ΠOΛITIKO & ΣTPATHΓIKO ΠEPIΣKOΠIO

Θέμα: ΠOΛITIKO & ΣTPATHΓIKO ΠEPIΣKOΠIO
 
Συντάκτης: EΠITPOΠH EPEYNHΣ KAI MEΛETΩN TOY ΣYNΔEΣMOY
 
Ημερομηνία καταχώρησης: 20 Σεπτεμβρίου 2007
 

Στις 15 Μαρτίου 2007, σε μια εντυπωσιακή τελετή, ενώπιον των Προέδρων της Ελληνικής και Ρωσικής Δημοκρατίας και των Πρωθυπουργών της Ελλάδος και Βουλγαρίας, υπεγράφη μια ιστορική συμφωνία. Πρόκειται για τη διακρατική συμφωνία, μεταξύ Ελλάδος, Ρωσίας και Βουλγαρίας, για την κατασκευή του αγωγού μεταφοράς πετρελαίου από το βουλγαρικό λιμάνι του Πύργου(Μπουργκάς) στη Μαύρη Θάλασσα, στην Αλεξανδρούπολη στο Αιγαίο.
Η παρούσα ανάλυση αποσκοπεί να δώσει στους αναγνώστες των Εθνικών Επάλξεων, μια εικόνα της συμφωνίας απαλλαγμένη από υπερβολές ή μεμψιμοιρίες, αλλά και των επιπτώσεων που η συμφωνία αυτή έχει για τη χώρα μας.
Ιστορικό
Το 1993 το στέλεχος του ομίλου Λάτση Νικόλαος Γρηγοριάδης, ο οποίος δυστυχώς δεν ζει πλέον για να χαρεί τα αποτελέσματα του οράματός του, οραματίσθηκε και προώθησε την κατασκευή ενός χερσαίου αγωγού, που να παρακάμπτει το Βόσπορο και τα Δαρδανέλια. Η ιδέα αυτή αφού πέρασε κατά το κοινώς λεγόμενο «από σαράντα κύματα», για τη διαδρομή των οποίων χρειάσθηκαν δέκα τέσσερα ολόκληρα χρόνια, κατέληξε στην υπογραφή της ως άνω τριμερούς συμφωνίας. Στον πίνακα «1» φαίνεται το συνοπτικό ιστορικό και οι φάσεις που η πολυσχιδής και δαιδαλώδης αυτή διαδικασία πέρασε μέχρι την υπογραφή της τριμερούς συμφωνίας. 1
Xάρτης 1
Στοιχεία Αγωγού Μπουργκάς - Αλεξανδρούπολη
Αναμενόμενα Οφέλη από τον Αγωγό
Κοινή είναι η διαπίστωση, ότι τα οφέλη από την κατασκευή του αγωγού θα είναι σημαντικότερα σε γεωπολιτικό-στρατηγικό επίπεδο, παρά σε οικονομικό, χωρίς βέβαια να παραβλέπονται και αυτά. Συγκεκριμένα:
Ο αγωγός συμβάλλει σημαντικά στην επίτευξη της διεθνούς «ενεργειακής ασφάλειας», με συνέπεια η Ελλάδα να τοποθετείται δυναμικά στο διεθνή πετρελαϊκό χάρτη, αναβαθμίζοντας έτσι τη διεθνή στρατηγική και πολιτική της θέση. Η σημασία του αγωγού αυξάνει εάν συνδυασθεί και με τον υπό κατασκευή αγωγό φυσικού αερίου Τουρκία-Ελλάδα-Ιταλία. Στο σημείο αυτό πρέπει να είμεθα ρεαλιστές και να μη υπερβάλλουμε, ως συνήθως. Αυτό διότι ακούστηκαν υπερβολές όπως, ότι με την κατασκευή του αγωγού επιλύσαμε το στρατηγικό πρόβλημα της χώρας μας και άλλα παρόμοια. Θεωρούμε ότι όλες οι εκτιμήσεις πρέπει να γίνονται με βάση τις δυνατότητες και τα πραγματικά δεδομένα της χώρας μας και η συμφωνία να ανάγεται στην πραγματική της διάσταση.
