Τα προβλήματα του περιβάλλοντος και η σύγχρονη πραγματικότητα

Θέμα: Τα προβλήματα του περιβάλλοντος και η σύγχρονη πραγματικότητα. Συντάκτης: Ανδρέας Β. Ευαγγελίδης, Υποστράτηγος ε.α. Ημερομηνία καταχώρησης: 1 Οκτωβρίου 2008 Η επιλογή του θέματος «Τα προβλήματα του περιβάλλοντος και η σύγχρονη πραγματικότητα» αποτέλεσε το πρώτο θέμα που απασχόλησε, συζητήθηκε .ανησύχησε, προβλημάτισε τα τελευταία χρόνια όλον τον κόσμο, όλους τους παγκόσμιους οργανισμούς, όλες τις οργανωμένες κοινωνίες, όλες τις κυβερνήσεις των Κρατών. Είναι ένα πρόβλημα ορατό, που συνεχώς ευρύνεται και καθίσταται λίαν επικίνδυνο αν δεν ληφθούν τα κατάλληλα και τελεσφόρα μέτρα. Επικίνδυνο για την Γη μας, τον Πλανήτη Γη, και ό,τι κατοικεί πάνω σ’ αυτήν. Για μας τους Έλληνες το περασμένο έτος 2007 υπήρξε το πρώτο και καίριο πρόβλημα που τόσο μας απασχόλησε, μας συγκλόνισε, μας προβλημάτισε, εξαιτίας των μεγάλων καταστρεπτικών πυρκαγιών που κυριολεκτικά άλλαξαν την όψη της πατρίδος μας, άλλαξαν το φυσικό ελληνικό περιβάλλον, άλλαξαν την ζωή μας και πιστεύω πως πλέον μας ενέβαλε σε σκέψεις ότι το πρόβλημα είναι σοβαρό και κρίσιμο. Το πρόβλημα πλέον δεν είναι μόνο ελληνικό αλλά παγκόσμιο και πρέπει να το δούμε από όλες τις πλευρές που εμφανίζεται και με όλες του τις διαστάσεις του. Κατανοώντας την κρισιμότητα του προβλήματος θα κατανοήσουμε τις ευθύνες ως Κράτος - Πολιτεία και ως Πολίτες για να λάβουμε όλοι εκείνα τα μέτρα που επιβάλλονται, για να περιορίσουμε τις συνέπειες που προκύπτουν και να λύσουμε τελέσφορα το πρόβλημα ώστε να σώσουμε τον Πλανήτη μας και τη ζωή των εμβίων όντων. Το περιβαλλοντικό πρόβλημα με όλες τις επικίνδυνες και δραματικές μορφές και διαστάσεις του, που θα αναφέρουμε στη συνέχεια, φαίνεται πως στα επόμενα χρόνια θα μεγαλώνει δραματικά, αφού το αφήσαμε να εκφύγει του ελέγχου μας, και δυστυχώς οδηγείται πλέον σε πανδημική συμφορά. Σήμερα, τον σύγχρονο άνθρωπο τον διακατέχει ένας φόβος που εμφανίζεται διάχυτος, διάσπαρτος, που είναι δύσκολο να εντοπιστεί με ακρίβεια και να ιχνηλατηθεί η προέλευσή του. Γίνεται περισσότερο αισθητός παρά ορατός. Αυτό κάνει τις σύγχρονες φοβίες τόσο τρομακτικές και τόσο δύσκολες να περιοριστούν. Εκπηγάζουν κυριολεκτικά από παντού. Αναφέρονται ενδεικτικά: - οι διαρκώς μεταβαλλόμενοι κανόνες του παιχνιδιού της ζωής - η ευθραυστότητα των κοινωνικών σχέσεων μεταξύ των ανθρώπων κλπ. Όμως εκείνες (οι φοβίες) που τρομάζουν περισσότερο είναι οι απειλές για το φυσικό μας περιβάλλον –στο οποίο ως έμβια όντα, ως οργανισμοί ενεργούμε– που περιλαμβάνει, τον αέρα, το νερό, την ξηρά, τις φυσικές πηγές, την πανίδα, την χλωρίδα, τους ανθρώπους, τις απειλές από τοξικά απόβλητα, καρκινογόνα τρόφιμα, πυρηνικά απόβλητα, απειλές από την ανάπτυξη πάσης φύσεως ενόπλων δράσεων οι οποίες σήμερα είναι συχνές και λίαν καταστρεπτικές. «Η φύση, το περιβάλλον, για να δώσουμε και τον ορισμό τους, είναι ο,τιδήποτε περιβάλλει και καθορίζει την ανάπτυξη ή την διαμόρφωση της ανθρώπινης προσωπικότητας.» Η φύση, που σημαίνει το σύνολο των όντων που απαρτίζουν το σύμπαν καθώς και τους νόμους που διέπουν την λειτουργία του, κινδυνεύει σήμερα από τον ίδιο τον άνθρωπο, τις άλογες πράξεις του, τον πολιτισμό του με την ευρεία έννοια του όρου. Δυστυχώς ο άνθρωπος αλλάζει τις υλικές και