Η προσφορά του Ερρίκου Ντυνάν

Θέμα: Η προσφορά του Ερρίκου Ντυνάν
 
Συντάκτης: Δρ Κωνσταντίνος Σκαλτσάς Καθηγητής Δημοσίου Διεθνούς Δικαίου (Σ.Σ.Ε. ε.τ.)
 
Ημερομηνία καταχώρησης: 02 Αυγούστου 2007
 

Ο Ερρίκος Ντυνάν (Henry Dunant 1828 - 1910), Ελβετός Επιχειρηματίας, υπήρξεν ο εμπνευστής και θεμελιωτής του Ερυθρού Σταυρού και των υπό την αιγίδα αυτού συναφθεισών Διεθνών Συμβάσεων της Γενεύης, οι οποίες αφορούν και ρυθμίζουν τo νομικό καθεστώς των στρατιωτικών και των αμάχων πληθυσμών
Ούτος ευρεθείς, κατά τύχην, εις το Σολφερίνο, ένθα οι στρατοί της Γαλλίας, του Πεδεμοντίου και της Αυστρίας, μόλις είχαν αποχωρήσει από το πεδίο μιας φονικής μάχης (24.6.1859), κατελήφθη υπό φρίκης και βαθείας συμπαθείας, όταν είδε τους τραυματίες, εγκαταλελειμμένους εις το πεδίο της μάχης, γογγύζοντας και αποθνήσκοντας οικτρώς, καθ’ ην στιγμήν πολλοί, εκ των 40,000 τελικώς αποθανόντων, θα ηδύνατο να σωθούν.
Ειργάσθη, έκτοτε, ακαταπαύστως, προς πάσαν κατεύθυνση, προκειμένου να επιτευχθεί κάτι δια την περιστολήν της βίας και την ανακούφιση του ανθρωπίνου πόνου. Ησχολήθη αμέσως με την συγγραφή βιβλίου, υπό τον τίτλο: «Μία ανάμνησις από το Σολφερίνο», (Un souvenir de Solferino - A memory of Solferino), η δημοσίευση του οποίου, εν έτει 1862, συνεκλόνισε την διεθνή κοινή γνώμη, η οποία ησπάσθη το κήρυγμα του μεγάλου ανθρωπιστού.
To εv λόγω βιβλίο συνιστούσε την ίδρυση Εθνικών Εταιριών ή Εθνικών Συλλόγων δια την ενίσχυση των Υγειονομικών Υπηρεσιών του Στρατού, εν καιρώ πολέμου και την σύναψη υπό των Κρατών μιας «απαραβίαστου συμβάσεως», η οποία θα απετέλει τον «θεμέλιον λίθον» κάθε Εθνικής Εταιρίας ή Εθνκού Συλλόγου.
Η πρώτη ενέργεια κατέληξεν εις την ίδρυση του θεσμού του Ερυθρού Σταυρού, ενώ η δευτέρα εις την σύναψη της Διεθνούς Συμβάσεως της Γενεύης του 1864, η οποία έκτοτε απετέλεσε και θα αποτελεί το θεμέλιον του Διεθνούς Ανθρωπιστικού Δικαίου (International Humanitarian Law).
Συγκεκριμένως, την 17.2.1863, συνεστήθη μία 5μελής Επιτροπή, με πρόεδρο τον Στρατηγόν Ντυφούρ και μέλη τους Ερρίκο Ντυνάν, Γουσταύο Μουανιέ, Θεόδωρο Μανουάρ, ιατρόν, και Λουδοβίκο Άππια, ιατρόν.
Η Επιτροπή αυτή ελειτούργησε μέχρι το 1880, ως «Comite international et permanent aux blesses militaires» και ωνομάσθη, εν συνεχεία, «Comite International de la Croix Rouge» “International Committee of Red Cross”, δηλαδή: ΔΙΕΘΝΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ TOY ΕΡΥΘΡΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ.
Η ανωτέρω Επιτροπή συνεκάλεσε μίαν Διεθνή Διάσκεψη (26 - 29 Οκτωβρίου 1863) εις την Γενεύη, η οποία ενέκρινε Ψήφισμα, το οποίο προέβλεπε την ίδρυση εις εκάσνην χωράν ενός Ερυθρού Σταυρού, ως βοηθητικής υπηρεσίας της Υγειονομικής Υπηρεσίας Στρατού.
Τ
ο επόμενο έτος (1864), η ιδία Επιτροπή συνεκάλεσε μίαν Διπλωματική Διάσκεψη, η οποία κατέληξεν εις την σύνταξη της Συμβάσεως της Γενεύης, 22 Αυγούστου του 1864, και καθιέρωσε την αρχή του σεβασμού των τραυματιών και των ασθενών, μετέπειτα δε και των αιχμαλώτων πολέμου.