Ο αγωγός είναι μεν μικρός σε μήκος και χωρητικότητα, αλλά εκείνο που μετρά περισσότερο είναι ότι το κόστος διελεύσεως του πετρελαίου είναι πολύ μικρότερο από το αντίστοιχο μέσω των στενών του Βοσπόρου και δια του αγωγού Μπακού-Τσεϋχάν. Ένα βασικό πλεονέκτημα που έχει σχέση με την αξία και την οικονομική διάσταση του αγωγού είναι ότι ο αγωγός δύναται να μεταφέρει χωρίς προσαρμογές μαζί με το ρωσικό και το καζακικό πετρέλαιο, διότι αυτά είναι της ίδιας ποικιλίας. Αυτό δικαιολογεί και το ενδιαφέρον, που έχει εκδηλωθεί από την κρατική καζακική εταιρεία πετρελαίου, αλλά και την αμερικανική Chevron, που εκμεταλλεύεται το καζακικό πετρέλαιο, να συμμετάσχουν στο εταιρικό σχήμα του αγωγού.
Η παράκαμψη του Βοσπόρου παρέχει σημαντικά περιβαλλοντολογικά πλεονεκτήματα, κάτι που τόνισε και ο εκπρόσωπος του αρμοδίου επιτρόπου της ΕΕ Αντρίς Μπρίνγκταλς, ο οποίος χαιρέτησε την υπογραφή της συμφωνίας, χαρακτηρίζοντας το έργο ως καινοτόμο, απορρίπτοντας συγχρόνως τις αιτιάσεις ότι ο υπόψη αγωγός είναι ανταγωνιστικός του καθαρά Ευρωπαϊκού αγωγού γνωστού με το όνομα NABUCO.
Mε τον αγωγό Μπουργκάς-Αλεξανδρούπολη, η Τουρκία παύει να είναι ο προνομιακός «παίκτης» στον διεθνή ενεργειακό χάρτη στην ευρύτερη περιοχή. Πράγματι μέχρι τώρα η Τουρκία ήταν η μοναδική χώρα στην ευρύτερη περιοχή από το έδαφος της οποίας διήρχοντο τρεις σημαντικοί οδοί ενεργειακού φορτίου. Δηλαδή τα στενά του Βοσπόρου, ο υποθαλάσσιος(δια της Μαύρης Θαλάσσης) αγωγός ρωσικού φυσικού αερίου Bleu Stream και ο αγωγός Αζερικού πετρελαίου Μπακού Τσεϋχάν. Εξ’ ου και έντονες αντιδράσεις της Τουρκίας όπως αυτές κατεγράφησαν στα δημοσιεύματα του τουρκικού τύπου, διότι είναι γεγονός ότι δεν υπήρξε επίσημη αντίδραση.
Αναβαθμίζονται σημαντικά οι σχέσεις της Ελλάδος με τη Ρωσία. Η Ελλάδα φαίνεται ότι αντιμετωπίζεται πλέον, πέραν από την ΕΕ και τις ΗΠΑ, και από τη Ρωσία, ως δυναμικός στρατηγικός εταίρος και «περιφερειακός σταθεροποιητής» στην ευρύτερη περιοχή των Βαλκανίων και όχι μόνο. Σε αυτό συνηγορούν οι αναφορές του Ρώσου Προέδρου Πούτιν για ανάγκη στενής παραπέρα οικονομικής και άλλης συνεργασίας. Βέβαια ο ρώσος πρόεδρος έχει κατά νουν και την αποκλειστική διέλευση από την Ελλάδα ρωσικού φυσικού αερίου, ύστερα μάλιστα από την κολοσσιαία συμφωνία που υπέγραψε με την Ιταλία για προμήθεια ρωσικού φυσικού αερίου στη χώρα αυτή. Η προμήθεια αυτή θα είναι πολύ ευχερέστερη, εάν το αέριο διέλθει μέσω Ελλάδος, κάτι όμως που δεν φαίνεται ιδιαίτερα εύκολο, δεδομένης της αντιδράσεως των ΗΠΑ στη μονοπωλιακή εξάρτηση της Ευρώπης από το ρωσικό αέριο. Γι’ αυτό όμως θα αναφερθούμε αναλυτικότερα στους προβληματισμούς.