αισθητικές σχέσεις του με το «φυσικό περιβάλλον» λησμονώντας πως η φύση αποτελεί γι’ αυτόν «την οργανική του προέκταση στο μέτρο που του δίνει τα μέσα της συντήρησής του, αλλά και την ύλη, το αντικείμενο και το εργαλείο της βιοτικής δραστηριότητος του». Ο άνθρωπος σαν άτομο, σαν κοινωνία, σαν Κράτος, ξεχνά σήμερα ότι ζει από την φύση, πράγμα που σημαίνει ότι αυτή είναι το σώμα του και ότι πρέπει να καλλιεργεί και διατηρεί συνεχείς σχέσεις μαζί της για να μην πεθάνει. Ας μη ξεχνούμε ότι πέρα από την υλική αναγκαιότητα η φύση είναι πηγή πληρότητας και ελευθερίας, πηγή ψυχικής αγαλλίασης και μέτρο ηρεμίας και αφετηρίας στοχασμού. Όλα αυτά τα λησμονήσαμε, είμαστε αχάριστοι προς ό,τι μας προσφέρει. Εξαιτίας αυτής της αχαριστίας και της λησμοσύνης μας αλλά και της άγνοιας των συνεπειών από την κακή μας συμπεριφορά προς την φύση, προχωρήσαμε και προχωρούμε με έντονους ρυθμούς στη λεηλασία της και στη διατάραξη της «οικολογικής - περιβαλλοντικής ισορροπίας» που είναι και τα πρώτα πράγματα που διαπιστώνει κανείς στο άξενο και αντιανθρώπινο περιβάλλον των συγχρόνων μεγάλων πόλεων και όχι μόνο. Δυστυχώς ο κόσμος μας αποκόπηκε θεληματικά από τα στοιχεία που στηρίζουν τη διάρκειά του: τη φύση, τη θάλασσα, τα βουνά, τους λόφους, το στοχασμό! Καταστρέψαμε, μολύναμε, ρυπάναμε τη φύση μας, το φυσικό μας περιβάλλον. Πως και γιατί; Ποιες οι συνέπειες αυτής της καταστροφής; Ας βρούμε το θάρρος να υπενθυμίσουμε τα αίτια και τις συνέπειες καταστροφής του φυσικού μας περιβάλλοντος για να συνετισθούμε. Aίτια - Το πνεύμα απόκτησης υλικών αγαθών και ο ευδαιμονισμός της κατανάλωσης. - Η ιδεολογία του κέρδους που ο άνθρωπος δεν διστάζει, μπροστά στην απέραντη βουλιμία του να κερδίζει ολοένα και περισσότερα και να θυσιάζει το φυσικό περιβάλλον. - Η ραγδαία αύξηση του πληθυσμού που εξάντλησε τους φυσικούς πόρους. - Η επικράτηση του ανταγωνισμού των ατόμων και των Κρατών. - Ο μύθος της ανάπτυξης και της προόδου και η γενικότερη κρίση αξιών και θεσμών. Συνέπειες - Χάνονται βασικά στοιχεία για τη ζωή του ανθρώπου, όπως είναι το οξυγόνο, το υδρογόνο, το όζον, το άζωτο, το θείο και ο φωσφόρος. - Παρουσιάζεται αύξηση των θανάτων που οφείλεται: - Στην επίδραση στην ψυχοπνευματική ισορροπία του ατόμου η οποία έχει διαταραχθεί και γίνεται πιο έντονη όσο βαθύτερη είναι η αλλοίωση του περιβάλλοντος. - Στις σημαντικές μεταβολές στις κλιματικές συνθήκες των μεγάλων αστικών κέντρων και όχι μόνο. - Στη χαμένη ποιότητα ζωής, που «σημαίνει την ανάπτυξη του βιοτικού επιπέδου του ανθρώπου που βρίσκεται όμως σε αντιστοιχία με την ολοκλήρωση του ως βιολογικού και ως ψυχοπνευματικού όντος» και που οι παράγοντες που επιδρούν αρνητικά στην ύπαρξη της είναι όλα τα παραπάνω που αναφέρθηκαν. Να λοιπόν τα σύγχρονα προβλήματα που απασχολούν, απειλούν και μαστίζουν το σύγχρονο πολιτισμό μας αλλά και ολόκληρη την ανθρωπότητα, και που ανταποκρίνονται στον τίτλο του άρθρου. Τονίζω ιδιαίτερα πως ο υπερπληθυσμός της Γης, η ερήμωση του Φυσικού περιβάλλοντος, ο αγώνας δρόμου της ανθρωπότητος με τον εαυτό της (αγώνας που δυστυχώς γίνεται διαρκώς ταχύτερος με την ανάπτυξη της τεχνολογίας), και ο πυρηνικός εξοπλισμός που κάνει να επικρέμαται πάνω στην ανθρωπότητα ένας ανυπολόγιστος κίνδυνος, είναι οι πλέον απειλητικές εξελίξεις