Μελέτες
ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΑΠΕΙΛΩΝ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ ΜΑΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ-ΣΥΝΔΡΟΜΗ ΕΝΟΠΛΩΝ ΔΥΝΑΜΕΩ
ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ
ΕΙΣΑΓΩΓΗ-ΣΚΟΠΟΣ-ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ-ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ σελ. 2-3
ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΜΕΛΕΤΗΣ σελ. 4-11
ΓΕΝΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ σελ. 11-18
ΑΝΑΛΥΣΗ 1ΟΥ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑ(ΕΘΝ. ΑΜΥΝΑ-ΑΣΦΑΛΕΙΑ) σελ. 19-23
ΑΝΑΛΥΣΗ 2ΟΥ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑ(ΤΡΟΜΟΚΡΑΤΙΑ) σελ. 23-32
ΑΝΑΛΥΣΗ 3ΟΥ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑ(ΠΛΗΡΟΦ. ΠΟΛΕΜΟΣ) σελ. 32-45
ΑΝΑΛΥΣΗ 4ΟΥ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑ(ΛΑΘΡΟΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ) σελ. 45-53
ΑΝΑΛΥΣΗ 5ΟΥ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑ(ΟΡΓΑΝΩΜΕΝΟ ΕΓΚΛΗΜΑ) σελ. 53-63
ΑΝΑΛΥΣΗ 6ΟΥ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑ(ΔΙΑΚΙΝΗΣΗ ΝΑΡΚΩΤΙΚΩΝ) σελ. 63-69
ΑΝΑΛΥΣΗ 7ΟΥ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑ(ΔΙΑΚΙΝΗΣΗ ΟΜΚ-ΟΠΛΙΣΜΟΥ) σελ. 69-76
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ
«Α» σελ. 78-84
«Β» σελ. 85
«Γ» σελ. 86
«Δ» σελ. 87-88
«Ε» σελ. 89
«ΣΤ» σελ. 90-91
«Ζ» σελ. 92
«Η» σελ. 93-94
«Θ» σελ. 95
«Ι» σελ. 96
«ΙΑ» σελ. 97-98
«ΙΒ» σελ. 99-100
«ΙΓ» σελ. 102-110
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ σελ. 111
ΜΕΛΕΤΗ:
ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΑΠΕΙΛΩΝ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ ΜΑΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ-ΣΥΝΔΡΟΜΗ ΕΝΟΠΛΩΝ ΔΥΝΑΜΕΩΝ
1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Στο διπολικό σύστημα, της διεθνούς ισορροπίας, που επικρατούσε κατά τη διάρκεια του ψυχρού πολέμου, αλλά και παλαιότερα, ο αντίπαλος ήταν γνωστός και προσδιορισμένος με απόλυτη ή τουλάχιστον με σχετική ακρίβεια. Αυτός ήταν εξ ‘άλλου και ο λόγος που ο φόβος του ενός έναντι του άλλου πόλου, δημιούργησε την «ισορροπία του τρόμου», όπως ονομάσθηκε. Μετά την κατάρρευση του διπολικού συστήματος, και του υπαρκτού σοσιαλισμού γενικότερα, διαμορφώθηκε μια νέα κατάσταση. Έτσι αντί η κατάρρευση του υπαρκτού σοσιαλισμού και η διάλυση της πρώην Σοβιετικής Ενώσεως να αποτελέσει την απαρχή μιας νέας περιόδου πραγματικής ειρήνης, σημαδεύτηκε από πολλές εθνικές συγκρούσεις μικρής εκτάσεως μεν, αλλά μεγάλης εντάσεως με απρόβλεπτες πολλές φορές επιπτώσεις, από την έκρηξη ενός κύματος προσφύγων, από φαινόμενα εξάρσεως εθνικισμών, ηθικής παράλυσης, θρησκευτικού φανατισμού και άλλα φαινόμενα, τα οποία ήταν ή άγνωστα ή τουλάχιστον εμφανίζονταν μέχρι τότε με πολύ μικρότερη ένταση. Η έστω και υπό το φάσμα του Πυρηνικού ολέθρου διεθνής ισορροπία αντικαταστάθηκε από αναρχία, αστάθεια, και ενέργειες, που σε πολλές περιπτώσεις μετεξελίχθησαν σε εμφύλιες κυρίως συρράξεις. Δηλαδή το όλο διεθνές σύστημα από σύστημα ισορροπίας μετεβλήθη σε σύστημα ελλείψεως ισορροπίας και αστάθειας. Θα μπορούσαμε εν κατακλείδι να ισχυρισθούμε ότι αυτή η έλλειψη ισορροπίας στο διεθνές σύστημα αποτελεί και την κύρια ασύμμετρη απειλή. Αυτή η έλλειψη ισορροπίας κατά τη γνώμη πολλών αναλυτών απετέλεσε γενεσιουργό αιτία της μαζικής εκδηλώσεως των παραπάνω φαινομένων, τα οποία μέχρι τότε εμφανίζονταν σποραδικά, περιφερειακά, και σε περιοχές μακριά από τον πολιτισμένο κόσμο μας, εμείς απλώς αισθανόμαστε τον απόηχό τους. Μας φαίνονταν σαν μακρινές υποθέσεις. Τώρα όμως ήλθαν στην Ευρώπη, στη γειτονιά μας στην αυλή μας καλύτερα. Ακολούθησαν τα τρομοκρατικά κτυπήματα της 11ης Σεπτεμβρίου 2001, της Μαδρίτης, του Μπαλί, του Λονδίνου και της Αιγύπτου κ.α. τα οποία δημιούργησαν φοβίες για ένα ενδεχόμενο νέο ισχυρό κτύπημα της διεθνούς τρομοκρατίας. Αυτά όλα, κατά την άποψή μας, κατέστησαν τις γνωστές, μεν αλλά όχι άμεσα ενεργές απειλές ως απειλές εν δυνάμει και επικίνδυνες, που απαιτούν πλέον τη διαμόρφωση των κατάλληλων δογμάτων, οργανωτικών δομών και στρατηγικής και τη λήψη των αναγκαιούντων προληπτικών ή κατασταλτικών μέτρων. Και είναι απόλυτα δικαιολογημένος ο θόρυβος και η ανησυχία που έχει καταλάβει όλο τον κόσμο από τους εκ των ασύμμετρων απειλών κινδύνους. Όλα αυτά μας οδηγούν στο συμπέρασμα η έννοια αντίπαλος είναι απροσδιόριστη και στις μέχρι τώρα γνωστές απειλές προστίθενται οι «ασύμμετρες».
Οι θεωρητικοί επί του θέματος είχαν από χρόνια ασχοληθεί με το θέμα αυτό, αλλά δεν ήταν σε θέση να προσδιορίσουν ακριβώς τους τρόπους αντιμετωπίσεώς τους. Κατά τη διάρκεια της συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ, στην Ουάσινγκτον, το 1999, υιοθετήθηκε, για πρώτη φορά, νέα στρατηγική αντίληψη, στην οποία καθορίζονται η διεθνής τρομοκρατία και η ανεξέλεγκτη διασπορά όπλων μαζικής καταστροφής, ως οι σπουδαιότεροι κίνδυνοι(απειλές) για την ανθρωπότητα και διαμορφώθηκαν οι σχετικές στρατηγικές της συμμαχίας.
Τα του ορισμού και στόχων των ασύμμετρων αυτών απειλών θεωρούνται γνωστά και δεν αναπτύσσονται στην παρούσα μελέτη. Απλώς στο Παράρτημα Β’ αναφέρονται επιγραμματικά τα κύρια χαρακτηριστικά τους.
Τους μελετητές απασχόλησε ιδιαίτερα ο ρόλος και η συμμετοχή των Ενόπλων Δυνάμεων(ΕΔ), στην αντιμετώπιση των απειλών αυτών.
Εκείνο που είναι σημαντικό και καινοφανές στην περίπτωση των ασύμμετρων απειλών είναι ότι συνδέονται με την παγκοσμιοποίηση, ότι δεν έχουν σύνορα και κράτη, αλλά και ότι είναι αλληλένδετες μεταξύ τους. Αυτό σημαίνει ότι οι διαχωριστικές γραμμές και τα όρια μεταξύ τους είναι ασαφή και επάλληλα. Αυτή η πραγματικότητα, έχει οδηγήσει τους αναλυτές στο συμπέρασμα ότι τα μοντέλα αντιμετώπισης των απειλών αυτών πρέπει να είναι σύνθετα και να περιλαμβάνουν περισσότερους του ενός κρατικούς φορείς.
Αυτό σε συνδυασμό με την αλληλεξάρτηση των όρων εθνική ασφάλεια και εθνική άμυνα και την υποχώρηση του όρου άμυνα έναντι της εθνικής ασφάλειας σηματοδοτούν τον επαναπροσδιορισμό του ρόλου των ΕΔ, και την αντίστοιχο ανακατανομή αρμοδιοτήτων και συνεργασίας τους με τα όργανα ασφαλείας της χώρας. Αυτά όλα πρέπει να γίνουν στα πλαίσια των δημοκρατικών διαδικασιών και να λάβουν υπόψη την «εν δυνάμει» εξωτερική απειλή της χώρας μας, τις υπάρχουσες ευαισθησίες, αλλά και την ουσία και τη σοβαρότητα του θέματος και πέρα από συντεχνιακές αγκυλώσεις
Όσον αφορά στις ΕΔ ο ρόλος τους είναι διάφορος ανά απειλή, πλην όμως το αλληλένδετο των απειλών καθιστά αναγκαίο τον προσδιορισμό ενιαίας αντιμετώπισης, χωρίς όμως αυτή να έχει επιπτώσεις στη κύρια αποστολή τους, δηλαδή την διασφάλιση της εδαφικής ακεραιότητας της χώρας.
2. ΣΚΟΠΟΣ
Ο προσδιορισμός και η ανάλυση των απειλών που διαμορφώνονται στο εγγύς και ευρύτερο γεωπολιτικό περιβάλλον της χώρας μας καθώς και η εξεύρεση των καταλληλότερων τρόπων, δυνάμεων και μέσων για την αντιμετώπισή τους.
3. ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ
α. Δεν αναμένονται σημαντικές αλλαγές στο ισχύον γεωπολιτικό περιβάλλον της Ευρώπης.
β. Η Ελλάδα θα συνεχίσει να συμμετέχει ενεργά στους Διεθνείς Πολιτικούς, Οικονομικούς Οργανισμούς, αλλά και στους Οργανισμούς Ασφαλείας (ΕΕ, ΝΑΤΟ, ΟΑΣΕ, INTERPOL κλπ)
γ. Η Τουρκική απειλή θεωρείται δεδομένη και η σημαντικότερη.
δ. Οι δομές και η οργάνωση των οργανισμών και φορέων Αμύνης και Ασφαλείας δεν θεωρούνται δεδομένες.
4. ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ
α. Εθνική Άμυνα – Εθνική Ασφάλεια
β. Τρομοκρατία
γ. Πληροφορικός Πόλεμος – Κυβερνοχώρος
δ. Λαθρομετανάστευση
ε. Οργανωμένο έγκλημα- διακίνηση ναρκωτικών
στ. Διακίνηση οπλισμού και όπλων μαζικών καταστροφής
5. ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΜΕΛΕΤΗΣ
Κατωτέρω παρατίθεται μια συνοπτική, αλλά ουσιαστική(κύρια σημεία) ανάλυση των προαναφερθέντων παραγόντων και οι εξ’ εκάστου παράγοντος προκύπτουσες μερικές Διαπιστώσεις-Συμπεράσματα. Επίσης τα Γενικά Συμπεράσματα από την όλη ανάλυση των παραγόντων της μελέτης καθώς και οι σχετικές προτάσεις. Για διευκόλυνση των χρηστών της μελέτης τα μερικά συμπεράσματα όλων των επί μέρους παραγόντων έχουν συγκεντρωθεί στο Παράρτημα Α!.
α. Πρώτος Παράγων: «Εθνική Άμυνα και Εθνική Ασφάλεια»
(1) Ανάλυση
Μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου και τη διάλυση της Σοβιετικής Ενώσεως, το όλο διεθνές κλίμα έγινε πιο ευεπίφορο σε προβληματισμούς και διαπιστώσεις, για την ανάγκη διεύρυνσης του περιεχομένου της εννοίας «Ασφάλεια», υπό τη στενή της έννοια της `Άμυνας, Το όλο διεθνές σκηνικό που διαμορφώθηκε μετά την 11η Σεπτεμβρίου 2001 συνέτεινε στην αποκορύφωση και έξαρση αυτών των προβληματισμών. Όλοι διαπιστώνουν ότι οι απειλές και οι κίνδυνοι δεν προέρχονται μόνο από το εξωτερικό, αλλά ότι οι συγκρούσεις δεν πραγματοποιούνται μόνο και κυρίως μεταξύ κρατών(inter-state conflicts), αλλά κατά κύριο λόγο εντός των κρατών (intra state conflicts). Οι απειλές αυτές προέρχονται από παντού, το εσωτερικό και το εξωτερικό, κατευθύνονται σε πολλούς στόχους, εκδηλώνονται εντελώς απροειδοποίητα και ανομοιόμορφα και χωρίς να παρέχουν σαφείς ενδείξεις για το εάν πρόκειται για φίλιες ή εχθρικές. Δημιουργείται έτσι μια νέα μορφή πολέμου με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, χωρίς γραμμή μετώπου, ενώ τα ενδεχόμενα Πεδία Μάχης ευρίσκονται παντού.
Για την άμυνα κατά του πολέμου αυτού δεν εμπλέκονται μόνο οι Ένοπλες Δυνάμεις της χώρας, αλλά πολλοί συναρμόδιοι κρατικοί και μη φορείς. Αυτό σημαίνει ότι απαιτείται η θέσπιση νέων δογμάτων, νέων διαδικασιών και μεθόδων, που επιβάλλουν τη συνεργασία πολλών εμπλεκομένων φορέων και χρησιμοποίηση όλων των παραγόντων ισχύος μιας χώρας και κατά την περίοδο της ειρήνης και όχι μόνο κατά την πολεμική, όπως μέχρι τώρα.
Εν κατακλείδι οι συμβατικές έννοιες «Άμυνα», «Αμυντικό Πρόβλημα» και η μέχρι τώρα αντιμετώπιση των εκάστοτε αντιπάλων με τα βάση αυτών ισχύοντα δόγματα και διαδικασίες είναι αναποτελεσματικά, και ότι πρέπει να δεχθούμε ότι η έννοια «ασφάλεια» πρέπει να καλύψει πλέον το σύνολο των απειλών, συμβατικών και ασύμμετρων και ότι αυτή δεν αφορά μόνο στην εδαφική ακεραιότητα ενός κράτους, αλλά επεκτείνεται και στην οικονομική ευημερία, κοινωνική ειρήνη και ανάπτυξη αισθήματος ασφαλείας στους κατοίκους του κράτους. Έτσι σταδιακά έχει επέλθει διολίσθηση του όρου «Εθνική Άμυνα» ή Ασφάλεια(υπό τη στενή έννοια), προς τον όρο «Εθνική Ασφάλεια»(ασφάλεια υπό ευρεία έννοια). Συνέπεια αυτής της διαφοροποιήσεως είναι να προτάσσεται κυριαρχικά το στοιχείο «Ασφάλεια» εφ’ όλων των συνιστωσών της εννοίας «Άμυνα», ή «Αμυντικό Πρόβλημα» . Αυτό όμως σε καμία περίπτωση δεν σημαίνει ότι έχει εξαλειφθεί η εξ’ Ανατολών απειλή. Η διαφορά όμως σήμερα συνίσταται στο ότι και η κλασσική αυτή απειλή μπορεί να επαυξηθεί\ενισχυθεί\ενταθεί με την δημιουργία και εμφάνιση των νέων απειλών, των «ασύμμετρων», είτε από αυτή την ίδια την Τουρκία, είτε με υποκίνησή της.
(2) Μερικές Διαπιστώσεις-Συμπεράσματα
Ως Παράρτημα Α!
β. Δεύτερος Παράγων: «Τρομοκρατία»
(1) Ανάλυση
Οι σύγχρονες τρομοκρατικές απειλές, εξαπλώνονται όλο και περισσότερο και λαμβάνουν διαστάσεις, που μπορούν να διακυβεύσουν τις φιλικές σχέσεις μεταξύ λαών και να απειλήσουν την εδαφική ακεραιότητα και ασφάλεια των κρατών, αλλά και το αίσθημα ασφάλειας των κατοίκων.
Η Ελλάδα, μετά την εξάρθρωση και καταδίκη των μελών των τρομοκρατικών οργανώσεων , δεν διαφαίνεται να αντιμετωπίζει, τουλάχιστον επί του παρόντος, σοβαρή τρομοκρατική εσωτερική απειλή. Ως μέλος όμως της Ε.Ε., του ΝΑΤΟ και άλλων Διεθνών Οργανισμών, αλλά και ως σύμμαχος των ΗΠΑ, είναι ενδεχόμενο, μελλοντικά, να αποτελέσει στόχο τρομοκρατικών ενεργειών.
Η διεθνής κοινότητα και οι διεθνείς οργανισμοί μετά τα διαδοχικά τρομοκρατικά κτυπήματα, ανέλαβαν πρωτοβουλία και ανέπτυξαν διεθνείς συνεργασίες και θέσπισαν νομικούς κανόνες για την αντιμετώπιση του πολύ σοβαρού θέματος. Η Ελλάδα, εναρμονιζόμενη προς τις ρυθμίσεις των διεθνών αυτών οργανισμών τροποποίησε τις διατάξεις του Ποινικού Κώδικα και του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας, κύρωσε τις Διεθνείς Συμβάσεις, αναθεώρησε τα νομικά και διοικητικά πλαίσια και βελτίωσε την διεθνή συνεργασία της, για την πρόληψη, καταστολή και εξάλειψη του φαινομένου των σύγχρονων απειλών σε όλες τις μορφές και εκδηλώσεις τους.
Το διοικητικό και επιχειρησιακό μοντέλο που θεσπίσθηκε στη χώρα μας για την ασφαλή διενέργεια των Ολυμπιακών Αγώνων, απέδωσε εξαιρετικά αποτελέσματα, διότι είναι κοινή η διαπίστωση ότι «διενεργήθηκαν οι ασφαλέστεροι και καλλίτεροι Ολυμπιακοί αγώνες που έγιναν ποτέ». Το μοντέλο αυτό όμως έπαυσε να ισχύει και για την αντιμετώπιση κρίσεων ισχύει το Γενικό Σχέδιο Πολιτικής Προστασίας «ΞΕΝΟΚΡΑΤΗΣ» του Υπουργείου Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης (ΥΕΔΔΑ). Με το Σχέδιο αυτό επιδιώκεται η διαμόρφωση ενός συστήματος αποτελεσματικής αντιμετώπισης των καταστροφικών φαινομένων και πολιτικής προστασίας της ζωής, της υγείας, της περιουσίας των πολιτών και του φυσικού περιβάλλοντος.
Για την συνδρομή και ενίσχυση των αρμοδίων κρατικών φορέων στην αντιμετώπιση των σύγχρονων απειλών ιδρύθηκε το Κέντρο Μελετών Ασφαλείας (ΚΕ.ΜΕ.Α). Παράλληλα η εμπειρία που αποκτήθηκε από τους Ολυμπιακούς αγώνες αποτελεί τη βάση της εκπαίδευσης Σωμάτων Ασφαλείας.
Οι ΕΔ έχουν στρατηγικό υποστηρικτικό ρόλο των ΣΑ, για την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας. Οι ΕΔ, τα ΣΑ και οι λοιποί κρατικοί φορείς έχουν σχεδιάσει και οργανώσει, στους τομείς αρμοδιότητός τους, την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας, αλλά και των άλλων απειλών. Εκείνο που απουσιάζει εμφανώς είναι το εθνικό κεντρικό όργανο στρατηγικής αντιμετωπίσεως του προβλήματος και του χειρισμού αναλόγων κρίσεων, αλλά και η νομική κατοχύρωση, όπου αναγκαιοί, του ρόλου αυτού, ιδιαίτερα των ΕΔ.
(2) Μερικές Διαπιστώσεις-Συμπεράσματα
Ως Παράρτημα Α!
γ. Τρίτος Παράγων: «Πληροφοριακός Πόλεμος-Κυβερνοπόλεμος»
(1) Ανάλυση
Οι αλματώδεις εξελίξεις σε όλους τους τομείς της τεχνολογίας αιχμής, με ιδιαίτερο βάρος σε αυτό που αποκαλούμε απλοϊκά Η\Υ, και που αποτελεί σημαντικό τεχνολογικό εργαλείο της εποχής μας, έχουν αυξήσει σε δραματικά μεγάλο βαθμό τη δυνατότητα ευρείας συλλογής, διασποράς και αξιοποίησης μεγάλων «ποσοτήτων» πληροφοριών και τη διανομή τους «όπου δει». Οι δυνατότητες αυτές έχουν οδηγήσει πολλούς αναλυτές και επιστήμονες να χαρακτηρίζουν την εποχή μας και κυρίως την ακολουθούσα στο μέλλον ως «Εποχή της Πληροφορίας», ενώ έννοιες όπως «Πληροφορι(α)κός Πόλεμος» ή «Κυβερνοπόλεμος» έχουν γίνει κοινές και προσιτές σε πολλούς.
Ως Πληροφοριακό Πόλεμο (ΠΠ) θεωρούμε την αμυντική ή και την επιθετική χρήση πληροφοριών και πληροφορι(α)κών συστημάτων από κάθε αντίπαλο με σκοπό την πρόσβαση, εκμετάλλευση ή καταστροφή μιας εχθρικής πληροφορίας ή ενός συστήματος και ταυτόχρονα την προστασία των αντίστοιχων ημετέρων. Ο ΠΠ συνίσταται από ένα ευρύ φάσμα επιχειρήσεων(επιθετικών- αμυντικών ), οι οποίες διεξάγονται σε περιόδους ειρήνης, κρίσεως, συγκρούσεως και πολέμου και διακρίνεται αντίστοιχα σε Επιθετικό –Αμυντικό ΠΠ.
Ο Επιθετικός ΠΠ ασχολείται\περιλαμβάνει τις μεθόδους ανακτήσεως και υποκλοπής δεδομένων του αντιπάλου, ενώ ο Αμυντικός με την απαγόρευση προσβάσεως ή καταστροφής των ημετέρων. Ο ρόλος του ΠΠ στον Επηρεασμό της Κοινής Γνώμης και της Ηγεσίας είναι αυξημένος.
Η τρωτότητα των ΠΣ και των δικτύων έχει σίγουρα υποτιμηθεί ή πιθανόν δεν έχει γίνει πλήρως κατανοητή. Συγχρόνως τα όρια και οι αρμοδιότητες της ευθύνης αντιμετωπίσεως των απειλών του ΠΠ είναι μη ευδιάκριτα, δηλαδή θολά, ενώ παρουσιάζεται δυσχέρεια στην αξιολόγηση των Ενδείξεων\Δεικτών Προειδοποιήσεως Επιθέσεως και στην αύξηση Εσωτερικών κινδύνων(Τρωτότητα στο Εσωτερικό της Χώρας)
Όλα τα παραπάνω, επιβάλλουν την ανάγκη διαμορφώσεως νέων δογμάτων, νέας στρατηγικής στην οργάνωση και δομή των υπηρεσιών πληροφοριών. Έτσι επιβάλλεται αναδιάρθρωση των Υπηρεσιών Πληροφοριών και η εσωτερική διασύνδεση των συναρμοδίων Υπηρεσιών και Φορέων, για να καταστεί δυνατή η σφαιρική αξιολόγηση των πληροφοριών και των πηγών τους, που θα οδηγήσουν στη λήψη ορθών αποφάσεων. Για να γίνει όμως αυτό επιβάλλεται να ξεπερασθούν οι φυσικές αντιστάσεις\αντιδράσεις για προφύλαξη δομών\διαχωριστικών γραμμών, συντεχνιακών αντιλήψεων και γενικά του εκάστοτε «κατεστημένου».
Η εκ του ΠΠ απειλή έχει γίνει αποδεκτή και έχει εκτιμηθεί δεόντως από τις ΗΠΑ, το ΝΑΤΟ και πολλές από τις συμμάχους χώρες. Έχει αξιολογηθεί ως απειλή που εκφεύγει των στενών ορίων της Στρατιωτικής τοιαύτης και ανάγεται στο σύνολο του κρατικού μηχανισμού και όχι μόνον, και με αυτή την εκτίμηση αντιμετωπίζεται.
Τόσο οι ΗΠΑ όσο και το ΝΑΤΟ έχουν υιοθετήσει Δόγμα Πληροφορικής Υπεροχής,
Πληροφοριακός Πόλεμος και Ένοπλες Δυνάμεις
Οι Ένοπλες Δυνάμεις επηρεάζονται ιδιαίτερα από τον Πληροφοριακό Πόλεμο, τόσο από απόψεως ασφαλείας των Πληροφοριακών Συστημάτων, όσο και από απόψεως ασφαλείας των σύγχρονων οπλικών συστημάτων. Κατόπιν αυτού το όλο πρόβλημα του Πληροφοριακού πολέμου απασχολεί έντονα το ΓΕΕΘΑ και τα Γενικά Επιτελεία των Κλάδων. Η Αντιμετώπιση του όλου προβλήματος γίνεται με συστηματικό και επιστημονικό τρόπο και με τη λήψη των απαραιτήτων διοικητικών και άλλων μέτρων. Θεωρούν ότι σε αυτό το στάδιο ο ΠΠ αποτελεί σημαντικό πολλαπλασιαστή ισχύος, χωρίς να αποκλείεται η μετεξέλιξή του σε οπλικό σύστημα.
(2) Μερικές Διαπιστώσεις-Συμπεράσματα
Ως Παράρτημα Α!
δ. Τέταρτος Παράγων: Λαθρομετανάστευση
(1) Ανάλυση
Είναι γενική πεποίθηση ότι το σοβαρό πρόβλημα της μετανάστευσης – λαθρομετανάστευσης στην Ελλάδα, δεν έχει αντιμετωπισθεί με την πρέπουσα αποφασιστικότητα και προοπτική σε βάθος χρόνου.
Η εμφάνιση του κύματος «οικονομικών και άλλων προσφύγων», αποτελεί μια από τις πλέον ύπουλες και μακροπρόθεσμες απειλές κατά της Ελλάδος και με σημαντικές επιπτώσεις στην Εθνική Ασφάλεια και Άμυνα.
Είναι πολύ δύσκολο να προσδιορισθεί επακριβώς ο αριθμός των εισελθόντων και εισερχομένων παράνομα στη χώρα μας «ξένων μεταναστών». Σε ειδικούς πίνακες που επισυνάπτονται στη μελέτη αναφέρονται οι επίσημα καταγεγραμμένοι αλλοδαποί στην Ελλάδα καθώς και οι υπόδικοι-κατάδικοι αλλοδαποί.
Ο ρόλος των Ενόπλων Δυνάμεων και των Σωμάτων Ασφαλείας της χώρας στην αντιμετώπιση του φαινομένου της λαθρομετανάστευσης, είναι σημαντικός και ουσιαστικός, διότι αυτοί ακριβώς είναι που «φυλάνε» και ελέγχουν τα σημεία εισόδου και έρχονται σε άμεση επαφή με το πρόβλημα. Υπάρχουν όμως αντικειμενικοί λόγοι και δυσχέρειες που ο ρόλος αυτός δεν είναι δυνατό να εκτελεσθεί επαρκώς και αποτελεσματικά. Μερικοί από τους λόγους αυτούς είναι: η μείωση των φυλακίων προκαλύψεως στη χερσαία μεθόριο, οι ελλείψεις σε εξοπλισμό, και υλικοτεχνική υποδομή των ΕΔ και των ΣΑ , όπως και η σύγχυση αρμοδιοτήτων μεταξύ συναρμοδίων φορέων, όπως μεταξύ ΣΞ και ΕΛΑΣ, ΛΣ και Πολεμικού Ναυτικού(ΠΝ).
Ο ρόλος του ΣΞ δεν συνάδει με ενέργειες όπως η σύλληψη και η επαναπροώθηση λαθρομεταναστών, λόγω φιλοσοφίας, αλλά κυρίως, λόγω ελλείψεως κατάλληλης εκπαιδεύσεως.
(2) Μερικές Διαπιστώσεις-Συμπεράσματα
Ως Παράρτημα Α!
ε. Πέμπτος Παράγων: Οργανωμένο Έγκλημα
(1) Ανάλυση
Το διεθνές οργανωμένο έγκλημα θεωρείται μαζί με την τρομοκρατία από τις σημαντικότερες και τις πλέον επικίνδυνες ασύμμετρες απειλές, διότι μπορεί να συνδυασθεί με κάθε μορφής ασύμμετρη απειλή (τρομοκρατία, λαθρομετανάστευση, διακίνηση ναρκωτικών, διακίνηση οπλισμού και όπλων μαζικής καταστροφής κλπ).
Το οργανωμένο έγκλημα αποτελεί πηγή βίας, παράγοντα αποσταθεροποίησης και κοινωνικό φαινόμενο, που καθορίζει ή επηρεάζει τις σύγχρονες κοινωνίες και οι συνέπειές του σε όλους τους τομείς της κοινωνικής, πολιτικής και οικονομικής ζωής είναι ολέθριες.
Η χώρα μας λόγω της γεωγραφικής της θέσεως αποτελεί κόμβο από τον οποίο διέρχονται τα δίκτυα και τα προϊόντα του οργανωμένου εγκλήματος, για να καταλήξουν στις χώρες της Ευρώπης και της Αμερικής. Η κατάσταση για τη χώρα μας επιδεινώνεται από την ανεξέλεγκτη, αρχικά, είσοδο μεγάλου αριθμού αλλοδαπών, πολλοί από τους οποίους υπήρξαν ή έγιναν μέλη του οργανωμένου εγκλήματος.
Οι Ε. Δ. αποτελούν στόχο του οργανωμένου εγκλήματος και ειδικότερα ο οπλισμός, τα εκρηκτικά, τα πυρομαχικά, τα διαβαθμισμένα έγγραφα και υλικά, όπως επίσης η προσέλκυση στρατευσίμων στα ναρκωτικά, το εντός των στρατοπέδων εμπόριο ναρκωτικών κ.α. Η αντιμετώπιση του οργανωμένου εγκλήματος πρέπει να περιλαμβάνει την πρόληψη και την εξουδετέρωση όλων των ενδεχομένων απειλών , που έχουν ως στόχο το προσωπικό και το υλικό των Ε. Δ..
Η αντιμετώπιση του οργανωμένου εγκλήματος στη χώρα μας ανήκει κατά κύριο λόγο στις αρχές ασφαλείας (Αστυνομία και Λιμενικό Σώμα). Οι Ε. Δ. συνεισφέρουν υποστηρικτικά στην αντιμετώπιση του οργανωμένου εγκλήματος με την φρούρηση – επιτήρηση των χερσαίων και θαλασσίων συνόρων μας ή σε ειδικές περιπτώσεις στη λήψη μέτρων ασφαλείας σε παραμεθόριες περιοχές. Επίσης και με λήψη μέτρων στο εσωτερικό τους.