Από πολλούς εκτιμάται ότι ο αγωγός θα λειτουργήσει ως σημαντικός αποτρεπτικός αμυντικός παράγων σε πολιτικό, στρατηγικό, αλλά και τακτικό επίπεδο. Αυτό υπό την έννοια ότι θα είναι εξαιρετικά δύσκολο για την Τουρκία να αποφασίσει επιχειρήσεις στην περιοχή του Έβρου παραβλέποντας τις επιπτώσεις που η ενέργειά της αυτή θα επιφέρει στη διακίνηση του πετρελαίου, αλλά και στις σχέσεις της με τη Ρωσία και τη Βουλγαρία και τις πιθανές αντιδράσεις, των χωρών αυτών.
Τα οικονομικά οφέλη για τη χώρα και την ευαίσθητη και «εν πολλοίς» υποβαθμισμένη και παραμελημένη περιοχή του Έβρου, έχουν κατά κόρο αναλυθεί και τονισθεί. Εδώ θα περιορισθούμε σε μια απλή καταγραφή τους:
Ένα μέρος του συνολικού κόστους της κατασκευής του αγωγού, που ανέρχεται σε ένα δις περίπου ευρώ, θα διοχετευθεί στην ελληνική οικονομία, με τη μορφή προμηθείας υλικών, αμοιβής εργασίας, αλλά και με άλλη μορφή. Αυτό εξάλλου προβλέπεται και από τη σχετική συμφωνία.
Κατά τη φάση της κατασκευής θα δημιουργηθούν από ελληνικής πλευράς και για το χρόνο κατασκευής εξακόσιες περίπου προσωρινές θέσεις εργασίας, ενώ για τη λειτουργία του αγωγού θα δημιουργηθούν διακόσιες πενήντα με τριακόσιες μόνιμες θέσεις εργασίας.
Τόσο στη φάση της κατασκευής, αλλά κυρίως κατά τη λειτουργία του αγωγού θα δημιουργηθούν σημαντικές παράπλευρες οικονομικές και άλλες δραστηριότητες για την εξυπηρέτηση του αγωγού και της λειτουργίας του, οι οποίες θα ενισχύσουν την τοπική οικονομία.
Η εθνική οικονομία θα ενισχύεται ετησίως και επί μονίμου βάσεως από τα τέλη διελεύσεως του πετρελαίου, που υπολογίζονται με παρούσες τιμές σε 35 εκ. δολάρια, δυνάμενα να ανέλθουν σε 50.
Προβληματισμοί
Βεβαίως η κατασκευή του αγωγού Μπουργκάς-Αλεξανδρούπολη δεν έχει μόνο θετικά στοιχεία και πλεονεκτήματα. Τουναντίον υπάρχουν και σημεία, τα οποία πρέπει να προσεχθούν ιδιαίτερα, κυρίως από την πολιτική ηγεσία, αλλά και την τοπική κοινωνία. Ως τέτοια σημεία θεωρούνται:
Πρώτο και κύριο οι σημαντικές ενδεχόμενες περιβαλλοντολογικές επιπτώσεις που το έργο αυτό θα επιφέρει στην περιοχή. Μια περιοχή μεγάλου φυσικού κάλους, η οποία προστατεύεται από διεθνείς περιβαλλοντολογικές συνθήκες και η οποία έχει μεγάλες προοπτικές αναπτύξεως ειδικών μορφών τουρισμού. Όλα αυτά κινδυνεύουν εάν δεν μελετηθούν σοβαρά και δεν ληφθούν αυστηρά μέτρα προστασίας του περιβάλλοντος κατά τη φάση κατασκευής και λειτουργίας του αγωγού. Από τα πλέον επίσημα χείλη διακηρύχθηκαν άριστες προθέσεις για το θέμα αυτό. Επειδή όμως οι πολιτικές διακηρύξεις-προθέσεις από την πράξη πολλές φορές απέχουν «παρασάγκας», όταν μάλιστα διακυβεύονται μεγάλα οικονομικά συμφέροντα και εμπλέκονται οινομικοί κολοσσοί, το θέμα πρέπει να προσεχθεί ιδιαίτερα και να αναπτυχθούν, από τώρα, οι κατάλληλοι μηχανισμοί παρακολουθήσεως και ελέγχου.
