H Προεδρία Σαρκοζί και τo παγκόσμιο τοπίο.

Θέμα: H Προεδρία Σαρκοζί και τo παγκόσμιο τοπίο.
 
Συντάκτης: Γεώργιος Ε. Σέκερης, πρέσβυς ε.τ.
 
Ημερομηνία καταχώρησης: 22 Νοεμβρίου 2007
 

«Η γαλλική εξωτερική πολιτική δεν είναι ούτε δεξιά ούτε αριστερή. Προασπίζει τα συμφέροντα της Γαλλίας στον κόσμο.»
Bernard Kouchner, υπουργός εξωτερικών της Γαλλικής Δημοκρατίας.

Η εκλογή του κ. Σαρκοζί στη γαλλική προεδρία προσλαμβάνει όλο και περισσότερο μια σημασία που υπερβαίνει τα σύνορα της χώρας του. Πριν από τις εκλογές, ο νέος πρόεδρος είχε προβεί σε ριζοσπαστικές δεσμεύσεις, τόσο για την εσωτερική, όσο και για την εξωτερική πολιτική της Γαλλίας. Τώρα δε, σε αντίθεση με την παραδοσιακή ανακολουθία μεταξύ προεκλογικών εξαγγελιών και μετεκλογικής πρακτικής, δείχνει αποφασισμένος να μεταφράσει τις δεσμεύσεις αυτές σε πράξη. Και η αποφασιστικότητά του σφραγίζει ήδη, όχι μόνο τη γαλλική εθνική σκηνή, αλλά και την ευρύτερη ευρωπαϊκή – και άρα σε σημαντικό βαθμό και το παγκόσμιο γίγνεσθαι.
ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Στο εσωτερικό, ο Γάλλος πρόεδρος επιδιώκει την προσαρμογή της γαλλικής οικονομίας στις συνθήκες οξυμμένου ανταγωνισμού που συνεπάγεται η παγκοσμιοποίηση. Κύριοι άξονες της πολιτικής του αυτής είναι η διαμόρφωση ορθολογικότερων εργασιακών σχέσεων – χωρίς πάντως να αποδυναμωθεί το «κοινωνικό κράτος» – και η στελέχωση των κρατικών υπηρεσιών με λιγότερους και αποδοτικότερους λειτουργούς. Με τις οικονομικές μεταρρυθμίσεις του να ακολουθούν εν πολλοίς το παράδειγμα των δύο άλλων μεγάλων – και ευρωστότερων – κοινοτικών οικονομιών: της βρετανικής και της γερμανικής. Και να σηματοδοτούν την εγκατάλειψη των αναντίστοιχων πλέον με το παγκόσμιο κλίμα παλαιο-σοσιαλιστικής έμπνευσης πρακτικών και την εμπέδωση της οικονομίας της αγοράς στους κόλπους της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Εν αναμονή, ωστόσο, της απόδοσης των μεταρρυθμιστικών του προσπαθειών, ο κ. Σαρκοζί ευνοεί έναν προστατευτισμό, αρκετά μεν χαρακτηριστικό της γαλλικής παράδοσης, πλην ευρισκόμενο σε αντίθεση με τον εμπορικό φιλελευθερισμό των ανταγωνιστικότερων Βρετανών και Γερμανών 1. Και που ως εκ τούτου δίνει λαβή σε προστριβές, τόσο σε επίπεδο ενδοκοινο-τικών οικονομικών σχέσεων – ιδίως συνεπεία της προσπάθειας του Παρισιού να αποτρέψει την υπαγωγή μείζονος σημασίας γαλλικών επιχειρήσεων υπό ξένο έλεγχο – όσο και, κυρίως, σε σχέση με τις διεθνείς συναλλαγές της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Καθώς ο Γάλλος πρόεδρος πιέζει για την υιοθέτηση μέτρων προστασίας των ευρωπαϊκών – ανάγνωθι των γαλλικών – προ-ϊόντων. Αλλά και επικρίνει την πολιτική των υψηλών επιτοκίων και του «ακριβού ευρώ» της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας – θέτοντας έτσι υπό αμφισβήτηση και την ανεξαρτησία της τελευταίας, προς μεγάλη δυσαρέσκεια της γερμανικής ιδίως πλευράς. Η οποία, σημειωτέον συγκατατέθηκε στην εγκατάλειψη της σιγουριάς του μάρκου υπό τον ρητό όρο της διασφάλισης της ανεξαρτησίας αυτής.
ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Ομως, ο «εθνικός ρεαλισμός» του Γάλλου προέδρου επεκτείνεται και στην εξωτερική πολιτική του. Τις κύριες παραμέτρους της οποίας ο κ. Σαρκοζί παρουσίασε πανηγυρικώς στις 27 Αυγούστου ε.ε. σε ομιλία του ενώπιον της γαλλικής πολιτικής και διπλωματικής ηγεσίας – καλώντας, ειδικότερα, τους συμπατριώτες του να πρωταγωνιστήσουν σε τέσσερις αλληλένδετους στίβους: τον ευρωκοινοτικό, τον μεσογειακό, τον ατλαντικό και τον παγκόσμιο. 2
Ευρωπαϊκή Ένωση
Σύμφωνα με την προεδρική αυτή θεώρηση, «η οικοδόμηση της Ευρώπης θα παραμείνει η απόλυτη προτεραιότητα της [γαλλικής] εξωτερικής πολιτικής». Για ποιά όμως Ευρώπη πρόκειται; Από τις δημόσιες τοποθετήσεις και διπλωματικές κινήσεις του κ. Σαρκοζί κατά το τελευταίο τρίμηνο, το ομοσπονδιακό όραμα των πατέρων της ευρωπαϊκής ιδέας λάμπει δια της απουσίας του. Δίνοντας το ιδεολογικό του, τρόπον τινά, στίγμα, ο Γάλλος πρόεδρος επισημαίνει ότι «[τ]α κράτη παραμένουν στην καρδιά του διεθνούς συστήματος». Και από την άλλη, συνεπής και με τις προεκλογικές δηλώσεις του, συμβάλλει ενεργώς στην αντικατάσταση του ούτως ή άλλως ήκιστα ρηξικέλευθου «Ευρωσυντάγματος» από την ακόμη πιο αφυδατωμένη «Μεταρρυθμιστική Συνθήκη». Ενώ δε, φραστικά πιστός στη γαλλική μεταπολεμική διπλωματική παράδοση, αποκαλεί τη «γαλλογερμανική συνεννόηση» «βασικό κινητήρα της Ένωσης», έχει ήδη, από τον παρελθόντα Ιούλιο, προτείνει στον νέο Βρετανό πρωθυπουργό κ. Μπράουν την καθιέρωση τακτικών γαλλοβρετανικών συναντήσεων κορυφής για την «εναρμόνιση» θέσεων στα πλαίσια της ΕΕ. Υποδηλώνοντας έτσι ότι επιθυμεί τη συμπλήρωση και ίσως και την εξισορρόπηση ενός αρκετά εξασθενημένου «γαλλογερμανικού άξονα» με την καλλιέργεια ανάλογων σχέσεων με το Λονδίνο. 3 Αλλά και δημιουργώντας βάσιμες υποψίες ότι απώτερος στόχος του είναι η αναστήλωση της γαλλικής θέσης στον ευρωκοινοτικό χώρο μέσω της συγκρότησης από τους «μεγάλους» της Ένωσης ενός είδους «διευθυντηρίου» – ενδεχομένως στη γραμμή των ιδεών που είχε διατυπώσει προ διετίας ως υπουργός εσωτερικών της κυβέρνησης Σιράκ. 4