Η Σύμβαση αυτή αποτέλεσε το πρώτο διεθνές κείμενο, προς «εξανθρωπισμό» και «εκπολιτισμό» του πολέμου, αναθεωρηθείσα δε, συμφώνως προς τις απαιτήσεις τον μεταβαλλόμενων συνθηκών, κατέληξεν εις την σύναψη των 4 Διεθνών Συμβάσεων της Γενεύης της 12ης Αυγούστου 1949 οι οποίες αφορούν, εν συντομογραφία, τις Ένοπλες Δυνάμεις του κατά Ξηράν πολέμου, του κατά θάλασσαν πολέμου, τους αιχμαλώτους πολέμου και, τέλος, τον άμαχον πληθυσμόν.
Άξιον ιδιαιτέρας μνείας τυγχάνει το γεγονός ότι οι δραστηριότητες του Ερυθρού Σταυρού επεκτείνονται και πέραν του πολέμου, δια της προσφοράς βοηθείας εις όλες τις περιπτώσεις των ανθρωπίνων συμφορών, όπως π.χ. είναι η περίθαλψη του πληθυσμού, ο οποίας επλήγη υπό θεομηνιών, η νοσηλεία των ασθενών, η βελτίωση της δημόσιας υγείας, κ.λ.π,
Εν άλλοις λόγοις, ο Ερυθρός Σταυρός δρα ευεργετικώς και εν καιρώ πολέμου δια της συνεργασίας αυτού με την Υγειονομικήν Υπηρεσίαν Στρατού και εν καιρώ ειρήνης με το Υπουργείο Υγείας, ή και αυτοτελώς, δια την ανακούφιση του ανθρωπίνου πόνου.
Ρητέον ότι ο Ερυθρός Σταυρός διάπεται υπό 7 θεμελιωτών Αρχών, ήτοι του ανθρωπισμού, της αμεροληψίας, της ανεξαρτησίας, της ουδετερότητας, της ενότητας, της παγκοσμιότητας και του εθελοντισμού. οι οποίες τον καθιστούν παραδεκτόν ως τον ανώτατον αντικειμενικόν και αμερόπληπτον ή ουδέτερον Διαιτητήν εις τις περιπτώσεις των πολεμικών συγκρούσεων, μεταξύ των αντιμαχομένων κρατών ή και φατριών.
Η Ελλάς υπέγραψε την ανωτέρω Σύμβαση το 1865. Εν συνεχεία ιδρύθη ο Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός (1877), του οποίου πρώτος Πρόεδρος διετέλεσε ο Διοικητής της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος και Καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών Μάρκος Ρενιέρης, Μετέπειτα υπέγραψε και επεκύρωσε, δυνάμει του νόμου 3481/1955, τις 4 Διεθνείς Συμβάσεις της Γενεύης του 1949 οι οποίες μετουσιώθησαν εις Εσωτερικόν - Εθνικόν Δίκαιον, με επηυξημένη τυπικήν ισχύν, έναντι παντός αντιθέτου Εσωτερικού νόμου, ως ορίζει το άρθρον 28 παρ.1 του Συντάγματος.
Προς τιμήν του εμπνευστού και θεμελιωτού του Ερυθρού Σταυρού, ορμώμενου εκ Γενεύης, η ιδιαιτέρα πατρίδα αυτού δηλ. η Γενεύη καθωρίσθη ως η έδρα του Ερυθρού Σταυρού, και επί το ακριβέστερον της Διεθνούς Επιτροπής του Ερυθρού Σταυρού, η δε Σημαία της Ελβετίας με ανεστραμμένα τα χρώματα, απετέλεσε και αποτελεί, εις το διηνεκές το σύμβολον ή το έμβλημα του Ερυθρού Σταυρού, δυνάμει του άρθρου 38 της πρώτης Διεθνούς Συμβάσεώς της 12ης Αυγούστου 1949, το οποίον ορίζει ότι: «Εις απότισιν φόρου τιμής προς την Ελβετΐίαν, το Εραλδικόν σύμβολον του Ερυθρού Σταυρού επί λευκού βάθους, σχηματιζόμενον δι’ αντιστροφής των ομοσπονδιακών χρωμάτων, διατηρείται ως έμβλημα και διακριτικόν σήμα της υγειονομικής υπηρεσίας των στρατών».
«Ούχ ήττον, δια τας χώρας αίτινες χρησιμοποιούν ήδη ως διακριτικόν σήμα αντί του Ερυθρού Σταυρού την Ερυθρά Ημισέληνον ή τον Ερυθρόν Λέοντα και Ήλιον επί βάθους λευκού, τα εμβλήματα ταύτα τυγχάνουν επίσης δεκτά υπό την έννοιαν της παρούσης Συμβάσεως».
