, δικαίως θεωρήθηκε επιτυχία της Ελληνικής πλευράς. Ήλθε έπειτα από πολύν καιρό και κατά κάποιο τρόπο έθεσε «τα όριά μας» στους φίλους και συμμάχους, κάτι το οποίο θα έπρεπε να είχε γίνει προ πολλού. Δεν υπήρξε βεβαίως ένα τυχαίο αποτέλεσμα. Είναι το αποτέλεσμα εμβριθούς και ενδελεχούς προπαρασκευής σε πολλά διπλωματικά επίπεδα, κυρίως δε το αποτέλεσμα του ελληνικού λαού ενωμένου σαν μία γροθιά κάτω από το σύνολον της πολιτικής του ηγεσίας. Και τούτο είναι το σημαντικότερο κέρδος από την υπόθεση των Σκοπίων μετά την Σύνοδο Κορυφής στο Βουκουρέστι. Επιμένουμε δε στην άποψη ότι αυτή η συμπαγής ενότητα στο ελληνικό εσωτερικό μέτωπο, που έδωσε την δυνατότητα της ακλόνητης επιμονής στην ηγεσία της Χώρας, επάνω στην οποία έσπασαν τα συνεχή κύματα πιέσεων, θα πρέπει να διατηρηθεί και να εδραιωθεί πάση θυσία στο «μετα-Βουκουρέστι» μέλλον. Ο Ελλαδικός αλλά και ο απανταχού Ελληνισμός πρέπει να εξακολουθήσει ενωμένος να αγωνίζεται, τουλάχιστον στο πεδίον της εξωτερικής πολιτικής, ανεξάρτητα από την πολιτική τοποθέτηση του καθενός. Το θέμα της ονομασίας της ΠΓΔΜ, για το οποίο η χώρα μας έκαμε τις μεγαλύτερες δυνατές υποχωρήσεις, παρά την υπερφίαλη στάση και συμπεριφορά της γείτονος, δεν έχει βεβαίως φθάσει στο τέλος του. Θα έχει συνέχεια και σκληρές ακόμη προσπάθειες για ν’ αχθεί σε ένα αποδεκτό αποτέλεσμα. Πρέπει δε να μη λησμονούμε και να έχουμε πάντοτε προ οφθαλμών ότι οι Μεγάλες Δυνάμεις, όπως η ιστορία διδάσκει, ούτε εύκολα παραιτούνται, ούτε λησμονούν αλλά συνήθως μνησικακούν. Μέσα στο πλαίσιο των εθνικών συμφερόντων και επιδιώξεών τους θα καιροφυλακτούν πάντοτε να επιτύχουν όσα επιδιώκουν και να πάρουν την ρεβάνς. Δυστυχώς δε εξακολουθούμε και θα εξακολουθούμε και στο μέλλον να έχουμε δύσκολα θέματα, που όχι μόνο άπτονται αλλά επηρεάζουν σοβαρά την εξωτερική μας πολιτική. Τα Ελληνοτουρκικά θέματα στο Αιγαίον, το Βαλκανικό θέμα της αναγνωρίσεως της ανεξαρτησίας του Κοσσυφοπεδίου και το Κυπριακό θα παρουσιάζουν μελλοντικές εξελίξεις, οι οποίες είναι αδύνατον να μας αφήσουν ποτέ σε ηρεμία. Από την άλλη πλευρά, μετά την διεξαγωγή και τα αποτελέσματα της Συνόδου Κορυφής της 2 Απριλίου, θα πρέπει να καταλήξουμε σε κάποια χρήσιμα συμπεράσματα, πέραν βεβαίως του κεφαλαιώδους σημασίας γεγονότος της καθολικής συμμετοχής και σύμπνοιας, η οποία δημιούργησε το αρραγές εσωτερικό μέτωπο. Η αποτυχία του προέδρου Μπους να πείσει τα λοιπά σημαντικά κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ και να επιβάλει τις απόψεις του σ’ ότι αφορούσε, τόσο την πρόσκληση προς την ΠΓΔΜ, όσον και προς την Ουκρανία και Γεωργία, έρχεται να επιβεβαιώσει ότι η