Στην προσπάθεια να κατοχυρωθεί η γαλλική θέση στο επίκεντρο των ευρωπαϊκών δρωμένων πρέπει πιθανότατα πρωτίστως να αποδοθεί και η – πλήρως εναρμονισμένη, σημειωτέον, με τα αισθήματα της γαλλικής κοινής γνώμης – άκρα επιφυλακτικότητα του κ. Σαρκοζί έναντι της κοινοτικής διεύρυνσης. Η οποία, με την αύξηση του αριθμού των εταίρων και κυρίως με την ένταξη χωρών επηρεαζόμενων από άλλα ευρωπαϊκά ή εξωευρωπαϊκά κέντρα, διαβρώνει περαιτέρω την πάλαι ποτέ γαλλική κοινοτική πρωτοκαθεδρία 5. Με την κεκηρυγμένη αντίθεση του Γάλλου προέδρου στην τουρκική ένταξη να συγκρατεί όλως ιδιαίτερα – και δικαίως – το ιδιαίτερο ενδιαφέρον ημών των Ελλήνων. Και ναι μεν ο κ. Σαρκοζί συγκατατέθηκε τελικά στην – υπό αυστηρότατους όρους – συνέχιση της ευρωτουρκικής διαπραγμάτευσης, τίποτε όμως δεν δείχνει ότι μετέβαλε στάση επί της ουσίας. Τόσω μάλλον που ο ίδιος δηλώνει απερίφραστα: «Δεν άλλαξα γνώμη και πιστεύω ότι κάποτε [η λύση της στενής σχέσης αντί της πλήρους ένταξης] θα αναγνωρισθεί από όλους ως η πιο λογική».
Η προσέγγιση αυτή των ευρωκοινοτικών πραγμάτων από τον Γάλλο πρόεδρο αφίσταται, βέβαια, κατά πολύ από την επιδίωξη του στρατηγού Ντε Γκολ να εξασφαλίσει τη γαλλική ηγεμονία στην κοινοτική Ευρώπη μέσω του αποκλεισμού της Βρετανίας και του ασφυκτικού ελέγχου μιας διαιρεμένης, πολιτικοστρατιωτικά εξασθενημένης και ηθικά τραυματισμένης Γερμανίας – και κατά τούτο ορμάται από μια εύλογη πρόθεση προσαρμογής στις νέες γεωπολιτικές πραγματικότητες. Παρά ταύτα, όμως, φυσικό είναι ο κοινοτικός «ελιτισμός» του κ. Σαρκοζί να προσκρούει στους αποκλειόμενους από τον ηγετικό πυρήνα μικρότερους εταίρους. Τη δυσαρέσκεια των οποίων το Λονδίνο, πάντοτε απρόθυμο να εμπλακεί σε ηπειρωτικές δεσμεύσεις, αλλά και αντίθετο με καίριες επιλογές του Παρισιού σε σχέση με την εμπορική πολιτική και την κοινοτική διεύρυνση επικαλείται προσχηματικά για να αποφύγει τον εγκλωβισμό του στους σχεδιασμούς της νέας γαλλικής ηγεσίας 6. Ενώ το πιθανότερο είναι ότι ούτε το Βερολίνο θα συμπράξει, δοθέντος ότι συμμερίζεται σε μεγάλο βαθμό τη βρετανική αμφισβήτηση της γαλλικής στάσης, τόσο στον οικονομικό τομέα, όσο και έναντι της γεωγραφικής επέκτασης της Ένωσης – με τη Γερμανία να ευνοεί ανέκαθεν την ενσωμάτωση της ιστορικά γερμανικής επιρροής «Μεσευρώπης» στην κοινοτική Ευρώπη 7.