Το υφιστάμενο νομοθετικό πλαίσιο δεν καλύπτει πλήρως και δεν οριοθετεί τις αρμοδιότητες και ευθύνες συνεισφοράς όλων των εμπλεκομένων φορέων στην αντιμετώπιση της υπόψη απειλής. Επίσης ο συντονισμός των εμπλεκομένων φορέων στην αντιμετώπιση τους δεν επιτυγχάνεται στον επιθυμητό βαθμό με την υφιστάμενη οργάνωση και λειτουργία.
(2) Μερικές Διαπιστώσεις-Συμπεράσματα
Ως Παράρτημα Α!
στ. Έκτος Παράγων: Ναρκωτικά
(1) Ανάλυση
Τα ναρκωτικά αποτελούν πραγματική μάστιγα της εποχής μας, η οποία απειλεί άμεσα όχι μόνο την ανθρώπινη υγεία και ύπαρξη, αλλά και τις δομές της σύγχρονης κοινωνίας. Η χρήση των ναρκωτικών έχει σημαντικά αρνητικές επιπτώσεις στο πλέον ζωτικό τμήμα του Ελληνικού πληθυσμού, αφού προσβάλλει τους νέους.
Η διακίνηση των ναρκωτικών είναι στενά συνδεδεμένη με το οργανωμένο έγκλημα και το ξέπλυμα βρώμικου χρήματος, αλλά και με άλλες ασύμμετρες απειλές.
Οι αριθμοί των χρηστών στις ΕΔ είναι ασφαλώς μεγάλοι, σε σχέση με παλαιότερες εποχές.
Είναι προφανές ότι η χρήση των ναρκωτικών καθιστά τουλάχιστον προσωρινά ανίκανο, ένα μεγάλο ποσοστό του στρατιωτικού προσωπικού και μειώνει σημαντικά τη μαχητική ικανότητα των Ε. Δ..
Τα ναρκωτικά διαβρώνουν την ποιότητα του ανθρώπινου δυναμικού και τις ηθικές δυνάμεις, που αποτελούν τις σημαντικότερες συνιστώσες της μαχητικής ισχύος των Ε. Δ. Οι επιπτώσεις στην εθνική άμυνα και ασφάλεια είναι σοβαρότατες.
Επίσης η ασφάλεια των στρατιωτικών εγκαταστάσεων αλλά και των συνόρων μας επηρεάζονται σημαντικά, όταν ανατίθεται σε προσωπικό που είναι χρήστες ναρκωτικών. Αυτό διότι είναι εξακριβωμένο ότι οι χρήστες ακόμη και όταν δεν βρίσκονται υπό την επήρεια ναρκωτικών, έχουν μειωμένη αντίληψη και συναίσθηση της αποστολής και των καθηκόντων τους.
Το έργο των ΕΔ και ιδιαίτερα των Διοικήσεων δυσχεραίνεται σημαντικά από την έλλειψη αρχείου με στοιχεία υπηρετούντων χρηστών ναρκωτικών.
(2) Μερικές Διαπιστώσεις- Συμπεράσματα
Ως Παράρτημα Α!
ζ. Έβδομος Παράγων: Διακίνηση και Χρησιμοποίηση Όπλων Μαζικής Καταστροφής και Οπλισμού.
(1) Ανάλυση
Η ανεξέλεγκτη διακίνηση όπλων μαζικής καταστροφής και οπλισμού διαμορφώνουν μια νέα παράμετρο στο παγκόσμιο γεωπολιτικό σύστημα και υπονομεύουν τη σταθερότητα και την ασφάλεια των σύγχρονων κοινωνιών.
Πολλά από τα όπλα μαζικής καταστροφής έχουν προστεθεί στο οπλοστάσιο των τρομοκρατικών οργανώσεων και του διεθνοποιημένου οργανωμένου εγκλήματος.
Είναι γνωστό ότι ο έλεγχος της εξάπλωσης και διασποράς των όπλων μαζικής καταστροφής και κυρίως των πυρηνικών, υπήρξε βασικό ζήτημα επί δεκαετίες για τις πυρηνικές δυνάμεις του πλανήτη μας. Ο αφοπλισμός όμως και ο έλεγχος των όπλων μαζικής καταστροφής δεν γίνεται αποδεκτός από όλα τα κράτη, αλλά και δεν είναι εύκολο να πραγματοποιηθούν οι απαραίτητοι έλεγχοι στα κράτη αυτά.
Τα όπλα μαζικής καταστροφής θεωρούνται ακόμη και σήμερα ως πολλαπλασιαστής ισχύος, ιδιαίτερα των αδυνάτων, και μέσο για την αντιμετώπιση του ηγεμονισμού των ισχυρών κρατών.
Οι διαστάσεις που έχει λάβει η διακίνηση του οπλισμού και των μέσων μαζικής καταστροφής, αλλά και η ενδεχόμενη χρησιμοποίησή τους, δραστηριοποιήσει πολλά κράτη και διεθνείς οργανισμούς (ΟΗΕ, ΝΑΤΟ, ΕΕ, ΙNTERPOL, EUROPOL).
Υπάρχει ενδεχόμενο η τρομοκρατία με τη χρήση πυρηνικών όπλων να μετεξελιχθεί σε πυρηνική τρομοκρατία. Το φαινόμενο της πυρηνικής τρομοκρατίας έχει αρχίσει να απασχολεί σοβαρά τη διεθνή κοινότητα και τους διεθνείς οργανισμούς (ΟΗΕ και Ευρωπαϊκή Ένωση).
Τα χημικά και τα βιολογικά όπλα σε αντίθεση με τα πυρηνικά κατασκευάζονται εύκολα και με υλικά που κυκλοφορούν στο ελεύθερο εμπόριο.
Το οργανωμένο έγκλημα αλλά και η τρομοκρατία επιδιώκουν την απόκτηση χημικών και βιολογικών όπλων για την εκτέλεση πολύνεκρων επιθέσεων. Επί του θέματος αυτού υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις, ότι τρομοκρατικές οργανώσεις διαθέτουν όπλα μαζικής καταστροφής.
Το οργανωμένο έγκλημα και η τρομοκρατία έχουν ως στόχο την κλοπή όπλων από τις ΕΔ. Είναι γνωστό ότι έχουν σημειωθεί στο παρελθόν κλοπές οπλισμού των ΕΔ, που αποδίδονται στα ελλιπή μέτρα φύλαξης αλλά και στη μη τήρηση των διαδικασιών διαχείρισης.
Κατά τη διάρκεια της ειρήνης οι Ε. Δ. έχουν διττό ρόλο σχετικά με τη διακίνηση του οπλισμού και των όπλων μαζικής καταστροφής. Αφενός έχουν την ευθύνη φύλαξης του οπλισμού και των πυρομαχικών τους, αφετέρου την υποχρέωση λήψης μέτρων για την απαγόρευση διακίνησής τους μέσω των συνόρων και των παραμεθορίων περιοχών.
Παράλληλα είναι ο μόνος φορέας του Δημοσίου που διαθέτει μέσα ανιχνεύσεως, προστασίας και απολυμάνσεως από όπλα μαζικής καταστροφής.
(2) Μερικές Διαπιστώσεις-Συμπεράσματα
Ως Παράρτημα Α!
6. ΓΕΝΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
Είναι κοινή διαπίστωση ότι στο σύγχρονο επιχειρησιακό περιβάλλον έχουν διαμορφωθεί νέες απειλές και κίνδυνοι, που διαφέρουν από τους μέχρι τώρα γνωστούς. Οι απειλές και κίνδυνοι κατευθύνονται σε συγκεκριμένη ομάδα στόχων και επηρεάζουν, λίγο ή περισσότερο το κοινωνικό σύνολο των χωρών. Οι νέες απειλές και κίνδυνοι δεν είναι ανεξάρτητοι μεταξύ τους, αλλά αλληλοεπηρεάζονται και αλληλοεξαρτώνται. Έτσι η τρομοκρατία μπορεί να χρησιμοποιήσει το οργανωμένο έγκλημα για προσπορισμό χρημάτων, ή την παράνομη διακίνηση οπλισμού για προμήθεια όπλων κοκ.
Οι αλματώδεις τεχνολογικές εξελίξεις παρέχουν, στις αναπτυγμένες τεχνολογικά χώρες, αλλά και σε ιδιώτες τη δυνατότητα ευρείας συλλογής, διασποράς και αξιοποίησης μεγάλων «ποσοτήτων» πληροφοριών. Αυτό τις καθιστά ικανές να αποκτούν «υπεροχή πληροφοριών».
Η παγκόσμια Πληροφορι(α)κή Υποδομή χαρακτηρίζεται από τη συνένωση δικτύων και τεχνολογιών και από την ολοένα αυξανόμενη εξάρτυση βασικών λειτουργιών, ατομικών, συλλογικών και γενικότερα κοινωνικών, από την πληροφορία και τα λοιπά συστήματα που την υποστηρίζουν, τα οποία υπόκεινται σε πάσης φύσεως επιθέσεις και παρεμβολές με δραματικές επιπτώσεις στην καθημερινή ζωή των πολιτών μιας χώρας.
Οι απειλές από τον Πληροφοριακό Πόλεμο υφίστανται και θα συνεχίσουν να υφίστανται, αλλά και θα αυξάνουν αλματωδώς σε ποσότητα, στόχους και ποιότητα, καθώς και σε επινοήσεις-εφαρμογές.
Οι Εθνικές Οικονομίες, αλλά και η Εθνική Άμυνα εξαρτώνται και θα εξαρτώνται με διαρκώς αυξανόμενο ρυθμό και έκταση από πολύπλοκα συστήματα διασυνδεδεμένων δικτύων, η τρωτότητα των οποίων έχει σίγουρα υποτιμηθεί ή πιθανόν δεν έχει γίνει πλήρως κατανοητή. Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει, κατά περίπτωση, και με τις λοιπές ασύμμετρες απειλές.
Τα παραπάνω έχουν ως συνέπεια:
Οι ασύμμετρες απειλές, στο σύνολό τους, να επηρεάζουν την ασφάλεια, αλλά και την άμυνα, ενός κράτους(προσωπικού, υλικού και λειτουργιών). Οι απειλές αυτές δεν έχουν γραμμή μετώπου τα ενδεχόμενα Πεδία Μάχης ευρίσκονται παντού.
Τα κράτη δεν κινδυνεύουν πλέον από εξωτερικούς κινδύνους, μόνο, αλλά και από εσωτερικούς, οι δε συγκρούσεις δεν πραγματοποιούνται μόνο και κυρίως μεταξύ κρατών(inter-state conflicts), αλλά κατά κύριο λόγο εντός των κρατών (intra state conflicts).
Στην αντιμετώπιση των ασύμμετρων απειλών εμπλέκονται περισσότεροι του ενός κρατικοί και όχι μόνο, φορείς, γεγονός που ελαττώνει την αποτελεσματικότητα των κλασσικών οργάνων και μεθόδων συλλογής-αναλύσεως πληροφοριών και χειρισμού και αντιμετωπίσεως κρίσεων και εκτάκτων καταστάσεων.
Από την ανάλυση προέκυψε ότι κάθε φορέας στον τομέα του οποίου εμπίπτει η αντιμετώπιση κάθε μιας ασύμμετρης απειλής ή απειλών έχει λάβει όλα τα προσήκοντα μέτρα για να την αντιμετωπίσει. Εκείνο που δεν έχει γίνει κατανοητό πλήρως, είναι ότι οι απειλές αυτές δεν αφορούν αποκλειστικά και μόνο ένα φορέα, αλλά στην αντιμετώπισή τους εμπλέκονται πολλοί άμεσα ή έμμεσα αρμόδιοι, επίσης δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι η(οι) απειλή(ες) θα εμφανισθούν μεμονωμένα, και με ξεκάθαρο στόχο και κατεύθυνση, δηλαδή τα όρια μεταξύ απειλών-στόχων-αρμοδιοτήτων είναι θολά και δυσδιάκριτα.
Είναι εμφανές ότι λείπει ή τουλάχιστον δεν είναι πλήρως καθορισμένος ο κεντρικός εθνικός φορέας για την αντιμετώπιση του συνόλου, αλλά και μεμονωμένων ασύμμετρων απειλών. Η έλλειψη κεντρικού οργάνου σε κυβερνητικό επίπεδο δεν επιτρέπει την άμεση αξιοποίηση όλων των δυνατοτήτων των εμπλεκομένων φορέων στην αντιμετώπιση των απειλών. Τα αντίστοιχα πρότυπα συμμάχων χωρών μπορεί να αποτελέσουν βάση της μελέτης για τη δημιουργία τέτοιου οργάνου.
Απαιτείται λοιπόν ο πολύ στενός συντονισμός περισσότερων του ενός φορέων. Αυτό επιβάλλει την ανάγκη διαμορφώσεως, νέων δογμάτων και στρατηγικής και νέων δομών και οργάνωσης των εμπλεκομένων υπηρεσιών και ενδεχομένως συγκρότηση νέων.
Διαπιστώθηκε όμως ότι το υφιστάμενο νομοθετικό πλαίσιο δεν καλύπτει πλήρως και δεν οριοθετεί τις αρμοδιότητες και ευθύνες συνεισφοράς όλων των εμπλεκομένων φορέων στην αντιμετώπιση των ασύμμετρων απειλών και στην εθνική μας ασφάλεια γενικότερα.
Η υφιστάμενη επίσης οργανωτική δομή των υπόψη φορέων δεν έχει προσαρμοσθεί πλήρως ώστε να καλύπτονται επαρκώς οι ανάγκες και απαιτήσεις του ολοκληρωμένου συστήματος ασφαλείας της χώρας, αλλά και για να επιτυγχάνεται ο απαραίτητος συντονισμός των εμπλεκομένων φορέων. Ομοίως είναι πολύ περιορισμένη, εάν όχι ανύπαρκτη η κοινή εκπαίδευση του προσωπικού που εμπλέκεται στην αντιμετώπιση των ασύμμετρων απειλών.
Σταδιακά έχει επέλθει μια σαφής διολίσθηση του όρου «Εθνική Άμυνα» προς τον όρο «Εθνική Ασφάλεια» και το στοιχείο «Ασφάλεια» προτάσσεται κυριαρχικά εφ’ όλων των συνιστωσών της εννοίας «Άμυνα», ή «Αμυντικό Πρόβλημα». Αυτό δεν σημαίνει ότι έχει εκλείψει η εξ’ Ανατολών απειλή. Η Τουρκία δύναται να χρησιμοποιήσει\εκμεταλλευθεί τις ασύμμετρες απειλές εις βάρος της χώρας μας κατά την ειρήνη και τον πόλεμο.
Η στενή σχέση της παράνομης διακίνησης χρησιμοποίησης όπλων μαζικής καταστροφής (ΟΜΚ) και οπλισμού με το οργανωμένο έγκλημα και τη διεθνή τρομοκρατία δημιουργεί σοβαρή απειλή για την εθνική και την παγκόσμιο ασφάλεια.
Τα παράνομα δίκτυα επικεντρώνουν τη δράση τους στην κλοπή οπλισμού κυρίως των Ε. Δ. και στην λαθραία διακίνηση οπλισμού και όπλων μαζικής καταστροφής μέσω της χώρας μας.
Ο εφοδιασμός των αρχών ασφαλείας και των Ε. Δ. με σύγχρονο τεχνολογικό εξοπλισμό είναι αναγκαίος και πρώτης προτεραιότητας για την επιτυχή αντιμετώπιση των δικτύων διακίνησης όπλων μαζικής καταστροφής και οπλισμού.
Για την αντιμετώπιση της διακίνησης ΟΜΚ και οπλισμού, αλλά και των αποτελεσμάτων από τη χρήση τέτοιων όπλων, είναι αναγκαία η στενή συνεργασία πολλών εμπλεκομένων φορέων, όπως ΣΑ, ΕΔ, δημόσιες και υπηρεσίες κοινής ωφελείας, κάτι που επιβάλλει την συγκρότηση κεντρικού εθνικού φορέα χειρισμού κρίσεων και αντιμετώπισης τέτοιων καταστάσεων. Συγχρόνως πρέπει το προσωπικό αυτών των φορέων να εκπαιδεύεται κατά μόνας, αλλά και να συνεκπαιδεύεται με τη διεξαγωγή κοινών ειδικών εθνικών ασκήσεων, αλλά και στα πλαίσια των εθνικών ασκήσεων.
Το μεγάλο σχετικά ποσοστό συμμετοχής των αλλοδαπών της χώρας μας στο οργανωμένο έγκλημα σε συνδυασμό με την έλλειψη μακρόπνοου προγραμματισμού για την εκπαίδευση και ενσωμάτωση των μεταναστών στην Ελληνική κοινωνία, δημιουργεί σοβαρές ανησυχίες για το μέλλον της εθνικής μας ασφάλειας.
Η καταστολή του οργανωμένου εγκλήματος είναι αναγκαίο να συνδυασθεί με προληπτική δράση και εφαρμογή μέτρων για την ομαλή ένταξη των αλλοδαπών στην Ελληνική κοινωνία, ιδιαίτερα μετά τα τελευταία βίαια επεισόδια των μεταναστών στη Γαλλία και τις άλλες χώρες της Ευρώπης. Οι πρόσφατες ρυθμίσεις του νόμου 3386\05 βρίσκονται στη σωστή κατεύθυνση, αλλά απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή στη θέσπιση των ορθών κριτηρίων και των κατάλληλων διαδικασιών νομιμοποίησης των μεταναστών, που πληρούν τις προϋποθέσεις. Επίσης και στην επιλογή των ορθών μέτρων και μέσων ενσωμάτωσής τους στην Ελληνική κοινωνία.
Η αντιμετώπιση των ασύμμετρων απειλών είναι, κυρίως και σύμφωνα με το Σύνταγμα και την ισχύουσα νομοθεσία του κράτους, αρμοδιότητα των Σωμάτων Ασφαλείας. Ο ρόλος των ΕΔ είναι υποστηρικτικός των ΣΑ και επιζητείται από αυτά σε εξαιρετικές περιπτώσεις και μόνο όταν οι δυνατότητες των ΣΑ για την αντιμετώπισή τους έχουν φθάσει στα όριά τους. Για την υλοποίηση του ρόλου και της αποστολής αυτής πρέπει να καθορισθούν σαφώς οι αρμοδιότητες και οι ευθύνες και ενδεχομένως να γίνουν αναδιατάξεις δυνάμεων, αλλά και οι κατάλληλες προσαρμογές του ισχύοντος δικαίου.
Το ισχύον νομικό πλαίσιο καλύπτει «εν πολλοίς» τις ανάγκες αντιμετωπίσεως των ασύμμετρων απειλών. Υπάρχουν όμως κενά και ελλείψεις όπως:
Στο θέμα αντιμετωπίσεως των εγκλημάτων ηλεκτρονικού πολέμου.
Στις υπάρχουσες δαιδαλώδεις δικονομικές διαδικασίες στο θέμα ναρκωτικών.
Στην τακτοποίηση του θέματος αναλήψεως της φυλάξεως της μεθορίου, τουλάχιστον στα βόρεια και δυτικά σύνορα από την ΕΛΑΣ με το ειδικό σώμα των συνοριοφυλάκων ή με μεικτές μονάδες στρατού-Σωμάτων Ασφαλείας.
Στην έκδοση των πολλών και πολύπλοκων Προεδρικών Διαταγμάτων που προβλέπονται από το νέο νόμο περί λαθρομετανάστευσης νόμο 3386/18-8-05.
Στην εμπλοκή των ΕΔ σε θέματα ενισχύσεως-υποβοηθήσεως των ΣΑ σε θέματα αντιμετωπίσεως της τρομοκρατίας, αλλά και των άλλων ασύμμετρων απειλών. Και γενικότερα στον καθορισμό του πλαισίου συνεργασίας όλων των εμπλεκομένων κρατικών και άλλων φορέων, για την αντιμετώπιση των απειλών αυτών.
Στη νομιμοποίηση οργανώσεως επιτελικού στρατηγικού και τακτικών οργάνων σχεδιασμού αντιμετώπισης των ασύμμετρων απειλών και χειρισμού τέτοιων κρίσεων, με βάση το μοντέλο που οργανώθηκε και λειτούργησε με απόλυτη επιτυχία αυτά την περίοδο των Ολυμπιακών Αγώνων,
Ρυθμίσεως θεμάτων κοινής εκπαιδεύσεως σε θέματα εθνικής ασφαλείας προσωπικού από τις ΕΔ, τα ΣΑ και λοιπούς εμπλεκόμενους φορείς.
Λεπτομέρειες όπως στα επί μέρους Παραρτήματα.
Οι Ένοπλες Δυνάμεις, όπως και όλοι οι λοιποί φορείς επηρεάζονται και εμπλέκονται στην αντιμετώπισή των ασύμμετρων απειλών κατά διάφορο τρόπο για κάθε μια από αυτές.
Συγκεκριμένα:
Τρομοκρατία
Οι πιθανότητες οι ΕΔ να αποτελέσουν στόχο της τρομοκρατίας, χωρίς κάτι τέτοιο να αποκλείεται, δεν είναι μεγάλες. Παρόλα αυτά το ισχύον σύστημα ασφαλείας προβλέπει τη λήψη μέτρων κατά τρομοκρατικών ενεργειών.
Οι ΕΔ, όμως, είναι δυνατό να εμπλακούν έμμεσα στην αντιμετώπιση της τρομοκρατίας για υποβοήθηση της ΕΛΑΣ. Το μοντέλο συνεργασίας ΕΔ-ΣΑ που εφαρμόσθηκε κατά τους Ολυμπιακούς αγώνες υπήρξε κατά γενική ομολογία επιτυχές και πρέπει να αποτελέσει τη βάση για μελλοντική παρόμοια συνεργασία, με τις κατάλληλες νομοθετικές διευθετήσεις\ρυθμίσεις, οι οποίες τώρα δεν υπάρχουν.
Πληροφοριακός Πόλεμος
Οι Ένοπλες Δυνάμεις επηρεάζονται ιδιαίτερα από τον Πληροφοριακό Πόλεμο, τόσο σε διοικητικό επίπεδο, όσο και τα οπλικά τους συστήματα. Κατόπιν αυτού το όλο πρόβλημα του Πληροφοριακού Πολέμου απασχολεί έντονα το ΓΕΕΘΑ και τα Γενικά Επιτελεία των Κλάδων, τα οποία λαμβάνουν τα απαραίτητα μέτρα αντιμετωπίσεώς του. Εκτιμάται ότι το όλο θέμα αντιμετωπίζεται επαρκώς σε επίπεδο ΕΔ. Η συνεργασία του ΓΕΕΘΑ και των κλάδων των ΕΔ με τα ελληνικά ΑΕΙ, δεν βρίσκεται στο επιθυμητό και αναγκαίο επίπεδο, για να είναι δυνατή η άμεση ενημέρωση των στελεχών των ΕΔ επί των επιστημονικών και τεχνολογικών εξελίξεων, ώστε να είναι δυνατή η ενσωμάτωσή τους στα συστήματα των ΕΔ.
Οι ΕΔ, επισήμως, δεν εκμεταλλεύονται τις ικανότητες, δυνατότητες και δεξιότητες, όσων εκ των στρατευμένων Hackers το επιθυμούν, κατά τα πρότυπα άλλων χωρών.
Από όλους τους εμπλεκομένους στο θέμα επιτελείς είναι κοινή η διαπίστωση της έλλειψης κεντρικού εθνικού φορέα καταστρώσεως\διαμορφώσεως της εθνικής στρατηγικής ΠΠ, κοινού δόγματος ή τουλάχιστον κατευθυντηρίων οδηγιών κοινής αποδοχής και εφαρμογής αμύνης – ασφαλείας(αντιμετωπίσεως των απειλών αυτών). Το θέμα αυτό θεωρείται σημαντικό και άμεσης αντιμετώπισης.
Λαθρομετανάστευση
Το πρόβλημα της λαθρομετανάστευσης έχει άμεσες, αλλά κυρίως μεσο - μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην Εθνική Ασφάλεια και Άμυνα της χώρας, ιδιαίτερα για την περίπτωση που η χώρα μας θα εμπλακεί σε πόλεμο με γειτονική χώρα. Ως μία από τις αιτίες της λαθρομετανάστευσης θεωρείται ότι είναι η αδυναμία ελέγχου των μεθοριακών γραμμών, λόγω της δραματικής μειώσεως προσωπικού.
Υπάρχουν επίσης εγγενή προβλήματα στους άμεσα εμπλεκόμενους στη φύλαξη των σημείων εισόδου της χώρας φορέων, δηλαδή των κλάδων των ΕΔ και τα ΣΑ. Τα προβλήματα έχουν σχέση με την έλλειψη προσωπικού και υλικοτεχνικής υποδομής, και τη σύγχυση αρμοδιοτήτων. Δεν πρέπει να μας διαφεύγει το γεγονός ότι ο χειρισμός τέτοιων προβλημάτων, όπως η σύλληψη-επαναπατρισμός λαθρομεταναστών είναι εκτός αποστολής των ανδρών των ΕΔ.
Οργανωμένο έγκλημα-Ναρκωτικά
Οι Ε. Δ. αποτελούν στόχο του οργανωμένου εγκλήματος. Η δράση του οποίου επικεντρώνεται κυρίως στην κλοπή οπλισμού, πυρομαχικών, εκρηκτικών, κλπ, καθώς και στην προσέλκυση προσωπικού των ΕΔ στα ναρκωτικά. Επίσης και στην παράνομη διακίνηση ναρκωτικών στο εσωτερικό των ΕΔ αλλά και στη διακίνηση διαφόρων άλλων αγαθών μέσω των παραμεθορίων περιοχών.
Οι Ε. Δ. δεν διαθέτουν χωριστή υπηρεσία ασφαλείας και εξειδικευμένα στελέχη στο χειρισμό θεμάτων οργανωμένου εγκλήματος-ναρκωτικών και ευρύτερα θεμάτων ασφαλείας. Λόγω της εμφανίσεως των νέων απειλών, κρίνεται σκόπιμο να εξετασθεί η σκοπιμότητα και δυνατότητα δημιουργίας Κλάδου –Διευθύνσεως ασφαλείας στο ΓΕΕΘΑ και στους κλάδους των ΕΔ, αντίστοιχα, που θα χειρίζονται θέματα σχέση έχοντα με αυτές τις εξειδικευμένες απειλές ασφαλείας και θα στελεχώνεται με εξειδικευμένα στελέχη. Σύμφωνα με πληροφορίες το θέμα μελετάται σοβαρά από το ΥΕΘΑ-ΓΕΕΘΑ.
Η από τα ναρκωτικά απειλή έχει άμεσες και ποικιλόμορφες επιπτώσεις επί των ΕΔ, λόγω της επιδράσεως επί του ηθικού του προσωπικού, που θεωρείται σημαντικός παράγων διαμορφώσεως της μαχητικής ισχύος. Η αντιμετώπιση των ναρκωτικών στο χώρο των Ε. Δ. πρέπει να περιλαμβάνει τη συνεχή ενημέρωση του προσωπικού για την πρόληψη με παράλληλη λήψη κατασταλτικών μέτρων ( έλεγχοι, συνεχής παρακολούθηση, ιατρικές εξετάσεις κλπ). Η όλη αντιμετώπιση των χρηστών στρατευσίμων, δυσχεραίνεται από την έλλειψη στοιχείων γι΄ αυτούς από τις αστυνομικές δυνάμεις.
Όπλα Μαζικής Καταστροφής
Οι ΕΔ είναι ο κύριος κρατικός-εθνικός φορέας με τη μεγαλύτερη εμπειρία, αλλά και υποδομή στα θέματα χειρισμού θεμάτων ΟΜΚ, και ανίχνευσης αποτελεσμάτων προσβολής με τέτοια όπλα. Το προστατευτικό υλικό των μονάδων των ΕΔ θεωρείται σύγχρονο και σχετικά επαρκές. Υφίσταται πρόγραμμα ολοκληρώσεως των αναγκών των ΕΔ σε τέτοιο υλικό. Το ίδιο ισχύει και για την εκπαίδευση.
Η συγκροτηθείσα για τις ανάγκες των Ολυμπιακών Αγώνων ειδική μονάδα ΡΒΧΠ πολέμου διαθέτει σύγχρονο εξοπλισμό και έχει αποκτήσει πλούσια εμπειρία και εκπαίδευση. Η μονάδα αυτή δεν θεωρείται επαρκής, σε εθνικό επίπεδο και σε περίπτωση γενικής προσβολής και πρέπει να αποτελέσει τη βάση ενισχύσεως του ευρύτερου δημόσιου τομέα με ανάλογες μονάδες, σύμφωνα με τα πρότυπα του ΝΑΤΟ.
Εκείνο που απουσιάζει από την ελληνική κοινωνία είναι η ενημέρωση και ενδεχομένως η εκπαίδευση των μελών της σε θέματα προσβολής από ΡΒΧΠ προσβολές, στα πλαίσια της Πολιτικής Σχεδίασης.
Εν κατακλείδι η εκπαίδευση του προσωπικού των ΕΔ, αλλά και οι σχετικοί κανονισμοί ασφαλείας, δεν καλύπτουν πλήρως και επαρκώς το σύνολο των θεμάτων που απορρέουν από τις ασύμμετρες απειλές.
7. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ
Προτείνονται:
α. Η ενημέρωση μέσω ΥΕΘΑ των αρμοδίων κυβερνητικών οργάνων :
(1). Για τις σοβαρές επιπτώσεις που έχουν οι ασύμμετρες απειλές στην εθνική ασφάλεια – άμυνα, καθώς και για τα υφιστάμενα κενά που διαπιστώθηκαν από την παρούσα μελέτη, στα δόγματα, το σχεδιασμό, τις οργανωτικές δομές και το νομικό πλαίσιο.
(2). Για την ανάγκη συγκροτήσεως κεντρικού κρατικού φορέα στρατηγικού σχεδιασμού αντιμετωπίσεως των υπόψη απειλών.
(3). Για την ανάγκη συγκροτήσεως κεντρικού κρατικού οργάνου χειρισμού κρίσεων και συντονισμού των εμπλεκομένων φορέων. Ως πρότυπο να ληφθεί το Στρατηγικό Κέντρο Διαχειρίσεως Κρίσεων κατά τους Ολυμπιακούς Αγώνες 2004.
(4). Για την ανάγκη αναθεωρήσεως δογμάτων, οργανωτικών δομών και νομικού πλαισίου των Δυνάμεων Ασφαλείας, προκειμένου να προβλεφθεί ο Στρατηγικός – Υποστηρικτικός ρόλος των ΕΔ στην αντιμετώπιση των ασύμμετρων απειλών.
(5) Για την ανάγκη εκπονήσεως ειδικής μελέτης από τον αρμόδιο κρατικό κεντρικό φορέα για τη διαμόρφωση κοινού εθνικού δόγματος ΠΠ, τον καθορισμό της ελαχίστης υποδομής – διαδικασιών προστασίας ευαίσθητων πληροφοριών και τη διαμόρφωση κατευθυντηρίων οδηγιών για την εκπόνηση σχεδίων αντιμετώπισης επιθέσεων. Επίσης για τη διαπίστωση της ανάγκης και σκοπιμότητας αναδιάρθρωσης των υπηρεσιών πληροφοριών και εσωτερικής διασύνδεσης των συναρμοδίων υπηρεσιών και φορέων.