που αντιμετωπίζει η ανθρωπότητα σήμερα. Με την υπέρμετρη ανάπτυξη της βιομηχανίας, την υπέρμετρη και αλόγιστη εκμετάλλευση του υπέργειου και υπόγειου πλούτου της Γης προκαλέσαμε το μεγάλο, σύγχρονο πρόβλημα του «φαινομένου θερμοκηπίου». Ένα πρόβλημα, που προκαλείται από την αύξηση των εκπεμπόμενων αερίων στην ατμόσφαιρα με συνέπεια την υπερθέρμανση των στρατοσφαιρικών στρωμάτων, είναι η μείωση ή καταστροφή του όζοντος, η οποία εμφανίζεται ως «τρύπα του όζοντος». Η μείωση του όζοντος, αυτού του πολυτίμου αερίου, που είναι ο Γαλάζιος Προστάτης της Γης, κάθε χρόνο που περνά γίνεται μεγαλύτερη. Είναι πλέον ένα σημαντικό γεγονός, που δεν εντοπίζεται μόνο στις περίφημες «τρύπες» του , αλλά και στη σταδιακή αραίωση του σε όλο τον πλανήτη που έχει ως συνέπεια την άνοδο της θερμοκρασίας. Τι κάνει, λοιπόν το Όζον στην στρατόσφαιρα; Το όζον εμποδίζει τις υπεριώδεις ακτίνες να φτάσουν στο γήινο έδαφος και με τη δράση τους να καταστρέψουν τη ζωή σ’ αυτό. Αυτό το πετυχαίνει το όζον με την ικανότητα του να απορροφά ως το επιτρεπτό όριο την ηλιακή ακτινοβολία, καθαρίζοντας ταυτόχρονα και τον αέρα από τα βακτηρίδια. Επομένως μια αιφνίδια μείωση του στρώματος όζοντος, που η μεγαλύτερη πυκνότητα του παρατηρείται μεταξύ 15 και 40 χιλιομέτρων από τη Γη με μέγιστη στα 25 χιλιόμετρα, προκαλεί μικρές ή μεγάλες ζημιές στα έμβια όντα, τα οποία συνηθισμένα στην έως τώρα προστασία του αερίου, έχουν εθιστεί σε έναν συγκεκριμένο τρόπο ζωής που ξαφνικά αναγκάζονται,, να τον αλλάξουν. Οι βλάβες, που είναι δυνατόν να προκληθούν από αυτήν την αλλαγή στα γήινα οικοσυστήματα, είναι άμεσες και έμμεσες και την ίδια στιγμή κυοφορείται ο κίνδυνος να σπάσει, η «τροφική αλυσίδα» και να διαταραχθεί ανεπανόρθωτα η ομαλή λειτουργία των ευρύτερων οικοσυστημάτων. Όλες οι βιομηχανικές χώρες που από το 1987 υπέγραψαν το πρωτόκολλο του Μόντρεαλ του Καναδά και δεσμεύτηκαν να μειώσουν σταδιακά την κατανάλωση των προϊόντων των οξυγονούχων οργανικών ενώσεων, οφείλουν να συμμορφωθούν προς τις αποφάσεις του Συνεδρίου της Κοπεγχάγης του Νοεμβρίου του 1992 περί απολύτου εφαρμογής των και να μη κωφεύουν σ’ αυτές εάν θέλουμε να γλυτώσουμε από τους κινδύνους του σύγχρονου άγχους που προκαλεί στην ανθρωπότητα αυτό το μεγάλο πρόβλημα του «θερμοκηπίου» που με λίγες λέξεις προσπάθησα να σας αναλύσω για την καλύτερη ενημέρωση σας. Οφείλω να σας πω πως υπάρχουν δύο μορφές όζοντος, το φυσικό της στρατόσφαιρας που περιβάλλει την Γη και που απορροφά τις υπεριώδεις ακτίνες του Ηλίου, και το χημικό της ατμόσφαιρας, που είναι αποτέλεσμα βιομηχανικών δραστηριοτήτων. Οι επιστήμονες συνηθίζουν να αποκαλούν το χαμηλό χημικό όζον, που στις μέρες μας τείνει να αυξηθεί «όζον των ανθρωπων» και το φυσικό όζον που βρίσκεται στα ψηλά και τείνει δυστυχώς να μειωθεί «όζον του Θεού». Αν εξέλιπε όπως είπα παραπάνω το όζον της ατμόσφαιρας θα εξέλιπε μέσα σε λίγους μήνες και η ανθρωπότητα. Αυτό ας μη το ξεχνούμε. Ο Θεός μας αγαπά. Εμείς τι κάνουμε; Οι επιστήμονες αναφέρουν πως μέχρι τώρα έχει χαθεί περίπου το 10% της συνολικής ποσότητας του ΟΖΟΝΤΟΣ και κάθε χρόνο μειώνεται κατά μέσο όρο 0,5%. Το πρόβλημα είναι μεγάλο στην Ευρωπαϊκή Ένωση και κορυφώνεται στη Γαλλία, στην Ιταλία αλλά και στη χώρα μας, όπου οι συγκεντρώσεις επανειλημμένως έχουν