Μεσόγειος
Στην ίδια προοπτική αναβάθμισης της γαλλικής επιρροής εντάσσεται αναμφίβολα και η πρόταση του κ. Σαρκοζί για τη σύμπηξη μιας «Μεσογειακής Ένωσης». Η σχέση του προτεινόμενου νέου πολυεθνικού σχήματος με την Ευρωπαϊκή Ένωση δεν έχει αποσαφηνισθεί. Όπως ασαφής παραμένει και η σύνθεση και δομή του, πέραν της γενικόλογης διευκρίνισης ότι θα περιλαμβάνει τις παράκτιες χώρες της Μεσογείου και θα επικεντρωθεί «στο περιβάλλον και την αειφόρο ανάπτυξη, τον διάλογο των πολιτισμών, την οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη [και] τον μεσογειακό χώρο ασφαλείας». Δικαιολογείται ωστόσο η εικασία ότι η πρωτοβουλία αυτή του Γάλλου προέδρου αντανακλά τις, γκολικής κυρίως έμπνευσης, μετα-ποικιακές γαλλικές φιλοδοξίες για τη δημιουργία ενός ευρω-αφρικανικού πολιτιστικού, πολιτικού και οικονομικού χώρου υπό γαλλική αιγίδα. Συναρτάται δε εκ των πραγμάτων με τον ηγετικό ρόλο της Γαλλίας στα πλαίσια της ειρηνευτικής δύναμης στο Λίβανο, αλλά και με την πρόσφατη – και επεισοδιακή – δραστηριοποίηση του Παρισιού στη Λιβύη 8. Ενώ, από ελ-ληνικής σκοπιάς, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι – ενδεχομένως βάσιμοι – φόβοι της Άγκυρας ότι ο Γάλλος πρόεδρος εκλαμβάνει τη συμπερίληψη της Τουρκίας στον εν λόγω οργανισμό ως μερικό τουλάχιστον υποκατάστατο της τουρκικής ένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Κατά τα λοιπά, αφ’ ενός, η ανομοιογένεια και τα αλληλοσυγκρουόμενα συμφέροντα των χωρών του μεσογειακού περιγύρου και, αφ’ ετέρου, το περιορισμένο του οικονομικού και στρατιωτικού δυναμικού της Γαλλίας καθιστούν το μέλλον του μεσογειακού εγχειρήματος του κ. Σαρκοζί αβέβαιο, αν όχι επισφαλές.
ΗΠΑ-ΝΑΤΟ
Η πιο θεαματική ίσως τομή που επιχειρεί ο Γάλλος πρόεδρος είναι η επαναπροσέγγιση με τις ΗΠΑ. «Ανήκω», λέγει, «σε αυτούς που θεωρούν ότι η φιλία μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Γαλλίας είναι τόσο σημαντική σήμερα όσο και κατά τη διάρκεια των δύο τελευταίων αιώνων.» Προσθέτοντας δε το αυτονόητο – «Συμμαχία δεν σημαίνει ευθυγράμμιση και αισθάνομαι τον εαυτό μου ελεύθερο να εκφράζει τη σύμφωνη γνώμη μας όπως και τις διαφωνίες μας...» – καταβάλλει σύντονες προσπάθειες για να γεφυρώσει το χάσμα με την αμερικανική υπερδύναμη που είχε δημιουργήσει ο προκάτοχός του. Και συνακόλουθα συμπλέει με τη γερμανίδα Καγκελάριο, η οποία επιδίδεται σε ανάλογη αναθεώρηση του αντιαμερικανισμού του κ. Σρέντερ, ενώ, συγχρόνως, εναρμονίζεται σε κάποιο βαθμό και με τις πάγιες βρετανικές θέσεις, προσφάτως επαναδιατυπωθείσες κατά τον κατηγορηματικότερο τρόπο από τον νέο Βρετανό πρωθυπουργό9.