(6). Για την απόκτηση από την ΕΛΑΣ δυνατότητας (τεχνογνωσία – μέσα) αντιμετωπίσεως τρομοκρατικών ενεργειών που διεξάγονται με βιολογικά και χημικά όπλα.
(7) Για την κάλυψη των κενών που παρουσιάζει το ισχύον νομικό πλαίσιο για την αντιμετώπιση των ασύμμετρων απειλών. Λεπτομέρειες στα Γενικά Συμπεράσματα.
(8) Για την ανάγκη επιδείξεως ιδιαίτερης προσοχής στη θέσπιση των κριτηρίων και διαδικασιών νομιμοποίησης των μεταναστών, στα πλαίσια του νόμου 3386/18-8-05. Επίσης για τη διαδικασία, τρόπους και μέσα ενσωμάτωσης των νομιμοποιηθέντων μεταναστών στην Ελληνική κοινωνί, αλλά και για τις επιπτώσεις που το θέμα «λαθρομετανάστευση» έχει στην εθνική Άμυνα της χώρας.
(9) Για την ανάγκη ανάληψης, σε εθνικό επίπεδο, ειδικής εκστρατείας κατά των ναρκωτικών, με προεξάρχον στοιχείο την ενημέρωση των νέων, συμπεριλαμβανομένων και των στρατευσίμων.
(10). Για την ανάγκη ενημέρωσης του πληθυσμού της χώρας μέσω της ΠΣΕΑ για τις επιπτώσεις και τις αναγκαίες προφυλάξεις από ΡΒΧΠ απειλές.
(11). Για την ανάγκη συγκρότησης επί πλέον ειδικών μονάδων ΡΒΧΠ πολέμου, για κάλυψη των αναγκών του πολιτικού τομέα(ΠΣΕΑ).
β. Η μελέτη σε συνεργασία με το Υπουργείο Δημοσίας Τάξεως (ΥΔΤ) :
Της σκοπιμότητας και δυνατότητας ενοποίησης των Σχολών Εθνικής Αμύνης και Εθνικής Ασφαλείας σε Σχολή Εθνικής Αμύνης – Ασφαλείας. Σε πρώτη φάση κρίνεται απαραίτητη η συμμετοχή των Αξιωματικών των ΕΔ στη Σχολή Εθνικής Ασφαλείας και παράλληλα η αύξηση του αριθμού των αξιωματικών των Σωμάτων Ασφαλείας που φοιτούν στη ΣΕΘΑ.
γ. Η συγκρότηση ειδικού φορέα ασφαλείας στο ΓΕΕΘΑ, τα Γενικά Επιτελεία και τους Μείζονες Σχηματισμούς των Κλάδων των ΕΔ, με αρμοδιότητα, πλέον των άλλων, τη συλλογή- επεξεργασία πληροφοριών, τη σχεδίαση και τον έλεγχο των μέτρων ασφαλείας για την αποτελεσματική αντιμετώπιση των ασύμμετρων απειλών.
δ. Η αναθεώρηση και συμπλήρωση των σχετικών Κανονισμών Ασφαλείας, προκειμένου να περιλάβουν, όπου απαιτείται, τα θέματα που έχουν σχέση με τις ασύμμετρες απειλές.
ε. Η εκπαίδευση του προσωπικού των ΕΔ και ιδιαίτερα των στελεχών επιβάλλεται να συμπληρωθεί με αντικείμενα ασύμμετρων απειλών με σκοπό την επαύξηση της ασφαλείας του προσωπικού, υλικού και πληροφοριών. Στον τομέα αυτό απαιτείται η στενή συνεργασία με την ΕΛΑΣ.
στ. Η μελέτη σκοπιμότητας διεξαγωγής εθνικής ασκήσεως με συμμετοχή όλων των εμπλεκόμενων φορέων και υπηρεσιών σε θέματα Εθνικής Ασφαλείας.
ζ. Η διαρκής βελτίωση των λαμβανομένων μέτρων ασφαλείας του λογισμικού των πληροφοριακών και οπλικών συστημάτων των ΕΔ.
η. Η αναδιάρθρωση-συμπλήρωση του ισχύοντος συστήματος ελέγχου θεμάτων ασφαλείας πληροφοριών, Πληροφοριακών Συστημάτων και γενικότερα θεμάτων πουν σχετίζονται με τον ΠΠ.
θ. Η συνεχής εκπαίδευση του προσωπικού των ΕΔ που εμπλέκεται σε θέματα πληροφορικού πολέμου και γενικότερα τεχνολογίας αιχμής επί των τρεχουσών εξελίξεων. Προς τούτο απαιτείται στενότερη συνεργασία με τα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα και χώρας. Επί του θέματος θα ήταν σκόπιμη η εξέταση της σκοπιμότητας σχεδίασης και διεξαγωγής ειδικής εθνικής ασκήσεως ΠΠ, ή τουλάχιστον η ενσωμάτωση ειδικών επεισοδίων στις συμβατικές ασκήσεις.
ι. Η πρόληψη αποτελεί την πεμπτουσία στην αντιμετώπιση των ναρκωτικών στο χώρο των ΕΔ και όχι μόνο. Για το σκοπό αυτό απαιτείται:
(1). Η ριζική αναθεώρηση του τρόπου ενημερώσεως του προσωπικού των ΕΔ για τα θέματα ναρκωτικών. Η σχεδίαση της ενημερώσεως να γίνεται από το ΓΕΕΘΑ και τα Γενικά Επιτελεία σε συνεργασία με τον ΟΚΑΝΑ και να εκτελείται από εξειδικευμένο προσωπικό.
(2). Η δημιουργία πληροφοριακού αρχείου, σε συνεργασία με την ΕΛΑΣ για τη σχέση του προσωπικού των ΕΔ και ιδιαίτερα του στρατευσίμου, με τα ναρκωτικά, τηρουμένων πάντοτε των περιορισμών της Αρχής Προσωπικών Δεδομένων. Με το αρχείο αυτό θα διευκολύνονται οι διοικήσεις στον κατάλληλο χειρισμό των ατόμων που χρήζουν ειδικής μέριμνας και φροντίδας.
(3). Η βελτίωση και επέκταση του θεσμού ψυχοκοινωνικής μέριμνας με την αύξηση του αριθμού των εξειδικευμένων ψυχιάτρων – ψυχολόγων και τη συχνότερη επαφή με το προσωπικό των μονάδων των ΕΔ.
θ. Η κατ’ απόλυτη προτεραιότητα ολοκλήρωση του προγράμματος ασφαλείας οπλισμού, ελκυστικού υλικού και πυρομαχικών. (Αποθήκευση οπλισμού σε σύγχρονες αποθήκες, χρησιμοποίηση συγχρόνων συστημάτων ασφαλείας όπως ACCESS CONTROL, TV CONTROL και περιφερειακών συστημάτων ελέγχου διεισδύσεων).
Α Ν Α Λ Υ Σ Η Π Α Ρ Α Γ Ο Ν Τ Ω Ν
α. Πρώτος Παράγων: «Εθνική `Άμυνα και Εθνική Ασφάλεια»
(1) Γενικά
Οι πρώτοι προβληματισμοί, σε ακαδημαϊκό και θεωρητικό επίπεδο για την ανάγκη διεύρυνσης του περιεχομένου της εννοίας «Ασφάλεια», υπό τη στενή της έννοια της `Άμυνας, άρχισαν από τις αρχές της δεκαετίας του 80.
Για μεγάλο χρονικό διάστημα, η μελέτη των ζητημάτων Εσωτερικής Ασφάλειας παρέμενε αντικείμενο ενός περιορισμένου κύκλου ερευνητών. Προϊούσης όμως της δεκαετίας, τα πράγματα μετεβλήθησαν θεαματικά. `Έτσι η Εθνική Ασφάλεια και η σχετική Πολιτική, άρχισε να γίνεται αντικείμενο ευρύτερης επιστημονικής και όχι μόνο, μελέτης. Αυτό είχε ως συνέπεια να εκλείψουν και τα «στεγανά», που υπήρχαν μέχρι τότε στα θέματα της μελέτης και γενικά της όλης αντιμετωπίσεως των θεμάτων αυτών.
Οι προβληματισμοί αυτοί έγιναν πλέον έντονοι και πύκνωσαν. Αυτό διότι μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου και τη διάλυση της Σοβιετικής Ενώσεως, το όλο διεθνές κλίμα έγινε πιο ευεπίφορο σε ανάλογες διαπιστώσεις, για τους λόγους που αναλύονται σε άλλα κεφάλαια της παρούσης. Το όλο διεθνές σκηνικό που διαμορφώθηκε μετά την 11η Σεπτεμβρίου 2001 και τις επακολουθήσασες τρομοκρατικές επιθέσεις μεγάλης κλίμακος, συνέτεινε στην αποκορύφωση και έξαρση αυτών των προβληματισμών. Οι πολίτες και οι ηγεσίες όλων σχεδόν των κρατών του κόσμου, διαπιστώνουν ότι οι απειλές και οι κίνδυνοι δεν προέρχονται μόνο από το εξωτερικό και από τους μέχρι τότε γνωστούς ή εύκολα διακριτούς αντιπάλους, αλλά σε αυτούς προστίθενται νέοι, αγνώστου προελεύσεως ή δυσχερώς εντοπιζόμενοι, προερχόμενοι από το εξωτερικό και από το εσωτερικό των κρατών. Κυρίαρχο χαρακτηριστικό του νέου διαμορφούμενου διεθνούς περιβάλλοντος, είναι το γεγονός ότι οι συγκρούσεις δεν πραγματοποιούνται μόνο και κυρίως μεταξύ κρατών(inter-state conflicts), αλλά κατά κύριο λόγο εντός των κρατών (intra state conflicts).
(2) Ιστορικό-Παρούσα Κατάσταση
Μέχρι τώρα με τον όρο Άμυνα, Αμυντικό Πρόβλημα ή Ασφάλεια με τη στενή της έννοια θεωρούσαμε το σύνολο των απειλών, οι οποίες υπήρχαν, δημιουργούνταν ή βάσιμα πιθανολογούνταν κατά της ακεραιότητα ή της ανεξαρτησίας μίας χώρας, ως αποτέλεσμα καταστάσεων, σχέσεων, τάσεων και διαφορών με το εγγύς ή ευρύτερο περιβάλλον και εκτός της χώρας αυτής, αλλά με εμφανείς ή ενδεχόμενες προεκτάσεις και επιρροές\επηρεασμούς στο εσωτερικό της. -
Η κύρια συνιστώσα της εννοίας ασφάλεια\άμυνα κατευθυνόταν σε υλικές δυνατότητες, στον έλεγχο και στη χρήση των στρατιωτικών δυνάμεων, από τα κράτη και δεν ελάμβανε σημαντικά υπόψη ή διαφοροποιείτο από την ανάγκη αντιμετωπίσεως απειλών προερχομένων από άλλες αιτίες, όπως πολιτικές, κοινωνικές, θρησκευτικές, εγκληματικές κ.α.
Αφότου όμως εισήλθαμε και διανύουμε την τρίτη χιλιετία, για τους λόγους, που αναλύθηκαν παραπάνω, αλλά και σε άλλα κεφάλαια της παρούσης, είναι έντονο το αίσθημα ανασφάλειας, αστάθειας, αβεβαιότητας, προερχόμενο από τις νέες απειλές και κινδύνους, που οι χώρες\κράτη, είτε μεμονωμένα, είτε ως σύνολο(συμμαχίες, διεθνής κοινότητα) αντιμετωπίζουν ή θα αντιμετωπίσουν. Οι απειλές αυτές μπορούν να προκαλέσουν τεράστια προβλήματα, αν λάβει κανείς υπόψη ότι εξελίσσονται και αυξάνονται συνεχώς σε όγκο και ποιότητα και στοχεύουν\κατευθύνονται στα άτομα, αλλά και στις λειτουργίες μίας χώρας, όπως ο έλεγχος υδροδοτήσεως, παροχής ηλεκτρικής ενεργείας, εσωτερικών και διεθνών συγκοινωνιών, παροχής πετρελαίου και φυσικού αερίου, επικοινωνίες, τραπεζικές συναλλαγές, υπηρεσίες άμεσης βοήθειας, ελέγχου εναερίου κυκλοφορίας, υγείας, αλλά και του συστήματος ασφαλείας και αμύνης μία χώρας.
Οι απειλές αυτές προέρχονται από παντού, το εσωτερικό και εξωτερικό και κατευθύνονται σε πολλούς στόχους. Επίσης εκδηλώνονται εντελώς απροειδοποίητα και ανομοιόμορφα και χωρίς να παρέχουν σαφείς ενδείξεις για το εάν πρόκειται για φίλιες ή εχθρικές. Οι απειλές\κίνδυνοι αυτοί δημιουργούν μια νέα μορφή πολέμου με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Συγκεκριμένα ο πόλεμος αυτός δεν έχει γραμμή μετώπου, τα ενδεχόμενα Πεδία Μάχης ευρίσκονται παντού. Στις πόλεις, στην ύπαιθρο, στον αέρα και στη θάλασσα, αλλά και στους καινοφανείς «χώρους», όπως στο διαδίκτυο, τα Πληροφοριακά Συστήματα, το «Κυβερνοχώρο», σε κάθε δίκτυο. Επίσης οι μέχρι τώρα γνωστοί, αποδεκτοί και συμβατοί διαχωρισμοί, ενδιαφερόντων, ορίων και συνόρων, έχουν καταστεί και θα καθίστανται ολοένα και πιο ασαφείς, θολοί και συγκεχυμένοι. Αυτό έχει ως συνέπεια να μη γνωρίζουμε από πού προέρχεται η απειλή και ποίος είναι ο στόχος.
Η άμυνα κατά του πολέμου αυτού δεν είναι πλέον υποχρέωση\καθήκον ενός φορέα(των Ενόπλων δυνάμεων) της χώρας, αλλά πολλών συναρμοδίων κρατικών και μη. Κάτι που σημαίνει ότι δεν είναι δυνατός ο ευχερής προσδιορισμός των αρμοδιοτήτων των υπηρεσιών που είναι επιφορτισμένες με την άμυνα και ασφάλεια έναντι τέτοιων απειλών. Έτσι λοιπόν τα κράτη τα οποία υποβλέπουν τα συμφέροντα άλλου κράτους(ών), είναι σε θέση να χρησιμοποιήσουν, πέρα από τις Ένοπλες Δυνάμεις τους, τρίτους(ιδιώτες, εγκληματικές οργανώσεις κα) για να διεξαγάγουν τέτοιες επιχειρήσεις εις βάρος της.
Διαπιστώθηκε, λοιπόν, ότι οι απειλές ή κίνδυνοι για την ασφάλεια/ άμυνα ενός κράτους δεν είναι μόνο στρατιωτικής φύσεως. Ως εκ τούτου οι μέχρι τώρα κλασσικοί\πατροπαράδοτοι\παραδοσιακοί διαχωρισμοί σε εξωτερικές και εσωτερικές απειλές, με ανάλογο διαχωρισμό των ευθυνών-αρμοδιοτήτων - τρόπων αντιμετωπίσεως των απειλών από τις στρατιωτικές και τις αστυνομικές αντίστοιχα δυνάμεις και μέσα, είναι αναποτελεσματικοί ή δεν καλύπτουν το σύνολο των εκφάνσεών τους. Απαιτείται λοιπόν η θέσπιση νέων δογμάτων, νέων διαδικασιών και μεθόδων, που επιβάλλουν τη συνεργασία πολλών εμπλεκομένων φορέων και χρησιμοποίηση όλων των παραγόντων ισχύος μιας χώρας. Βέβαια θα ισχυρισθεί κάποιος ότι η ανάγκη συνεργασίας ήταν απαραίτητη προϋπόθεση για την επιτυχή αντιμετώπιση και των κλασσικών\συμβατικών απειλών. Αυτό είναι αληθές. Η διαφορά συνίσταται στο ότι η συνδρομή των περισσοτέρων από αυτούς ήταν απαραίτητη στο σύνολο των δυνατοτήτων τους κατά τις περιόδους των κρίσεων και βέβαια των συγκρούσεων και όχι κατά την ειρήνη. Για τις σύγχρονες όμως απειλές η συνεργασία αυτή είναι εξ’ ίσου αναγκαία κατά την περίοδο της ειρήνης και είναι συνεχής και αδιάλειπτος. Πέραν αυτών, επειδή ως προελέχθη, οι απειλές αυτές δεν έχουν όρια, σύνορα, γραμμές μετώπου, προβάλλει η αδήριτη ανάγκη της αναπτύξεως της διεθνούς συνεργασίας, πέρα από τα συνηθισμένα πλαίσια των συμβατικών συμμαχιών που ξέραμε μέχρι σήμερα, και σε νέους τομείς, με ανάπτυξη διεθνών συνεργασιών σε θέματα πληροφοριών, ανταλλαγής εμπειριών, τεχνογνωσίας κ.α.
Οι τραγικές τρομοκρατικές ενέργειες στους δίδυμους πύργους, στο Μπαλί, στη Μαδρίτη και πρόσφατα στο Λονδίνο, οδήγησαν τους αναλυτές στη διαπίστωση ότι οι συμβατικές έννοιες «Άμυνα», «Αμυντικό Πρόβλημα» και η μέχρι τώρα αντιμετώπιση με τα βάση αυτών ισχύοντα δόγματα και διαδικασίες είναι αναποτελεσματικά, και ότι πρέπει να αποδεχθούν ότι η έννοια «ασφάλεια» πρέπει να καλύψει πλέον το σύνολο των απειλών, συμβατικών και νέων. Επίσης ότι η έννοια «ασφάλεια» δεν αφορά μόνο στην εδαφική ακεραιότητα ενός κράτους, αλλά επεκτείνεται και στην οικονομική ευημερία-σταθερότητα, κοινωνική ειρήνη και ανάπτυξη αισθήματος ασφαλείας στους κατοίκους του κράτους. Αυτό οδηγεί στην ανάγκη θεωρήσεως της ασφάλειας με περισσότερο ανθρωποκεντρικό τρόπο. Δηλαδή με ένα τρόπο που, χωρίς να υποτιμά τη συλλογική υποχρέωση και προσπάθεια των πολιτών ενός κράτους να διαφυλάξουν την ακεραιότητα της χώρας τους από οποιαδήποτε ξένη επιβουλή, θα αναδεικνύει την ανάγκη κατοχύρωσης της προσωπικής τους ασφάλειας και ελευθερίας από άμεσες ή έμμεσες απειλές βίας, της ανάπτυξης και ελευθερίας τους και του δικαιώματός τους να ζουν σε ένα κοινωνικό περιβάλλον που διασφαλίζει τα βασικά ανθρώπινα δικαιώματα .
Έτσι σταδιακά οι επελθούσες διαφοροποιήσεις, που περιγράφηκαν παραπάνω, στις απειλές\κινδύνους, οι εναλλαγές στις σχέσεις, εξαρτήσεις, επιρροές, επιταγές μεταξύ των κρατών και των διαφόρων ομάδων, έχουν επιβάλλει μια σαφή διολίσθηση του όρου «Εθνική Άμυνα» ή Ασφάλεια(υπό τη στενή έννοια), προς τον όρο «Εθνική Ασφάλεια»(ασφάλεια υπό ευρεία έννοια). Συνέπεια αυτής της διαφοροποιήσεως είναι να προτάσσεται κυριαρχικά το στοιχείο «Ασφάλεια» εφ’ όλων των συνιστωσών της εννοίας «Άμυνα», ή «Αμυντικό Πρόβλημα» . Αυτό όμως σε καμία περίπτωση δεν σημαίνει ότι έχουν εκλείψει οι κλασσικές απειλές κατά της ακεραιότητας και ανεξαρτησίας, μίας χώρας, ιδιαίτερα για τη χώρα μας που έχει βεβαιωμένη την εξ’ Ανατολών απειλή. Η διαφορά όμως σήμερα συνίσταται ότι και η κλασσική αυτή απειλή μπορεί να επαυξηθεί\ενισχυθεί\ενταθεί με την δημιουργία και εμφάνιση των νέων απειλών, των «ασυμμέτρων», είτε από αυτή την ίδια την Τουρκία, είτε με υποκίνησή της. Αυτός ο κίνδυνος συνδυασμού των απειλών αυτών με την κλασσική εξ’ Ανατολών αποκτά για τη χώρα μας ιδιαίτερη σημασία, αλλά και βαρύτητα, ως εκ των συνεπειών του. Και είναι ένας από τους λόγους που επιβάλλουν σφαιρική(«Ολιστική») εκτίμηση των νέων αυτών «ασύμμετρων» απειλών, αλλά και των κλασσικών\παραδοσιακών\ συμβατικών. Επίσης οδηγεί στο συμπέρασμα ότι η διαμόρφωση των δογμάτων Ασφάλειας και `Άμυνας επηρεάζεται και διαμορφώνεται και από τις δύο αυτές μορφές απειλών. .
(3) Διαπιστώσεις-Συμπεράσματα
(α) Είναι κοινή διαπίστωση ότι στο σύγχρονο επιχειρησιακό περιβάλλον οι απειλές και οι κίνδυνοι δεν προέρχονται μόνο από το εξωτερικό και από τους μέχρι τότε γνωστούς ή εύκολα διακριτούς αντιπάλους, αλλά προστίθενται και νέοι, αγνώστου προελεύσεως ή δυσχερώς εντοπιζόμενοι, προερχόμενοι από το εξωτερικό και από το εσωτερικό των κρατών.
(β) Κυρίαρχο χαρακτηριστικό του νέου διαμορφούμενου διεθνούς περιβάλλοντος, είναι το γεγονός ότι οι συγκρούσεις δεν πραγματοποιούνται μόνο και κυρίως μεταξύ κρατών(inter-state conflicts), αλλά κατά κύριο λόγο εντός των κρατών (intra state conflicts).
(γ) Οι μέχρι τώρα γνωστοί, αποδεκτοί και συμβατοί διαχωρισμοί, ενδιαφερόντων, ορίων και συνόρων, έχουν καταστεί και θα καθίστανται ολοένα και πιο ασαφείς, θολοί και συγκεχυμένοι. Οι δε απειλές για την ασφάλεια ενός κράτους δεν είναι πλέον μόνο στρατιωτικής φύσεως και δεν ισχύει πλέον ο διαχωρισμός σε εξωτερικές και εσωτερικές.
(δ) Όλα αυτά έχουν ως συνέπεια ότι στις κοινωνίες, στους λαούς, αλλά και στις ηγεσίες, έχει δημιουργηθεί\διαμορφωθεί έντονο το αίσθημα ανασφάλειας, αστάθειας, αβεβαιότητας.
(ε) Η άμυνα ενός κράτους δεν είναι πλέον υποχρέωση\καθήκον ενός φορέα(των Ενόπλων δυνάμεων) της χώρας, αλλά πολλών συναρμοδίων κρατικών και μη. Κάτι που σημαίνει ότι δεν είναι δυνατός ο ευχερής προσδιορισμός των ευθυνών-αρμοδιοτήτων και τρόπων αντιμετωπίσεως από τους κατά περίπτωση αρμοδίους.
(στ) Σταδιακά έχει επέλθει μια σαφής διολίσθηση του όρου «Εθνική Άμυνα» ή Ασφάλεια(υπό τη στενή έννοια), προς τον όρο «Εθνική Ασφάλεια»(ασφάλεια υπό ευρεία έννοια) και το στοιχείο «Ασφάλεια» προτάσσεται κυριαρχικά εφ’ όλων των συνιστωσών της εννοίας «Άμυνα», ή «Αμυντικό Πρόβλημα». Βεβαίως σε καμία περίπτωση δεν σημαίνει ότι έχουν εκλείψει οι κλασσικές απειλές κατά της ακεραιότητας και ανεξαρτησίας, μίας χώρας, ιδιαίτερα για τη χώρα μας. Η Τουρκία είναι δυνατό να εκμεταλλευθεί τις ασύμμετρες απειλές εις βάρος της χώρας εν ειρήνη και εν πολέμω.
(ζ) Απαιτείται άμεσα η θέσπιση νέων δογμάτων, νέων διαδικασιών και μεθόδων, που επιβάλλουν τη συνεργασία πολλών εμπλεκομένων φορέων και χρησιμοποίηση όλων των παραγόντων ισχύος μιας χώρας.
(4) Προτάσεις
Προτείνονται τα ακόλουθα:
Όλοι οι εμπλεκόμενοι στην ασφάλεια και την άμυνα της χώρας πρέπει να αναγνωρίσουν τη νέα πραγματικότητα και τα νέα δεδομένα που συνθέτουν οι ασύμμετρες απειλές. Προς τούτο απαιτείται από πλευράς ΓΕΕΘΑ να γίνουν ενέργειες προς ΥΕΘΑ για τις εκ μέρους του ενέργειες προς την Κυβέρνηση για την αναγνώριση αυτής της πραγματικότητας από όλο τον κρατικό μηχανισμό και τους φορείς του, αλλά και την άμεση θέσπιση, μετά από ενδελεχή μελέτη:
Νέων δογμάτων, νέων διαδικασιών και μεθόδων, που επιβάλλουν τη συνεργασία πολλών εμπλεκομένων φορέων και χρησιμοποίηση όλων των παραγόντων ισχύος μιας χώρας.
Των αναγκαιουσών νομικών προσαρμογών για την κάλυψη των νέων απαιτήσεων σε συνεργασίες, συντονισμό κλπ.
Της σκοπιμότητας και αναγκαιότητας συγκροτήσεως εθνικού οργάνου χειρισμού κρίσεων και αντιμετώπισης ασύμμετρων απειλών.
Της σκοπιμότητας και της δυνατότητας ενοποιήσεως\συγχωνεύσεως των Σχολών Εθνικής Αμύνης και Εθνικής Ασφαλείας.
β. Δεύτερος Παράγων: «Τρομοκρατία»
(1) Γενικά
Οι πράξεις, που πρώτες χαρακτηρίσθηκαν ως τρομοκρατικές και έλαβαν την κοινή ονομασία «τρομοκρατία» (Terreur), ήταν οι μαζικές φυλακίσεις, οι εκτελέσεις και τα επεισόδια μεγάλης σκληρότητας κατά ομάδων και ατόμων, που είχαν πρωταγωνιστήσει κατά την περίοδο της Γαλλικής Επανάστασης. Έκτοτε οι πράξεις, που συνιστούν τρομοκρατία έλαβαν, σταδιακά και εξελικτικά, διάφορες μορφές και υποστάσεις, ανάλογα με τις επιλογές, τους στόχους και τους σκοπούς τρομοκρατών. Έτσι ως τρομοκρατία σήμερα θεωρείται η συστηματική τέλεση πράξεων ή απειλών χρήσης βίας (δολοφονίες, επιθέσεις αυτοκτονίας, βομβιστικές ενέργειες, αεροπειρατείες και απειλές για μεγάλες καταστροφές), που άρχισαν κατά τις τελευταίες δεκαετίες του προηγούμενου αιώνα, εκ μέρους ομάδων, οργανώσεων, μειονοτήτων, ακόμη και στρατών ή μυστικών υπηρεσιών. Οι πράξεις αυτές προκαλούν ή επιβάλλουν τρόμο σε λαούς, κυβερνήσεις και πολιτικούς τους αντιπάλους και χρησιμοποιούνται για να επιτύχουν ορισμένους σκοπούς, κυρίως πολιτικούς.
Μια άλλη, σύγχρονη, διεθνής και κρατούσα ονομασία της τρομοκρατίας είναι «σύγχρονη απειλή» ή «ασύμμετρη απειλή», με την έννοια, ότι οι πράξεις βίας ή οι απειλές χρήσης βίας, που χρησιμοποιούνται σήμερα από ομάδες ή οργανώσεις ατόμων, που αποσκοπούν στην επιβολή τρόμου σε λαούς ή κυβερνήσεις λαών και είναι δυσανάλογες και ασύμμετρες προς τα μέρη τους.
(2) Ιστορικό-Παρούσα Κατάσταση
(α) Τρομοκρατία- Σύγχρονες Απειλές
1/ Οι σύγχρονες απειλές, μέσω εκρηκτικών ή άλλων φονικών μηχανισμών, επιθέσεων αυτοκτονίας κ.λ.π., εξαπλώνονται όλο και περισσότερο. Οι απειλές αυτές λαμβάνουν επικίνδυνες διαστάσεις και μπορούν να προξενήσουν τον θάνατο ή τραυματισμό μεγάλου αριθμού ανθρώπων, να διακυβεύσουν τις φιλικές σχέσεις των λαών, να απειλήσουν την εδαφική ακεραιότητα κρατών και να διαταράξουν την δημόσια και διεθνή τάξη και ασφάλεια. Οι πολλαπλές τρομοκρατικές επιθέσεις-νεώτερη μορφή ενεργείας των τρομοκρατών-στη Νέα Υόρκη, Μαδρίτη, Λονδίνο, Κάιρο, κ.λ.π. και οι απειλές παρόμοιων επιθέσεων και σε άλλες μεγάλες πόλεις του κόσμου, κυρίως δυτικών χωρών, προκάλεσαν σοβαρές ανησυχίες στο σύνολο της διεθνούς κοινότητας και την κατηγορηματική καταδίκη όλων των ενεργειών, μεθόδων και πρακτικών της τρομοκρατίας, ως εγκληματικών και αδικαιολόγητων από όπου και από όποιον τελούνται.
2/ Η Ελλάδα, μετά την εξάρθρωση και καταδίκη των μελών των τρομοκρατικών οργανώσεων 17 Ν και ΕΛΑ, δεν διαφαίνεται να αντιμετωπίζει, τουλάχιστον επί του παρόντος, σοβαρές τρομοκρατικές απειλές, από ελληνικές τρομοκρατικές οργανώσεις. Ως μέλος όμως της Ε.Ε., του ΝΑΤΟ και άλλων Διεθνών Οργανισμών, αλλά και ως εντεταγμένη σε διεθνείς συμμαχίες, είναι ενδεχόμενο μελλοντικά να αποτελέσει στόχο σύγχρονων απειλών. Στο ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ! αναφέρονται οι διεθνείς και ελληνικές τρομοκρατικές οργανώσεις με τα τρομοκρατικά τους κτυπήματα.
(β) Ισχύον Νομικό και Διοικητικό Καθεστώς (Εσωτερικό-Διεθνές)
1/ Ο ΟΗΕ ενέκρινε τη Διεθνή Σύμβαση του 1998 και ενθάρρυνε τα κράτη: (ι) να αναθεωρήσουν επειγόντως τις υφιστάμενες νομικές διατάξεις για την πρόληψη, καταστολή και εξάλειψη της τρομοκρατίας σε όλες τις μορφές και εκδηλώσεις της, με σκοπό να διασφαλισθεί ότι υπάρχει ένα πλήρες νομικό πλαίσιο που καλύπτει όλες τις πτυχές του ζητήματος και (ιι) να βελτιώσουν τη διεθνή συνεργασία τους και να σχεδιάσουν και υιοθετήσουν αποτελεσματικά και πρακτικά μέτρα για την πρόληψη των τρομοκρατικών πράξεων και την δίωξη και τιμωρία των δραστών τους.