ξεπεράσει τα όρια συναγερμού, αλλά και τα όρια για την προστασία του ανθρώπου. Το ίδιο συμβαίνει και στο Βόρειο Ημισφαίριο , στον Καναδά και ΗΠΑ που μπαίνουν στις ζώνες επικινδυνότητος. Το 1992 στην Βόρεια Ευρώπη η αραίωση του όζοντος έφθασε μέχρι και 20§%. Το 2003 η τρύπα έφθασε τα 29 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα (η μεγαλύτερη τρύπα). Τώρα που γνωρίζουμε ότι η καταστροφή του ΟΖΟΝΤΟΣ προκαλείται από την συγκέντρωση των ρύπων από την εκπομπή των εργοστασίων και των βιομηχανιών κατά την καύση των βενζινών και πετρελαίων και γενικώς από τις χημικές διαδικασίες εξαιτίας των χλωροφθορανθράκων (CFC) που φθάνουν στην στρατόσφαιρα, ας βρούμε τον τρόπο όλοι να συμμορφωθούμε προς τις αποφάσεις του πρωτοκόλλου του Μόντρεαλ για περιορισμό των 100 καταστροφικών ουσιών που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου. Το ερώτημα λοιπόν το βασικό που τίθεται για το πρόβλημα και που’ αναμένει απάντηση είναι : Τι πρέπει να γίνει ώστε να ματαιώσουμε την Αποκάλυψη που θα φέρει η δραματική αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη μας; Η απάντηση που δίδεται από τους ειδικούς τελικά δεν είναι καθόλου καθησυχαστική, αφού πρέπει όλοι οι κάτοικοι του πλανήτη να μειώσουμε τις εκπομπές του διοξειδίου του άνθρακα κατά 90% μέχρι το 2030! Όλοι, βιομηχανίες, κράτη, πολίτες σε αναπτυγμένες, υποανάπτυκτες, αναπτυσσόμενες χώρες, πλούσιοι, φτωχοί, οι πάντες! Όλοι συνιστούν την λήψη αμέσων μέτρων, με ριζικές κρατικές ρυθμίσεις, τα οποία θα αποθαρρύνουν την χρήση συγκεκριμένων προϊόντων, θα απαγορεύουν συγκεκριμένες ρυπογόνες συμπεριφορές. Οποιαδήποτε μέτρα αποφασισθούν πρέπει τάχιστα να εφαρμοσθούν γιατί δεν έχουμε την πολυτέλεια του χρόνου. Ό,τι είναι να γίνει, με απλά λόγια, πρέπει να γίνει άμεσα! Γνωρίζω ότι η επίκληση της λήψης των παραπάνω μέτρων από τους πάντες είναι δύσκολη και η φωνή η δική μου όπως και τόσων άλλων αποσκοπεί στο να συνεγείρει συνειδήσεις. Η πρόκληση είναι μεγάλη: Θα ευαισθητοποιήσει τον κόσμο ή θα τον οδηγήσει σε περαιτέρω απάθεια θεωρώντας τους φόβους ως υπερβολικούς. Φοβούμαι ότι το πιο πιθανό είναι δυστυχώς να θεωρηθούν ως υπερβολές καθώς η λήψη τέτοιων μέτρων συνοδεύεται από περιστολή ελευθεριών και δικαιωμάτων. Αν θέλουμε να συνεχίσουμε να αναπνέουμε σ’ αυτόν τον πλανήτη πρέπει να μειώσουμε τις ρυπογόνους δράσεις μας, παντός είδους και πάσης προελεύσεως. Θα πρέπει οι πολίτες να ελαχιστοποιήσουν τις δραστηριότητές τους, οι βιομηχανίες να μειώσουν τις εκπομπές των αερίων και τα Κράτη να ασκούν αποτελεσματικούς ελέγχους. Δυστυχώς απέχει πάρα πολύ η θεωρία από την πράξη γιατί σήμερα οι όποιες αποφάσεις από παγκόσμιους οργανισμούς ή Διασκέψεις Κρατών, στις οποίες αναφέρθηκα προηγουμένως, για τον περιορισμό του προβλήματος προσκρούουν στην πολιτική εφαρμογή τους, αφού φαίνεται να μη λαμβάνεται σοβαρά υπόψη το γεγονός ότι είναι ένα σύνολο κοινωνικοοικονομικών σχέσεων και ένας συγκεκριμένος τρόπος παραγωγής, κατανάλωσης και ανάπτυξης που οδηγεί στο πρόβλημα της υπερθέρμανσης. Εν πάσει περιπτώσει επειδή το πρόβλημα κάθε μέρα οξύνεται και γίνεται πλέον επικίνδυνο, οφείλουμε όλοι να ενταχθούμε σε ένα παγκόσμιο συναγερμό γιατί όπως είπα, χρόνο για χάσιμο πλέον δεν έχουμε. Η δράση μας πρέπει να ξεκινήσει αμέσως. Και οι πολυεθνικές