Μια εποποιία με άδοξον τέλος (Αντιπανηγυρικός δια την 28ην Οκτωβρίου)

Θέμα: Μια εποποιία με άδοξον τέλος (Αντιπανηγυρικός δια την 28ην Οκτωβρίου)
 
Συντάκτης: Ιωάννης Λ. Μπακούρος, Υποστράτηγος ε.α.
 
Ημερομηνία καταχώρησης: 22 Νοεμβρίου 2007
 

Με εθνική περηφάνεια, αλλά και ενδόμυχη πικρία γιορτάζουμε την 28ην Οκτωβρίου 1940. Την πιο ένδοξη ημέρα του νεότερου Ελληνισμού. Την ημέρα που η παγκόσμια Ιστορία μας κάλεσε να δώσουμε εξετάσεις. Μας πέρασε από το καμίνι της δοκιμασίας. και βρεθήκαμε άξιοι να γράφουμε, στην ταυτότητά μας, ότι είμαστε Έλληνες. προνόμιο βαρύ. Τραγικό. Ωραίο!

Περηφάνεια, γιατί εκείνη την άγια μέρα η πατρίδα μας ξανάγινε αυτό που ήταν. Αυτό που θα είναι. Η Δόξα αγκάλιασε την αιώνια αγαπημένη της την Ελλάδα. Οι Έλληνες ξαναβρήκαμε το αρχαίο ανάστημά μας. Βρεθήκαμε στην πρωτοπορία των Ελεύθερων Λαών. Προπορευόμενοι. Πρώτοι!

Πικρία, γιατί δυστυχώς οι θυσίες μας δεν δικαιώθηκαν. Οι φίλοι και σύμμαχοί μας, κυρίως οι Βρετανοί, φρόντισαν να ξεχάσουν τις υποσχέσεις τους. Υποσχέσεις επίσημες και δε-σμευτικές. Υποσχέσεις τις οποίες δεν είχε ζητήσει ο περήφανος λαός μας.
Τα άγρια χαράματα της 28ης Οκτωβρίου 1940 θα ριχτεί στον αγώνα, χωρίς να απαιτήσει εγγυήσεις. Άλλοι, οι «Μεγάλοι» της Γης θα σπεύσουν να του προσφέρουν, αφειδώλευτα, υποσχέσεις. «Μαζί θα μοιρασθώμεν την Νίκην» θα τον βεβαιώσουν. και θα τους πιστέψει. Έκθαμβος από τα κατορθώματα των στρατευμένων παιδιών του, μεθυσμένος «απ’ τ’ αθάνατο κρασί του Εικοσιένα» όπως πρόσταζε ο ποιητής, θα στηρίξει πάνω σ’ αυτήν την υπόσχεση, όλες του τις ελπίδες κι όλα τα όνειρα για μια μεταπολεμική Μεγάλη Ελλάδα.
Με την ελπίδα της μεταπολεμικής δικαίωσης θα κάνει «υπομονή και κουράγιο» και θα αντέξει τις θυσίες του πολέμου και το μαρτύριο της κατοχής.