υπερδύναμις, ούτε παντοδύναμη είναι, ούτε αδιαμφισβήτητη στην ορθότητα των αποφάσεών της. Κανείς ασφαλώς δεν αμφισβητεί το βάρος και την επιρροή της αλλά έχει κι αυτή τα πεπερασμένα όριά της. Ήδη η συνέχιση των αιματηρών συγκρούσεων σε Ιρακ και Αφγανιστάν αλλά και η προπέρσυνη αποτυχία των ισραηλινών δυνάμεων, που συνεπικουρούντο από αμερικανικές δυνάμεις και μέσα κατά τον αγώνα τους εναντίον της Χεσμπολάχ στον Λίβανο, έρχεται να επιβεβαιώσει τα ανωτέρω. Εξετάζοντας την στάση των διαφόρων χωρών του ΝΑΤΟ κατά την συζήτηση για την πρόσκληση της ΠΓΔΜ ή όχι, αξίζει να σημειώσουμε την στάση εκείνων, που ετάχθησαν εναντίον της χώρας μας. Σαφώς εναντίον ευρέθηκαν οι ΗΠΑ, η Τουρκία, η Σλοβενία, Τσεχία, Εσθονία και Λιθουανία. Καμμία από αυτές δεν θα πρέπει να αποτελέσει έκπληξη για την στάση που ετήρησε. Οι ΗΠΑ είχαν ταχθεί αναφανδόν εναντίον μας στο θέμα ευθύς εξ αρχής. Δεν υπήρχε περίπτωση διαφοροποιήσεως, διότι ο πρόοδρος Μπους με την λήξη της θητείας του επιθυμούσε να έχει επιλύσει, κατά τις επιθυμίες του, τις βαλκανικές εκκρεμότητες. Άλλωστε η είσοδος της ΠΓΔΜ στο ΝΑΤΟ συμπληρώνει την πλήρη κύκλωση της αντιδραστικής Σερβίας από Νατοϊκές χώρες, δεδομένου ότι οι παλαιοί δεσμοί της Χώρας μας με αυτήν -θεωρουμένης πλέον ως εν δυνάμει ρωσσικός «δορυφόρος»- δεν εμπνέουν εμπιστοσύνη στις ΗΠΑ. Επιπλέον το έδαφος της ΠΓΔΜ θα αποτελέσει χώρον διελεύσεως ενεργειακού αγωγού από την Βουλγαρία μέχρι της Αυλώνας στην Αλβανία, όταν και εάν κατασκευασθεί. Είναι εδάφη, στα οποία οι ΗΠΑ έχουν ήδη μέγιστη επιρροή και αναμένεται να την έχουν, τουλάχιστον στο μεσοπρόθεσμο μέλλον. Ασφαλώς ούτε και η τουρκική στάση θα έπρεπε να αναμένεται διαφορετική. Πρέπει να αντιληφθούμε ότι για την Τουρκία θα αποτελούμε μόνιμον αντίπαλο, τουλάχιστον όσο το θέμα της πλήρους εντάξεως στην ΕΕ δεν ευοδούται. Προς το παρόν όλες σχεδόν οι ενέργειες της ΕΕ καθώς και η αρνητική στάση αρκετών ευρωπαίων εταίρων εξακολουθούν να δείχνουν εστραμένη την πλάτη τους προς την Τουρκία. Τα θέματα του Αιγαίου και της Κύπρου, εφ’ όσον η Τουρκία δεν τα επιλύσει κατά τα συμφέροντά της, δεν επιτρέπουν την ύπαρξη πραγματικής διαθέσεως ειρήνης, παρ’όλες τις κατά καιρούς θεατρικές παραστάσεις φιλίας. Επιπλέον, με την πλήρη ευθυγράμμισή της προς τις ΗΠΑ, εξοφλεί κάτι από την οφειλή της προς αυτές, που συναίνεσαν στο να διενεργήσει επιθέσεις κατά του PKK στις παραμεθόριες περιοχές του Κουρδικού Ιράκ. Για τις υπόλοιπες χώρες, που υποστήριξαν την είσοδο της ΠΓΔΜ στο ΝΑΤΟ, αυτό ήταν αναμενόμενο, καθ’ όσον ευρίσκονται από πολιτικοοικονομικής καταστάσεως υπό την πλήρη επιρροή των ΗΠΑ, όπως και η Χώρα μας κατά την