Πολλοί θεωρούν ότι η διακρατική συμφωνία έχει αρκετές «γκρίζες ζώνες» και χαριστικές ρυθμίσεις υπέρ του κύριου παίκτη, δηλαδή της Ρωσίας. Ως τέτοιες θεωρούνται το ότι η διοίκηση( το Management) του αγωγού ασκείται πλήρως από τη ρωσική πλευρά. Επίσης το ότι δεν είναι εγγυημένες οι ελάχιστες ποσότητες ροής πετρελαίου και ότι οι λοιποί, πλην Ρωσίας, συμβαλλόμενοι δεν έχουν λόγο για το θέμα αυτό. Με άλλα λόγια σε περίπτωση που η Ρωσία αποφασίσει να μειώσει τις διερχόμενες ποσότητες, για οποιονδήποτε λόγο, οι άλλοι συμβαλλόμενοι δεν έχουν δικαίωμα να ασκήσουν δικαίωμα αρνησικυρίας στην απόφαση αυτή. Επίσης πολλοί εκτιμούν ότι το προβλεφθέν κόστος διελεύσεως του ενός ευρώ, είναι μικρό, σε σχέση και σε σύγκριση με ανάλογα κόστη σε άλλους αγωγούς.
Ως ένας άλλος προβληματισμός θεωρείται ότι τόσο κατά τη διάρκεια, αλλά κυρίως κατά τη φάση της λειτουργίας του, ο αγωγός θα αποτελεί σημαντικό στόχο τρομοκρατικών οργανώσεων. Επομένως η φύλαξη των εγκαταστάσεων θα αποτελέσει σημαντικό πρόβλημα ασφαλείας, το οποίο θα αφορά την ΕΛΑΣ, το Λιμενικό Σώμα, αλλά και τις Ένοπλες Δυνάμεις, με ότι αυτό σημαίνει από απόψεως συνεργασίας, διαθέσεως προσωπικού και μέσων κλπ.
Αδιευκρίνιστη παραμένει ακόμη η αντίδραση και στάση της Αμερικής στο θέμα. Οι ΗΠΑ, καίτοι έχουν αποφύγει επίσημες αρνητικές αντιδράσεις, έχουν καταστήσει σαφές ότι σε καμία περίπτωση δεν θα επιθυμούσαν, τόσο μια επανεμφάνιση της Ρωσίας στο προσκήνιο των Βαλκανικών θεμάτων, όσο κυρίως στην πλήρη εξάρτηση της Ευρώπης από τους ρωσικούς υδρογονάνθρακες. Θετικό στοιχείο αποτελεί η διαφαινόμενη, μέσω Βουλγαρίας και ενδεχομένως και Ελλάδος, συμμετοχή αμερικανικών και άλλων συνεργαζομένων με αυτές, εταιρειών στο εταιρικό σχήμα του αγωγού. Έτσι έχουμε την αμερικανική Chevron να έχει επαφές με τη βουλγαρική και ελληνική κυβέρνηση για την αγορά ποσοστού συμμετοχής στη διεθνή κοινοπραξία, κάτι στο οποίο φαίνεται ότι συναινεί και η ρωσική πλευρά. 2Πιθανή επίσης θεωρείται η συμμετοχή της ρωσοβρετανικής εταιρείας TNT-BP, ενώ υπάρχουν πληροφορίες ότι ανάλογο ενδιαφέρον έχουν επιδείξει οι εταιρείες που συμμετέχουν στον αγωγό CPC. Είναι ο αγωγός που μεταφέρει το πετρέλαιο από το Τενγκίζ στο Νοβοροσίσκ και στον οποίο συμμετέχουν εκτός της Chevron, η Mobil, Agip και καζάκικες και εταιρείες από το Ομάν.