2/ Η Ε. Ε. με την απόφαση-πλαίσιο του Συμβουλίου της, της 6ης Δεκεμβρίου 2001, κατέγραψε τα εγκλήματα που συνθέτουν και στοιχειοθετούν την τρομοκρατία σαν ποινικό αδίκημα. Επίσης όρισε περιοριστικά και όχι ενδεικτικά τις πράξεις που θεωρούνται ως τρομοκρατικά εγκλήματα και τους σκοπούς των τρομοκρατών και έταξε προθεσμία-μέχρι 31 Δεκεμβρίου 2002- για την μεταφορά και ενσωμάτωση των διατάξεων της απόφασης-πλαισίου αυτής στις εθνικές ποινικές τους νομοθεσίες και ειδικότερα εκείνων που προβλέπουν και επιβάλλουν στους δράστες στερητικές της ελευθερίας ποινές.
3/ Η Ελλάδα, μετά τα παραπάνω, τροποποίησε τις διατάξεις του Ποινικού Κώδικα και του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας, κύρωσε τη Διεθνή Σύμβαση, αναθεώρησε τα νομικά και διοικητικά πλαίσια και βελτίωσε τη διεθνή συνεργασία της, για την πρόληψη, καταστολή και εξάλειψη του φαινομένου των σύγχρονων απειλών σε όλες τις μορφές και εκδηλώσεις τους. Επίσης για τη δίωξη και τιμωρία των δραστών και την προστασία του πολίτη από τις αξιόποινες πράξεις των εγκληματικών(τρομοκρατικών) οργανώσεων και των τρομοκρατικών βομβιστικών επιθέσεων. Οι ισχύουσες για την αντιμετώπιση των σύγχρονων απειλών νομοθετικές ρυθμίσεις, όπως τροποποιήθηκαν και συμπληρώθηκαν, σύμφωνα με την Διεθνή Σύμβαση και την απόφαση-πλαίσιο της Ε. Ε, είναι οι εξής:
α\ Νόμος 2331 (ΦΕΚ Α! 173\1995 «Πρόληψη και καταστολή της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες».
β\ Νόμος 2968 (ΦΕΚ Α΄ 141/2001) «Τροποποίηση διατάξεων του Π.Κ. και του Κ.Π.Δ. και άλλες διατάξεις για την προστασία του πολίτη από αξιόποινες πράξεις εγκληματικών οργανώσεων».
γ\ Νόμος 3013 (ΦΕΚ Α’ 102/2002) «Αναβάθμιση της πολιτικής προστασίας και λοιπές διατάξεις».
δ\ Νόμος 3116 (ΦΕΚ Α΄ 48/2003) «Κύρωση της Διεθνούς Σύμβασης για την καταστολή τρομοκρατικών βομβιστικών επιθέσεων».
ε\ Νόμος 3387 (ΦΕΚ Α΄ 224/2005) «Κέντρο Μελετών Ασφαλείας (ΚΕ.ΜΕ.Α.) και άλλες διατάξεις».
στ\ ΠΔ 38\1996 «Διάρθρωση Υπηρεσιών Ελληνικής Αστυνομίας».
ζ\ Υπουργική Απόφαση αριθ. 1299 (ΦΕΚ Β΄423/2003) «Έγκριση του από 7.4.2003 Γενικού Σχεδίου Πολιτικής Προστασίας με τη συνθηματική λέξη «ΞΕΝΟΚΡΑΤΗΣ».
(γ) Τρομοκρατικές Οργανώσεις - Τρομοκρατικά Εγκλήματα και Στόχοι
Η Απόφαση-Πλαίσιο του Συμβουλίου Ευρωπαϊκής Ένωσης, Δεκέμβριος 2001 και η Διεθνής Σύμβαση Νέας Υόρκης, (Νόμος 3116/2003), για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και την καταστολή των τρομοκρατικών βομβιστικών επιθέσεων, κατέγραψαν και χαρακτήρισαν ως εξής τις τρομοκρατικές οργανώσεις και τις τρομοκρατικές δραστηριότητές τους:
(1) Τρομοκρατική οργάνωση θεωρείται η δομημένη για ορισμένο χρονικό διάστημα ένωση περισσοτέρων των δύο προσώπων, που δρουν από κοινού προκειμένου να τελέσουν τρομοκρατικά εγκλήματα. Διευκρινίζεται, ότι δομημένη ένωση σημαίνει ένωση που δεν συγκροτήθηκε τυχαία με σκοπό να διαπράξει αμέσως ένα ορισμένο έγκλημα, αλλά έχει συνέχεια στην σύνθεση ή την πολυσύνθετη δομή της και τα μέλη της έχουν απαραιτήτως καθορισμένους ρόλους.
(2) Τρομοκρατικά εγκλήματα θεωρούνται οι εκ προθέσεως τελούμενες πράξεις, όταν ο δράστης ή οι δράστες τις διαπράττουν με σκοπό να εκφοβίσουν τον πληθυσμό, να εκβιάσουν τις δημόσιες αρχές ή διεθνείς Οργανισμούς, να αποσταθεροποιήσουν τις πολιτικές, συνταγματικές, οικονομικές και κοινωνικές δομές της χώρας, να προσβάλλουν τη ζωή ανθρώπων και να προκαλέσουν καταστροφές σε δημόσιες εγκαταστάσεις, εγκαταστάσεις ύδατος, ρεύματος. Λοιπά ως στο ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Δ!
Στόχοι των τρομοκρατικών οργανώσεων είναι οι κρατικές, κυβερνητικές και στρατιωτικές εγκαταστάσεις και οι εγκαταστάσεις υποδομών και του συστήματος δημοσίων μεταφορών της χώρας. Λοιπά ως το ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ε!
(δ) Μέλη Τρομοκρατικών Οργανώσεων
Μέλος των εγκληματικών οργανώσεων είναι τα πρόσωπα που εντάσσονται σε δομημένες και με διαρκή δράση ομάδες ή ενώνονται με άλλα πρόσωπα για να διαπράξουν κακουργήματα ή και πλημμελήματα ή απειλούν ή χρησιμοποιούν βία κατά δικαστικών λειτουργών, ανακριτικών ή δικαστικών υπαλλήλων, μαρτύρων, πραγματογνωμόνων ή δωροδοκούν τα πρόσωπα αυτά. Λοιπά ως στο ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΣΤ!
(ε) Υποχρεώσεις Κρατών- Διεθνής Συνεργασία
Η Διεθνής Σύμβαση, για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας ορίζει, ότι Τα κράτη-μέρη που υπέγραψαν και κύρωσαν την Σύμβαση, συνεργάζονται και λαμβάνουν όλα τα εφικτά και απαραίτητα μέτρα, για την πρόληψη της τρομοκρατίας εντός ή εκτός της επικράτειάς τους, την αντιμετώπιση των τρομοκρατικών βομβιστικών επιθέσεων, την διερεύνηση των αδικημάτων, την διασφάλιση του δράστη για το σκοπό της δίωξης ή έκδοσης, την επικοινωνία του δράστη με τον εκπρόσωπο του κράτους του οποίου είναι υπήκοος ή την μη ικανοποίηση του αιτήματος της έκδοσης ή νομικής συνδρομής, όταν πιστεύουν, ότι γίνεται με σκοπό τη δίωξη ή τιμωρία του προσώπου, λόγω της φυλής, θρησκείας, υπηκοότητας, εθνικής καταγωγής, ή πολιτικής γνώμης του. Λοιπά ως ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ζ!.
(στ) Πολιτικοστρατιωτική Συνεργασία Αντιμετώπισης Σύγχρονων Απειλών
(1) Όργανα Σχεδιασμού και Εφαρμογής Πολιτικής Προστασίας
α\ Το Γενικό Σχέδιο Πολιτικής Προστασίας με την συνθηματική λέξη «ΞΕΝΟΚΡΑΤΗΣ», του Υπουργείου Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης (ΥΕΔΔΑ) επιδιώκει τη διαμόρφωση ενός συστήματος αποτελεσματικής αντιμετώπισης των καταστροφικών φαινομένων που προξενούνται από τις σύγχρονες απειλές ή φυσικές αιτίες και την εξασφάλιση της πολιτικής προστασίας της ζωής, της υγείας, της περιουσίας των πολιτών και του φυσικού περιβάλλοντος.
β\ Tα νομοθετημένα όργανα σχεδιασμού και εφαρμογής της πολιτικής προστασίας του Γενικού Σχεδίου «ΞΕΝΟΚΡΑΤΗΣ», είναι:
1\ Η Διυπουργική Επιτροπή Εθνικού Σχεδιασμού Πολιτικής Προστασίας (ΔΕΕΣΠΠ).
2\ Το Κεντρικό Συντονιστικό Όργανο Πολιτικής Προστασίας (ΚΣΟ/ΠΠ).
3\ Το Συντονιστικό Νομαρχιακό Όργανο Πολιτικής Προστασίας (ΣΝΟ/ΠΠ).
4\ Το Συντονιστικό Τοπικό Όργανο Πολιτικής Προστασίας (ΣΤΟ/ΠΠ).
5\ Η Γενική Γραμματεία Πολιτικής προστασίας (ΓΓ/ΠΠ).
γ\ Η σύνθεση και ο σκοπός και οι αρμοδιότητες των παραπάνω Οργάνων Σχεδίασης και Εφαρμογής της Πολιτικής Προστασίας, αναλύονται στο ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Η!.
δ\ Διευκρινίζεται, ότι στο δυναμικό και τα μέσα εφαρμογής του Σχεδίου ΠΠ «ΞΕΝΟΚΡΑΤΗΣ» περιλαμβάνεται το σύνολο των κρατικών υπηρεσιών και υπηρεσιών και των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης(ΟΤΑ) και Οργανισμών Κοινής Ωφελείας (ΟΚΩ), που είναι υπεύθυνες σε επιχειρησιακό επίπεδο, για την ετοιμότητα και την αντιμετώπιση των καταστροφών, όπως Πυροσβεστικό Σώμα(Π Σ), Λιμενικό Σώμα(Λ Σ), Ελληνική Αστυνομία(Ε Α), ΕΚΑΒ, Ένοπλες Δυνάμεις(Ε Δ), Ο Α Σ, Υπηρεσίες Περιφέρειας, Ν Α. και ΟΤΑ, ΔΕΗ, ΟΤΕ, ΕΥΔΑΠ, ΔΕΠΑ, ΕΜΥ.
(η) Μέτρα Επιείκειας-Ανάλυση D.Ν.Α- Προστασία Μαρτύρων και άλλων Προσώπων
Με αιτιολογημένες αποφάσεις των αρμοδίων δικαστικών αρχών (Εισαγγελέα ή δικαστικού συμβουλίου) απαλλάσσονται από την ποινή, αναστέλλεται η εκτέλεση της ποινής, παύει ή δεν ασκείται ποινική δίωξη κατά των προσώπων που συμβάλλουν ουσιωδώς στην εξάρθρωση εγκληματικών οργανώσεων ή συμμοριών, αναστέλλεται η απέλαση αλλοδαπού, διατάσσεται η ανάλυση D.N.A.,προς διαπίστωση της ταυτότητας προσώπων και λαμβάνονται μέτρα αποτελεσματικής προστασίας μαρτύρων ή άλλων προσώπων. Λοιπά ως το ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Θ!.
(θ) Εκπαίδευση - Διοικητικές Ρυθμίσεις -Προϋποθέσεις
Για το σκοπό της εκπαίδευσης των στελεχών του δημόσιου και ευρύτερου δημόσιου τομέα σε θέματα στρατηγικής και πολιτικής Εθνικής Ασφαλείας, καθώς και σχεδιασμού και υλοποίησης προγραμμάτων αντιμετώπισης των σύγχρονων απειλών, ιδρύθηκαν και λειτουργούν στην Ελληνική Αστυνομία (ΕΑ), Σχολές και Όργανα, ως εξής:
1/ Η Σχολή Εθνικής Ασφαλείας (ΣΕΘΑ), της οποίας η αποστολή και εκπαίδευση των σπουδαστών της, αναλύονται στο ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι !.
2/ Το Κέντρο Μελετών Ασφαλείας (ΚΕ.ΜΕ.Α.), του οποίου η σύνθεση, η εποπτεία, ο σκοπός, η διοίκηση και οι αρμοδιότητες, αναλύονται στο ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι !.
Τα εκπαιδευτικά και επαγγελματικά προγράμματα, που καταρτίσθηκαν για τις ανάγκες των Ολυμπιακών Αγώνων και το προσωπικό που εκπαιδεύτηκε σε περισσότερες από 250 γενικές και ειδικές εκπαιδεύσεις στο εσωτερικό και εξωτερικό, αποτελούν τη βάση για την αναμόρφωση των ετήσιων προγραμμάτων εκπαίδευσης, μετεκπαίδευσης, εξειδίκευσης και ασκήσεων του προσωπικού και τον πυρήνα των εκπαιδευτών για τις επόμενες γενεές των Σωμάτων Ασφαλείας.
Τα στελέχη των Σωμάτων Ασφαλείας, στα πλαίσια των Ολυμπιακών Αγώνων, απέκτησαν και διαθέτουν ικανότητα και εμπειρία, για τον καταρτισμό σχεδίων και μέτρων προστασίας προσώπων και ευπαθών χώρων από τρομοκρατικές δραστηριότητες, τη διαχείριση, με ετοιμότητα και ευελιξία, των κρίσεων, την αντιμετώπιση με επιτυχία των σύγχρονων κατά της χώρας απειλών και την διεξαγωγή ασκήσεων σε εθνικό επίπεδο, με πολυκλαδικό χαρακτήρα.
(ι) Ολυμπιακοί Αγώνες-Κέντρα Χειρισμού Κρίσεων
Για την ασφαλή διενέργεια των Ολυμπιακών Αγώνων, ΑΘΗΝΑ 2004, σχεδιάσθηκαν, από την Ελληνική Αστυνομία, συγκροτήθηκαν και λειτούργησαν, εντός των διοικητικών και νομοθετικών πλαισίων, τα εξής όργανα Χειρισμού Κρίσεων και Αντιμετώπισης σύγχρονων απειλών:
1/ Το Ολυμπιακό Στρατηγικό Κέντρο Ασφάλειας (ΟΣΚΑ), που ιδρύθηκε για τον στρατηγικό σχεδιασμό, συντονισμό, διακλαδικότητα (ΠΣ, ΕΚΑΒ, ΓΕΕΘΑ, ΓΓΠΠ, ΛΣ) και διαχείριση των κρισίμων περιστατικών ασφάλειας, από ανθρώπινες ενέργειες (βομβιστικές ενέργειες), φυσικά γεγονότα (σεισμούς πλημμύρες), μεγάλα συμβάντα (πυρκαγιές, διαρροές) ή μεγάλα ατυχήματα, καθώς και την αξιοποίηση της σύγχρονης τεχνολογίας, για την ασφαλή τέλεση των Ολυμπιακών Αγώνων.
2/ Το Ολυμπιακό Κέντρο Ασφαλείας (ΟΚΑ), που ιδρύθηκε στη ΓΑΔΑ για το σχεδιασμό, συντονισμό και αντιμετώπιση των μέτρων τάξης, ασφάλειας και τροχαίας στους χώρους τέλεσης των Ολυμπιακών Αγώνων, καθώς και στους χώρους κίνησης και διαμονής των αθλητών και των στελεχών της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής (ΔΟΕ).
(ια) Υποστηρικτικός ο Ρόλος των Ε.Δ.
1/ Η συνεργασία όλων των διαθεσίμων εθνικών δυνάμεων και πόρων της χώρας και ο κοινός σχεδιασμός για την αντιμετώπιση των σύγχρονων απειλών κατά τους Ολυμπιακούς Αγώνες, ανέδειξαν ειδικότερα τον στρατηγικό υποστηρικτικό ρόλο και την συμβολή των Ε.Δ. στην ασφαλή τέλεση των Ολυμπιακών Αγώνων και την ενίσχυση του αισθήματος ασφαλείας των πολιτών, σε εσωτερικό και διεθνές επίπεδο.
2/ Οι Ε. Δ. έχουν στρατηγικό υποστηρικτικό προς τα Σ. Α. ρόλο, κατά την αντιμετώπιση των σύγχρονων απειλών, καθώς: (ι) αποτελούν το ανώτατο επίπεδο επέμβασης, διαχείρισης και αντιμετώπισης των κατά της χώρας εχθρικών απειλών, (ιι) προμηθεύονται και διαθέτουν πολεμικό εξοπλισμό (ηλεκτρονικό, βαρέα μηχανήματα, αεροσκάφη, ελικόπτερα, πλοία, ΡΒΧ, κ.λ.π.) ανίχνευσης, αναγνώρισης, επιτήρησης, αναχαίτισης και επέμβασης κατά των εχθρικών απειλών στον ελληνικό επίγειο, εναέριο και θαλάσσιο χώρο. Παρά ταύτα όμως θεσμικά δεν νομιμοποιούνται στην άσκηση αρμοδιοτήτων Αστυνομίας.
3/ Για την αξιοποίηση / υλοποίηση του στρατηγικού υποστηρικτικού ρόλου των Ε. Δ. στη αντιμετώπιση των σύγχρονων απειλών κατά της χώρας επιβάλλεται η συμμετοχή στελεχών των Ε. Δ.: (ι) στις μετεκπαιδεύσεις και επιμορφώσεις της Σχολής Εθνικής Ασφαλείας (ΣΕΘΑ/ΕΑ), (ιι) στις θεωρητικές και εφαρμοσμένες έρευνες και μελέτες του Κέντρου Μελετών Ασφαλείας (ΚΕ.ΜΕ.Α/ΥΔΤ), (ιιι) στα ετήσια προγράμματα εκπαίδευσης και εξειδίκευσης του προσωπικού Ε. Α., σε θέματα σχεδιασμού, διαχείρισης, δράσης και αντιμετώπισης των σύγχρονων απειλών και (iv) πρόβλεψη σχεδίασης και διεξαγωγής κοινών ασκήσεων επί των θεμάτων αυτών.
(2) Ειδικές Υπηρεσίες ΣΑ -Αντιμετώπιση Συγχρόνων Απειλών
(α) Ειδικές Υπηρεσίες Σ. Α.
Στην Ελληνική Αστυνομία (ΕΑ), Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών (ΕΥΠ) και Πυροσβεστικό Σώμα (ΠΣ) του Υπουργείου Δημόσιας Τάξης και Λιμενικό Σώμα (ΛΣ) του Υπουργείου Εμπορικής Ναυτιλίας, για τον Χειρισμό των Κρίσεων και αντιμετώπιση των σύγχρονων απειλών στο εσωτερικό της χώρας, ιδρύθηκαν και λειτουργούν οι εξής Υπηρεσίες:
(1) Υπουργείο Δημοσίας Τάξης (ΥΔΤ)
Ελληνική Αστυνομία
α\ Αρχηγείο Ελληνικής Αστυνομίας (Α/ ΕΑ)
β\ Δ/νση Αντιμετώπισης Ειδικών Εγκλημάτων Βίας ΓΑΔΑ (ΔΑΕΕΒ/ΓΑΔΑ) και το τμήμα δίωξης ηλεκτρονικού εγκλήματος.
γ/ Υποδ/νση Αντιμετώπισης Ειδικών Εγκλημάτων Βίας Θεσ/κης ΔΑΕΕΒ/ΓΑΔΘ και το τμήμα δίωξης Ηλεκτρονικού εγκλήματος.
δ\ Κέντρο Επιχειρήσεων ΓΑΔΑ (ΚΕ/ΓΑΔΑ)
ε/ Δ/νση Αστυνομικών Επιχειρήσεων Αττικής (ΔΑΕΑ)
στ/ Δ/νση Αστυνομικών Επιχειρήσεων Θεσ/κης (ΔΑΕΘ)
ζ\ Κέντρο Επιχειρήσεων ΓΑΔΘ (ΚΕ/ΓΑΔΘ)
η\ Ειδικές Κατασταλτικές
Αντιτρομοκρατικές Μονάδες (ΕΚΑΜ)
θ\ Τμήμα Εξουδετέρωσης Εκρηκτικών Μηχανισμών (ΤΕΕΜ)
ι\ Αστυνομικές Δ/νσεις (ΑΔ)
ια\ Δ/νση Εγκληματολογικών Υπηρεσιών (ΔΕΕ/ΕΑ)
ιβ\ Υπηρεσία Εναερίων Μέσων Ε.Α. (ΥΕΜ/Ε Α)
(2) Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών (ΕΥΠ)
(3) Πυροσβεστικό Σώμα (ΠΣ)
α\ Αρχηγείο Πυροσβεστικού Σώματος (Α/ΠΣ)
β\ Κέντρο Επιχειρήσεων Πυροσβεστικού Σώματος (ΚΕ/ΠΣ)
γ\ Ειδικές Μονάδες Αντιμετώπισης Καταστροφών (ΕΜΑΚ)
δ\ Υπηρεσία Πυροσβεστικών Μέσων (ΥΠΜ/ΠΣ).
(β) ΥΕΝ
Λιμενικό Σώμα (ΛΣ)
α\ Αρχηγείο Λιμενικού Σώματος (Α/ΛΣ)
β\ Θάλαμος Επιχειρήσεων Λιμενικού Σώματος (ΘΕ/ΛΣ)
γ\ Ειδικές Κατασταλτικές Μονάδες (ΕΚΑΜ)
δ\ Υπηρεσία Θαλασσίων Μέσων (ΥΘΜ/ΛΣ).
2. Οι Ειδικές Υπηρεσίες των Σωμάτων Ασφαλείας (ΔΑΕΕΒ, ΥΑΕΕΒ, ΕΚΑΜ, ΤΕΕΜ, ΔΔΕ, ΥΕ, ΕΜΑΚ) και τα Κέντρα Επιχειρήσεων (ΚΕ/ΓΑΔΑ, ΚΕ/ΓΑΔΘ, ΚΕ/ΠΣ, ΘΕ/ΛΣ), εξυπηρετούν, ενεργούν και επεμβαίνουν σε τακτικό και επιχειρησιακό επίπεδο, ανάλογα με την ένταση, το είδος, την έκταση και τη σημασία της αντιμετώπισης των σύγχρονων απειλών, μέχρι και στο σύνολο της επικράτειας, κατά το λόγο της τοπικής αρμοδιότητας των Σωμάτων.
(ιγ) Αντιμετώπιση Συγχρόνων Απειλών
(1) Οι σύγχρονες απειλές αντιμετωπίζονται σήμερα, βάση συγκεκριμένων κατά περίπτωση σχεδίων και αναλόγως του βαθμού της έντασης ή σημασίας τους, της δομής διάρθρωσης των Υπηρεσιών και της κατά τόπον αρμοδιότητας, από τις δυνάμεις των Σωμάτων Ασφαλείας, κατά επίπεδα δράσης και διοίκησης ως εξής: τακτικό, επιχειρησιακό και επιτελικό ή στρατηγικό επίπεδο.
(2) Στις Γενικές Αστυνομικές Διευθύνσεις Αττικής (ΓΑΔΑ) και Θεσ/νίκης (ΓΑΔΘ) οι σύγχρονες απειλές αντιμετωπίζονται σε τακτικό και επιχειρησιακό επίπεδο από τους Διευθυντές, τις ειδικές δυνάμεις και τα μέσα των Δ/νσεων Αντιμετώπισης Ειδικών Εγκλημάτων Βίας (ΔΑΕΕΒ/ΓΑΔΑ ή ΥΑΕΕΒ/ΓΑΔΘ), επικουρούμενες με τις δυνάμεις και μέσα των Γενικών Αστυνομικών Δ/νσεων (ΓΑΔΑ ή ΓΑΔΘ).
(3) Οι Ειδικές Υπηρεσίες (ΔΑΕΕΒ-ΥΑΕΕΒ) και τα τμήματα δίωξης ηλεκτρονικού εγκλήματος αναλαμβάνουν επιχειρησιακές επεμβάσεις προς αντιμετώπιση σύγχρονων απειλών σε όλη την επικράτεια, κατόπιν διαταγής του Αρχηγού ΕΑ (Α/ΕΑ). Με διαταγή του Α/ΕΑ μπορούν να ορίζονται επικεφαλής ή συντονιστές των δυνάμεων αντιμετώπισης σύγχρονων απειλών Ανώτατοι Αξιωματικοί της ΕΑ (Διευθυντές Γενικών Αστυνομικών Διευθύνσεων της Χώρας ή Επιθεωρητές Υπηρεσιών ΕΑ.) (4) Οι επικεφαλής (σκηνών και περιστατικών σύγχρονων απειλών) των Υπηρεσιών ΕΑ, κατά την διαχείριση των κρίσεων και την αντιμετώπιση των σύγχρονων απειλών, συνεργάζονται με τα Κέντρα Επιχειρήσεων (ΚΕ/ΓΑΔΑ ή ΚΕ/ΓΑΔΘ)) και συντονίζουν τις πληροφορίες, τις διαπραγματεύσεις, τη χρήση των τεχνικών μέσων, τις επεμβάσεις των ειδικών δυνάμεων και μέσων (ΕΚΑΜ-ΤΕΕΜ-ΔΕΕ/ΕΑ-ΥΕ/ΕΑ),τις δυνάμεις Τάξης, Τροχαίας και Διοικητικής Μέριμνας, τις έρευνες και τις ανακρίσεις, καθώς και τις υποστηρικτικές δυνάμεις ΠΣ, ΛΣ, ΕΚΑΒ, ΔΕΚΟ, ΔΕΗ, ΕΥΔΑΠ, ΟΤΑ. Ανάλογες είναι και οι ενέργειες των επικεφαλής των αντιστοίχων Υπηρεσιών ΠΣ και ΛΣ.
(3) Διαπιστώσεις - Συμπεράσματα
(α) Οι ασύμμετρες απειλές, τα τελευταία χρόνια, αυξάνονται σε ένταση και αριθμό, απειλούν τη ζωή απροσδιόριστου αριθμού ανθρώπων, προξενούν τεράστιες καταστροφές σε κυβερνητικές και λοιπές κρατικές εγκαταστάσεις, στις κοινωνικές, πολιτικές και οικονομικές δομές της χώρας, προκαλούν σοβαρό κίνδυνο στη διεθνή δημόσια τάξη και ασφάλεια και σοβαρές ανησυχίες στις διεθνείς σχέσεις των κρατών και επιβάλλουν την λήψη μέτρων χειρισμού των κρίσεων και αναδιάρθρωσης των δομών των ΕΔ και Σ.Α. Ένας πόλεμος στο Ιράκ και συνεχείς επιθέσεις αυτοκτονίας και βομβιστικές ενέργειες σε μεγαλουπόλεις του κόσμου, εκδηλώνονται και καταγράφονται εξ αιτίας των ασύμμετρων απειλών.
(β) Ο χειρισμός των κρίσεων και η αντιμετώπιση των σύγχρονων απειλών (τρομοκρατικές επιθέσεις, βομβιστικές ενέργειες, δίωξη ηλεκτρονικού εγκλήματος) κατά της χώρας ενεργούνται από τις Υπηρεσίες Γενικής ή Ειδικής αρμοδιότητας (ΓΑΔΑ/ΔΑΕΕΒ-ΓΑΔΘ/ΥΑΕΕΒ-ΑΔ) Ελληνικής Αστυνομίας ή αντίστοιχων Υπηρεσιών ΠΣ και ΛΣ, κατά το λόγο της τοπικής τους αρμοδιότητας και δεν υπάρχουν θεσμοθετημένα Ειδικά Κεντρικά Όργανα Χειρισμού Κρίσεων, σε επίπεδο Αρχηγείων και Κυβερνητικού επιπέδου, που είναι απαραίτητα και αναγκαία για την επιτελική και κυβερνητική αντιμετώπιση των ασύμμετρων απειλών. Τα Κεντρικά Όργανα Διοικήσεως, Συντονισμού, Ελέγχου και Χειρισμού Κρίσεων Ολυμπιακών Αγώνων δεν νομιμοποιούνται περαιτέρω, καθώς συνεστήθησαν και λειτούργησαν για της ανάγκες των Ολυμπιακών Αγώνων.
(γ) Οι Ε.Δ., κατά το χειρισμό κρίσεων και την αντιμετώπιση σοβαρών για την δημόσια τάξη της χώρας σύγχρονων απειλών, παρέχουν στρατηγικές υποστηρικτικές προς τα Σ.Α. υπηρεσίες, καθώς αποτελούν το ανώτατο επίπεδο επέμβασης, διαχείρισης και αντιμετώπισης των κατά της χώρας εχθρικών απειλών και διαθέτουν κατάλληλο πολεμικό εξοπλισμό, ανίχνευσης, αναγνώρισης, επιτήρησης, αναχαίτισης και επέμβασης στον ελληνικό επίγειο, εναέριο και θαλάσσιο χώρο. Κατά την διάρκεια των Ολυμπιακών Αγώνων οι Ε. Δ. ανέπτυξαν στρατηγικό υποστηρικτικό ρόλο προς τα Σ. Α.
(δ) Το ΟΣΚΑ και ΟΚΑ, που σχεδιάσθηκαν και εφαρμόσθηκαν κατά τους Ολυμπιακούς Αγώνες,«εν ασφαλεία από κινδύνων και τάξει εννόμω της Ολυμπιακούς Αγώνες κατέστησαν», κατεγράφησαν στα Διεθνή Αστυνομικά Χρονικά ως Πρότυπα τα Κεντρικά Όργανα Διοικήσεως, Συντονισμού, Ελέγχου και Χειρισμού Κρίσεων και αποτελούν Ολυμπιακή κληρονομιά, προς όφελος και υπέρ της προστασίας της κοινωνικής ειρήνης, του Κράτους και του δημοκρατικού πολιτεύματος. Τα όργανα αυτά δεν νομιμοποιούνται περαιτέρω, καθώς συνεστήθησαν και λειτούργησαν για τις ανάγκες των Ολυμπιακών Αγώνων.
(ε) Η εκπαίδευση σε θέματα ασφαλείας του προσωπικού των εμπλεκομένων στα θέματα αυτά φορέων είναι επαρκής, εξεταζόμενη κατά περίπτωση και φορέα, ενώ απουσιάζει, πλην της ΣΕΘΑ/Ε.Δ, η κοινή εκπαίδευση. Στη ΣΕΘΑ/ΕΑ, καίτοι προβλέπεται, δεν εκπαιδεύτηκαν μέχρι σήμερα στελέχη των Ε. Δ και άλλων φορέων του δημόσιου τομέα.
(στ) Στα νομοθετημένα κεντρικά όργανα ΔΕΕΣ/ΠΠ και ΚΣΟ/ΠΠ, αρμόδια για τη διαχείριση των κρίσεων Πολιτικής Προστασίας της χώρας, καθήκοντα Προέδρου ασκούν ο Υ/ΔΔΑ ή ο ΓΓ/ΔΔΑ, με αποτέλεσμα ο αρμόδιος και υπεύθυνος Υπουργός ή ΓΓ, να δυσχεραίνεται, τόσο στο υπεύθυνο συντονισμό του έργου της αντιμετώπισης της κρίσης, όσο και στην υπεύθυνη ενημέρωση της κοινής γνώμης.