δεκαετία του 1950. Αξίζει επίσης να σχολιασθεί τόσον η «απουσία» της Μ. Βρετανίας από τις συζητήσεις, όσον και η ουδετερότητα από πλευράς Βουλγαρίας. Φαίνεται ότι η στάση του νέου βρετανού πρωθυπουργού Γκόρντον Μπράουν προοιωνίζει κάποια διαφοροποίηση της εξωτερικής πολιτικής του Ηνωμένου Βασιλείου, σχετικά με την μέχρι πρότινος ακολουθουμένη και πλήρως ευθυγραμμισμένη με την των ΗΠΑ, του πρώην πρωθυπουργού Τόνυ Μπλαίρ. Η Βουλγαρική στάση της ουδετερότητος έπρεπε κι αυτή να αναμένεται. Αφ’ ενός μεν δεν έρχεται σε πλήρη αντίθεση προς τις ΗΠΑ, αφ’ ετέρου δε είναι συνεπής προς τα αναγραφόμενα στο Βουλγαρικό Εθνικό Δόγμα. Σε παράγραφο τούτου σχετική με τον σωβινισμό (εννοείται των γειτονικών της Βουλγαρίας χωρών), αναφέρονται τα ακόλουθα: «Ένα τέτοιο σωβινισμό εκδηλώνουν οι γείτονές μας στην διάρκεια των πολέμων. Αυτοί άρπαξαν εδάφη ανέκαθεν βουλγαρικά με βουλγαρικούς πληθυσμούς. Σερβία: Το βουλγαρικό Πομοράβιε, το Τιμόσκο, τις Δυτικές περιοχές και την Μακεδονία του Βαρδάρη (Βλέπε ΠΓΔΜ), και...». Επομένως κάθε περίπτωση τυχόν αποτυχίας της ΠΓΔΜ στην ενίσχυση και ενδυνάμωση της κρατικής της οντότητας θα αντιμετωπίζεται ευνοϊκά από την Βουλγαρία. Ένα υπό προθεσμία κρατικό μόρφωμα, όπως μπορεί να θεωρηθεί το κράτος των Σκοπίων, διατρέχει τον κίνδυνο διασπάσεώς του, κυρίως λόγω της μεγάλης Αλβανικής μειοψηφίας που ενδεχομένως υπερβαίνει το 30%. Εάν διαλυθεί στα εξ ων συνετέθη, δίδει την ευκαιρία στους Βουλγάρους να ενσωματώσουν ενδεχομένως τον υπόλοιπο πληθυσμό, η γλώσσα του οποίου και η εθνική του συνείδηση βρίσκονται πολύ πλησίον τους, όπως απεδείχθη στο πρόσφατο παρελθόν. (Γερμανική εισβολή στην Γιουγκοσλαβία από τα ανατολικά σύνορα, ενθουσιώδης υποδοχή των Ναζιστικών στρατευμάτων από τους Σκοπιανούς κλπ). Με την μάλλον απόμακρη περίπτωση εισόδου της ΠΓΔΜ και γενικά των Δυτικών Βαλκανιών στην ΕΕ, η οποία προς το παρόν αλλά και το εγγύς μέλλον δεν φαίνεται να διαθέτει ενιαία εξωτερική πολιτική και άμυνα, τούτο δεν μπορεί ν’ αποκλεισθεί. Καταλήγοντες πρέπει να συμπεράνουμε ότι θα υπάρξουν ακόμη δύσκολες διαδοχικές προσπάθειες για ν’ αχθεί σε αίσιον πέρας το θέμα της ονομασίας των Σκοπίων. Όλες αυτές οι προσπάθειες πρέπει να γίνουν εντός των διεθνών οργανισμών και των συμμαχιών, όπου η Χώρα μας ανήκει, με σκληρή εργασία, ενημερώσεως των εταίρων μας. Υπεράνω δε όλων με την διατήρηση ενός συμπαγούς και αρραγούς εσωτερικού μετώπου, όπως έγινε προσφάτως, του οποίου η σύμπνοια θα αντανακλάται και στους Έλληνες της απανταχού διασποράς, της οποίας η θετική συμμετοχή ή επιρροή σε κέντρα λήψεως αποφάσεων πολλές φορές μπορεί να είναι πολύ εποικοδομητική.