Τέλος ο σημαντικότερος, κατά την άποψή μας προβληματισμός έχει να κάνει με την εμφάνιση στο προσκήνιο της περιοχής των Βαλκανίων της Ρωσίας, έστω σε αυτή τη φάση υπό τη μορφή του ενεργειακού και κατ’ επέκταση οικονομικού «παίκτη». Μέχρι τώρα θεωρούσαμε ότι η όποια ισορροπία και σταθερότητα στα Βαλκάνια είχε επιτευχθεί με την παρουσία και συνεργασία των ΗΠΑ και της ΕΕ και την έλλειψη ανταγωνισμού των Μεγάλων Δυνάμεων στην περιοχή, με τη Ρωσία να απέχει ή τουλάχιστον να μην έχει ενεργό συμμετοχή στα τεκταινόμενα. Η εμφάνιση αυτή της Ρωσίας σε συνδυασμό με τις έντονες αντιδράσεις της στην εγκατάσταση αντιπυραυλικών συστημάτων σε Τσεχία, Πολωνία, αλλά και στο θέμα του σχεδίου Αχτισάρι για το Κόσσοβο, ίσως σηματοδοτούν μια πιο ενεργό παρουσία, με άδηλες συνέπειες για τη σταθερότητα στην περιοχή. Αυτό θεωρείται σημαντικό, διότι ορθώς πάγια προϋπόθεση της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής στην περιοχή είναι η ύπαρξη σταθερότητας. Ότι λοιπόν αποσταθεροποιεί την περιοχή έρχεται σε αντίθεση με τα ελληνικά συμφέροντα. Από την άλλη πλευρά η παρουσία της Ρωσίας εφόσον περιορίζει τυχόν αυθαιρεσίες και μονομέρειες στις αποφάσεις της υπερδυνάμεως είναι καλοδεχούμενη. Συναφής είναι και ο προβληματισμός που έχει να κάνει με το μεγάλο παιχνίδι , που ακολουθεί και αφορά στην προμήθεια της Ευρώπης με φυσικό αέριο. Ήδη η εξάρτηση της Ευρώπης από το ρωσικό αέριο είναι σημαντική. Στο χάρτη «2» φαίνονται καθαρά η εξάρτηση κατά ευρωπαϊκή χώρα. Επιθυμία της ΕΕ, είναι να απεξαρτηθεί, κατά το δυνατόν, από τη Ρωσία και να αναζητήσει εναλλακτικές λύσεις. Προς την ίδια κατεύθυνση πιέζουν την Ευρώπη και οι ΗΠΑ, για τους δικούς της λόγους, που έχουν σχέση με την προσπάθεια μειώσεως του ρυθμού οικονομικής αναπτύξεως της Ρωσίας, της πολιτικής εξαρτήσεως της Ευρώπης από της Ρωσία, ως συνέπειας της εξαρτήσεως από το φυσικό αέριο, αλλά και να προωθήσουν στην Ευρώπη αέριο από άλλες πηγές. Με άλλα λόγια να κρατήσουν μακριά την ΕΕ από τη Ρωσία αποτρέποντας κάθε πιθανή αιτία προσέγγισής τους. Ποία η σχέση της Ελλάδος στο παιχνίδι αυτό; είναι προφανές ότι οι μεν Ρώσοι επιθυμούν από τον αγωγό αερίου Τουρκία-Ελλάδα-Ιταλία να διέρχεται αποκλειστικά ρωσικό αέριο, ενώ η ΕΕ και κυρίως οι ΗΠΑ προτείνουν αέριο που θα προέρχεται από την Κασπία και κυρίως Καζακστάν και Αζερμαιτζάν. Κινδυνεύει λοιπόν η Ελλάδα να βρεθεί στη δίνη ενός διεθνούς παζλ διπλωματικών, οικονομικών και γεωπολιτικών ανταγωνισμών μεταξύ των Μεγάλων Δυνάμεων, από το οποίο μπορεί να εξέλθει κερδισμένη, αλλά και με ζημιές, αν αναλογισθούμε ότι στις περιπτώσεις αυτές ισχύει η λαϊκή ρήση ότι « όπου παλεύουν τα βουβάλια την πληρώνουν τα βατράχια». Ελπίζουμε ότι η ελληνική πολιτική και διπλωματία θα αντεπεξέλθουν επιτυχώς στις προκλήσεις αυτές και η χώρα μας θα βρεθεί, για μια ακόμη φορά, στους νικητές της διαπάλης αυτής.