Ο αναπροσανατολισμός δε αυτός δεν περιορίζεται σε γενικόλογες δηλώσεις – ή και σε συμβολικές χειρονομίες, όπως ο παραθερισμός του Γάλλου προέδρου στις Ηνωμένες Πολιτείες και οι συναφείς αλιευτικές εκδρομές με τον Αμερικανό ομόλογό του. Αντιθέτως, το Παρίσι του Σαρκοζί στηρίζει ενεργώς τις αμερικανικές θέσεις σε μια σειρά από θέματα κρίσιμης σημασίας για την Ουάσινγκτον: Εμφανίζεται «αμερικανικότερο από τους Αμερικανούς» στην αντίθεσή του στις πυρηνικές φιλοδοξίες του ιρανικού καθεστώτος. Ενισχύει τη στρατιωτική παρουσία του στο Αφγανιστάν. Σκληραίνει τη στάση του έναντι της Μόσχας. Αποδέχεται – εμμέσως, έστω – την επέκταση του αμερικανικού αντιπυραυλικού συστήματος στην Ευρώπη. 10 Μολονότι δε αποκλείει γαλλική στρατιωτική εμπλοκή στο Ιράκ, η εκεί επίσκεψη του υπουργού εξωτερικών Κουσνέρ σηματοδότησε μια σαφή γαλλική μεταστροφή επί το φιλικότερο έναντι του ιρακινού εγχειρήματος των ΗΠΑ.Σημαντική, τέλος, πτυχή της προσπάθειας αυτής του κ. Σαρκοζί να αναζωογονίσει τοςυ γαλλοαμερικανικούς δεσμούς είναι και η σύσφιξη των σχέσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την Ατλαντική Συμμαχία. Ο Γάλλος ηγέτης διακηρύσσει ότι «μεταξύ του ΝΑΤΟ και της Ένωσης δεν υπάρχει ανταγωνισμός, αλλά συμπληρωματικότητα,» και ότι «το να αντιτάξει κανείς την Ένωση στο ΝΑΤΟ στερείται νοήματος: μας χρειάζονται και τα δύο». Και αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο η Γαλλία να επιστρέψει στο στρατιωτικό σκέλος της Συμμαχίας, εφ’ όσον της εκχωρηθεί εκπροσώπηση σε ανώτατο νατοϊκό επίπεδο και οι ΗΠΑ «δείξουν κατανόηση» για την προώθηση της «ευρωπαϊκής άμυνας». 11 Είναι, βέβαια, γεγονός ότι παρεμφερές άνοιγμα του κ. Σιράκ το 1997 δεν είχε βρει αναπόκριση από την Ουάσινγκτον. Στο νέο, ωστόσο, γαλλοαμερικανικό κλίμα οι οιωνοί εμφανίζονται καλύτεροι. Και πάντως το ουσιώδες είναι η διαφαινόμενη πεποίθηση του κ. Σαρκοζί – σαφώς διαφέρουσα από τις αντιλήψεις του προκατόχου του – ότι η Γαλλία εξυπηρετεί πληρέστερα τα εθνικά της συμφέροντα συμπράττοντας στενά με τους Αμερικανούς στους κόλπους του ΝΑΤΟ ως μείζων συνιστώσα ενός, αυτόνομου μεν, πλην φιλοατλαντικού ευρωαμυντικού σχήματος, 12 παρά επιχειρώντας να ηγηθεί ενός αντιαμερικανικού, ΝΑΤΟφοβου πόλου, για τη συγκρότηση του οποίου, ούτε οι ευρωπαϊκές συνθήκες προσφέρονται, ούτε η ίδια διαθέτει το αναγκαίο εκτόπισμα.
Ευρύτερος διεθνής χώρος
Υπό ανάλογο γαλλοκεντρικό πρίσμα προσεγγίζει ο πρόεδρος Σαρκοζί και το παγκόσμιο γίγνεσθαι. Με αφετηρία τη διαπίστωση ότι ο «πολυπολικός» κόσμος μας διατρέχει τον κίνδυνο να «εκτραπεί...προς σύγκρουση πολιτικών δύναμης», προτείνει – με απηχήσεις παλαιότερων εποχών, κατά τις οποίες η Γαλλία διαδραμάτιζε καθοριστικό ρόλο στις διεθνείς εξελίξεις – τη συγκρότηση «ενός νέου κονσέρτου μεγάλων δυνάμεων» («un nouveau concert des grandes puissances»). Στην ίδια δε αυτή γραμμή σκέψης, ευνοεί τη διεύρυνση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, με τη συμπερίληψη ως μόνιμων μελών της Γερμανίας, της Ιαπωνίας, της Ινδίας, της Βραζιλίας και μιας αντιπροσωπευτικής αφρικανικής χώρας, και τη μετάλλαξη της Ομάδας G8 σε G13 με την ένταξη της Κίνας, της Ινδίας, της Βραζιλίας, του Μεξικού και της Νότιας Αφρικής. Στοχεύοντας προφανώς στην ανάδειξη της χώρας του – ήδη εδραιωμένης στους δύο αυτούς οργανισμούς – σε ηγετικό μέλος ενός παγκόσμιου διευθυντηρίου.