εταιρείες (πετρελαϊκές κυρίως) ας μη καθυστερούν τις δράσεις για αποτελεσματική αντιμετώπιση του προβλήματος και ας μη καλύπτονται μέσω πληρωμένων δημοσιευμάτων, λόμπιγκ και δημοσίων σχέσεων, εμφανιζόμενες ότι δεν είναι αυτές μόνο οι αιτίες του κακού. Μια και αναφερθήκαμε στον περιβαλλοντικό κίνδυνο του πλανήτη μας, θα ήθελα να αναφερθώ επίσης σε έναν «περιβαλλοντικό Εφιάλτη», που αφορά την πατρίδα μας και που βρίσκεται στα σύνορά μας. Όλοι γνωρίζετε για τα τρία θρίλερ-απειλές που προέρχονται από Σκόπια,Τουρκία και Βουλγαρία. Από καιρό έχει εκπεμφθεί σήμα κινδύνου με τα απόβλητα μολύβδου και ψευδαργύρου από τα Σκόπια, που μέσω του Αξιού ποταμού καταλήγουν στον Θερμαϊκό. Ο εφιάλτης της FYROM προκύπτει επίσης και από την πλημμελή διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων στα Σκόπια και συγκεκριμένα κοντά στα Σκόπια, την κοινότητα ΠΕΤΡΟΒΡΕΤΣ όπου έχει επιλεγεί ως χώρος απόρριψης πυρηνικών αποβλήτων. Εκτός λοιπόν από το πρόβλημα της ονομασίας έχουμε και αυτόν τον κίνδυνο που μας απειλεί και πρέπει να παρακολουθούμε στενά. Ο δεύτερος κίνδυνος, θα έλεγα πως αποτελεί τον δεύτερο «κόκκινο συναγερμό» είναι το πυρηνικό πρόγραμμα της Τουρκίας που προβλέπει τρεις πυρηνικούς σταθμούς- ο ένας εξ αυτών στην Αδριανούπολη - στα σύνορά μας. Ο τρίτος εφιάλτης έρχεται από την Βουλγαρία, με τα μεταλλευτικά απόβλητα χρυσορυχείου να καταλήγουν στον Έβρο. Και τα τρία αυτά κρίσιμα θέματα χρειάζονται παρακολούθηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση καθώς οι ανυπολόγιστες συνέπειες τους θα επιβαρύνουν ακόμη περισσότερο το περιβάλλον και ο μόνος τρόπος είναι η εφαρμογή των ειδικών οδηγιών και από τις 3 χώρες που είναι μέλη (η Βουλγαρία) και υποψήφιες χώρες (η Τουρκία και η FYROM) για ένταξη σ’ αυτή. Ιδιαίτερα όμως από εμάς. Από όλα όσα αναφέρθηκαν παραπάνω αποδεικνύεται ότι σήμερα το πρόβλημα της προστασίας του περιβάλλοντος από πάσης φύσεως καταστροφές (μόλυνση- ρύπανση) αποτελεί παγκόσμιο πρόβλημα. Δεν αποτελεί μόνο πρόβλημα ενός εκάστου των Κρατών αλλά παγκόσμιο και έτσι πρέπει να αντιμετωπίζεται με την βοήθεια των παγκοσμίων Οργανισμών (ΟΗΕ κλπ). Αναφέραμε μερικές από τις καταστροφικές σύγχρονες μορφές επεμβάσεων του ανθρώπου στο όλον περιβάλλον και τις εξ αυτών συνέπειες, οι οποίες τα τελευταία χρόνια, έχουν γίνει λίαν ορατές και οι ανησυχίες των διαφόρων οικολογικών κινημάτων έχουν, αλήθεια, συνεγείρει όλους τους κατοίκους του πλανήτη μας ο οποίος, όπως ετόνισα με έμφαση, δυστυχώς απειλείται με ολοκληρωτική καταστροφή και τελεία εξαφάνιση. Θέλω επίσης να αναφέρω για ενημέρωσή σας, ότι στα πλαίσια του ΟΗΕ έχουν γίνει προσπάθειες για την προώθηση μιας παγκόσμιας στρατηγικής για την περιβαλλοντική προστασία του Πλανήτη. Σκοπός αυτών των προσπαθειών υπό μορφήν παγκοσμίων συνεδρίων ήταν να χαραχθεί μια κοινή πολιτική που θα περιελάμβανε προληπτικά μέτρα ταυτόχρονα με την δράση των κρατών, για οικονομική ανάπτυξη και κοινωνική πρόοδο! Τέτοιες πρωτοβουλίες του ΟΗΕ έγιναν το 1972 στην Σκοκχόλμη, στο Ρίο της Βραζιλίας (στο περιθώριο της συνδιάσκεψης για το περιβάλλον και την Ανάπτυξη, το 1992, στο Γιοχάνεσμπουργκ το 2002 στα πλαίσια της διακήρυξης για την Αειφόρο ανάπτυξη και τελευταία στο Μπαλί τον Δεκ. 2007. Και σ’ αυτές τις συνδιασκέψεις ετίθετο