Συμπερασματικά θα μπορούσαμε άφοβα να ισχυρισθούμε ότι ο υπό κατασκευή αγωγός προσφέρει στην Ελλάδα πολλαπλά γεωπολιτικο-στρατηγικά οφέλη, ιδιαίτερα, συνδυαζόμενος με τον κατασκευαζόμενο αγωγό φυσικού αερίου. Σημαντικά για την ευαίσθητη περιοχή του Έβρου θα είναι και τα οικονομικά οφέλη από την κατασκευή του αγωγού. Εκείνο που προβληματίζει, πέρα από τις ενδεχόμενες περιβαλλοντολογικές επιπτώσεις, είναι μήπως η Ελλάδα, εξαιτίας του αγωγών, βρεθεί στη δίνη του ανταγωνισμού των Μεγάλων Δυνάμεων, κάτι που απαιτεί ιδιαίτερα προσεκτικές και λεπτές πολιτικές και διπλωματικές κινήσεις και ενέργειες, για να εξασφαλισθούν και προωθηθούν τα εθνικά συμφέροντα και να αποφευχθούν οι ενδεχόμενοι κίνδυνοι.
1 Πηγή του πίνακα η εφημερίδα «ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ».
2 Τα ποσοστά συμμετοχής κατά χώρα είναι : Ρωσία 51%, Ελλάδα και Βουλγαρία από 24,5%.
Το ιστορικό του αγωγού
1993 Το στέλεχος του ομίλου Λάτση. Νίκος Γρηγοριάδης (δεν βρίσκεται στη ζωή) παρουσιάζει σιον τότε πρωθυπουργό Κ. Μητσοτάκη την ιδέα και τη σκοπιμότητα του έργου της κατασκευής του πετρελαιαγωγού Μπουργκάς - Αλεξανδρούτιολή.
1994 Μόσχα, 22-23 Νοεμβρίου: Συνάντηση ελληνικών {Λάτσης-
Κοπελούζος) και ρωσικών εταιρειών (Gazprom & Ρωσικό Ινστιτούτο Μελετών). Υπογραφή Μνημονίου για τη μελέτη του έργου.
Αθήνα 18-20 Δεκεμβρίου: Επίσκεψη του αντιπρόεδρου της ρωσικής κυβέρνησης Νταβιντόφ και υπογραφή μνημονίου με τον τότε:υπουργό Βιομηχανίας Κ. Σημίτη.
1997 Σόφια, 16-17 Οκτωβρίου: Τριμερής συνάντηση εμπειρογνωμόνων. Υπογραφή Πρωτοκόλλου για την προκήρυξη διεθνούς διαγωνισμού της μελέτης βιωσιμότητας του αγωγού.
1998 Αθήνα 24 Φεβρουαρίου: Σύσταση Κοινοπραξίας ΔΕΠ-ΘΡΑΚΗ από τη ΔΕΠ (σήμερα ΕΛ.ΠΕ.) με ποσοστό 25% και τους ομίλους Λάτοτι - Κοπελούζου με ποσοστό 75%. Σκοπός της, η χρηματοδότηοη της μελέτης σκοπιμότητας και του βασικού σχεδιασμού του έργου.
2002 Μόσχα, 30 Ιανουαρίου: Συνάντηση της τριμερούς επιτροπής εργασίας. Ολοκλήρωση, αξιολύγηση και έγκριση των αποτελεσμάτων των μελετών.
2003 Αθήνα, 23 Ιανουαρίου: Υπογραφή μνημονίου συνεργασίας κατά τηv περίοδο υλοποίησης του έργου.
Τελικά, δεν το υπέγραψε ρωσική πλευρά
2005 Μόσχα. 26-27 Ιαvoυαρίου: Συνάντηση της τριμερούς επιτροπής εργασίας και σύσταση της ομάδος πρωτοβουλίας των εταιρειών.
Υπογραφή πρωτοκόλλου.
Σόφια 12 Απριλίου: Υπογραφή του μνημονίου συνεργασίας για την προώθηση της κατασκευής του.
2006 Αθήνα. 4 Σεπτεμβρίου: Τριμερής συνάντηοη κορυφής μεταξύ του Ρώσου προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν, του προέδρου της Βουλγαρίας Γκεόργκι Παρβάνοφ και του Ελληνα πρωθυπουργού Κώστα Καραμανλή που οδήγησε οε συμφωνία μεταξύ των τριών ηγετών.
2007 Μπουργκάς Βουλγαρίας, 7 Φεβρουαρίου:
Μονογράφεται το κείμενο της συμφωνίας.
Αθήνα 15 Μαρτίου: Ο πρόεδρος Πούτιν και ο πρωθυπουργός Κώστας Καραμανλής παρίατανται στην υπογραφή της συμφωνίας στο Προεδρικό Μέγαρο.