Οι δυσκολίες όμως που θα συναντήσουν οι προτάσεις αυτές στον ευρύτερο διεθνή χώρο προμηνύονται πολύ μεγαλύτερες από εκείνες στις οποίες προσκρούουν ήδη οι ανάλογες κοινοτικές πρωτοβουλίες του Γάλλου προέδρου. Παρά τη φιλοαμερικανική στροφή του, ο κ. Σαρκοζί – πιθανότατα εμφορούμενος, όπως άλλωστε είναι φυσικό, από τις πάγιες αντιλήψεις, και ενδεχομένως ψευδαισθήσεις, της γαλλικής πολιτικής τάξης για τους παγκόσμιους συσχετισμούς – δείχνει να υποτιμά τον ρόλο των Ηνωμένων Πολιτειών. Στην πραγματικότητα, οι διεθνείς «πόλοι» στους οποίους αναφέρεται είναι άνισης ισχύος. Οι ΗΠΑ παραμένουν η μόνη υπερδύναμη – και εξακολουθούν να διαμορφώνουν την παγκόσμια ατζέντα και να διασφαλίζουν τις διεθνείς ισορροπίες. Για πολύ ακόμη χρονικό διάστημα, οι επί μέρους περιφερειακές δυνάμεις θα αδυνατούν να τους αμφισβητήσουν την πρωτοκαθεδρία. Η διαπίστωση δε αυτή ισχύει και για τη Γαλλία, ακόμη και στην – επί του παρόντος απίθανη – περίπτωση που το ευρωκοινοτικό «διευθυντήριο» θα ελάμβανε σάρκα και οστά. Η πολιτική Σαρκοζί τείνει να εμπεδώσει ήδη ορατές στον κοινοτικό ορίζοντα τάσεις, μεταξύ των οποίων ιδιαίτερα σημαντικές για τη χάραξη της ελληνικής εθνικής στρατηγικής είναι οι ακόλουθες:Η φιλελευθεροποίηση των ευρωκοινοτικών οικονομιών, παρά τις όποιες επί μέρους τακτικές παρεκκλίσεις, εμφανίζεται πλέον ως μονόδρομος.
Η Ευρώπη των συνεργαζόμενων κυρίαρχων κρατών οριστικοποιείται για μια τουλάχιστον γενεά – με τις μεγαλύτερες κοινοτικές χώρες να επιζητούν αναβαθμισμένο ηγετικό ρόλο.
Η ευρωατλανική συνεργασία και συνοχή ενισχύονται. Τα περί αποξένωσης της Κοινοτικής Ευρώπης από τις ΗΠΑ – ορισμένοι έφθαναν στο σημείο να προβλέψουν και σύγκρουση μεταξύ των δύο πλευρών του Ατλαντικού – αποδεικνύονται για το προβλεπτό μέλλον αβάσιμα.
Σημειώσεις
1 Τη βρετανική, ιδίως, δυσαρέσκεια προκάλεσε όλως ιδιαίτερα η επιμονή του κ. Σαρκοζί να απαλειφθεί από το κείμενο της υπό προετοιμασία «Μεταρρυθμιστικής Συνθήκης» η αναφορά στον «ελεύθερο ανταγωνισμό». Βλ. Που «πηγαίνουν μαζί» Μπράουν και Σαρκοζί – Πρώτη συνάντηση των δύο ηγετών, «Καθημερινή», 21-7-07.
2 Βλ. Le discours de politique étrangère de Sarkozy, «Le Monde », 27-8-07. Εφεξής, εφ’ όσον δεν δηλώνεται το αντίθετο, τα παρατιθέμενα κείμενα του κ. Σαρκοζί αντλούνται από την ομιλία αυτή.