(4) Προτάσεις
(α) Προτείνεται η σύσταση/λειτουργία (νομοθετική και διοικητική) Κεντρικών Οργάνων σχεδίασης-διεξαγωγής επιχειρήσεων, χειρισμού κρίσεων, επιπέδων Αρχηγείων και Κυβέρνησης, για την αντιμετώπιση, σε επιτελικό και κυβερνητικό επίπεδο, των ασύμμετρων κατά της χώρας απειλών από τα Σ. Α και τις Ε. Δ.. Ενδεικτικά, με πρότυπο τα κεντρικά όργανα χειρισμού κρίσεων κατά τους Ολυμπιακούς Αγώνες, προτείνεται η σύσταση Κεντρικών Οργάνων Χειρισμού κρίσεων Ασύμμετρων Απειλών, ως εξής:
1/ Εθνικό Συμβούλιο Σχεδιασμού Κρίσεων (ΕΣΣΚ), για το σχεδιασμό μέτρων, δράσεων και χειρισμού κρίσεων προς αντιμετώπιση των σύγχρονων απειλών κατά της χώρας από Ε.Δ. και Σ.Α., επιπέδου συμβουλίου ΚΥΣΕΑ.
2/ Κεντρικό Όργανο Χειρισμού Κρίσεων Υπουργείου Δημόσιας Τάξης (ΚΟΧΚ/ΥΔΤ) επιπέδου Αρχηγών Ελληνικής Αστυνομίας, Πυροσβεστικού και Λιμενικό Σώματος και Συνδέσμου ΓΕΕΘΑ.
3/ Διεύθυνση Χειρισμού Κρίσεων Αρχηγείου Ελληνικής Αστυνομίας (ΔΧΚ/ΑΕ) και αντιστοίχων Αρχηγείων Πυροσβεστικού Σώματος (ΔΧΚ/ΠΣ) και Λιμενικού Σώματος (ΔΧΚ/ΛΣ), επιπέδου Διοίκησης Κλάδου Αρχηγείου Σ.Α..
4/ Συντονιστικό Κέντρο Επιχειρήσεων Αρχηγείου Ελληνικής Αστυνομίας (ΣΚΕ/ΑΕ) και αντιστοίχων Πυροσβεστικού Σώματος (ΣΚΕΠ/ΠΣ) και Λιμενικού Σώματος (ΣΚΕΠ/ΛΣ).
(β) Προτείνεται η συμμετοχή και σπουδαστών στελεχών των Ε. Δ. στη Σχολή Εθνικής Ασφαλείας (ΣΕΘΑ/ΕΑ), η συνεργασία των Ε. Δ. με το Κέντρο Μελετών Ασφαλείας (ΚΕ.ΜΕ.Α./ΥΔΤ), σε θέματα εκπαίδευσης προσωπικού και διεξαγωγής θεωρητικής και εφαρμοσμένης έρευνας, μελέτης και σχεδίασης της πολιτικής ασφαλείας της χώρας και η εκπαίδευση προσωπικού των Ε.Δ. στις ασκήσεις αντιμετώπισης των σύγχρονων απειλών της Ε.Α.
(γ) Προτείνεται η εκπόνηση ειδικής μελέτης από ΥΕΘΑ – ΥΔΤ ή ΓΕΕΘΑ – Αρχηγείο ΕΑ για τη σκοπιμότητα και δυνατότητα ενοποιήσεως των Σχολών Εθνικής Αμύνης και Εθνικής Ασφαλείας σε Σχολή Εθνικής Αμύνης – Ασφαλείας.
(δ) Προτείνεται όπως στα Κεντρικά Όργανα ΠΠ (ΔΕΕΣ/ΠΠ και ΚΣΟ/ΠΠ) Πρόεδρος να είναι ο Υπουργός ή ΓΓ, , που είναι αρμόδιος και υπεύθυνος για το χειρισμό και αντιμετώπιση κρίσης, προκειμένου να επιτυγχάνεται ο αποτελεσματικός συντονισμός του έργου και η ενημέρωση της κοινής γνώμης.
γ. Τρίτος Παράγων : «Πληροφοριακός Πόλεμος -Κυβερνοπόλεμος»
(1) Γενικά
Η τεχνολογία, θεμελιώδης παράγων στην ανάπτυξη και την πρόοδο, είναι αναπόφευκτο να συνιστά συστατικό στοιχείο στην αντιπαλότητα μεταξύ των ανθρώπων, ως ατόμων και ως συνόλων, με αντιτιθέμενα συμφέροντα. Σημαντικό τεχνολογικό εργαλείο της εποχής μας αποτελεί αυτό που πολύ απλοϊκά έχουμε συνηθίσει να αποκαλούμε Ηλεκτρονικό Υπολογιστή(Η\Υ), υπό την ευρεία έννοια. Στην ουσία, αυτό που ονομάζουμε Η\Υ, είναι ένα πλέγμα εφαρμογών τεχνολογιών αιχμής, που περιλαμβάνει Πληροφορικά Συστήματα, ηλεκτρονικές εφαρμογές, τηλεπικοινωνίες, εφαρμογές διαστήματος και άλλες. Για παράδειγμα τα σύγχρονα δορυφορικά συστήματα και αισθητήρες, τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη(UAY’ S) και άλλα συστήματα συλλογής πληροφοριών, είναι σε θέση να συλλέγουν πλήθος σημαντικών πληροφοριών, οι οποίες διαβιβάζονται από τα σύγχρονα συστήματα επικοινωνιών σε ένα πλήθος αποδεκτών σε πραγματικό χρόνο(real time). Παράλληλα με τη βοήθεια εξελιγμένων πληροφορικών συστημάτων οι πληροφορίες αυτές καταχωρούνται, υφίσταται επεξεργασία και αφού αξιολογηθούν, διανέμονται «όπου δεί». Αυτή λοιπόν η δυνατότητα ευρείας συλλογής, διασποράς και αξιοποίησης μεγάλων «ποσοτήτων» πληροφοριών από τις αναπτυγμένες τεχνολογικά χώρες, τις καθιστά ικανές να ελέγχουν την αξιοποίηση των πληροφοριών και να επηρεάζουν εξαιρετικά και σημαντικά, πληθυσμούς και κυβερνήσεις με χρήση των πολυεθνικών Μέσων Μαζικής Ενημερώσεως και της βιομηχανίας του θεάματος. Παράλληλα η παγκόσμια πληροφορική Υποδομή συνδέει ηλεκτρονικά. Κράτη, Οργανισμούς, ιδιώτες, κάτι που χαρακτηρίζεται από τη συνένωση δικτύων και τεχνολογιών. Αυτό έχει ως συνέπεια την ολοένα αυξανόμενη εξάρτυση βασικών λειτουργιών, ατομικών και συλλογικών, από την πληροφορία και τα λοιπά συστήματα που την υποστηρίζουν. Όλα αυτά έχουν οδηγήσει πολλούς αναλυτές και επιστήμονες να χαρακτηρίζουν την εποχή μας ως «Εποχή της Πληροφορίας» ενώ έννοιες όπως «Πληροφορι(α)κός Πόλεμος» ή «Κυβερνοπόλεμος» έχουν γίνει κοινές και εν «πολλοίς» προσιτές σε πολλούς..
Για την ιστορία αναφέρουμε ότι στη δεκαετία του 1980, όταν οι Η\Υ άρχισαν να γίνονται προσιτοί στο ευρύ κοινό, ενώ παράλληλα αναπτύχθηκαν τα δίκτυα διασύνδεσή τους, παρουσιάσθηκε μια νέα μορφή αντιπαλότητας. Τότε άρχισε να γίνεται λόγος για τον Κυβερνοχώρο και να εμφανίζονται οι πρώτοι «εισβολείς» σε Η\Υ διασυνδεδεμένους σε δίκτυα, λαμβάνοντας\υποκλέπτοντας από αυτούς πληροφορίες ή στέλνοντας μηνύματα. Πρόκειται για αυτούς που αργότερα ονομάσθηκαν «δικτυοπειρατές(hackers)». Αυτές οι αρχικά αθώες ενδεχομένως δραστηριότητες εξελίχθηκαν σε ωφελιμιστικές, δόλιες και εχθρικές, για να καταλήξουν σε πολύ επικίνδυνες και να καταστήσουν αυτό που ονομάσθηκε Πληροφοριακός πόλεμος, «ικανό να καταστρέψει τη ικανότητα μιας χώρας να διεξάγει πόλεμο, χωρίς ενδεχομένως να χρησιμοποιήσει μια σφαίρα, καταστρέφοντας την πληροφοριακή υποδομή του αντιπάλου».
Ο Πληροφοριακός Πόλεμος(ΠΠ) δεν έχει ακόμη ξεκαθαρισθεί εάν αποτελεί ιδιαίτερη μορφή πολέμου ή αποτελεί έναν σημαντικό πολλαπλασιαστή ισχύος. Πολλοί στρατηγιστές και πολεμολόγοι θεωρούν τον Πληροφοριακό Πόλεμο ως μέρος του λεγομένου «Ψηφιακού Πολέμου»
(2) Ιστορικό-Παρούσα Κατάσταση
(α) Ορισμοί
Στο ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΑ! αναφέρονται οι κυριότεροι εν χρήσει ορισμοί οι σχετικοί με το αντικείμενο του ΠΠ
(β) Απειλές στην Πληροφορική Υποδομή
Ως απειλές στην πληροφοριακή υποδομή νοούνται οι καταστάσεις και ενέργειες που μπορούν να δημιουργήσουν προβλήματα ή να καταστρέψουν την πληροφοριακή υποδομή μιας χώρας. Είναι παγκόσμιες, πολυμορφικές και αυξάνονται συνεχώς. Προέρχονται από άτομα και ομάδες που επιδιώκουν στρατιωτικά, πολιτικά, κοινωνικά, πολιτιστικά, εθνικά, θρησκευτικά ή προσωπικά οφέλη. Οι απειλές αυτές ποικίλουν ανάλογα με την κατάσταση(ειρήνη-πόλεμος), με τις τεχνικές δυνατότητες, τις προσβολές και με το κίνητρο. Οι απειλές διακρίνονται σε Δομημένες και μη Δομημένες. Δομημένες είναι αυτές που είναι οργανωμένες, έχουν τα μέσα, υποστηρίζονται οικονομικά και έχουν ευκρινείς στόχους. Μη Δομημένες είναι αυτές που έχουν περιορισμένη υποστήριξη και περιορισμένα κίνητρα.
Οι απειλές αυτές μπορούν να προκαλέσουν τεράστια προβλήματα στη ζωή μιας χώρας, αν λάβει κανείς υπόψη ότι οι τομείς Πληροφορικής υποδομής όλων των χωρών περιλαμβάνουν τον έλεγχο υδροδοτήσεως, παροχής ηλεκτρικής ενεργείας, εσωτερικών και διεθνών συγκοινωνιών (αεροπορικών, σιδηροδρομικών, αστικών κλπ), παροχής πετρελαίου και φυσικού αερίου. Επίσης τις επικοινωνίες, τραπεζικές συναλλαγές, υπηρεσίες άμεσης βοήθειας, αλλά και μεγάλου τμήματος του συστήματος ασφαλείας και αμύνης μία χώρας.
(γ) Ανάλυση
Για τις ανάγκες της μελέτης θα υιοθετήσουμε ως ΠΠ: Την αμυντική ή και η επιθετική χρήση πληροφοριών και πληροφορικών συστημάτων από κάθε αντίπαλο με σκοπό την πρόσβαση, εκμετάλλευση ή καταστροφή μιας εχθρικής πληροφορίας ή ενός συστήματος και ταυτόχρονα την προστασία των ημετέρων αντίστοιχων
Ειδικότερα: ο ΠΠ συνίσταται από ένα ευρύ φάσμα επιχειρήσεων(αμυντικών-επιθετικών), οι οποίες διεξάγονται σε περιόδους ειρήνης, κρίσεως, συγκρούσεως και πολέμου.
Ο ΠΠ μπορεί να διαχωρισθεί σε Επιθετικό και Αμυντικό ΠΠ.
Ο Επιθετικός ΠΠ ασχολείται\περιλαμβάνει τις μεθόδους ανακτήσεως και υποκλοπής δεδομένων του αντιπάλου, ενώ ο Αμυντικός με την απαγόρευση προσβάσεως ή καταστροφής των ημετέρων δεδομένων και στοχεύει στην προστασία των πληροφοριακών πηγών από τρεις βασικές μορφές επιθέσεως:
(1) Αυξημένη διαθεσιμότητα σε επιθέσεις
(2) Μειωμένη διαθεσιμότητα στον αμυνόμενο
(3) Μειωμένη ακεραιότητα της πληροφορίας
Σε κάθε περίπτωση στον Αμυντικό ΠΠ υπερισχύει ο κανόνας κόστους-ωφέλειας\αποτελεσματικότητας, δηλαδή ότι το κόστος διαφυλάξεως των δεδομένων πρέπει να είναι μικρότερο από το κόστος που θα προκληθεί από την απώλεια αυτών.
Αναλυτικότερα οι Επιθετικές και Αμυντικές Επιχειρήσεις ΠΠ περιλαμβάνουν:
Επιθετικές:
Ψυχολογικές Επιχειρήσεις(διαστρεβλώσεις, προπαγάνδα, λογοκρισία).
Επιχειρήσεις «πίσω από το φράκτη»(προδοσία, κατασκοπεία, απάτη, δολιοφθορά).
Παρακολούθηση επικοινωνιών(ανάλυση κινήσεων, υποκλοπή τηλεπικοινωνιών, παρακολούθηση δικτύων Η\Υ, παρακολούθηση περιβάλλοντος).
Εισβολή σε Η\Υ(hacking).
Πλαστογραφία και Δούρειοι ίπποι(πλαστογραφία εγγράφων και μηνυμάτων).
Κυβερνομάστιγα(Ιοί, Worms).
Αμυντικές:
Μυστικοί κώδικες(κρυπτογραφία, στενογραφία, ανωνυμία).
Έλεγχος γνησιότητας(βιομετρική, σύνθημα-password, έλεγχος ακεραιότητας, ψηφιακή υπογραφή, πιστοποιητικό υδατογράφημα, κάρτες κλπ)
Παρακολούθηση και περιφρούρηση(έλεγχος προσβάσεως, φίλτρα, ανίχνευση εισβολής).
Ανεύρεση και επισκευή-θωράκιση τρωτών σημείων.
Μία συνολική παραστατική απεικόνιση του ΠΠ φαίνεται στο σχήμα 1
ΣΧΗΜΑ 1
(δ) Παράμετροι- Απόψεις επί του Πληροφοριακού Πολέμου
Κατωτέρω αναπτύσσονται, λίαν περιληπτικά, ορισμένες διαστάσεις-παράμετροι-απόψεις επί του ΠΠ, οι οποίες εκτιμούμε ότι θα διευκολύνουν και θα οδηγήσουν τη μελέτη σε ασφαλέστερα συμπεράσματα, αλλά και θα ευαισθητοποιήσουν τους αναγνώστες\χρήστες της μελέτης, κυρίως ως προς την ανάγκη αναγνωρίσεως των απειλών και των κινδύνων που εμπερικλείει η μορφή αυτή του πολέμου. Αυτό διότι έτσι με ορθές εισηγήσεις θα οδηγήσουν την εκάστοτε ηγεσία σε ορθές αποφάσεις επί του θέματος.
(1) Η Διεξαγωγή των Επιχειρήσεων του ΠΠ δεν Απαιτεί Μεγάλο Οικονομικό Κόστος.
Σε αντίθεση με τα πανάκριβα τεχνολογικά εξελιγμένα οπλικά και πληροφοριακά συστήματα, η ανάπτυξη εφαρμογών ΠΠ, δεν απαιτεί τεράστια οικονομική επένδυση. Οι εφαρμογές αυτές απαιτούν ειδικούς και εξασφάλιση δυνατότητας πρόσβασης.
(2) Απειλές από Πληροφοριακό Πόλεμο.
Οι απειλές αυτές προέρχονται από κράτη, συστήματα, πρόσωπα ή οργανισμούς σε στρατιωτικό, οικονομικό και πολιτικό επίπεδο, εντελώς απροειδοποίητα και ανομοιόμορφα και χωρίς να παρέχουν σαφείς ενδείξεις για το εάν πρόκειται για φίλιες ή εχθρικές απειλές. Ο ΠΠ όπως και οι λοιπές ασύμμετρες απειλές, δεν έχει γραμμή μετώπου. Τα ενδεχόμενα Πεδία Μάχης ευρίσκονται παντού. Στο διαδίκτυο, τα Πληροφοριακά Συστήματα, σε κάθε δίκτυο. Οι τάσεις προσδιορίζουν ότι οι Εθνικές Οικονομίες και η Άμυνα και Ασφάλεια μιας χώρας, θα εξαρτώνται με διαρκώς αυξανόμενο ρυθμό και έκταση από πολύπλοκα συστήματα διασυνδεδεμένων δικτύων, για παροχή υπηρεσιών πάσης φύσεως.(Κοινής Ωφελείας, ασφαλείας, αμύνης κλπ). Η τρωτότητα αυτών των δικτύων έχει σίγουρα υποτιμηθεί ή πιθανόν δεν έχει γίνει πλήρως κατανοητή.
Έχει γίνει συνείδηση ότι οι απειλές από τον Πληροφοριακό Πόλεμο αυξάνουν και θα συνεχίσουν να αυξάνουν αλματωδώς σε ποσότητα, στόχους και ποιότητα, καθώς οι επινοήσεις-εφαρμογές-χρήσεις Πληροφοριακών Συστημάτων, επεκτείνονται συνεχώς, σε μία εποχή κατά την οποία είναι διαπιστωμένο ότι κάθε δέκα οκτώ (18) μήνες διπλασιάζεται η ικανότητα ταχύτητας\όγκου επεξεργασίας των Η\Υ. Παράλληλα πολλά από τα Συστήματα είναι ή φαίνονται ότι είναι πλήρως και ιδιαιτέρως εκτεθειμένα και τρωτά στις πάσης φύσεως απειλές.
Οι απειλές πέρα από τη διάκρισή τους σε Δομημένες και μη Δομημένες διακρίνονται και σε εσωτερικές και εξωτερικές απειλές. Οι εσωτερικές αποτελούν το βασικότερο πονοκέφαλο για τους έχοντες την ευθύνη αντιμετωπίσεως των απειλών. Κατατάσσοντας τις απειλές διακρίνουμε τις ακόλουθες κατηγορίες:
α/ Καταστροφή βάσης δεδομένων, με ειδικό λογισμικό.
β/ Ηλεκτρονική κατασκοπεία.
γ/ Ενέργειες ηλεκτρονικής επίθεσης.
δ/ Εκτέλεση Ψυχολογικών Επιχειρήσεων, μέσω δικτύων και πληροφοριακών συστημάτων.
ε/ Εισαγωγή επικινδύνου λογισμικού, όπως: Ιών, Σκουληκιών, Δούρειων Ίππων, Λογικών Βομβών.
(3) Μη Ευδιάκριτα(θολά) Όρια
Οι μέχρι τώρα γνωστοί, αποδεκτοί και συμβατοί διαχωρισμοί, δημοσίου-ιδιωτικού ενδιαφέροντος, κοινού-ιδιότυπου εγκλήματος, πολέμου-παρανομίας, γεωγραφικών ή όποιας άλλης μορφής ορίων και συνόρων, έχουν καταστεί και θα καθίστανται ολοένα και πιο ασαφείς, θολοί και συγκεχυμένοι, όσο η Πληροφορική και οι εφαρμογές της εξελίσσονται.
Επίσης έννοιες όπως αλλοδαπή-εντόπια απειλή, εσωτερικός-εξωτερικός κίνδυνος αλλοιώνονται, απομορφοποιούνται και παραμορφώνονται ηθελημένα, για παραπλάνηση ή μη. Όπως ανεφέρθη παραπάνω, στον ΠΠ δεν υπάρχουν όρια. Αυτό έχει ως συνέπεια να μη γνωρίζουμε από πού προέρχεται η απειλή και ποίος είναι ο στόχος. Αυτό επιτείνεται ακόμη περισσότερο από την ήδη υφισταμένη σύγχυση, ως εκ της εμπλοκής στο αντικείμενο της αμύνης κατά του ΠΠ, πολλών συναρμοδίων φορέων κρατικών και μη. Κάτι που νομοτελειακά έχει ως συνέπεια να μην είναι δυνατός ο ευχερής προσδιορισμός των αρμοδιοτήτων των υπηρεσιών που είναι επιφορτισμένες με την άμυνα και ασφάλεια έναντι τέτοιων απειλών(ΠΠ). Έτσι λοιπών κράτη ή Οργανώσεις ή Οργανισμοί, οι οποίοι υποβλέπουν τα συμφέροντα άλλου κράτους(ών) ή οργανισμών, είναι σε θέση αντί να χρησιμοποιήσουν ευθείες και κλασσικές μεθόδους «επιθέσεως» ή ακόμη και τρομοκρατικών επιθέσεων, να χρησιμοποιήσουν τρίτους(ιδιώτες, εγκληματικές οργανώσεις κα) για να διεξαγάγουν Επιχειρήσεις ΠΠ εις βάρος της.
(4) Αυξημένος ο Ρόλος των ΠΠ στον Επηρεασμό της Κοινής Γνώμης και της Ηγεσίας.
Οι νέες τεχνικές επηρεασμού και τα προσφερόμενα μέσα διανομής των πληροφοριών (ΜΜΕ, Διαδίκτυο) μπορούν να επιδράσουν αυξητικά στην ισχύ της παραπλανήσεως\εξαπατήσεως. Αυτό μπορεί να γίνει με τεχνικές μεταβολής\αλλοιώσεως της εικόνας της πραγματικότητας, με συνέπεια να επηρεάζεται η κοινή γνώμη και να «ρυμουλκούνται» ή επηρεάζονται, καθυστερούν ή εκτρέπονται οι όποιες αποφάσεις της ηγεσίας. Παράλληλα οι ευκαιρίες και δυνατότητες των προσώπων ή των οργάνων που διεξάγουν Επιχειρήσεις ΠΠ, για τον επηρεασμό της κοινής γνώμης, είναι πολύ αυξημένες. Κλασσικό παράδειγμα αποτελούν οι εικόνες των «φτωχών», γεμάτων μαζούτ κορμοράνων, που προβλήθηκαν κατά τη διάρκεια του πολέμου του Ιράκ σε όλο τον κόσμο, και της επιδράσεως που είχαν στη διεθνή κοινή γνώμη κατά του «κακού» Σαντάμ, που με τις ενέργειές του μόλυνε το περιβάλλον. Εικόνες, που όπως αποδείχθηκε μετά τον πόλεμο, υπήρξαν «κατασκευασμένες» και όχι πραγματικές, για παραπλάνηση της διεθνούς κοινής γνώμης και μόνο.
Επίσης πολιτικές ή μη οργανώσεις μπορούν να χρησιμοποιήσουν το διαδίκτυο, για να συγκαλύψουν συγκεκριμένη πολιτική υποστήριξη. Έτσι πραγματικά γεγονότα μπορεί να παραποιηθούν κατάλληλα από τα ΜΜΕ ή να διοχετευθούν παραποιημένα σε αυτά και τα δήθεν ευρήματα να διανεμηθούν και αναπαραχθούν απεριόριστα. Οι κυβερνήσεις δυσκολεύονται να αντιδράσουν και όταν αντιδράσουν, έχει παρέλθει ο κρίσιμος χρόνος και δημιουργείται η εντύπωση ότι διστάζουν, είναι αμήχανες και πτοημένες.
Όλα τα προαναφερθέντα συντελούν στη διαπίστωση ότι υφίσταται ελαττωμένη αντίληψη των συνεπειών του ΠΠ στην τρωτότητα στόχων, γεγονός που ελαττώνει την αποτελεσματικότητα των κλασσικών μεθόδων συλλογής-αναλύσεως πληροφοριών.
Τα προαναφερθέντα, όπως επίσης και οι δυσχέρειες που υπάρχουν και σε αυτές ακόμη τις τεχνολογικά εξελιγμένες χώρες, να προσδιορίσουν τους μελλοντικούς τους αντιπάλους, τις προθέσεις και τις δυνατότητές τους, επιβάλλουν την ανάγκη διαμορφώσεως νέας στρατηγικής στην οργάνωση και δομή των υπηρεσιών πληροφοριών. Έτσι επιβάλλεται η αναδιάρθρωση των Υπηρεσιών Πληροφοριών και η εσωτερική διασύνδεση των συναρμοδίων Υπηρεσιών και Φορέων, για να καταστεί δυνατή η σφαιρική αξιολόγηση των πληροφοριών και των πηγών τους. Για να γίνει όμως αυτό επιβάλλεται να ξεπερασθούν οι φυσικές αντιστάσεις\αντιδράσεις για προφύλαξη δομών\διαχωριστικών γραμμών, συντεχνιακών αντιλήψεων και γενικά του εκάστοτε «κατεστημένου».
(5) Δυσχέρεια στην Αξιολόγηση των Ενδείξεων\Δεικτών Προειδοποιήσεως Επιθέσεως.
Το πρόβλημα εδώ είναι η δυσχέρεια διαχωρισμού μεταξύ επιθέσεως και άλλου τυχαίου γεγονότος Πληροφοριακού Πολέμου. Εάν δηλαδή πρόκειται για επίθεση, ατύχημα , αστοχία του υλικού ή της λειτουργίας του Συστήματος ή δικτύου, ή εάν πρόκειται για δολιοφθορά μεμονωμένου κυβερνοεγκληματία(hacker) (για Δομημένη ή μη απειλή). H συνέπεια στην περίπτωση αυτή είναι ότι η χώρα (κρατική μηχανή), ή κάποιος φορέας δεν μπορεί να γνωρίζει πότε η κρίση\επίθεση είναι υπό εξέλιξη, ποίος επιτίθεται ή πως πραγματοποιείται η επίθεση.
(6) Αύξηση Εσωτερικών κινδύνων (Τρωτότητα στο Εσωτερικό της Χώρας)
Όπως, προελέχθη, όλες οι ασύμμετρες απειλές και ο ΠΠ δεν έχουν γραμμή μετώπου. Οι τεχνολογικές εξελίξεις και οι τάσεις τείνουν στην κατεύθυνση\διαπίστωση ότι η εθνική οικονομία και το σύνολο των δραστηριοτήτων-λειτουργιών μίας χώρας, όπως οι Οργανισμοί Κοινής Ωφελείας, η άμυνα, η ασφάλεια, θα εξαρτάται, με διαρκώς αυξανόμενο ρυθμό, από πολύπλοκα Πληροφοριακά Συστήματα. Έτσι βασικές ανάγκες της καθημερινής ζωής μας( παροχή ηλεκτρικής ενεργείας, ύδατος, φυσικού αερίου, οι συγκοινωνίες και επικοινωνίες, οι υπηρεσίες υγείας), θα εξαρτώνται με ολοένα αυξανόμενο ρυθμό και μέτρο από τις απειλές αυτές, όποιες και εάν είναι και από όπου και εάν προέρχονται. Εάν σε αυτά όλα προσθέσουμε και την εξ’ ίσου, εάν όχι πολύ μεγαλύτερη εξάρτηση των Πληροφοριακών Συστημάτων, Επικοινωνιών, Δικτύων, του Αμυντικού τομέα μίας χώρας, γίνεται πασιφανές πόσο οι απειλές αυτές μπορούν να επηρεάσουν την ικανότητα αμύνης, ασφαλείας, αλλά και την καθημερινή ζωή μίας χώρας. Η τρωτότητα των συστημάτων αυτών έχει υποτιμηθεί ή δεν έχει γίνει πλήρως κατανοητή ή δεν έχει γίνει καθόλου αντιληπτή. Επιπρόσθετα οι τρόποι αντιμετωπίσεως, αποτροπής ή άλλοι μέθοδοι είναι ακόμη απροσδιόριστοι ή συγκεχυμένοι και εν πολλοίς βασίζονται σε συμβατικά μέσα και μεθόδους.
Εξ’ άλλου οι απειλές στα συστήματα αυτά είναι πολύ δύσκολο να παρεμποδισθούν. Αυτό διότι είναι κοινή η διαπίστωση ότι ο μόνος πλήρως αξιόπιστος και αποτελεσματικός τρόπος είναι το ελεγχόμενο «κλείσιμο» των Συστημάτων ή μέρος αυτών. Κάτι τέτοιο όμως θα έχει δυσμενείς επιπτώσεις\επιδράσεις στην ομαλή λειτουργία των συστημάτων αυτών, με συνέπειες στην παροχή των αντίστοιχων υπηρεσιών που τα συστήματα αυτά ελέγχουν, με παραπέρα επίπτωση στους πολίτες\κοινό, αλλά και στην άμυνα, για τις ανάγκες των οποίων υπάρχουν και λειτουργούν. Για την αντιμετώπιση του σοβαρού αυτού προβλήματος της αυξημένης τρωτότητας του εσωτερικού της χώρας, είναι απολύτως αναγκαία και επιτακτική η εκπόνηση ευρείας, υπό την εποπτεία του κράτους και με συμμετοχή όλων των εμπλεκομένων φορέων, μελέτης. Σκοπός της μελέτης αυτής θα είναι: (i) H εκπόνηση\διαμόρφωση κοινού δόγματος ή τουλάχιστον κατευθυντηρίων οδηγιών κοινής αποδοχής και εφαρμογής αμύνης – ασφαλείας(αντιμετωπίσεως των απειλών αυτών). (ii) O καθορισμός της ελαχίστης υποδομής-διαδικασιών προστασίας ευαισθήτων πληροφοριών.
Με αυτό τον τρόπο θα εξασφαλίζεται ότι οι κάτοχοι και οι διαχειριστές αυτών(των πληροφοριών) έχουν προβλέψει διαδικασίες σε εθνικό ή τοπικό επίπεδο, ώστε να εντοπίζονται οι επιθέσεις και να υπάρχουν αντίστοιχα σχέδια για λήψη μέτρων και αντιμέτρων, που να ελαχιστοποιούν τις συνέπειες των επιθέσεων αυτών.
(ε) Αντιμετώπιση ΠΠ από ΗΠΑ-ΝΑΤΟ-Συμμάχους
Η εκ του ΠΠ απειλή έχει γίνει αποδεκτή και έχει εκτιμηθεί δεόντως από τις ΗΠΑ, το ΝΑΤΟ και πολλές από τις συμμάχους χώρες. Έχει αξιολογηθεί ως απειλή που εκφεύγει των στενών ορίων της Στρατιωτικής τοιαύτης και ανάγεται στο σύνολο του κρατικού μηχανισμού και όχι μόνον, και με αυτή την εκτίμηση αντιμετωπίζεται.
Τόσο οι ΗΠΑ όσο και το ΝΑΤΟ έχουν υιοθετήσει Δόγμα Πληροφορικής Υπεροχής, προκειμένου να ελαττώσουν τις πιθανές τρωτότητες- αδυναμίες- κενά και να εκμεταλλευθούν παράλληλα τα αντίστοιχα των πιθανών αντιπάλων τους. Έχουν επίσης αντιληφθεί ότι η «Αχίλλειος Πτέρνα», κάθε εξελιγμένης τεχνολογικά χώρας είναι αυτή καθεαυτή η τεχνολογική της ανάπτυξη και υπεροχή, η οποία όσο περισσότερα πλεονεκτήματα θα τις προσκυρώνει, τόσο θα την καθιστά «όμηρό» της.