κάθε φορά το αγωνιώδες ερώτημα που ανέφερα παραπάνω και το τι πρέπει να κάνουμε όλοι προκειμένου να σώσουμε τον πλανήτη μας. Τα ίδια αγωνιώδη ερωτήματα θα τεθούν και στην επερχόμενη συνδιάσκεψη που θα γίνει στην Κοπεγχάγη. Στην αρχή του άρθρου αναφέρθηκα στα αποτελέσματα κατά του φυσικού περιβάλλοντος από την ανάπτυξη πάσης φύσεως ενόπλων δράσεων. Είναι λίαν πρόσφατα τα καταστροφικά αποτελέσματα του πολέμου του Κόλπου το 1991, του πολέμου στο Αφγανιστάν, στο Κόσσοβο το 1999, και πάλι στο Ιράκ το 2003 και τελευταία στον Λίβανο. Ενθυμούμεθα τις τεράστιες καταστροφές στην γειτονική και φίλη μας Σερβία από τους βομβαρδισμούς των Νατοϊκών αεροσκαφών με τεράστιες συνέπειες στα οικοσυστήματά της. Οδηγούμεθα λοιπόν στο συμπέρασμα ότι πόλεμος και φυσικό περιβάλλον είναι δύο έννοιες που αντιμάχονται η μία την άλλη. Ο πόλεμος χρησιμοποιεί το φυσικό περιβάλλον ως έμμεσο όπλο ολοκληρωτικής καταστροφής του εχθρού, αδιαφορώντας για τις παγκόσμιες επιπτώσεις στο περιβάλλον, οι οποίες πλήττουν και τον ίδιο τον δράστη -επιτιθέμενο. Άρα, σε κάθε περίπτωση, οι περιβαλλοντικές ζημίες κατά την διάρκεια των ενόπλων συγκρούσεων είναι αναπόφευκτες. Αντίθετα οι έννοιες της Ανάπτυξης και του Πολέμου δεν φαίνεται να βρίσκονται η μία απέναντι στην άλλη. Ο πόλεμος πολλές φορές γίνεται στο όνομα της ανάπτυξης κυρίως της πολιτικής με απώτερο στόχο την οικονομική αύξηση του επιτιθεμένου, αλλά και της αξιοποίησης του γενικότερου συστήματος της στρατιωτικής προώθησης του προϊόντος της επίθεσης (ανάπτυξη και πώληση οπλικών συστημάτων κλπ). Ο πόλεμος στον Περσικό Κόλπο θεωρήθηκε ως ένας από τους πλέον καταστρεπτικούς στην ιστορία του πλανήτη. Αξίζει τον κόπο να αναφέρουμε κάποια αριθμητικά στοιχεία. Περισσότερες από 600 πετρελαιοπηγές του Κουβέιτ πυρπολήθηκαν από τα ιρακινά στρατεύματα καίγοντας έως 6 εκατομμύρια βαρέλια πετρέλαιο την ημέρα από τον Φεβρουάριο έως τον Απρίλιο του 1991. Η συνολική ποσότητα των ρυπογόνων αερίων που εκλύθηκε στην ατμόσφαιρα από την καύση του πετρελαίου, συμπεριλαμβανομένου διοξειδίου του Θείου, μονοξειδίου του άνθρακα, αιθάλης και καρκινογόνων προϊόντων υπολογίζεται σε 500.000 τόνους την ημέρα, ενώ περίπου 6-8 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου διέρρευσαν στα νερά του Περσικού Κόλπου. Πετρελαιοκηλίδες εκατοντάδων χιλιομέτρων εμόλυναν τις ακτές των γειτονικών χωρών (Σαουδική Αραβία κλπ). Η συνολική εκπομπή διοξειδίου του άνθρακα από τις φλεγόμενες πετρελαιοπηγές αντιστοιχούσε περίπου στο 1,5% της ετησίας παγκόσμιας εκπομπής αερίων θερμοκηπίου. Τα αποτελέσματα τραγικά. Καπνός, ομίχλη, ραδιενεργά κατάλοιπα. Η εποχική βλάστηση δεν αναπτύχθηκε ενώ το μεγαλύτερο μέρος της λεγόμενης αιώνιας βλάστησης καταστράφηκε ή υπέστη σοβαρή βλάβη. Περίπου 30.000 αποδημητικά πουλιά στο πέρασμα τους από την περιοχή του Περσικού Κόλπου, πέθαναν από την εκτεταμένη πετρελαιοκηλίδα. Το ίδιο δυστυχώς συνέβη και το 2003, με τον βομβαρδισμό καίριων στρατηγικών σημείων, όπου έγινε εκτεταμένη χρήση απεμπλουτισμένου ουρανίου από τις Δυτικές δυνάμεις. Οι πολεμικές επιχειρήσεις στο Κόσσοβο το 1999 είχαν και αυτές σοβαρές επιπτώσεις στο φυσικό περιβάλλον και στα οικοσυστήματα της ευρύτερης περιοχής. Εργαστηριακές έρευνες που έγιναν στις βιομηχανικές περιοχές που επλήγησαν από