3 Βλ. Sarkozy offers UK regular talks on Europe, “Financial Times”, 19-7-2007.
4 Σε ραδιοφωνική του συνέντευξη επ’ ευκαιρία συντονιστικής συνάντησης με τους ομολόγους του από τη Βρετανία, Γερμανία, Ιταλία και Ισπανία, ο κ. Σαρκοζί είχε δηλώσει ότι «[σ]ε μια Ευρώπη έξι μελών, ο κινητήρας ήταν προφανώς γαλλο-γερμανικός. Η Ευρώπη των 25 χρειάζεται κινητήρα αρχικά πέντε [εννούσε τις πέντε συμμετέχουσες στη συνάντηση χώρες] και πιθανόν έξι, με την προσθήκη της Πολωνίας». Και είχε προσθέσει: «Χώρες 40, 60 ή 80 εκατομμυρίων κατοίκων ζυγίζουν περισσότερο στην Ευρώπη από χώρες με μερικές εκατοντάδες χιλιάδες κατοίκους.» Βλ. Franco-German axis obsolete says Sarkozy, “Guardian”, 6-7-2005
5 Κατά τον «Economist» (ο.π.) «[η] Γαλλία...αισθάνεται ότι με τη διεύρυνση θα περιθωριοποιηθεί».
6 Για τις σχετικές επιφυλάξεις των «μικρών», αλλά και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των Βρετανών, βλ. Sarkozy offers UK regular talks on Europe, “Financial Times”, 19-7-2007.
7 Στις διαφωνίες αυτές αναφέρεται συνοπτικά άρθρο του «Economist» αναδημοσιευόμενο στην «Καθημερινή» της 17ης Αυγούστου 2007 υπό τον τίτλο Μια σχέση ανθεκτική.
8 Όπου η διαμεσολάβηση της κυρίας Σαρκοζί επέτυχε την απελευθέρωση των πέντε Βουλγάρων νοσοκόμων και του Παλαιστίνιου ιατρού από τις φυλακές του Καντάφι – για να...αμειφθεί εν συνεχεία με τη σύναψη γαλλολιβυκής συμφωνίας ευρείας οικονομικής και πυρηνικής συνεργασίας. Για μια επικριτική παρουσίαση του θέματος βλ. Sarkozy’s Libya Nuke Deal ‘A European Disgrace’, Spiegel On Line International, 27-7-2007.
9 Επισκεπτόμενος τις ΗΠΑ αμέσως μετά την ανάληψη των πρωθυουργικών καθηκόντων του, ο κ.Μπράουν δήλως ότι «[η] αμερικανική σχέση είναι για τη Βρετανία η ισχυρότερη διμερής σχέση και είμαι αποφασισμένος να πράξω το κατά δύναμιν για να διασφαλισθεί η ισχύς και αποτελεσματικότητά της...» Βλ. Britain’s Brown: Al Qaeda fight a ‘generation-long battle’, BBC, 30-7-2—7.
10 Βλ. τις από 8-6-07 σχετικές δηλώσεις του εκπροσώπου του γαλλικού υπουργείου εξωτερικών στην ιστοσελίδα της γαλλλικής πρεσβείας στην Ουάσινγκτον.
11 Βλ. συνέντευξή του στην «International Herald Tribune» της 23ης Σεπτεμβρίου 20007 υπό τον τίτλο A restless Sarkozy vows to lead Europe into a new Era,.
12 Δεν είναι τυχαίο ότι ο κ. Σαρκοζί υπενθυμίζει ότι η χώρα του και η – άλλη μεγάλη κοινοτική στριατιωτική δύναμη – Βρετανία έχουν πρωτοστατήσει στην οικοδόμηση της αμυντικής Ευρώπης και ότι «μαζί οι αμυντικοί μας προϋπολογισμοί αντιπροσωπεύουν τα δύο τρίτα του συνόλου των λοιπών 25 χωρών της Ένωσης, και οι προϋπολογισμοί μας για την έρευνα στον τομέα της άμυνας το διπλάσιο».