Στις ΗΠΑ όσο και στο ΝΑΤΟ ισχύει η αρχή ότι η κατάκτηση\κυριαρχία της πληροφορικής(πληροφορίας), είναι τόσο κρίσιμη, όσο η κατάκτηση του διαστήματος. Έχουν αντιληφθεί ότι σε ένα ταχύτατα εξελισσόμενο τεχνολογικό περιβάλλον, τα δόγματα, οι στρατηγικές και τακτικές, αλλά και οι νομικές ρυθμίσεις πρέπει να είναι δυναμικές για να είναι ευέλικτες και ευπροσάρμοστες, ώστε να είναι σε θέση να ακολουθούν, όσο αυτό είναι δυνατόν, τις τεχνολογικές εξελίξεις, αλλά και τις εξ αυτών απειλές. Στο πλαίσιο και πνεύμα αυτό οι ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ, αλλά και άλλες συμμαχικές χώρες, προσαρμόζονται ταχύτατα σε αυτές τις αρχές και δεδομένα, με λήψη καταλλήλων μέτρων προς αυτή την κατεύθυνση. Ειδικότερα:
(1) Αναγνώρισαν την ύπαρξη των κυβερνοεγκληματιών (hackers κλπ) και ανέλαβαν προσπάθειες προσεγγίσεως και προσεταιρισμού τους, με σκοπό την αλληλοενημέρωση και εκμετάλλευση των αποδεδειγμένων ικανοτήτων πολλών από αυτούς. Απόδειξη αυτού αποτελεί το γεγονός ότι στο 7ο ετήσιο συνέδριο των hackers στο Las Vegas των ΗΠΑ παραβρέθηκαν και υψηλόβαθμα στελέχη των ΕΔ των ΗΠΑ, προκειμένου να στρατολογήσουν «κυβερνοεγκληματίες» και να τους μετατρέψουν σε «κυβερνοϊππότες». Συγκεκριμένα ο παρευρεθείς αρμόδιος ΥΦΕΘΑ των ΗΠΑ κάλεσε τους hackers να προσφέρουν υπηρεσίες το κράτος λέγοντας: «Σας καλώ να αξιοποιήσετε τις ικανότητές σας δουλεύοντας για την κυβέρνηση». Στο ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΒ! Περιέχονται περισσότερα στοιχεία για τα Κυβερνοεγκλήματα και τους Κυβερνοεγκληματίες.
(2) Προέβησαν στις αναγκαίες Διοικητικές ή άλλες αναπροσαρμογές. Συγκεκριμένα οι ΗΠΑ προκειμένου να αντιμετωπίσουν τον ΠΠ απεφάσισαν να δημιουργήσουν το Ομοσπονδιακό Δίκτυο Εισβολής. Αποστολή του δικτύου αυτού είναι η παρακολούθηση των πλέον σημαντικών κυβερνητικών δικτύων για παραβάσεις ασφαλείας. Άλλες Ευρωπαϊκές χώρες όπως Τσεχία , Ουγγαρία, Πολωνία, Σλοβακία, συμφώνησαν στη δημιουργία ειδικής ομάδας καταπολεμήσεως του κυβερνοεγκλήματος. Επίσης η Σουηδία σχεδιάζει να δημιουργήσει ειδικό σώμα εκπαιδευμένων ανδρών στον ΠΠ, οι οποίοι θα σχεδιάζουν και θα εκτελούν Επιχειρήσεις ΠΠ.
(3) Προβληματίζονται έντονα , σχετικά με την συνεχώς αυξανόμενη εξάρτηση της κρατικής μηχανής από τη σύγχρονη πληροφορική και ψηφιακή τεχνολογία. Ο προβληματισμός αυτός συνίσταται κυρίως στον τρόπο αντιμετωπίσεως των επιθέσεων ΠΠ και του κυβερνοεγκλήματος. Δεν παραμένουν όμως απλώς στους προβληματισμούς, αλλά προβαίνουν σε εξειδικευμένες μελέτες, οι οποίες φαίνεται ότι καταλήγουν στα ακόλουθα, σε γενικές γραμμές, συμπεράσματα, σχετικά με τον τρόπο αντιμετωπίσεως των προβληματισμών αυτών:
α/ Ανάγκη ύπαρξης Κεντρικά Υπεύθυνου Φορέα ή Προσώπου στην Κυβέρνηση.
Το ζήτημα θεωρείται, γι’ αυτούς, άμεσο και εμφανίζεται ως αμείλικτο, που δεν επιδέχεται αναβολή, ημίμετρα ή ερμαφρόδιτες λύσεις. Η ανάγκη αυτή αυξάνει, τόσο από τις αλματώδεις τεχνολογικές εξελίξεις, όσο και από την συνεχώς αυξανόμενη εξάρτηση των πάντων σχεδόν, σε μία κοινωνία και στην κρατική μηχανή, από την τεχνολογία αυτή. Αυξάνει επίσης και από την έξαρση και αύξηση του κινδύνου εκ των άλλων ασύμμετρων απειλών, οι εγκέφαλοι των οποίων δεν θα διστάσουν είτε αυτόνομα, είτε σε συνδυασμό με άλλες μορφές απειλών και κινδύνων, να χρησιμοποιήσουν και επιθέσεις ΠΠ εις βάρος της ασφαλείας της χώρας. με βάση αυτά κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι χρειάζεται άμεσα η απάλειψη της συγχύσεως αρμοδιοτήτων, η οποία δεν είναι τίποτε άλλο από ακυβερνησία και ο καθορισμός ενός υπευθύνου οργάνου με απόλυτα καθορισμένες αρμοδιότητες και εξουσίες, αλλά και ικανότητα λήψεως αποφάσεων. Δεν πρέπει όμως να παραβλεφθεί ότι κάτι τέτοιο και για τις ΗΠΑ, είναι εξαιρετικά δυσχερές, εξαιτίας των πολλών εμπλεκομένων φορέων, της πανσπερμίας των νομικών και διοικητικών ρυθμίσεων, των αναμενομένων συντεχνιακών, ή άλλων προσωπικών αντιδράσεων λόγω του ότι τέτοιες ρυθμίσεις θα συνεπάγονται μειώσεις προνομίων, προσωπικών θέσεων κλπ.
β/ Συνεχής Ανάλυση Κινδύνων (Εκτίμηση Απειλής)
Παράλληλα με την παραπάνω ρύθμιση θα πρέπει η ηγεσίες(κυβερνήσεις) να προβαίνουν συνεχώς σε εμπεριστατωμένες αναλύσεις κινδύνου για να προσδιορίζουν τον, εκάστοτε, βαθμό κινδύνου και το εύρος της τρωτότητας, σε ότι αφορά τις υπηρεσίες Πληροφοριών και τα Πληροφοριακά Συστήματα των Δημοσίων και λοιπών υπηρεσιών σε ενδεχόμενες επιθέσεις ΠΠ. Μετά τις αναλύσεις αυτές θα πρέπει, κάθε φορά, να επανασχεδιάζονται, εάν απαιτείται, τα υφιστάμενα μέτρα αντιμετωπίσεως των απειλών και της τρωτότητας των εξαρτωμένων από τις πληροφορίες οργανισμών, φορέων κλπ. στο νέο διαμορφούμενο περιβάλλον.
γ/ Ο Ρόλος της Κεντρικής Εξουσίας (Κυβερνήσεως)
Ως συνέπεια των προαναφερθέντων προβληματισμών, αλλά και αυτόνομα, προκύπτει και ο έντονος προβληματισμός για το ποίος πρέπει να είναι ο ρόλος της κεντρικής εξουσίας στο θέμα του ΠΠ. Ο καταλληλότερος, κατά την άποψη πολλών αναλυτών, τρόπος συνίσταται στην επέκταση του ρόλου της κυβερνήσεως στον καθορισμό: «του ποίο θα είναι το έργο της κυβερνήσεως, πότε πρέπει να εμπλέκεται, κατά ποίον τρόπο(πως), γιατί πρέπει να εμπλέκεται και μέχρι ποίου ποσοστού θα εμπλέκεται ο δημόσιος στον ιδιωτικό τομέα». Επιπρόσθετα η κυβέρνηση εκτός του κεντρικού στρατηγικού της ρόλου, όπως προαναφέρθηκε, θα πρέπει να επωμισθεί και το ρόλο του κεντρικού εκτελεστικού φορέα υλοποίησης των αποφάσεών της σε θέματα, όπως αναδιοργάνωση, εξοπλισμός, εκπαίδευση, υποστήριξη των εμπλεκομένων φορέων κ.α. Επίσης η κυβέρνηση θα πρέπει να επωμισθεί περισσότερο παραγωγικό ρόλο ως αρωγός σε θέματα συντήρησης ΠΣ. Τα ανωτέρω συνεπάγονται μεταβολές στο μέχρι τώρα συμβατικό\παραδοσιακό ρόλο της κυβερνήσεως στο θέμα της Εθνικής Άμυνας, αλλά και στις σχετικές έννοιες «Εθνική Άμυνα» και «Εθνική Ασφάλεια», με έντονη την τάση να μετατοπίζεται η «Εθνική Άμυνα» προς την έννοια της «Εθνικής ασφάλειας και Δημόσια τάξης».
(στ) Πληροφοριακός Πόλεμος και Ένοπλες Δυνάμεις
Οι Ένοπλες Δυνάμεις επηρεάζονται ιδιαίτερα από τον Πληροφοριακό Πόλεμο. Τόσο από απόψεως ασφαλείας των Πληροφοριακών Συστημάτων που τις υποστηρίζουν και διευκολύνουν τη λειτουργία και την εκτέλεση της αποστολής τους, όσο και από απόψεως ασφαλείας των σύγχρονων οπλικών συστημάτων, τα οποία διαθέτουν πολύ ευαίσθητα ηλεκτρονικά και άλλα συστήματα και τα οποία αντιμετωπίζουν κινδύνους από ηλεκτρονικές επιθέσεις και εισβολές. Όπως διαπιστώθηκε από ειδική συνεργασία του εισηγητή με τους αρμοδίους Επιτελείς του ΓΕΕΘΑ και του ΓΕΣ, το όλο πρόβλημα του Πληροφοριακού πολέμου απασχολεί έντονα το ΓΕΕΘΑ και τα Γενικά Επιτελεία των Κλάδων. Θεωρούν ότι σε αυτό το στάδιο ο ΠΠ αποτελεί σε σημαντικό πολλαπλασιαστή ισχύος, χωρίς να αποκλείεται η μετεξέλιξή του σε οπλικό σύστημα.
Η αντιμετώπιση του όλου προβλήματος γίνεται με συστηματικό και επιστημονικό τρόπο και με τη λήψη των απαραιτήτων διοικητικών και άλλων μέτρων. Συγκεκριμένα στο επίπεδο του ΓΕΕΘΑ διαμορφώνεται το δόγμα ΠΠ και συγκροτήθηκε ειδική Διεύθυνση Κυβερνοαμύνης, ενώ υπάρχει και λειτουργεί επιτυχώς η Διεύθυνση Πληροφορικής. Παράλληλα συντάσσονται ή ήδη κυκλοφορούν οι σχετικοί κανονισμοί και διαταγές, οι σχετικές με τα θέματα ΠΠ. Ανάλογες ενέργειες γίνονται και στα Επιτελεία των Κλάδων.
Ιδιαίτερη μέριμνα λαμβάνεται για τα θέματα ασφαλείας από απειλές πληροφορικού πολέμου. Συγκεκριμένα κάθε Κλάδος λαμβάνει τα προσήκοντα μέτρα ασφαλείας\προστασίας των Πληροφορικών Συστημάτων που διαθέτει ή αναπτύσσει, λαμβάνοντας σοβαρά υπόψη τα επιστημονικά δεδομένα. Έχει αναπτυχθεί συνεργασία με τα εγχώρια ΑΕΙ, που ασχολούνται με το αντικείμενο του ΠΠ. Θεωρείται όμως ότι είναι ένας τομέας που μπορεί και πρέπει να αναπτυχθεί ακόμη περισσότερο. Λαμβάνεται σοβαρά υπόψη, όπως δηλώθηκε από τους επιτελείς, το γεγονός ότι το σύνολο σχεδόν του συστημικού λογισμικού των ΠΣ των ΕΔ, αλλά και των οπλικών συστημάτων, είναι παραγωγής εξωτερικού και λαμβάνονται τα απαραίτητα ενδεικνυόμενα μέτρα. Επίσης διαπιστώθηκε η έντονη ανησυχία επί του θέματος ΠΠ, που διακατέχει όλα τα εμπλεκόμενα στελέχη, αλλά και η σοβαρότητα αντιμετώπισης του θέματος. Επίσης και ότι οι ηγεσίες συμπαρίστανται στις προσπάθειές τους και παρέχουν τα αναγκαιούντα μέσα. Σε επίσημο υπηρεσιακό επίπεδο δεν γίνεται εκμετάλλευση των ικανοτήτων των κυβερνοεγκληματιών, όπως γίνεται σε άλλες χώρες, ώστε με κατάλληλο χειρισμό να μετατραπούν σε κυβερνοϊππότες, επ’ ωφελεία της αμύνης της χώρας. Εκείνο που διαπιστώθηκε επίσης είναι ότι δεν υφίσταται κεντρική εθνική στρατηγική αντιμετώπιση του θέματος με την έκδοση τουλάχιστον κατευθυντηρίων οδηγιών ή τη διαμόρφωση εθνικού δόγματος ΠΠ, παρά τις κατά καιρούς αναληφθείσες προσπάθειες από συναρμοδίους φορείς, όπως η ΕΥΠ κ.α. Η έλλειψη αυτή θεωρείται σημαντική και πρέπει να επιλυθεί το συντομότερο δυνατό από μέρους του αρμοδίου κυβερνητικού φορέα. Το πρόβλημα της ελλείψεως συντονιστικού φορέα σε τέτοια θέματα και κεντρικού οργάνου χειρισμού παρομοίων προβλημάτων, μπορεί να μην παρουσιάζεται έντονα σε περίοδο ειρήνης, αλλά θα είναι σημαντικό για τις Ένοπλες Δυνάμεις σε περιόδους κρίσεων και επιχειρήσεων, που κάθε προσβολή στον κρατικό τομέα ή σε Οργανισμούς κοινής ωφελείας θα έχει σημαντικές επιπτώσεις στην άμυνα της χώρας και η επίλυση συναφών προβλημάτων θα απαιτεί τη συμμετοχή πολλών συναρμοδίων φορέων. Βεβαίως, όπως διαπιστώθηκε σε διμερές ή πολυμερές επίπεδο υπάρχει συνεργασία, αλλά αυτό σύμφωνα με τη γενική διαπίστωση δεν αρκεί.
Σχετικά με το ισχύον νομικό καθεστώς, πέρα από τους σχετικού διοικητικούς κανονισμούς, πρόσφατα κυρώθηκε από τη Βουλή η σχετική με την ασφάλεια επικοινωνιών και πληροφοριών οδηγία της ΕΕ, σύμφωνα με την οποία το ΓΕΕΘΑ, ορίζεται Εθνική Αρχή Ασφαλείας. Πρόκειται για την υπ’ αρίθμ. 264\2001 απόφαση της ΕΕ, η οποία κυρώθηκε με το Ν. 325\2003. λοιπά ως ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΓ!
(3) Διαπιστώσεις-Συμπεράσματα
(α) Οι αλματώδεις τεχνολογικές εξελίξεις παρέχουν, στις αναπτυγμένες τεχνολογικά χώρες, τη δυνατότητα ευρείας συλλογής, διασποράς και αξιοποίησης μεγάλων «ποσοτήτων» πληροφοριών. Αυτό τις καθιστά ικανές να αποκτούν «υπεροχή πληροφοριών».
(β) Η παγκόσμια πληροφορική Υποδομή χαρακτηρίζεται από τη συνένωση δικτύων και τεχνολογιών και από την ολοένα αυξανόμενη εξάρτυση βασικών λειτουργιών, ατομικών και συλλογικών, από την πληροφορία και τα λοιπά συστήματα που την υποστηρίζουν.
(γ) Ο ΠΠ συνίσταται από ένα ευρύ φάσμα επιχειρήσεων(αμυντικών-επιθετικών), οι οποίες διεξάγονται σε περιόδους ειρήνης, κρίσεως, συγκρούσεως και πολέμου. Η Διεξαγωγή των Επιχειρήσεων του ΠΠ δεν απαιτεί μεγάλο οικονομικό κόστος. Ο ΠΠ μπορεί να διαχωριστεί Επιθετικό και Αμυντικό ΠΠ.
(δ) Ο ΠΠ αποτελεί σε σημαντικό πολλαπλασιαστή ισχύος, χωρίς να αποκλείεται η μετεξέλιξή του σε οπλικό σύστημα
(ε) Ο ΠΠ, όπως και οι άλλες ασύμμετρες, δεν έχει γραμμή μετώπου. Τα ενδεχόμενα Πεδία Μάχης ευρίσκονται παντού. Παράλληλα οι απειλές από τον Πληροφοριακό Πόλεμο αυξάνουν και θα συνεχίσουν να αυξάνουν αλματωδώς σε ποσότητα, στόχους και ποιότητα, καθώς οι επινοήσεις-εφαρμογές. Αυτό έχει ως συνέπεια οι Εθνικές Οικονομίες, αλλά και η Εθνική Άμυνα θα εξαρτώνται με διαρκώς αυξανόμενο ρυθμό και έκταση από πολύπλοκα συστήματα διασυνδεδεμένων δικτύων, η τρωτότητα των οποίων έχει σίγουρα υποτιμηθεί ή πιθανόν δεν έχει γίνει πλήρως κατανοητή.
(στ) Ο Ρόλος του ΠΠ στον Επηρεασμό της Κοινής Γνώμης και της Ηγεσίας διαρκώς αυξάνεται.
(ζ) Τα όρια, γεωγραφικά και άλλα, οι αποδεκτοί και οι συμβατοί διαχωρισμοί, Δημοσίου-Ιδιωτικού ενδιαφέροντος, κοινού-ιδιότυπου εγκλήματος, πολέμου-παρανομίας, έχουν καταστεί και θα καθίστανται ολοένα και πιο ασαφή, θολά και συγκεχυμένα, όσο η Πληροφορική και οι εφαρμογές της εξελίσσονται. Επίσης έννοιες εσωτερικός-εξωτερικός κίνδυνος και απειλή αλλοιώνονται, απομορφοποιούνται και παραμορφώνονται.
(η) Στην αντιμετώπιση του ΠΠ, εμπλέκονται πολλοί συναρμόδιοι φορείς, κρατικοί και μη, γεγονός που ελαττώνει την αποτελεσματικότητα των κλασσικών μεθόδων συλλογής-αναλύσεως πληροφοριών και χειρισμού κρίσεων και εκτάκτων καταστάσεων. Παρά το ότι οι επί μέρους φορείς αντιμετωπίζουν τον ΠΠ με σοβαρότητα και με επιστημονική και τεχνολογική επάρκεια, είναι εμφανής η έλλειψη κοινής εθνικής στρατηγικής στην οργάνωση και δομή των υπηρεσιών πληροφοριών. Είναι κοινή διαπίστωση της παντελούς έλλειψης, σε εθνικό επίπεδο, κεντρικού φορέα καταστρώσεως\διαμορφώσεως της στρατηγικής ΠΠ, κοινού δόγματος ή τουλάχιστον κατευθυντηρίων οδηγιών κοινής αποδοχής και εφαρμογής αμύνης – ασφαλείας(αντιμετωπίσεως των απειλών αυτών). Το θέμα αυτό θεωρείται άμεσο.
(θ) Οι Ένοπλες Δυνάμεις επηρεάζονται ιδιαίτερα από τον Πληροφοριακό Πόλεμο. Κατόπιν αυτού το όλο πρόβλημα του Πληροφοριακού πολέμου απασχολεί έντονα το ΓΕΕΘΑ και τα Γενικά Επιτελεία των Κλάδων, τα οποία αντιμετωπίζουν υπεύθυνα και με επαγγελματική και επιστημονική επάρκεια λαμβάνοντας τα απαραίτητα διοικητικά και άλλα μέτρα ορθής αντιμετωπίσεώς του. Η συνεργασία με τα ελληνικά ΑΕΙ, που ασχολούνται με θέματα σχετικά με τον ΠΠ και τις παραμέτρους του, καίτοι υφίσταται, δεν θεωρείται ικανοποιητική και επαρκής. Σε επίσημο υπηρεσιακό επίπεδο δεν γίνεται εκμετάλλευση των ικανοτήτων των κυβερνοεγκληματιών, όπως γίνεται σε άλλες χώρες, ώστε με κατάλληλο χειρισμό να μετατραπούν σε κυβερνοϊππότες, επ’ ωφελεία της αμύνης της χώρας.
(ι) Η εκ του ΠΠ απειλή έχει γίνει αποδεκτή και έχει εκτιμηθεί δεόντως από τις ΗΠΑ, το ΝΑΤΟ και πολλές από τις συμμάχους χώρες. Έχει αξιολογηθεί ως απειλή που αφορά στο σύνολο του κρατικού μηχανισμού και όχι μόνον. Για την αντιμετώπισή του ΠΠ προέβησαν, ύστερα από μελέτη, σε διοικητικές ή άλλες αναπροσαρμογές, μερικές από τις οποίες είναι αρκετά καινοτόμες, όπως η επίσημη προσπάθεια χρησιμοποίησης των πάσης φύσεως κυβερνοεγκληματιών από τις ΕΔ των ΗΠΑ.
(ια) Στη διεύθυνση Ασφάλειας Αττικής ιδρύθηκε πρόσφατα το τμήμα δίωξης ηλεκτρονικού εγκλήματος, με εντυπωσιακά αποτελέσματα, παρά τα κενά και τις όποιες ατέλειες του ισχύοντος νομικού καθεστώτος.
(4) Προτάσεις
(α) Συνεχής παρακολούθηση των επιστημονικών και τεχνολογικών εξελίξεων και στενή συνεργασία των ΓΕ και των φορέων τους με τα ΑΕΙ της χώρας, για να αποκτηθεί από αυτές αυτό που ονομάζεται «Πληροφορική Υπεροχή». Επίσης για την ανάπτυξη πρωτοποριακών ΠΣ και κυρίως βελτίωσης των μέτρων ασφαλείας ΠΣ και άλλων ηλεκτρονικών εφαρμογών.
(β) Διαρκής ενημέρωση και πίεση προς τους συναρμόδιους εμπλεκόμενους με την άμυνα της χώρας φορείς, αλλά κυρίως προς την Κυβέρνηση, μέσω ΥΕΘΑ, περί της σπουδαιότητας του ΠΠ σε ότι αφορά στην ασφάλεια-άμυνα της χώρας, στο άμεσο και απώτερο περιβάλλον απειλών. Οι ενημερώσεις να συνοδεύονται με συγκεκριμένες προτάσεις, για τη διαμόρφωση Εθνικού Δόγματος ΠΠ και για τη διαμόρφωση των αναγκαιουσών οργανωτικών δομών, με τον καθορισμό κεντρικού κρατικού φορέα υπευθύνου για τη στρατηγική αντιμετώπιση του όλου θέματος του ΠΠ και των εξ’ αυτού απειλών, αλλά και Εθνικού κεντρικού οργάνου χειρισμού κρίσεων ΠΠ και όχι μόνο. Προς τούτο θα πρέπει να τονισθεί η ολοένα αυξανόμενη τρωτότητα στο εσωτερικό της χώρας, σε θέματα ΠΠ. Και για την αντιμετώπιση της τρωτότητας αυτής είναι απολύτως αναγκαία και επιτακτική η εκπόνηση ευρείας, υπό την εποπτεία του κράτους και με συμμετοχή όλων των εμπλεκομένων φορέων, μελέτης, για τη διαμόρφωση κοινού δόγματος, με τον καθορισμό της ελαχίστης υποδομής-διαδικασιών προστασίας ευαισθήτων πληροφοριών, και τη διαμόρφωση κατευθυντηρίων οδηγιών για την εκπόνηση των σχετικών σχεδίων αντιμετώπισης των επιθέσεων.
(γ) Σε επίπεδο ΓΕΕΘΑ και Κλάδων να ολοκληρωθεί η διαμόρφωση του Εθνικού Δόγματος Στρατιωτικού Πληροφοριακού Πολέμου. Στο Δόγμα αυτό συν τοις άλλοις θα πρέπει να περιληφθούν, εάν δεν υπάρχουν, οι Επιχειρήσεις ΠΠ, ως όργανο\εργαλείο του συστήματος χειρισμού κρίσεων. Το ΓΕΕΘΑ να εξορθολογήσει και βελτιώσει την ένταξη του ΠΠ στα Επιτελεία των κλάδων, όπου απαιτείται.
(δ) Να συμπεριλαμβάνονται, εφόσον δεν γίνεται, στις πάσης φύσεως ασκήσεις επεισόδια σχετικά με τον ΠΠ και τις επιχειρήσεις του, ενώ παράλληλα θα πρέπει και τα προγράμματα των Σχολών στελεχών των ΕΔ να εμπλουτισθούν, στα μαθήματα πληροφορικής με στοιχεία ΠΠ και με παίγνια ΠΠ. Να εξετασθεί η αναγκαιότητα διεξαγωγής ειδικής ασκήσεως ΠΠ.
(ε) Να ελεγχθούν τα λαμβανόμενα μέτρα ασφαλείας και προστασίας του συστημικού λογισμικού, αλλοδαπής προελεύσεως κυρίως, των εν χρήσει από τις ΕΔ ΠΣ, αλλά και των οπλικών συστημάτων.
(στ) Να ληφθεί μέριμνα ελέγχου των μέτρων ασφαλείας των ΠΣ, κατά τρόπο ανάλογο με τον έλεγχο των μέτρων φυσικής ασφαλείας των πληροφοριών και εγκαταστάσεων.
(ζ) Να μελετηθεί, κατά τα πρότυπα άλλων χωρών, η αναζήτηση τρόπων εκμεταλλεύσεως των κυβερνοεγκληματιών(hackers) και άλλων συναφούς απασχόλησης ατόμων, επ’ ωφελεία των ΕΔ.
(η) Γενικότερα να μελετηθούν οι δομές και τα μέτρα άλλων χωρών, κυρίως συμμάχων, σχετικά με το γενικό θέμα Πληροφοριακού Πολέμου, και να εξαχθούν συμπεράσματα για μεταφορά εμπειριών και τεχνογνωσίας από αυτές σε εμάς.
(θ) Επιβάλλεται, σε Εθνικό επίπεδο, η αναδιάρθρωση των Υπηρεσιών Πληροφοριών και η εσωτερική διασύνδεση των συναρμοδίων Υπηρεσιών και Φορέων.
δ. Τέταρτος Παράγων: «Λαθρομετανάστευση»
(1) Γενικά
Είναι γενική πεποίθηση ότι το σοβαρό πρόβλημα της μετανάστευσης – λαθρομετανάστευσης στην Ελλάδα, δεν έχει αντιμετωπισθεί με την πρέπουσα αποφασιστικότητα και προοπτική σε βάθος χρόνου από τις πολιτικές δυνάμεις της χώρας. Το πολιτικό κόστος που τυχόν θα είχε μια σθεναρή αναπροσαρμογή των θέσεων στα ζητήματα της μετανάστευσης – λαθρομετανάστευσης, φαίνεται ότι κάνει τις πολιτικές ηγεσίες να διστάζουν.
Η εμφάνιση του κύματος «οικονομικών και άλλων προσφύγων», αποτελεί μια από τις πλέον ύπουλες και μακροπρόθεσμες απειλές κατά της Ελλάδος.
Η εκ των υστέρων κριτική για τους μέχρι τούδε χειρισμούς, είναι ίσως εύκολη, πλην όμως εκφεύγει των ορίων της παρούσας μελέτης.
Στην ανάλυση που ακολουθεί επιχειρείται η παρουσίαση σκέψεων και απόψεων βασισμένων στη μακρόχρονη πείρα μας, αλλά και στα δημόσια γνωστά δεδομένα (έντυπος και ηλεκτρονικός τύπος, άρθρα δημοσιογράφων και ειδικών μελετητών, μελέτες υπευθύνων επιστημόνων κ.α.) για τη μετανάστευση – λαθρομετανάστευση.
Επειδή η συνέχιση της άναρχης, ανεξέλεγκτης και παράνομης λαθρομετανάστευσης έχει σημαντικές επιπτώσεις στην εθνική ταυτότητα του Ελληνισμού, αλλά και ενδεχομένως στην Εθνική Ασφάλεια και Άμυνα, θεωρούμε ότι αποτελεί μέγα εθνικό θέμα, γι’ αυτό κατεβλήθη κάθε προσπάθεια να αντιμετωπισθεί όσο γίνεται με τρόπο αντικειμενικό.
Εκτιμάται ότι η μεταναστευτική μας πολιτική πρέπει να προβλέπει την κατά προτεραιότητα απόκτηση εργασίας από τους γηγενείς, με ταυτόχρονο σεβασμό των οικονομικών δεδομένων, αλλά και των δικαιωμάτων των νομίμων μεταναστών και τον αυστηρό έλεγχο των λαθρομεταναστών που τυχόν θα αποπειραθούν να έλθουν στην χώρα μας. Επίσης στην ομαλή ενσωμάτωση εκείνων εκ των μεταναστών επιθυμούν να παραμείνουν, εφόσον πληρούν τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, στη χώρα μας.
Στην παρούσα μελέτη επιχειρείται συνοπτική αναφορά στην παρούσα κατάσταση στον τομέα της λαθρομετανάστευσης, το ισχύον νομικό καθεστώς, την εξέταση των επιπτώσεων της λαθρομετανάστευσης σε όλα τα επίπεδα (εγκληματικότητα, οικονομία, ασφαλιστικό, δημογραφικό, εθνική ασφάλεια, δημόσια υγεία, κοινή γνώμη), την εμπλοκή των Ενόπλων Δυνάμεων στο όλο θέμα και τη διαμόρφωση προτάσεων για αντιμετώπιση του θέματος, κυρίως ως προς το ρόλο των ΕΔ.
(2) Ιστορικό- Παρούσα Κατάσταση.
(α) Το πρόβλημα της μετανάστευσης δεν είναι σύγχρονο ούτε αποκλειστικά Ευρωπαϊκό.
(β) Ο Ξενοφών γράφει σχετικώς ότι «Υπάρχει μέριμνα για τους μετοίκους. Θα έπρεπε όμως να καταργούσαμε την από κοινού με τους πολίτες συστράτευση των μετοίκων ως οπλιτών». ( Μέτοικοι οι προερχόμενοι εξ άλλων πόλεων κάτοικοι των Αθηνών, χωρίς πολιτικά δικαιώματα, πληρώνοντας ειδικό φόρο , το «μετοίκιον»).
(γ) Το κύμα αθρόας μετανάστευσης και λαθρομετανάστευσης στην Ευρώπη, που περιέλαβε και την Ελλάδα, χρονολογείται από την περίοδο του τέλους της δεκαετίας του 80 και τις αρχές του 90, και συμπίπτει με την κατάρρευση του Ανατολικού Συνασπισμού, την προβολή της αμερικανικής ηγεμονίας και τη σταδιακή διολίσθηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην πολιτική παγκοσμιοποίησης.
(δ) Το πρόβλημα της λαθρομετανάστευσης είναι συνέπεια μια σειράς αιτίων και καταστάσεων, όπως:
1/ Η ατελής φύλαξη των προς βορά συνόρων.
2/ Η μη εφαρμογή από πλευράς Τουρκίας των συμφωνιών ως προς το θέμα .