Σημειούμεν, ότι η προσθήκη της ερυθράς ημισελήνου εγένετο το 1929, ότε αναθεωρήθη η Σύμβαση της Γενεύης του 1864, με απαίτηση της Τουρκίας, η οποία ισχυρίσθη ότι το σύμβολο του σταυρού, «εξοργίζει τους Μωαμεθανούς στρατιώτας...».
Ρητέον ότι, κατά την αναθεώρηση της Συμβάσεως αυτής εν έτει 1929 προσετέθη και το σύμβολο του ερυθρού λέοντος και ηλίου, κατόπιν παρακλήσεως της Περσίας, το οποίο ήδη κατηργήθη.
Το άρθρον 44 εν συνδυασμώ προς τα άρθρα 53 και 54 της αυτής Συμβάσεως απαγορεύει την χρήση του εμβλήματος, εν καιρώ ειρήνης, ή εν καιρώ πολέμου, εκτός των περιπτώσεων προστασίας των υγειονομικών υπηρεσιών, εγκαταστάσεων, προσωπικού και υλικού, προστατευομένου υπό της Συμβάσεως.
Επισημαίνεται ότι, το άρθρον 42 της Συμβάσεως επιτρέπει την ανάρτηση της Ερυθροσταυρικής σημαίας μόνον επί των υγειονομικών σχηματισμών και εγκαταστάσεων και μόνον κατόπιν εγκρίσεως της Στρατιωτικής Αρχής. Εξαίρεση αποτελούν οι υγειονομικές εγκαταστάσεις του Υπουργείου Υγείας και του Ερυθρού Σταυρού.
Παρ’ ημίν, ο Νόμος 140 της 21/23 Ιανουαρίου 1914 «περί προστασίας του σήματος και του ονόματος του Ερυθρού Σταυρού», ορίζει ότι «μόνον ο Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός δικαιούται, παρά τη υγειονομική υπηρεσία του Κράτους, ίνα μεταχειρίζηται το σήμα του Ερυθρού Σταυρού επί λευκού δαπέδου και τάς λέξεις, «Ερυθρός Σταυρός», ως όνομα ή προς δήλωσιν της δράσεως αυτού...».
Τέλος, επισημαίνεται ότι κατά ρητήν διάταξη εκάστης των 4 Διεθνών Συμβάσεων της Γενεύης, «Τα υψηλά Συμβαλλόμενα Μέρη αναλαμβάνουν, έκαστον εις την χώρα του, να διαδώσουν όσο το δυνατόν ευρύτερον, εν καιρώ ειρήνης, το κείμενο της παρούσας Συμβάσεως και ειδικώς να συμπεριλάβουν την μελέτη αυτής εις τα προγράμματα της στρατιωτικής και, ει δυνατόν, της πολιτικής εκπαιδεύσεως εις τρόπον ώστε να είναι γνωστές οι βασικές αρχές, αυτής εις το σύνολο του πληθυσμού, ειδικώς δε εις τας μάχιμους ενόπλους δυνάμεις, το υγειονομικό προσωπικό και τους στρατιωτικούς ιερείς... Οι πολιτικές, στρατιωτικές, αστυνομικές και άλλες αρχές, αίτινες εν καιρώ πολέμου αναλαμβάνουν ευθύνες έναντι των προστατευομένων προσώπων, δέον όπως κατέχουν το κείμενο της Συμβάσεως και όπως έχουν εκπαιδευτεί ιδιαιτέρως επί των διατάξεών της».
Εν άλλοις λόγοις, επιβάλλεται η διάδοση των Αρχών των Συμβάσεων αυτών εις τον πληθυσμόν εκάστου Συμβαλλομένου Μέρους-Κράτους, η οποία είναι γνωστή εις τον Ερυθροσταυρικόν Κόσμον της Γενεύης με τον αγγλικόν όρον: DISSEMINATION.
Τον ιδεολογισμόν του Ερυθρού Σταυρού και του θεμελιωτού αυτού Ερρίκου Ντυνάν, προς τον οποίον, ο κόσμος οφείλει ευγνωμοσύνη και χάρη, δια την προσφοράν του, εκφράζουν τα συνθήματα : “Inter arma charitas” -ευσπλαχνία εις τα όπλα - και “per humanitatem ad pacem”, τουτέστιν, «δια του ανθρωπισμού προς την ειρήνην», την οποία ειρήνην πρώτος εκήρυξε και ευλόγησε ο Κύριος Ημών Ιησούς Χριστός, με τα λόγια «Ειρήνη Υμίν».