Η συμμαχική κακοπιστία. Κάποτε τα πυροβόλα θα σιγήσουν. Τα Ελεύθερα Έθνη θα πανηγυρίσουν την νίκη τους. Στις όχθες του Σηκουάνα θα αρχίσει τις εργασίες της η Διάσκεψη της Ειρήνης. Σ’ αυτήν θα στρέψει τα βλέμματά του ο λαός μας . Είναι βέβαιος ότι έχει έλθει η ώρα να δικαιωθεί. Σίγουρος ότι «...εις το βήμα της Διασκέψεως θα έφθανε η φωνή των αθανάτων νεκρών μας και θα εύρισκεν απήχησιν εις την συνείδησιν όλων των συμμάχων...» (Αγόρευση στη Βουλή του Γεωργίου Παπανδρέου, 3 Οκτωβρίου 1946).
Όμως, στη Διάσκεψη δεν θα επικρατήσει το Δίκαιον. Θα κυριαρχήσουν τα συμφέροντα. Θα αρχίσουν τα παζαρέμματα. Θα ζητηθεί από την Ελλάδα να θυσιαστεί και για την Ειρήνη, όπως θυσιάστηκε για τον Πόλεμο.
«...Το Λονδίνον και η Ουάσιγκτον εθυσίασαν την Ελλάδα, δια να εξευμενίσουν την Μόσχα και να εξασφαλίσουν την συγκατάθεσή της, στην παραχώρηση της Τεργέστης στην Ιταλία» (Παρισινή «Ετουάλ ντυ Σουάρ» της 11 Οκτ. 1946).
Και βεβαίως, η Μόσχα, έχοντας υποχωρήσει στο θέμα της Τεργέστης, δεν ήταν καθόλου διατεθειμένη, να υποχωρήσει ξανά και να συγκατατεθεί στην απόδοση της Βορείου Ηπείρου στην Ελλάδα. Έτσι, η ελληνικότατη Β. Ήπειρος, που στα χώματά της τα στρατευμένα νιάτα της πατρίδας μας είχαν εξαγοράσει, με το αίμα τους, την πρώτη συμμαχική νίκη, θα παραμείνει, για τρίτη φορά, μακριά από την μητρική αγκαλιά.
Η απογοήτευση. Ο λαός μας συναισθηματικός, παρορμητικός και αυθόρμητος θα δεχτεί τα δυσάρεστα νέα από το Παρίσι με θλίψη, οργή και αγανάκτηση. Θα θυμηθεί κάποιον άλλον Οκτώβριο, μόλις έξι χρόνια νωρίτερα. Το «ΟΧΙ» της 28ης Οκτωβρίου του Σαράντα. Την απίστευτη εποποιία στα βορειοηπειρωτικά βουνά. Τους ύμνους και τα εγκώμια που ακούστηκαν τότε. Ύμνους και εγκώμια από ολόκληρη την ανθρωπότητα. Μια ανθρωπότητα, μέχρι τότε, ,φοβισμένη, καταπτοημένη, πανικόβλητη. Μια ανθρωπότητα που είχε πιστέψει ότι οι δυνάμεις του Άξονος ήταν αήττητες. Μια ανθρωπότητα που δεν μπορούσε να φαντασθεί ότι, σε μια μικρή γωνιά της Γης, θα γινόταν το θαύμα. Η Νίκη θα άλλαζε στρατόπεδο. Χάρη σε έναν μικρό, σε πλήθος, λαό. Έναν λαό που φέρει στους ώμους του φορτίο βαρύτατο. Το δοξασμένο παρελθόν του. Έναν λαόν που, όταν πλακώσει η δύσκολη ώρα, ξεχνά την φτώχεια και την κακομοιριά του και θυμάται ένα πράγμα. Ένα και μόνο πράγμα. Την κληρονομιά του, την Ιστορία του, τους Μαραθώνες, τις Θερμοπύλες, την Πύλη του Ρωμανού, το Μανιάκι. Και μεγαλουργεί. Και μαθαίνει τους άλλους λαούς πως να ζουν και, στην ανάγκη, πως να πεθαίνουν!
«...Αν ήτο Μοσσούλη η Ελλάς!». Μέσα σε ατμόσφαιρα πένθους γιορτάσαμε, το 1946, την έκτην επέτειον του «ΟΧΙ».
«...Δεν κηδεύομεν την Ελλάδα. Η Ελλάς δεν πεθαίνει! Δεν απέθανε όταν το όνομά της είχε σβησθεί, επί αιώνας, από τον χάρτην» -θα γράψει η Ακρόπολις στις 6 Οκτ. 1946- «Δεν κη-δεύομεν την Ελλάδα. Εκηδεύσαμεν, όμως, την πίστιν μας προς το Δίκαιον και την εμπιστοσύνην προς τους φίλους μας... Αν ήτο Μοσσούλη η Ελλάς! Αν έβγαζε πετρέλαια αντί να έχει τον Παρθενώνα!... Αν ήτο άπιστος! Αν οι φίλοι της δεν εσκέπτοντο: «ό,τι και να της κάνουμε της Ελλάδος, δεν μας προδίδει...».