3/ Η κατάργηση της «βίζας» για τους Βούλγαρους και Ρουμάνους, ύστερα από την προσχώρηση της Ελλάδος στη συνθήκη Σέγκεν, και την επικείμενη ένταξη των χωρών αυτών στην ΕΕ.
4/ Το εκτεταμένο μήκος της Ελληνικής ακτογραμμής και των χερσαίων συνόρων.
5/ Η μειωμένη επάνδρωση και οι ελλείψεις σε εξοπλισμό των υπευθύνων φορέων φύλαξης των συνόρων.
6/ Τα διάφορα οικονομικά συμφέροντα, που εξυπηρετούνται με τη φθηνή εργασία, μη ενδιαφερόμενοι για τις εξ’ αυτής επιπτώσεις.
(ε) Οι λαθρομετανάστες εισέρχονται πλέον, όχι μόνο από τους γνωστούς δρόμους των ανατολικών και βορείων συνόρων της χώρας μας, αλλά επωφελούμενοι της συνθήκης Σέγκεν, εφόσον προέρχονται από χώρα-μέλος της ΕΕ, νομότυπα μέσα από τα λιμάνια και τα αεροδρόμια της. Με τη συνθήκη Σέγκεν, ως γνωστόν, καταργήθηκαν οι συνοριακοί έλεγχοι μεταξύ των κρατών – μελών που συμμετέχουν σ’ αυτήν.
(στ) Πολλοί θεωρούν ως μια ακόμη αιτία της αύξησης της λαθρομετανάστευσης: την «παγκοσμιοποίηση» και το «υβρίδιό της» την «πολυπολιτισμικότητα». Η «πολυπολιτισμικότητα», η «παγκοσμιοποίηση», αλλά και ο ανεκτικός χαρακτήρας του Έλληνα προς κάθε ασθενέστερο και χρήζοντα βοηθείας, χρησιμοποιούνται και προβάλλονται έντονα από πολλές «μη κυβερνητικές οργανώσεις» και διάφορα «ινστιτούτα» ή «κέντρα ερευνών», αλλά και ΜΜΕ, και έχουν δημιουργήσει μια «συμπάθεια» της κοινής γνώμης. Αυτή η «συμπάθεια» χρησιμοποιείται ως άλλοθι από την εκάστοτε πολιτική ηγεσία για να δικαιολογηθεί η μη λήψη, ή ο περιορισμός του εύρους των λαμβανομένων κατά περίπτωση μέτρων.
(ζ) Καίτοι δεν είναι άμεσα σχετιζόμενο με την παρούσα μελέτη θα πρέπει να σημειωθεί ότι από πολλούς αυτή η «πολυπολιτισμικότητα» όχι μόνο δεν βοηθά τις κοινωνίες, αλλά αντίθετα αναπαράγει τις διαφορετικότητες και δεν αφομοιώνει τους διαφορετικούς. Προσφάτως, στους «Financial Times» δημοσιεύθηκαν δύο άρθρα στα οποία απορρίπτεται η πολυπολιτισμικότητα ως ανούσια. Το πρώτο, του Vaclac Klaus Προέδρου Τσεχίας (30/8) και το δεύτερο, του Martin Wolf, κορυφαίου συντάκτη της εφημερίδας. (31/8).
Ο πρώτος επισημαίνει: «Μία δημοκρατική πολιτεία μπορεί να λειτουργήσει μόνο αν οι πολίτες ταυτίζονται με το σύνολο της κοινωνίας τους, περισσότερο απ’ όσο ταυτίζονται με τις επί μέρους ομάδες τους….»
Εδώ ο Wolf υπογραμμίζει ότι μία δημοκρατία δεν μπορεί να είναι άθροισμα μειονοτήτων χωρίς κοινή ταυτότητα. ,
(η) Στην Ελλάδα, η παράνομη μετανάστευση έχει επίδραση και απειλεί την ομοιογένεια του λαού της, την ευημερία και ασφάλεια των λαϊκών τάξεων, σε τελευταία δε ανάλυση την ίδια την εθνική υπόσταση. Ειδικότερα :
1/ Είναι πολύ δύσκολο να προσδιορισθεί επακριβώς ο αριθμός των εισελθόντων και εισερχομένων παράνομα στη χώρα μας «ξένων μεταναστών». Η απογραφή του 2001 καταγράφει 711.500 αλλοδαπά άτομα διαβιούντα στην Ελλάδα, επίσημοι ομιλούν περί ενός εκατομμυρίου (Οικ. Ταχυδρόμος 17-8-02), άλλες δε πηγές (ανεπίσημα) περί 2 εκατομμυρίων. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα αναφέρεται ότι στο ακριτικό χωριό Νυμφαίο το χειμώνα αντιστοιχούν στους 25 Έλληνες κατοίκους του 50 Αλβανοί, δηλαδή ένας Έλληνας στους δύο ξένους. Η πληθυσμιακή ισορροπία στη χώρα μας τείνει να ανατραπεί, καθόσον οι λαθρομετανάστες έχουν ξεπεράσει το 10% του πληθυσμού.
Η νομιμοποίηση διαδοχικά και μαζικά (δίκην αυθαιρέτων) όλων των λαθρομεταναστών (Ν.3386/2005) που εισέβαλαν παράνομα στη χώρα, μοιάζει με απόφαση εθνικής αυτοκτονίας. Ως γνωστόν, με βάση την οδηγία 109/2003 οι μετανάστες, έπειτα από πέντε (5) χρόνια διαμονής μπορούν να φέρουν και την οικογένειά τους. Σήμερα με το άρθρο 53 του ν. 3386/2005 ο κατοικών νόμιμα στην Ελλάδα επί δύο (2) τουλάχιστον έτη δικαιούται να ζητήσει την είσοδο και διαμονή στη χώρα μελών της οικογένειάς του.
Το θέμα της λαθρομετανάστευσης είναι περίπλοκο και δεν λύνεται αποκλειστικά με αστυνομικά μέτρα.
Τα κίνητρα των μεταναστών είναι κατά το πλείστον οικονομικά και όχι πολιτικά.
Η μεταναστευτική πολιτική είναι κατά κύριον λόγο της αποκλειστικής αρμοδιότητας των πολιτικών δυνάμεων της χώρας.
Η μεγάλη συγκέντρωση μεταναστών από μία χώρα κρίνεται ως εσφαλμένη πολιτική. Το γεγονός ότι οι Αλβανοί μετανάστες αποτελούν το 55% του συνόλου είναι επικίνδυνο για τη χώρα μας.
Χρειαζόμαστε μετανάστες ; Αν ναι, πόσους ;
Επιλεκτική και υπεύθυνη μεταναστευτική πολιτική με ανώτατο αριθμό μεταναστών και να μη υπερβαίνει το 5% του πληθυσμού της χώρας.
2/ Οι Μετανάστες στην Ελλάδα αποτελούν σημαντικό ποσοστό του πληθυσμού της χώρας (άνω του 10%), βασικό παράγοντα της παραγοράς εργασίας, ενώ συντελούν στην ανεργία (των γηγενών) και σε μεγάλο ποσοστό στην αύξηση της εγκληματικότητας. Επίσης στο να επικρατεί σε πολλές περιπτώσεις και περιοχές αίσθημα ανασφάλειας.
3/ Η κατοχή από πολλούς ξένους μετανάστες (κυρίως Αλβανούς) σημαντικού αριθμού πολεμικών όπλων. Επίσης ότι πολλές εγκληματικές πράξεις(ληστείες, ναρκωτικά, διακίνηση όπλων) έχουν ως πρωταγωνιστές αλλοδαπούς, ενώ οι φυλακές της χώρας έχουν κατακλυσθεί από ξένους εγκληματίες. Σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά το διάστημα 1990-1998, η Ελλάδα παρουσίασε τη δεύτερη μεγαλύτερη άνοδο σε εγκληματικότητα στην ΕΕ, με ποσοστό 13,7%. Το χρονικό αυτό διάστημα συμπίπτει με την έναρξη της ανεξέλεγκτης εισροής παρανόμων μεταναστών στη χώρα. Στους Πίνακες 1, 2 φαίνονται οι υπόδικοι-κατάδικοι αλλοδαποί που βρίσκονται στα Ελληνικά σωφρονιστικά ιδρύματα, αναλυτικά και συνοπτικά, αντίστοιχα,(στοιχεία Οκτωβρίου 2005 από Υπουργείο Δικαιοσύνης). Ενώ στον Πίνακα 3 φαίνονται οι συλληφθέντες αλλοδαποί για παράνομη είσοδο κατά το διάστημα 2003-πρώτο οκτάμηνο 2005.
(θ) Το πρόβλημα της λαθρομετανάστευσης απασχολεί σοβαρά και άλλες Ευρωπαϊκές χώρες. Πρόσφατα από τη Γαλλία ανελήφθη σχετική πρωτοβουλία. Συγκεκριμένα ο Γάλλος υπουργός Εσωτερικών Νικολά Σαρκοζί κάλεσε σε κοινή σύσκεψη τους ομολόγους του από τη Γερμανία, την Αγγλία, την Ιταλία και την Ισπανία και συμφώνησαν να συνεργασθούν για την απέλαση από κοινού των παράνομων μεταναστών που βρίσκονται στις χώρες τους. Ειδικότερα να συντονισθούν για τη ναύλωση από κοινού αεροσκαφών και την οργάνωση ειδικών πτήσεων προς τις χώρες καταγωγής των λαθρομεταναστών (εφημ. «Το Παρόν» 21-8-05). Τυχόν εφαρμογή αυτού του μέτρου θα είχε ως συνέπεια οι απελαυνόμενοι λαθρομετανάστες να προσπαθήσουν να εισέλθουν σε άλλες χώρες, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, εκμεταλλευόμενοι τις πρόνοιες της συνθήκης Σένγκεν. Το ερώτημα είναι εάν η χώρα μας θα συμμετάσχει στην προσπάθεια αυτή.
(ι) Επίσης, οι Γερμανοί ιθύνοντες αντελήφθησαν το λάθος της αθρόας μετανάστευσης, μεταπολεμικώς, στη χώρα τους Τούρκων και άλλων, γι’ αυτό απεφάσισαν να γίνονται δεκτοί μόνο «ειδικευμένοι στη πληροφορική κάτοικοι εξ Ινδιών ή Πακιστάν».
(ια) Στον Πίνακα 4 φαίνονται τα στοιχεία των αλλοδαπών που εργάζονται και σιτίζονται στην Ελλάδα. Πέραν αυτών που αναφέρονται στον Πίνακα παραμένουν στη χώρα μας εργαζόμενοι αλλοδαποί 50 άλλων εθνικοτήτων κατέχοντες άδεια εργασίας και παραμονής ανερχόμενοι περίπου σε 400.000.
(ιβ) Σχετικά με τις οικονομικές επιπτώσεις της λαθρομετανάστευσης αναφέρεται ότι η συμβολή των παρανόμων και νομιμοποιηθέντων μεταναστών στην Ελληνική Οικονομία προκάλεσε κατ’ αρχάς αύξηση του ΑΕΠ από 0,5 έως 1,5% και συγκράτησε τον πληθωρισμό. Η επίδραση αυτή στην αύξηση του ΑΕΠ θα εξανεμισθεί στα 0,07%, όπως τονίζει η καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Λούκα Κατσέλη, λόγω της διαδικασίας νομιμοποίησης τους και της επακόλουθης εξίσωσης των ημερομισθίων τους με αυτά των Ελλήνων.
(ιγ) Με τον νόμο 3386/18-8-05, του Υπουργείου Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης ρυθμίζονται τα θέματα μετανάστευσης. Επίσης ρυθμίζονται τα της χορηγήσεως άδειας διαμονής σε υπηκόους τρίτων χωρών που διέμεναν στην Ελλάδα μέχρι 31-12-04 και δεν συντρέχουν στο πρόσωπο τους λόγοι δημόσια τάξεως και ασφάλειας. Υπεύθυνος φορέας χορηγήσεως της άδειας αυτής είναι ο Γενικός Γραμματέας της αρμόδιας Περιφέρειας. Ο νόμος προβλέπει για την πλήρη ολοκλήρωσή\υλοποίησή του την έκδοση σειράς πολυπλόκων Προεδρικών Διαταγμάτων. Το θέμα που πρέπει ν’ αντιμετωπισθεί με ιδιαίτερη περίσκεψη είναι η θέσπιση και εφαρμογή ορθών κριτηρίων και διαδικασιών νομιμοποιήσεως. Επίσης η λήψη των ενδεδειγμένων μέτρων και διαδικασιών ενσωμάτωσης των νομιμοποιηθέντων μεταναστών στην Ελληνική κοινωνία.
(ιδ) Μια άλλη διάσταση του θέματος της λαθρομετανάστευσης είναι ότι οι λαθραία μετακινούμενοι, που κανένα υγειονομικό έλεγχο δεν υφίστανται, αποτελούν σε μεγάλο ποσοστό φορείς μεταδοτικών νοσημάτων και ιδιαίτερα λοιμωδών νόσων που είχαν γι’ αρκετά χρόνια ξεχαστεί.
(ιε) Η Ελληνική κοινή γνώμη, παρά την αρχική ανοχή της είναι, γενικά, αρνητική απέναντι στη λαθρομετανάστευση. Θεωρεί ότι οι πάσης φύσεως μετανάστες είναι πάρα πολλοί, τους αντιμετωπίζει με φόβο και τους αποδίδει, σε μεγάλο ποσοστό, την αύξηση της εγκληματικότητας, της ανεργίας και της ανασφάλειας. Επί πλέον, επιθυμεί την λήψη αυστηροτέρων μέτρων προκειμένου να αποτραπεί η έλευση και άλλων και δεν επιθυμεί τη μετατροπή της χώρας σε «πολυπολιτισμική κοινωνία». Τα ευρήματα αυτά επιβεβαιώνονται πλήρως από πρόσφατες μετρήσεις του «Ευρωβαρόμετρου». Στοιχεία των μετρήσεων αυτών φαίνονται στον πίνακα 7!
(ιστ) Το όλο πρόβλημα των λαθρομεταναστών δεν αφήνει ανεπηρέαστη την Εθνική Ασφάλεια και Άμυνα της χώρας, οι συνέπειές του δε έχουν και μεσο-μακροπρόθεσμο χαρακτήρα, ιδιαίτερα για την περίπτωση που η χώρα μας θα εμπλακεί σε πόλεμο με γειτονική χώρα. Αυτό διότι η συντριπτική πλειονότητα των μεταναστών προέρχεται από μουσουλμανικές χώρες (κυρίως Αλβανία) οι οποίες φέρουν στα σπλάχνα τους τον ισλαμικό φανατισμό.
(ιζ) Σημαντική απειλή αποτελούν οι μετανάστες που προέρχονται από την Αλβανία, η οποία έχει διεκδικήσεις επί Ελληνικών εδαφών και στην οποία έχει επισημανθεί διείσδυση ισλαμικών φονταμενταλιστικών πυρήνων (εφημ. «ΑΠΟΓΕΥΜΑΤΙΝΗ» 26-9-01).
(ιη) Ο ρόλος των Ενόπλων Δυνάμεων και των Σωμάτων Ασφαλείας της χώρας στην αντιμετώπιση του φαινομένου της λαθρομετανάστευσης, είναι σημαντικός και ουσιαστικός. Οι ΕΔ και τα ΣΑ(ΕΑ και ΛΣ) είναι, ως εκ της αποστολής τους οι πρώτοι άμεσα εμπλεκόμενοι στο θέμα, διότι αυτοί ακριβώς είναι που «φυλάνε» και ελέγχουν τα σημεία εισόδου και έρχονται σε άμεση επαφή με το πρόβλημα.
(ιθ) Ο περιορισμός των φυλακίων προκαλύψεως στη μεθόριο με Αλβανία, Σκόπια, Βουλγαρία, έχει μειώσει την αποτελεσματικότητα του Στρατού Ξηράς στην αντιμετώπιση του προβλήματος. Η προσπάθεια υποκατάστασης του ΣΞ με την ΕΛΑΣ, με τη δημιουργία του σώματος των συνοριοφυλάκων, δεν ολοκληρώθηκε, για άγνωστους στο μελετητή λόγους. Παράλληλα ο ρόλος του ΣΞ δεν συνάδει με ενέργειες όπως η σύλληψη και η επαναπροώθηση λαθρομεταναστών, λόγω φιλοσοφίας, αλλά κυρίως, λόγω ελλείψεως κατάλληλης εκπαιδεύσεως.
(κ) Ο μη εξοπλισμός των ΕΔ και των ΣΑ(ΕΑ και ΛΣ) με κατάλληλη υλικοτεχνική υποδομή, όπως σύγχρονα Radars, εντοπιστές ήχου κ.α., πλωτά μέσα για το Λιμενικό Σώμα, κ.α., δυσχεραίνουν το όλο έργο τους.
(κα) Πολλές φορές η σύγχυση αρμοδιοτήτων μεταξύ συναρμοδίων φορέων, όπως μεταξύ ΣΞ και ΕΛΑΣ, ΛΣ και Πολεμικού Ναυτικού(ΠΝ) είτε καθυστερεί την επέμβαση, ή την αποκλείει.
(κβ) Για την αποτελεσματική αντιμετώπιση του θέματος απαιτούνται ριζικές λύσεις, έξω από «συντεχνιακά ή κλαδικά συμφέροντα», αλλά και η κατά προτεραιότητα προμήθεια του κατάλληλου εξοπλισμού, για την υποβοήθηση του έργου των αρμοδίων φορέων.
(3) Διαπιστώσεις - Συμπεράσματα
(α) Η Ευρώπη κατελήφθη «εξαπίνης» και απροετοίμαστη από την «ανθρώπινη» εισβολή και προσπαθεί εκ των υστέρων να επιβάλλει αυστηρούς φραγμούς και ομαδικές απελάσεις των παράνομων μεταναστών από τα εδάφη της.
(β) Δεν είναι διόλου σίγουρο ότι ταιριάζει στην Ευρώπη, όπου κυριαρχεί η παράδοση των εθνικών κρατών, το δόγμα της πολυπολιτισμικής κοινωνίας,
(γ) Το φαινόμενο της λαθρομετανάστευσης έχει προσλάβει στην Ελλάδα πρωτόγνωρες διαστάσεις και αρχίζουν να διαφαίνονται οι συνέπειες. Ειδικότερα:
1/ Τα στατιστικά στοιχεία επιβεβαιώνουν ότι τα ποσοστά συμμετοχής των μεταναστών – λαθρομεταναστών σε εγκληματικές πράξεις (κυρίως διαρρήξεις- ληστείες, βιασμοί, διακίνηση ναρκωτικών, φόνοι κλπ) είναι πολύ υψηλότερα από τα αντίστοιχα ποσοστά συμμετοχής των Ελλήνων. Αυτό διότι στη χώρα έχουν εισέλθει όχι μόνο οι «οικονομικοί μετανάστες» αλλά και πολλοί κοινοί εγκληματίες.
2/ Έχει δημιουργηθεί ισχυρή μειονότητα των Αλβανών αριθμητικά πολλαπλάσια άλλων εθνοτήτων, η οποία είναι συγκεντρωμένη κυρίως στο λεκανοπέδιο Αττικής.
3/ Ένα μεγάλο μέρος λαθρομεταναστών εκτοπίζει Έλληνες από θέσεις εργασίας, γιατί κοστίζουν λιγότερο στους εργοδότες.
4/ Η ελληνική οικονομία δεν είναι σε θέση να απορροφήσει τον μεγάλο αριθμό των μεταναστών – λαθρομεταναστών. Παράλληλα δημιουργούνται δομικές δυσλειτουργίες στην ελληνική οικονομία.
5/ Η παρουσία τους έχει συμβάλλει στη διάρρηξη του κοινωνικού ιστού.
(δ) Το πρόβλημα της λαθρομετανάστευσης έχει άμεσες, αλλά κυρίως μεσο-μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην Εθνική Ασφάλεια και Άμυνα της χώρας, ιδιαίτερα για την περίπτωση που η χώρα μας θα εμπλακεί σε πόλεμο με γειτονική χώρα.
(ε) Οι πολιτικές δυνάμεις της χώρας έχουν ακολουθήσει πολιτική ημιμέτρων. Όχι τόσο, για λόγους ανθρωπισμού, όσο λόγω του γεγονότος ότι οι (λαθρο)μετανάστες λειτουργούν ως παράγοντας συμπίεσης του κόστους εργασίας.
(στ) Οι μέχρι τώρα προσπάθειες νομιμοποίησης κατέληξαν, «εν πολλοίς», σε γενίκευση της παρανομίας. Οι δε «Ελληνοποιήσεις» εξελίσσονται σε ωρολογιακή βόμβα για τη χώρα μας. Η εκτεταμένη απόδοση της Ελληνικής υπηκοότητας σε πολλές δεκάδες χιλιάδες αλλοδαπούς από την πρώην Σοβιετική Ένωση με διαβλητές διαδικασίες ήδη δημιουργεί σημαντικά προβλήματα στις Ένοπλες Δυνάμεις στις οποίες καλούνται να υπηρετήσουν τη θητεία τους οι «Ελληνοποιηθέντες».
(ζ) Υπάρχουν εγγενή προβλήματα στους άμεσα εμπλεκόμενους στη φύλαξη των σημείων εισόδου της χώρας φορέων, δηλαδή των κλάδων των ΕΔ και τα ΣΑ. Τα προβλήματα έχουν σχέση με την έλλειψη προσωπικού και υλικοτεχνικής υποδομής, και τη σύγχυση αρμοδιοτήτων.
(η) Οι πρόσφατες ρυθμίσεις που προβλέπονται, από το Ν. 3386/05, βρίσκονται στη σωστή κατεύθυνση αλλά απαιτούν μεγάλη προσοχή στα υπό έκδοση ΠΔ εφαρμογής του Νόμου. Ιδιαίτερη βαρύτητα και προσοχή πρέπει να δοθεί στα κριτήρια και διαδικασίες νομιμοποιήσεως, αλλά και ενσωμάτωσης των μεταναστών στην ελληνική κοινωνία.
(4) Προτάσεις
(α) Να χρησιμοποιηθεί η «εξωτερική πολιτική» για την αντιμετώπιση του προβλήματος της λαθρομετανάστευσης είτε σε διμερές διακρατικό επίπεδο είτε σε επίπεδο διεθνών οργανισμών (ΟΗΕ- ΕΕ- ΟΑΣΕ).
(β) Να προβούμε στις αναγκαίες ενέργειες προς την Ευρωπαϊκή Ένωση, εν όψει των ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την Τουρκία, προκειμένου αυτή να τηρήσει το πρωτόκολλο επανεισδοχής παρανόμων μεταναστών που υπέγραψε με την Ελλάδα στις 8-11-2001. ανάλογες ενέργειες να γίνουν και με την ίδια την Τουρκία.
(γ) Με μέριμνα του ΓΕΕΘΑ να ενημερωθεί η Κυβέρνηση για τα έντονα προβλήματα Εθνικής Ασφάλειας και Άμυνας, που ενδεχομένως θα προκαλέσει η ανεξέλεγκτη είσοδος και παραμονή λαθρομεταναστών στη χώρα μας και να προταθούν τα κατά τη γνώμη του ενδεικνυόμενα μέτρα για την επίλυση του θέματος. Ειδικότερα:
1/ Να γίνει επανέλεγχος των ελληνικών διαβατηρίων και φακέλων των «Ελληνοποιηθέντων» και αλλοδαπών για το νόμιμο ή μη της γνησιότητός τους.
2/ Να τεθεί, ως άξονας εθνικής πολιτικής, το ανώτερο όριο στον αριθμό των μεταναστών ο οποίος περιλαμβανομένης της οικογενειακής επανένωσης, να μην υπερβαίνει το 3- 5% του πληθυσμού της χώρας. Για να γίνει αυτό θα πρέπει να μελετηθεί από τους αρμοδίους το όλο θέμα των μεταναστών, που αναγκαιούν για την κάλυψη των θέσεων εργασίας που δεν μπορούν να καλυφθούν από Έλληνες εργαζόμενους και να προσδιορισθεί ο μέγιστος αριθμός αλλοδαπών, που πρέπει κατά περίπτωση να εισέρχεται στη χώρα.
3/ Να εφαρμοσθεί η ισχύουσα νομοθεσία σχετικά με τους ευρισκόμενους στην Ελλάδα παράνομους μετανάστες, που προβλέπει τη σταδιακή απέλασή τους. Όσοι δε έχουν αποκτήσει νόμιμες άδειες παραμονής μέσω των «ευκαιριών» νομιμοποίησης θα παραμείνουν στη χώρα μέχρι να λήξει η άδειά τους, η οποία κατόπιν δεν θα ανανεούται. Επίσης τα προβλεπόμενα κριτήρια διαδικασίας νομιμοποίησης να καθορισθούν με μεγάλη προσοχή και αυστηρότητα. Επίσης να ληφθούν τα κατάλληλα μέτρα ενσωμάτωσής τους στην ελληνική κοινωνία.
4\ Για την ανάγκη όπως τα προβλεπόμενα κριτήρια και διαδικασίες νομιμοποίησης θα πρέπει να καθορισθούν με μεγάλη προσοχή και αυστηρότητα. Επίσης για την ανάγκη λήψεως των κατάλληλων μέτρων ενσωμάτωσης των νομιμοποιηθέντων μεταναστών στην ελληνική κοινωνία.
5\ να εφαρμοσθεί η ισχύουσα νομοθεσία σχετικά με την απέλαση των ευρισκομένων στην Ελλάδα παρανόμων μεταναστών.
(δ) Οι διαδικασίες φύλαξης των συνόρων και των σημείων εισόδου μεταναστών στη χώρα, πρέπει να αναθεωρηθούν για να χρησιμοποιηθούν οι καταλληλότεροι και οι διαθέτοντες την εμπειρία. Παράλληλα θα πρέπει να εξοπλισθούν με την αναγκαιούσα υλικοτεχνική υποδομή.
(ε) Οι δυνατότητες του ΣΞ για την φύλαξη των προς Βορά και Δυσμάς συνόρων έχουν εξαντληθεί. Θα πρέπει να αναθεωρηθεί το όλο σύστημα προκαλύψεως, είτε με δημιουργία μεικτών μονάδων προκαλύψεως(ΣΞ-ΕΛΑΣ), είτε με ανάληψη της αποκλειστικής ευθύνης φυλάξεως από την ΕΛΑΣ.
ε. Πέμπτος Παράγων: «Οργανωμένο έγκλημα»
(1) Γενικά
Οργανωμένο έγκλημα είναι η παράνομη ή εγκληματική δραστηριότητα, που αναπτύσσεται από ομάδα ατόμων σε εθνικό ή διεθνές επίπεδο και έχει ως στόχο τις κοινωνικές και οικονομικές δομές του αντιπάλου.
Από νομικής πλευράς μέλος εγκληματικής οργάνωσης θεωρείται όποιος συγκροτεί ή εντάσσεται σε δομημένη και με διαρκή δράση ομάδα από τρία ή περισσότερα πρόσωπα και επιδιώκει τη διάπραξη κακουργημάτων, που έχουν σχέση με ναρκωτικά, όπλα, εκρηκτικές ύλες και την προστασία από υλικά που εκπέμπουν επιβλαβή για τον άνθρωπο ακτινοβολία και ουσίες.
Το διεθνές οργανωμένο έγκλημα θεωρείται μαζί με την τρομοκρατία από τις σημαντικότερες και τις πλέον επικίνδυνες ασύμμετρες απειλές. Επίσης το οργανωμένο έγκλημα αποτελεί πηγή βίας, παράγοντα αποσταθεροποίησης και κοινωνικό φαινόμενο, που καθορίζει ή επηρεάζει τις σύγχρονες κοινωνίες.
Ο υψηλός βαθμός επικινδυνότητας του οργανωμένου εγκλήματος έγκειται στο γεγονός, ότι μπορεί να συνδυασθεί με κάθε μορφής ασύμμετρη απειλή (λαθρομετανάστευση, διακίνηση ναρκωτικών, παράνομη διακίνηση και εκμετάλλευση προσώπων, εμπόριο ανθρώπινων οργάνων, διακίνηση οπλισμού και όπλων μαζικής καταστροφής κλπ)
Το οργανωμένο έγκλημα συνιστά μια ύπουλη και ιδιαίτερα επικίνδυνη απειλή για το πολιτικό σύστημα και τις δομές της σύγχρονης κοινωνίας, την παγκόσμια οικονομία, την ασφάλεια της ανθρώπινης ύπαρξης και την εθνική κυριαρχία των κρατών.
(2) Παρούσα Κατάσταση
Το οργανωμένο έγκλημα δεν αποτελεί ένα νέο φαινόμενο και πρωτότυπη δράση ομάδων ατόμων στο σύγχρονο γεωπολιτικό περιβάλλον. Η έρευνα της ιστορίας αποκαλύπτει, ότι το οργανωμένο έγκλημα είναι σύμφυτο της ανθρώπινης κοινωνίας και εξελίσσεται ανάλογα με τις επικρατούσες γεωπολιτικές και κοινωνικές συνθήκες. Γενεσιουργός αιτία του οργανωμένου εγκλήματος είναι οι συνεχώς διευρυνόμενες ανισότητες μεταξύ πλουσίων και πτωχών κρατών, καθώς και οι ραγδαίες οικονομικές ανακατατάξεις στο εσωτερικό των κοινωνιών.
Η ραγδαία εξάπλωση των μολυσματικών ασθενειών (ΑIDS, SARS, EMΡO-LA κλπ) σε χώρες κυρίως της Αφρικής και της Ασίας, οι οποίες χαρακτηρίζονται από χαμηλό οικονομικό επίπεδο και έλλειψη αξιόπιστου συστήματος υγείας, δημιουργεί έντονη λαϊκή δυσαρέσκεια, πολιτική αστάθεια και τροφοδοτεί το διεθνές οργανωμένο έγκλημα με εθελοντές ακραίας ιδεολογικής αντίληψης.
Το οργανωμένο έγκλημα προσβάλλει τα ευάλωτα και τρωτά σημεία των κοινωνικών και οικονομικών δομών, ενώ παράλληλα επιδιώκει τη δημιουργία αιφνιδιαστικού πλήγματος με σημαντικές ανθρώπινες απώλειες. Η λεπτομερής οργάνωση, ο ακριβής συντονισμός των ενεργειών, η μυστική δράση και ο αιφνιδιασμός σε τόπο και χρόνο είναι βασικά χαρακτηριστικά του οργανωμένου εγκλήματος.
Ο θρησκευτικός φανατισμός επηρεάζει και ενισχύει το οργανωμένο έγκλημα. Ο ισλαμικός φονταμενταλισμός δημιουργείται από την αναφορά στο Κοράνιο, ότι το Ισραήλ και οι σύμμαχοι του αποτελούν εχθρούς του Ισλάμ. Η διάδοση και η επικράτηση του Ισλάμ σε παγκόσμια κλίμακα που επιβάλλει το Κοράνιο, είναι αποδεκτή σήμερα από την πλειοψηφία των μουσουλμάνων και αναμφισβήτητα συνιστά μια διαρκή απειλή κατά της διεθνούς έννομης τάξης και υποθάλπει την επιθετικότητα και το οργανωμένο έγκλημα σε βάρος των χώρων της Δύσεως και των μη μουσουλμανικών χωρών.