τους βομβαρδισμούς, καθώς και στα νερά και το βυθό του ποταμού Δούναβη απέδειξαν το μέγεθος της καταστροφής στο όλον περιβάλλον. Εντοπίστηκαν επικίνδυνες τοξικές ουσίες που απελευθερώθηκαν και μεγάλες ποσότητες αρωματικών υδρογονανθράκων και άλλων βλαβερών αερίων όπως διχλωροαιθάνιο και υδράργυρος που χύθηκαν στον Δούναβη. Σε όλες τις περιοχές της Σερβίας που επλήγησαν απεδείχθη ότι τα οικοσυστήματα υπέστησαν διαταραχές στην ισορροπία τους με κάποια είδη άγριας χλωρίδας και πανίδας να εξαφανίζονται. Ιδιαίτερη ανησυχία όμως για τις επιπτώσεις στην υγεία και το περιβάλλον προέκυψε μετά τις πληροφορίες του NATO για την χρησιμοποίηση του απεμπλουτισμένου ουρανίου ένα χρόνο περίπου μετά το τέλος των βομβαρδισμών. Το ίδιο συνέβη και στην περίπτωση του Αφγανιστάν. Ο 10ετής πόλεμος κατά των Σοβιετικών, ο πολυετής εμφύλιος και οι μεγάλης κλίμακας βομβαρδισμοί από τους Αμερικανούς δημιούργησαν ανεπανόρθωτες καταστροφές στο φυσικό περιβάλλον και στην πανίδα του Αφγανιστάν. Το μεγαλύτερο μέρος της καταστροφής συντελέστηκε στα χρόνια διακυβέρνησης των Ταλιμπάν οι οποίοι αποψίλωσαν τα δάση για να πουλήσουν την ξυλεία και όποιο άλλο υλικό υπήρχε εκεί, στη γειτονική πακιστανική αγορά. Στη συνέχεια, η πλειονότητα των δασών που είχαν απομείνει, έγιναν στάχτη από τους βομβαρδισμούς των Αμερικανών. Οι πολεμικές επιχειρήσεις προκάλεσαν μόλυνση του εδάφους και του νερού στις περισσότερες περιοχές της χώρας με καταστροφικές συνέπειες για την χλωρίδα και την πανίδα του τόπου. Επί πλέον, η μετατροπή της χώρας σε ένα τεράστιο ναρκοπέδιο, κληρονομιά της σοβιετικής κατοχής, επιβάρυνε ακόμη περισσότερο την ποιότητα ζωής. Αυτές οι εντυπωσιακές και θλιβερές διαπιστώσεις από τις όποιες ένοπλες διεθνείς συρράξεις τα τελευταία χρόνια με τις ανυπολόγιστες φυσικές καταστροφές, οδηγούν στο συμπέρασμα ότι υπάρχει ανάγκη άμεσης διερεύνησης του διεθνούς θεσμικού συστήματος που αφορά στην πρόληψη και αποτροπή παρόμοιων ενεργειών. Παρά τις προσπάθειες που έγιναν από τους διεθνείς Οργανισμούς (ΟΗΕ κλπ), τις συνδιασκέψεις στις οποίες αναφέρθηκα προηγουμένως, την υπογραφή Πρωτοκόλλων και Συμβάσεων, η διεθνής κοινότητα δεν έχει καταφέρει να ενισχύσει το νομικό της οπλοστάσιο με τους απαιτούμενους κανόνες δικαίου που να αφορούν στην αποτροπή της φυσικής περιβαλλοντικής υποβάθμισης κατά την εξέλιξη των πάσης φύσεως ενόπλων δράσεων. Σε κάθε περίπτωση όμως όλες αυτές οι Συνθήκες, Συμβάσεις, Πρωτόκολλα αποτελούν πηγές από τις οποίες αντλούνται οι διεθνείς υποχρεώσεις σχετικά με την προστασία του περιβάλλοντος σε περιπτώσεις ενόπλων συγκρούσεων. Όμως χρειάζονται πολλές προσπάθειες για να φθάσουμε στο τέλος. Σαν συμπέρασμα, είναι βέβαιο ότι ο σύγχρονος πόλεμος συμβάλλει στην ανεπανάληπτη καταστροφή και υποβάθμιση του φυσικού περιβάλλοντος. Συνεπώς, μαζί με την αλόγιστη οικονομική ανάπτυξη, ο Πλανήτης μας οδηγείται στο σημείο δίχως επιστροφή σε συντομότερο χρονικό διάστημα απ’ ότι αναμέναμε πριν από 30 χρόνια. Και σε έναν Πλανήτη ουσιαστικά νεκρό θα είναι δύσκολο να ξεχωρίσει κανείς τον νικητή από τον ηττημένο, με αποτέλεσμα η θεωρία της μοναδικής στρατιωτικής ισχύος ως απόλυτης συνισταμένης της βασικής αρχής της ισότητας κατά το Διεθνές Δίκαιο, να θεωρείται αυτομάτως ξεπερασμένη, αφού ο λαός της όποιας υπερδύναμης