Κυνική υπήρξε η στάση, ιδίως των Βρετανών, παρ’ όλον ότι είχαμε σταθεί στο πλευρό τους, στην δυσκολότερη ώρα της Ιστορίας τους. Όταν, ολομόναχοι, ετοιμάζονταν να αποκρούσουν γερμανικήν απόβαση στο νησί τους.
Θρασύτατος, ο Βρεττανός υφυπουργός Εξωτερικών Μακ Νήλ (Mc Neil) θα μας ζητήσει... και τα ρέστα! Θα μας εξηγήσει το πόσο ακριβά κόστισε, στην Αγγλία, η στρατιωτική βοήθεια στην Ελλάδα. Την αποστομωτική απάντηση θα του την δώσει ο αξέχαστος αρθρογράφος Παύλος Παλαιολόγος. Θα γράψει στο «ΒΗΜΑ», στις 17 Νοε. 1945: «Δάκρυα χαράς μάς έρχονται στα μάτια Εξοχώτατε, για τις θυσίες στις οποίες υποβλήθηκε η χώρα σας, για να βοηθήσει την δική μας χώρα. Σαράντα έξι εκατομμύρια λίρες -μας το θυμίσατε- σας εστοίχισε το «ΟΧΙ» μας που στοίχισε σ’ εμάς ένα δάσος από σταυρούς κι άλλο ένα από δεκανίκια!»
Και η λαϊκή μούσα, με την φωνή της αλησμόνητης Σοφίας Βέμπο θα τραγουδήσει: «...κι ας σου τη σκάσανε, με μπαμπεσιά, οι σύμμαχοι στη μοιρασιά, κάνε κουράγιο Ελλάδα μας να μη μας αρρωστήσεις, γιατί το θέλει ο Θεός να ζήσεις και θα ζήσεις».
Διχόνοια. ο καρκίνος της φυλής μας. Δικαιολογημένη η οδύνη του λαού μας. Και η οδύνη του θα γίνεται αβάσταχτη όταν, σε στιγμές περισυλλογής και αυτογνωσίας, θα φωλιάζει στα τρίσβαθα της ψυχής του η τύψη για τα λάθη τα δικά του. Λάθη που διευκόλυναν την συμμαχικήν κακοπιστίαν και δολιότητα. Διότι ο ηρωισμός του δεν συνοδεύτηκε από σύνεση. Διότι υπήρξε λάθος μοιραίο το ότι η μεγαλειώδης εθνική του Αντίσταση κατακερματίστηκε σε οργανώσεις αντιμαχόμενες. Διότι, τέλος, την επαύριον της Νίκης αντιμετώπισε διχασμένος την συμμαχικήν αχαριστίαν. Αδύναμος να αγωνισθεί σθεναρά για τις εθνικές του διεκδικήσεις.
Ενωμένος στον πόλεμο, διχασμένος στην κατοχή, αλληλοσπαρασσόμενος μετά την απελευθέρωση.
Σφάλματα και παραλείψεις. Η πολιτική ηγεσία δεν εκμεταλλεύτηκε, εγκαίρως, τις στρατιωτικές μας επιτυχίες και δεν φρόντισε να μετατρέψει τους ύμνους και τα εγκώμια, σε συγκεκριμένες, ξεκάθαρες συμμαχικές δεσμεύσεις. Όχι, βεβαίως, την ημέρα της 28ης Οκτωβρίου. Αυτό θα της αφαιρούσε κάτι από το μεγαλείον της. Αλλά τις αμέσως επόμενες ημέρες. Εφόσον «το σίδηρον ήτο ακόμη ζεστόν» θα γράψει ο Αλέξης Κύρου, στα «όνειρα και Πραγματικότης», σελ. 194.
Θα προσθέσει δε ότι στις 22 Νοεμβρίου, με την απελευθέρωση της Κορυτσάς, ο Τσώρτσιλ έστελνε συγχαρητήριο τηλεγράφημα στον Ι. Μεταξά, το οποίον τελείωνε με το «Ζήτω η Ελλάς» γραμμένο ελληνικά! Στην απάντησή του ο Έλλην πρωθυπουργός διεκήρυσσε, δυστυχώς αβασάνιστα, ότι ο αγώνας εκείνος διεξαγόταν «...δια την απελευθέρωσιν της Αλβανίας» χωρίς να κάνει την παραμικρή μνείαν για τους υπόδουλους Βορειοηπειρώτας!
Στην ίδια σελίδα, ο Κύρου σημειώνει ότι υπήρξε ολέθρια «η παράλειψις της εγκαίρου προβολής των εθνικών μας διεκδικήσεων». Θα αφήσουμε, δυστυχώς, να παρέλθουν άπρακτα πέντε μήνες και μόνον την 31 Μαρτίου και την 12 Απριλίου 1941, ο τότε πρωθυπουργός μας Αλ. Κοριζής θα θέσει θέμα Κύπρου. Σοβαρόν σφάλμα θα γράψει ο Κύρου ήταν «...το ότι δεν εθέσαμεν και εκείνο και τα άλλα εθνικά μας θέματα κατά την εποχήν του μεσουρανήματος της ελληνικής δόξης, αλλά το εσκέφθημεν μόνον εις τα πρόθυρα της χιτλερικής επιθέσεως».
«Και διηγώντας τα να κλαίς!» Η αλλαγή στη στάση των Συμμάχων έγινε σταδιακά. και τα σημάδια για την μεταστροφή των διαθέσεών τους απέναντί μας ήταν κραυγαλέα.
Προκαλούν ναυτίαν οι προσπάθειες των Βρετανών να προσεταιρισθούν την Τουρκίαν (τον «Επιτήδειον Ουδέτερον» κατά τον Frank Weber) και να την βγάλουν στον πόλεμο, προσφέροντάς της εδαφικά ανταλλάγματα εις βάρος της Ελλάδος!
Παράλληλα, τον Δεκέμβριο 1942, το Λονδίνον χαρακτηρίζει την Αλβανία ως ένα από τα πρώτα θύματα της φασιστικής επιθέσεως και δηλώνει ότι «επιθυμεί να ίδη την Αλβανίαν ελευθέραν από τον ιταλικόν ζυγόν και αποκατεστημένην εις την ανεξαρτησίαν της». Σήμα κινδύνου για το μέλλον της Βορείου Ηπείρου. Εμείς, όμως, με ελάχιστες εξαιρέσεις (Παναγιώτης Κανελλόπουλος) θα αδιαφορήσουμε. Θα συνεχίσουμε τις εθνοκτόνες διαμάχες μας (απλοελληνιστί την αλληλοφαγωμάρα μας) αντί να ενώσουμε τις δυνάμεις μας, για να αντιμετωπίσουμε, ενωμένοι, τον απειλητικόν κίνδυνον. Έχοντας, ως βολικό άλλοθι, την αισιοδοξίαν ότι οι σύμμαχοι, στο τέλος, θα πραγματοποιούσαν τις υποσχέσεις των. Αισιοδοξία εγκληματική αφού πριν από είκοσι, μόλις, χρόνια οι ίδιοι σύμμαχοι, με την μεταστροφή της πολιτικής των, μας είχαν οδηγήσει στην απώλεια της Ιωνίας και της Ανατολικής Θράκης.
***
Ιχνηλατώντας την κοσμογονική και κρίσιμη εποχή του Β΄ Π.Π. δεν έχω το δικαίωμα να προβάλω μόνο τα ευχάριστα γεγονότα. Υπάρχουν και τα δυσάρεστα. Όπως το τηλεγράφημα του Βρετανού πρωθυπουργού, στις 5 Δεκ. 1944. (Τέσσερα, περίπου, χρόνια μετά το επίσης δικό του «Μαζί θα μοιρασθώμεν την Νίκην»).
«Ο πρωθυπουργός (Τσώρτσιλ) προς τον στρατηγόν Σκόμπυ, Αθήνας: ... Μη διστάσετε να ενεργήσετε ως να ευρίσκεφθε εις μίαν μόλις καταληφθείσαν, υπό του στρατού, πόλιν όπου έχει εκραγεί επαναστατικόν κίνημα... Πρέπει να κρατήσωμεν τας Αθήνας και να επιβληθώμεν. Εάν τούτο το επιτύχετε χωρίς αιματοχυσίαν θα είναι κατόρθωμα δια σάς, αλλά και με αιματοχυσίαν θα είναι επίσης κατόρθωμα, εάν αύτη είναι απαραίτητος...» (Τσώρτσιλ, «Απομνημονεύματα Β΄ Π.Π., εκδ. «ΙΚΑΡΟΣ», Τόμος 6/Α, σελ. 294).
Ήταν το τέλος της εποποιίας. Ένα τέλος άδοξον!
Εκ βαθέων. Το σημερινό σημείωμα -όπως και εκείνο, προς εξαμήνου (Αντιπανηγυρικός δια την 25ην Μαρτίου 1821)- γράφεται με πόνον ψυχής. Με πόνον ψυχής και έντονο προ-βληματισμό. Διερωτώμαι μήπως υπερβάλλω χαρακτηρίζοντας άδοξον το τέλος της εποποιίας. Μήπως ασεβώ προς την μνήμην των αθανάτων νεκρών μας. Άπαγε της βλασφημίας! Εκείνοι κατέστησαν την εποποιϊαν ένδοξη. Για το άδοξον τέλος της δεν ευθύνονται αυτοί. Ευθύνονται άλλοι. Ευθύνονται οι πολιτικοί που είχαν τότε την εξουσίαν και κυρίως εκείνοι που επι-χειρούσαν, με κάθε τρόπο, να την αποκτήσουν!
***
Συνέλληνες S.O.S. Είμαστε λίγοι. Είμαστε ανάδελφοι, γι’ αυτό πρέπει να είμαστε αδελφωμένοι! Είναι μήνυμα και προσταγή της 28ης Οκτωβρίου.