θα είναι αδύνατον να απολαύσει τα λάφυρα της νίκης του γιατί θα είναι ταυτόχρονα μέρος της παγκόσμιας ήττας. Ζούμε σε μια εποχή που οι ταχύτητες των αλλαγών και των εξελίξεων προσπερνούν θεσμούς, δομές και λειτουργίες με πρωτόγνωρους ρυθμούς. Ζούμε σε μια εποχή παρακμής και αντιφάσεων. Και δεν το έχουμε καταλάβει παρά τις προειδοποιήσεις και τα σήματα κινδύνου που ο Θεός μας στέλνει τις οποίες δεν τις ακούμε γιατί φυσικά είναι δυσάρεστες. Ιδιαίτερα δεν ακούμε τις προειδοποιήσεις και τα σήματα κινδύνου που πηγάζουν από την κατάκτηση του φυσικού μας κόσμου που σαν συνέπεια είχε και έχει την καταστροφή του φυσικού στοιχείου που είναι το υπόστρωμα της ζωής. Ο πολιτισμός δεν κατάφερε να κάνει τον άνθρωπο ευτυχέστερο. Αντίθετα, τον βυθίζει ολοένα και περισσότερο μέσα σ’ ένα «περιβάλλον» που δεν του ταιριάζει. Η άνοδος του επιπέδου της τεχνολογίας μπορεί να συνετέλεσε στην διεύρυνση της αυτονομίας του ανθρώπου σε σχέση με τις φυσικές απαιτήσεις και το εξωτερικό περιβάλλον. Από την άλλη όμως πέτυχε να διαταράξει την οικολογική, περιβαλλοντική ισορροπία με την ρύπανση και την πιθανή εξάντληση των φυσικών πόρων. Όμως σήμερα ο τεχνικός πολιτισμός αποτελεί μία πραγματικότητα, με τις θετικές και αρνητικές προεκτάσεις του. Η αντιμετώπιση του πρέπει να γίνει σε ρεαλιστικά πλαίσια και όχι με βάση τους αφορισμούς ρομαντικών φύσεων. Ο τροχός της ιστορίας δεν γυρίζει πίσω «Οι άνθρωποι έπρεπε να ενκαταλείψουν την Φυσική κατάσταση και να περάσουν στο . έστω δύσκολο και γεμάτο αντιξοότητες ταξίδι του πολιτισμού» για να θυμηθούμε τα λόγια του Κάντ. Όμως ας μη υπερβαίνει ο άνθρωπος τα εσκαμμένα. Ας μη ξεχνά, αυτό που είπα στην αρχή, «πως ζει από την φύση, πράγμα που σημαίνει ότι αυτή είναι το σώμα του και ότι πρέπει να την προσέχει για να μην πεθάνει». Λύσεις για την αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών προβλημάτων που εμείς οι σύγχρονοι άνθρωποι του 21ου αιώνα εδημιουργήσαμε, υπάρχουν, αρκεί σαν άτομα, κοινωνία, Κράτος να αποφασίσουμε να αναλάβουμε τις ευθύνες μας για τις πράξεις μας μέσα σ’ έναν κόσμο που φαίνεται να είναι πέραν του ελέγχου μας. Σήμερα, σ’ έναν παγκοσμιοποιημένο κόσμο οτιδήποτε κάνουμε ή παραλείπουμε να κάνουμε, έχει επιπτώσεις στην κατάσταση και τις προοπτικές του βίου όλων των υπολοίπων. Το 2005 συνέβη η απίστευτη τραγωδία στην νοτιοανατολική Ασία προκαλώντας το θάνατο δεκάδων χιλιάδων συνανθρώπων μας. Το μήνυμα της τραγωδίας, που ήταν αποτέλεσμα της ασέλγειας του ανθρώπου προς το περιβάλλον και της στυγνής εκμετάλλευσης και εγκληματικής κατάχρησης των φυσικών πόρων, δεν το λάβαμε! Ο Θεός έδωσε στους ανθρώπους γνώση και επιτηδειότητα για να διακρίνει το καλό από το κακό. Ο Δωρεοδότης Θεός μας γέννησε στον όμορφο πλανήτη Γη με όλες τις ομορφιές της. Ας αναλογιστούμε τα λάθη που έχουμε διαπράξει στην φύση και ας δούμε επιτέλους τον όλεθρο στον οποίο οδηγούμε τη ζωή μας εξαιτίας της αχαλίνωτης μετατροπής της θεϊκής ελευθερίας σε ασυδοσία και της εγκληματικής αλόγιστης εκμετάλλευσης του φυσικού περιβάλλοντος. Ας μη ξεχνούμε ποτέ ότι το περιβάλλον εκδικείται τον άνθρωπο- βιαστή του!! Ας ευχηθούμε ότι θα πράξουμε εκείνο που επιβάλλεται. Πιστεύω ότι ο κόσμος μας μπορεί να γίνει καλύτερος και περισσότερος φιλόξενος για την ανθρώπινη αξιοπρέπεια.