Το οργανωμένο έγκλημα αναπτύχθηκε μέχρι το τέλος της περιόδου του ψυχρού πολέμου σε συγκεκριμένες γεωγραφικές περιοχές, είχε συγκεκριμένη ιδεολογική ταυτότητα, περιορισμένες καταστροφικές συνέπειες και στερεότυπες μορφές δράσης. Είναι γεγονός αναμφισβήτητο ότι οι περιφερειακές συγκρούσεις και η κατάρρευση των κοινωνικών δομών ευνοούν την ανάπτυξη του οργανωμένου εγκλήματος στις επίμαχες περιοχές του πλανήτη μας, ενώ στη συνέχεια αναπτύσσονται διεθνείς διασυνδέσεις – προεκτάσεις και «εξάγεται» στις κοινωνίες των ανεπτυγμένων χωρών. Τα άτομα που συμμετέχουν σε δίκτυα του οργανωμένου εγκλήματος σε πολλές περιπτώσεις καταξιώνονται κοινωνικά και εξασφαλίζουν σημαντικά οικονομικά πλεονεκτήματα.
Η συνεχιζόμενη ρευστότητα της γεωπολιτικής κατάστασης σε ορισμένες γεωγραφικές περιοχές (Βαλκανική, Μ. Ανατολή, Δυτ. Αφρική, Ν. Ασία), η επιδείνωση του χάσματος πτωχών και πλουσίων χωρών, η ανεξέλεγκτη διασπορά-διακίνηση όπλων μαζικής καταστροφής και η αλματώδης ανάπτυξη των μέσων επικοινωνίας – πληροφορικής, έχουν διευρύνει σημαντικά το φάσμα δραστηριότητας του οργανωμένου εγκλήματος.
Τα γεγονότα της 11ης Σεπτεμβρίου 2001 στις ΗΠΑ, οι τρομοκρατικές επιθέσεις στο Μπαλί, την Ινδονησία, την Κων\πολη, τη Μαδρίτη και στο θέατρο της Μόσχας απεκάλυψαν το μέγεθος και τη σοβαρότητα της απειλής, αλλά και τη στενή σχέση της τρομοκρατίας με το οργανωμένο έγκλημα
Εξειδικευμένοι αναλυτές υποστηρίζουν, ότι η βία και τα δίκτυα του οργανωμένου εγκλήματος ανανεώνονται και εξελίσσονται με τους ίδιους ρυθμούς, που εξελίσσεται η κοινωνία των κρατών εντός των οποίων σημειώνονται οι εγκληματικές δραστηριότητες. Όσο μεγαλύτερη είναι η οικονομική και κοινωνική πρόοδος μιας χώρας, τόσο μεγαλύτερες είναι οι πιθανότητες να αναπτυχθεί το οργανωμένο έγκλημα. Η παγκόσμια κοινότητα και ιδιαίτερα οι χώρες της Δύσεως, που αποτελούν στόχο πρώτης προτεραιότητας, έχουν αφυπνισθεί.
(3) Μορφές - Στόχοι του Οργανωμένου Εγκλήματος
Το οργανωμένο έγκλημα αναπτύσσεται με βάση τις υπάρχουσες νόμιμες απαγορεύσεις - περιορισμούς, που ισχύουν σε κάθε ευνομούμενο κράτος. Η απαγόρευση διακίνησης αγαθών, η έλλειψη πρώτων υλών ή η ανεπαρκής λειτουργία υπηρεσιών, αποτελούν πόλο έλξεως για την ανάπτυξη αντίστοιχης δραστηριότητας από το οργανωμένο έγκλημα. Οι δραστηριότητες του οργανωμένου εγκλήματος δεν παραμένουν στάσιμες, αλλά αναπτύσσονται και μεταβάλλονται ανάλογα με τις δημιουργούμενες οικονομικές και γεωπολιτικές συνθήκες.
Οι συνηθέστερες μορφές του οργανωμένου εγκλήματος είναι η διακίνηση ναρκωτικών, οι κλοπές, οι εκβιασμοί, οι δολοφονίες, το ξέπλυμα βρώμικου χρήματος, η παράνομη διακίνηση οπλισμού, η παράνομη διακίνηση και εκμετάλλευση γυναικών (πορνεία), το δουλεμπόριο λαθρομεταναστών, η διακίνηση πλαστών χαρτονομισμάτων κλπ.
Το οργανωμένο έγκλημα διεξάγεται από συγκροτημένα δίκτυα, τα οποία απαρτίζονται από εγχώριους και αλλοδαπούς, προκειμένου να εξασφαλίζεται η γνώση των τοπικών και διεθνών συνθηκών, με στόχο πάντοτε την καλύτερη δυνατότητα επιτυχίας. Τα δίκτυα του οργανωμένου εγκλήματος στελεχώνονται και από άτομα, που δεν ανήκουν στο περιθώριο ή στις κατώτερες κοινωνικές ομάδες, αλλά είναι υψηλού μορφωτικού και οικονομικού επιπέδου και έχουν επίγνωση των επιλογών και των επιδιώξεων τους. Επίσης η διαφθορά και γενικά η υποβάθμιση των ηθικών αξιών δημιουργούν ευνοϊκό κλίμα για την συντήρηση και ανάπτυξη του οργανωμένου εγκλήματος.
Στη σημερινή εποχή το οργανωμένο έγκλημα δρα συνήθως σε διεθνές επίπεδο, αναπτύσσει συνεργασίες και συμμαχίες, δημιουργεί κοινές επιχειρήσεις και σχεδιάζει τακτικούς και στρατηγικούς στόχους σε μεσοπρόθεσμο και μακροπρόθεσμο χρονικό ορίζοντα.
Τα μέλη των δικτύων ενεργούν ως μεμονωμένα άτομα ή ως ομάδες, ανάλογα με τη φύση και το μέγεθος της συγκεκριμένης αποστολής. Η μέθοδος δράσης και τα μέσα είναι εναρμονισμένα πλήρως με τη σύγχρονη τεχνολογία για την επίτευξη του μεγαλύτερου δυνατού αποτελέσματος.
Στους στόχους του οργανωμένου εγκλήματος περιλαμβάνονται όλοι οι τομείς και οι δραστηριότητες των σύγχρονων κοινωνιών, εφόσον συγκεντρώνουν τις προϋποθέσεις για τη δημιουργία οικονομικού οφέλους ή εξυπηρετούν τη στρατηγική σχεδίαση της οργανώσεως-δικτύου.
Η απόκρυψη ή η συγκάλυψη κάθε δραστηριότητας του οργανωμένου εγκλήματος καθώς και η παραπλάνηση των αρχών ασφαλείας και των αρμόδιων κρατικών υπηρεσιών, είναι βασικές προϋποθέσεις για την επιβίωση του δικτύου και την επίτευξη των καθορισθέντων στόχων. Για τον λόγο αυτό το αποτελέσματα των δράσεων του οργανωμένου εγκλήματος δεν αποκαλύπτονται άμεσα, αλλά συνήθως γίνονται γνωστά με καθυστέρηση.
Οι μεγάλες δυνατότητες της σύγχρονης τεχνολογίας εξασφαλίζουν σημαντικά πλεονεκτήματα στο οργανωμένο έγκλημα. Επίσης η ραγδαία εξάπλωση του οικονομικού εγκλήματος, λόγω της ευρείας χρήσης της πληροφορικής καθώς και το ξέπλυμα βρώμικου χρήματος, εξασφαλίζουν μεγάλα χρηματικά ποσά επ’ ωφελεία των δικτύων του οργανωμένου εγκλήματος αλλά και της τρομοκρατίας.
Το ηλεκτρονικό έγκλημα αποτελεί μια νέα διάσταση του οργανωμένου εγκλήματος, το οποίο έχει τη δυνατότητα διείσδυσης σε κάθε τομέα και δραστηριότητα του κράτους, με στόχο την άμεση απόκτηση πληροφοριών και οικονομικών ωφελημάτων, σε συνδυασμό με την πρόκληση καταστροφών και προβλημάτων στις κρατικές – κοινωνικές δομές και λειτουργίες.
Σε πολλές περιπτώσεις το οργανωμένο έγκλημα συμμετέχει σε νόμιμες επιχειρήσεις ή διαθέτει ολόκληρες εταιρείες, που χρηματοδοτούνται με παράνομο χρήμα. Η επιλογή αυτή δίδει τη δυνατότητα στα παράνομα δίκτυα να καλύπτουν τις δραστηριότητες τους, να νομιμοποιούν το βρώμικο χρήμα, αλλά και να επηρεάζουν άμεσα ή έμμεσα την οικονομία και τις τύχες των κατοίκων της περιοχής.
Το οργανωμένο έγκλημα επιδιώκει να χρησιμοποιεί τα μέσα μαζικής ενημέρωσης (ΜΜΕ), λόγω της επιρροής που έχουν στην κοινή γνώμη, με σκοπό την εξυπηρέτηση των επιδιώξεων του. Η δια των ΜΜΕ υπονόμευση των θεσμών, η υποβάθμιση των ηθικών αξιών και η φθορά ατόμων που αρνούνται να συμπράξουν σε παράνομες δραστηριότητες, αποτελούν βασικές προτεραιότητες του οργανωμένου εγκλήματος. Με τον τρόπον αυτόν επιτυγχάνεται η συγκάλυψη των στόχων και η δημιουργία σύγχυσης στην κοινή γνώμη ως προς τις πραγματικές προθέσεις και επιδιώξεις του οργανωμένου εγκλήματος. Σε γενικές γραμμές η συνεργασία των ΜΜΕ με το οργανωμένο έγκλημα δημιουργεί σοβαρές επιπτώσεις στο εσωτερικό των κοινωνιών και λειτουργεί καταλυτικά στην αμφισβήτηση των δομών και προσώπων του πολιτικού συστήματος.
Η χώρα μας λόγω της γεωγραφικής της θέσεως αποτελεί κόμβο από τον οποίο διέρχονται τα δίκτυα και τα προϊόντα του οργανωμένου εγκλήματος (λαθρομετανάστες, ναρκωτικά, δουλεμπόριο γυναικών, λαθρεμπόριο αγαθών κλπ), για να καταλήξουν στις χώρες της Ευρώπης και της Αμερικής.
Το ποσοστό συμμετοχής των αλλοδαπών στις δραστηριότητες του οργανωμένου εγκλήματος που αναπτύσσονται στη χώρα μας, υπερβαίνει το 30%. Από τους διαβιούντες αλλοδαπούς στη χώρα μας το μεγαλύτερο ποσοστό συμμετοχής σε παράνομες δραστηριότητες και εγκλήματα έχουν οι Αλβανοί και ακολουθούν κατά σειρά οι Ιρακινοί, οι Βούλγαροί, οι Ρουμάνοι και οι Τούρκοι. Το σύνολο των αλλοδαπών κρατουμένων (υπόδικοι-κατάδικοι) την 16-9-2005 ανερχόταν σε 5615 από τους οποίους 2028 ανήκουν στην κατηγορία των ποινικών αδικημάτων και 1899 στα αδικήματα που έχουν σχέση με την παραβίαση του νόμου περί ναρκωτικών. Επίσης το 50% των κρατουμένων στα σωφρονιστικά ιδρύματα της χώρας μας είναι αλλοδαποί.
Τα διακινούμενα αγαθά – προϊόντα από τα δίκτυα του οργανωμένου εγκλήματος στη χώρα μας είναι τα τσιγάρα, τα αλκοολούχα ποτά, τα όπλα και τα πυρομαχικά. Από τα διακινούμενα όπλα οι μεγαλύτερες ποσότητες αφορούν τα πιστόλια, τα περίστροφα και τα κυνηγετικά.
Αναλυτικά στοιχεία των κρατουμένων κατά εθνικότητα και κατασχεθέντων ειδών οπλισμού, πυρομαχικών και εκρηκτικών των δύο τελευταίων ετών, φαίνονται στους συνημμένους επισήμους πίνακες του Υπουργείου Δικαιοσύνης και της ΕΛΑΣ. Επίσης στατιστικά στοιχεία για τις τελεσθείσες σε όλη την επικράτεια την τελευταία δεκαετία ανθρωποκτονίες, ληστείες, κλοπές-διαρρήξεις και τα αδικήματα σεξουαλικής εκμετάλλευσης, φαίνονται στους συνημμένους πίνακες.
(4) Οργανωμένο Έγκλημα και Ε. Δ.
Οι Ε. Δ. αποτελούν βασικό στόχο του οργανωμένου εγκλήματος, λόγω του θεσμικού ρόλου τους στην λειτουργία του κράτους, της ευθύνης που έχουν επωμισθεί για την διασφάλιση της εδαφικής μας ακεραιότητας και των εθνικών μας συμφερόντων, αλλά και της επιρροής που ασκούν άμεσα ή έμμεσα σε μεγάλο μέρος του πληθυσμού της χώρας.
Το υλικό των Ε. Δ. και κυρίως ο οπλισμός, τα εκρηκτικά, τα πυρομαχικά, τα διαβαθμισμένα έγγραφα και υλικά, αποτελούν επί μέρους στόχους του οργανωμένου εγκλήματος, που εξασφαλίζουν σημαντικά οικονομικά οφέλη και εξυπηρετούν άμεσα τους ΑΝΣΚ του εχθρού αναίμακτα και χωρίς τη χρήση στρατιωτικών μέσων.
Οι συνηθέστερες δραστηριότητες του οργανωμένου εγκλήματος σε βάρος των Ε. Δ. είναι οι κλοπές οπλισμού, πυρομαχικών και εκρηκτικών. Απαραίτητη προϋπόθεση σε όλες τις περιπτώσεις είναι η στρατολόγηση ή η σύμπραξη του στρατιωτικού – πολιτικού προσωπικού με το οργανωμένο έγκλημα. Με βάση τα υφιστάμενα στοιχεία περισσότερο ευάλωτοι στη συνεργασία με το οργανωμένο έγκλημα εμφανίζονται οι κληρωτοί οπλίτες, οι υπαξιωματικοί (ΕΠΟΠ – ΕΠΥ), χωρίς να αποκλείονται και οι λοιπές κατηγορίες προσωπικού.
Η αυστηρή τήρηση των προβλεπομένων μέτρων ασφαλείας, η χρησιμοποίηση υλικών ασφαλείας σύγχρονης τεχνολογίας, η διενέργεια ελέγχων και η επιλογή του προσωπικού ασφαλείας, αποτελούν τα πλέον βασικά μέτρα για την αποτροπή της διείσδυσης του οργανωμένου εγκλήματος στο χώρο των Ε. Δ.
Η παράνομη διέλευση των συνόρων είναι βασική επιδίωξη του οργανωμένου εγκλήματος με σκοπό τη μεταφορά απαγορευμένων υλικών (οπλισμού, πυρομαχικών, και ναρκωτικών) ή το λαθρεμπόριο αγαθών και πολυτίμων μετάλλων (χρυσού, κοσμημάτων κλπ).Το οργανωμένο έγκλημα επιδιώκει την δωροδοκία του προσωπικού των μονάδων προκαλύψεως, προκειμένου να εξασφαλίσει την απρόσκοπτη διέλευση του προσωπικού και υλικού του παράνομου δικτύου σε συγκεκριμένο τόπο και χρόνο. Η επιλογή του κατάλληλου προσωπικού, η χρησιμοποίηση υλικών και μέσων επιτήρησης νέας τεχνολογίας και η εκτέλεση ελέγχων σε 24ωρη βάση αποτελούν τα βασικά μέτρα για την ασφαλέστερη φρούρηση των συνόρων μας.
Η απαλλαγή από τη στράτευση είναι μια άλλη δραστηριότητα του οργανωμένου εγκλήματος από την οποία αποκομίζει σημαντικά χρηματικά ποσά. Η προσπάθεια κατευθύνεται στη στρατολόγηση ή εξαγορά στελεχών που συγκροτούν τις επιτροπές απαλλαγών, προκειμένου να αποδεχθούν πλαστά πιστοποιητικά ή βεβαιώσεις και να εγκρίνουν την απαλλαγή σε μη δικαιούμενα άτομα. Η παρανομία γίνεται άμεσα αντιληπτή στο περιβάλλον του ατόμου που λαμβάνει την απαλλαγή, ενώ παράλληλα προκαλούνται αναπόφευκτα δυσμενή σχόλια εις βάρος των Ε. Δ.. Ο συνεχής έλεγχος των χορηγουμένων απαλλαγών και η περιοδική αντικατάσταση των μελών των επιτροπών απαλλαγών είναι τα ενδεικνυόμενα μέτρα .
Η υπεξαίρεση χρημάτων από τα ταμεία των Ε. Δ. με κλοπή ή πλαστογράφηση χρηματοπιστωτικών εγγράφων είναι μια συνήθης και προσφιλής επιδίωξη του οργανωμένου εγκλήματος. Στην περίπτωση αυτή απαιτείται και πάλιν η σύμπραξη των στελεχών των Ε. Δ. ή του πολιτικού προσωπικού. Η ενίσχυση των μέτρων φυσικής ασφαλείας, ο περιορισμός των διακινουμένων χρηματικών ποσών σε χαρτονομίσματα, η αυστηρή τήρηση των προβλεπομένων διαδικασιών και ο συνεχής έλεγχος του χρηματοοικονομικού συστήματος, λειτουργούν αποτρεπτικά και περιορίζουν τις πιθανότητες κλοπής.
(5) Αντιμετώπιση του Οργανωμένου Εγκλήματος
Ορισμένοι μελετητές υποστηρίζουν ότι η αντιμετώπιση του οργανωμένου εγκλήματος καθίσταται με την πάροδο του χρόνου περισσότερο δυσχερής, λόγω της εξέλιξης των μεθόδων δράσης αλλά και της νέας ηθικής θεώρησης του προβλήματος.
Είναι γνωστό ότι πολλά άτομα σήμερα δικαιολογούν εγκληματικές πράξεις τοποθετώντας τον σκοπό υπεράνω της ηθικής. Το δόγμα ο «σκοπός αγιάζει τα μέσα»
εξαπλώνεται και κερδίζει συνεχώς έδαφος στη σύγχρονη κοινωνία, όπου κυριαρχεί ο ευδαιμονισμός και η υποβάθμιση των ηθικών αξιών. Η αντίληψη αυτή προστίθεται στο γενικότερο κλίμα αμφισβήτησης των σύγχρονων κοινωνικών δομών και αυξάνει την υπάρχουσα σύγχυση.
Η αβεβαιότητα και η ανασφάλεια που δημιούργησε η κλιμάκωση των πρόσφατων πολύνεκρων τρομοκρατικών επιθέσεων και η αλματώδης αύξηση του οργανωμένου εγκλήματος, είχαν ως αποτέλεσμα εκτός των άλλων και τη ραγδαία ανάπτυξη των τεχνολογικών μέσων, που χρησιμοποιούνται για τον εντοπισμό και την αντιμετώπιση του οργανωμένου εγκλήματος. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι έχουν κατά-σκευασθεί ραδιοεντοπιστές υψηλής ακριβείας, κάμερες παρακολούθησης μεγάλης ευκρίνειας, ανιχνευτές βομβών-χημικών και βιολογικών ουσιών, αισθητήρες για την ανίχνευση διαφόρων ουσιών κλπ.
Οι διεθνείς οργανισμοί (ΟΗΕ, ΝΑΤΟ, ΟΑΣΕ, Ε.Ε.) και όλες σχεδόν οι χώρες έχουν λάβει πρόσθετα μέτρα για την αντιμετώπιση του οργανωμένου εγκλήματος. Τα μέτρα αυτά πρέπει να λεχθεί, ότι ανταποκρίνονται κυρίως στον τομέα της καταστολής και δε συνδυάζονται με αντίστοιχα μέτρα στον τομέα της πρόληψης του οργανωμένου εγκλήματος και των αιτίων που το προκαλούν. Οι χώρες που αποφασίζουν για το μέλλον του πλανήτη μας δε φαίνεται να ασχολούνται σε βάθος με τις παραμέτρους, οι οποίες παράγουν τη βία και τις ασύμμετρες απειλές κατά της διεθνούς ασφάλειας. Τα στρατηγικά συμφέροντα των μεγάλων δυνάμεων του πλανήτη μας, είναι προσανατολισμένα κυρίως στον έλεγχο των πηγών ενέργειας, του ορυκτού πλούτου και γενικά της πρωτογενούς παραγωγής.
Η αντιμετώπιση του οργανωμένου εγκλήματος στη χώρα μας ανήκει κατά κύριο λόγο στις αρχές ασφαλείας (Αστυνομία και Λιμενικό Σώμα) και δευτερευόντως στις τελωνειακές και τις άλλες αρχές του κρατικού μηχανισμού. Οι Ε. Δ. συν-εισφέρουν στην αντιμετώπιση του οργανωμένου εγκλήματος με την φρούρηση – επιτήρηση των χερσαίων, θαλασσίων και εναερίων συνόρων μας ή σε ειδικές περιπτώσεις στη λήψη μέτρων ασφαλείας σε παραμεθόριες περιοχές.
Η πρόσφατη αναθεώρηση του δόγματος αμύνης και ασφαλείας, που επιβλήθηκε από την ανάγκη αντιμετώπισης των «ασύμμετρων απειλών», προβλέπει τη συμμετοχή – συνεισφορά των Ε. Δ. στην ασφάλεια της χώρας, εφόσον απαιτηθεί.
Το υφιστάμενο νομοθετικό πλαίσιο δεν καλύπτει πλήρως και δεν οριοθετεί τις αρμοδιότητες και ευθύνες συνεισφοράς όλων των εμπλεκομένων φορέων στην εθνική μας ασφάλεια. Η υφιστάμενη οργανωτική δομή των υπόψη φορέων δεν έχει προσαρμοσθεί πλήρως, ώστε να καλύπτονται επαρκώς οι ανάγκες και απαιτήσεις του ολοκληρωμένου συστήματος ασφαλείας της χώρας. Επιπλέον ο συντονισμός των εμπλεκομένων φορέων στην αντιμετώπιση των ασύμμετρων απειλών δεν επι-τυγχάνεται στον επιθυμητό βαθμό με την υφιστάμενη οργάνωση και λειτουργία .
Η χώρα μας, λόγω της διοργάνωσης των Ολυμπιακών αγώνων του 2004 δημιούργησε ένα σύστημα ασφαλείας με τη συμμετοχή των Σωμάτων Ασφαλείας και των Ε. Δ., το οποίο δοκιμάσθηκε και λειτούργησε άριστα. Παράλληλα τα Σώματα Ασφαλείας και οι Ε. Δ. απέκτησαν σημαντική εμπειρία, αλλά και σύγχρονο τεχνολογικό εξοπλισμό ο οποίος χρησιμοποιείται σήμερα. Τα Σώματα Ασφαλείας και κυρίως η ΕΛΑΣ διατηρεί όλες τις δομές και τις διαδικασίες εφαρμογής μέτρων ασφαλείας, που είχε κατά τη διάρκεια των Ολυμπιακών Αγώνων, γεγονός που θεωρείται σημαντικό πλεονέκτημα στην καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος. Η ΕΛΑΣ έχει ιδρύσει και λειτουργεί το « Κέντρο Μελετών Δημόσιας Ασφάλειας», το οποίο ασχολείται με την ανάλυση και σπουδή των θεμάτων εθνικής ασφάλειας και την σχεδίαση των ενδεικνυομένων μέτρων για την αντιμετώπιση των απειλών.
Ο συντονισμός των συνεργαζομένων φορέων, ο οποίος υλοποιείτο κατά τη διάρκεια των Ολυμπιακών αγώνων από ένα κεντρικό συμβούλιο στο οποίο συμμετείχαν εκπρόσωποι των Σωμάτων Ασφαλείας, των Ε. Δ. και των άλλων φορέων υπό την προεδρία του Υπουργού Δημοσίας Τάξεως δεν υφίσταται σήμερα. Κατά συνέπεια προκύπτει η ανάγκη της θεσμοθέτησης και λειτουργίας ενός ανάλογου συμβουλίου, το οποίο σε πάγια βάση και επί 24ώρου βάσεως θα ασχολείται με τα θέματα εθνικής ασφαλείας. Το κενό αυτό είναι ανάγκη να καλυφθεί άμεσα , λόγω της αύξησης των τρομοκρατικών επιθέσεων και της επεκτατικής τάσης που αναπτύσσει το οργανωμένο έγκλημα .
Σε διεθνές επίπεδο απαιτείται στενή συνεργασία μεταξύ των κρατών, συντονισμένος έλεγχος των εμπορικών και οικονομικών δραστηριοτήτων, ταχεία έκδοση και παραπομπή των εγκληματιών στη δικαιοσύνη και τέλος αποτελεσματικότερη λειτουργία των διεθνών οργανισμών ασφαλείας (INTERPOL – EUROPOL). Η χώρα μας έχει αναπτύξει στενή συνεργασία τόσο σε επίπεδο διεθνών οργανισμών, όσο και σε διακρατικό επίπεδο για την αντιμετώπιση του οργανωμένου εγκλήματος και της προαγωγής της διεθνούς ασφάλειας.
Οι αρχές ασφαλείας της χώρας μας με βάση τα τηρούμενα στατιστικά στοιχεία αντιμετωπίζουν επιτυχώς την αυξανόμενη δράση του διεθνοποιημένου πλέον οργανωμένου εγκλήματος. Το υψηλό επίπεδο εκπαιδεύσεως, ο σύγχρονος τεχνολογικός εξοπλισμός και η στενή συνεργασία των αρχών ασφαλείας, είναι οι βασικές συνιστώσες για την επίτευξη του υψηλού επιπέδου ασφαλείας που διαθέτει η χώρα μας.
(6) Αντιμετώπιση του Οργανωμένου Εγκλήματος και Ε. Δ.
Οι Ε. Δ. έχουν διττό ρόλο στην αντιμετώπιση του οργανωμένου εγκλήματος. Αφενός μεν λαμβάνουν συγκεκριμένα μέτρα προστασίας του προσωπικού και του υλικού τους, και αφετέρου συνεισφέρουν σε εθνικό επίπεδο και σε πάγια βάση με τη φρούρηση και επιτήρηση των χερσαίων, θαλασσίων και εναερίων συνόρων μας και εκτάκτως με την ενίσχυση των μέτρων ασφαλείας σε ειδικές περιπτώσεις (Ολυμπιακοί αγώνες, αντιμετώπιση λαθρομεταναστών σε παραμεθόριες περιοχές κλπ).
Η αντιμετώπιση του οργανωμένου εγκλήματος πρέπει να περιλαμβάνει την πρόληψη και την εξουδετέρωση όλων των ενδεχομένων απειλών, που έχουν ως στόχο το προσωπικό και το υλικό των Ε. Δ.
Η εναποθήκευση και ο χειρισμός του ελκυστικού υλικού (οπλισμού, πυρομαχικών, εκρηκτικών κλπ), αλλά και του διαβαθμισμένου υλικού και εγγράφων, πρέπει να ανταποκρίνεται στις σύγχρονες απαιτήσεις ασφαλείας. Ο εξοπλισμός ασφαλείας νέας τεχνολογίας, όπως συναγερμοί, κάμερες, ραδιοεντοπιστές, συστήματα πυρανίχνευσης, κλειδαριές ασφαλείας παρά το υψηλό κόστος πρέπει να χρησιμοποιούνται σε ευρεία κλίμακα, προκειμένου να επιτευχθεί εξοικονόμηση προσωπικού ασφαλείας, αλλά και αξιόπιστο επίπεδο φύλαξης του υλικού και των εγκαταστάσεων. Επίσης ο έλεγχος των εισόδων των στρατιωτικών εγκαταστάσεων από εκπαιδευμένο προσωπικό και η χρήση ανιχνευτών μετάλλων, συσκευών ανίχνευσης δεμάτων συμβάλλουν σημαντικά στη αποτροπή κλοπής στρατιωτικού υλικού.
Η αυστηρή επιλογή του μονίμου στρατιωτικού προσωπικού και κυρίως των ΕΠΟΠ - ΕΠΥ και εφέδρων αξιωματικών σε συνδυασμό με την αρίστη εκπαίδευση, εγγυώνται τη λειτουργία ενός υψηλών απαιτήσεων συστήματος ασφαλείας.
Η οργάνωση της αξιολόγησης και του ελέγχου των μέτρων ασφαλείας σε κάθε επίπεδο, όπου αναπτύσσονται λειτουργίες και δραστηριότητες των Ε. Δ., είναι απαραίτητη για την αποτροπή της διείσδυσης και της δράσης του οργανωμένου εγκλήματος. Ο έλεγχος του συστήματος ασφαλείας πρέπει να συνδυασθεί με τον αποτελεσματικό έλεγχο του χρηματοοικονομικού συστήματος και της διαχείρισης του ελκυστικού – διαβαθμισμένου υλικού των Ε. Δ.
Το υφιστάμενο σύστημα ελέγχου των μέτρων ασφαλείας δεν αντιμετωπίζει επαρκώς τις δραστηριότητες του οργανωμένου εγκλήματος, διότι δεν διαθέτει προσωπικό με εξειδικευμένη εκπαίδευση σε θέματα ασφαλείας και οι έλεγχοι δεν πραγματοποιούνται σε ημερήσια βάση. Κατά την άποψη μου τα θέματα ασφαλείας των Ε. Δ. πρέπει να εξετασθούν σε σχέση με τη δράση του οργανωμένου εγκλήματος και των άλλων ασύμμετρων απειλών, οι οποίες είναι ενδεχόμενο να κατευθύνονται από την Τουρκία.
Η δημιουργία ενός κλάδου ασφαλείας σε επίπεδο ΓΕΕΘΑ και αντιστοίχων διευθύνσεων στους τρεις κλάδους των Ε. Δ. με αρμοδιότητες τη σχεδίαση, την αξιολόγηση και τον έλεγχο των μέτρων ασφάλειας του προσωπικού και του υλικού, κρίνεται απαραίτητη. Το προσωπικό που θα υπηρετεί στις υπηρεσίες ασφαλείας πρέπει να είναι μόνιμο και να ενταχθεί σε χωριστό σώμα «αξιωματικών πληροφοριών και ασφαλείας ».
(7) Εκπαίδευση – Εξοπλισμός των Ε. Δ. για την Αντιμετώπιση του Οργανωμένου Εγκλήματος
Η εκπαίδευση για την αντιμετώπιση του οργανωμένου εγκλήματος και των ασύμμετρων απειλών πρέπει να σχεδιασθεί σε δύο επίπεδα το γενικό και το ειδικό. Η γενική εκπαίδευση θα αφορά όλα τα στελέχη των Ε. Δ., ενώ η ειδική εκπαίδευση μόνο το προσωπικό που υπηρετεί στην υπηρεσία ασφαλείας και θα περιλαμβάνει αντικείμενα πρόληψης και αντιμετώπισης των ασύμμετρων απειλών. Παράλληλα κρίνεται σκόπιμο να αναθεωρηθεί και να συμπληρωθεί ο κανονισμός ασφαλείας (ΣΚ 80-1), προκειμένου να περιλάβει και τα θέματα σχετικά με το οργανωμένο έγκλημα και τις ασύμμετρες απειλές.
Η διεξαγωγή ασκήσεων είναι απαραίτητη όχι μόνο κατά το στάδιο της εκπαιδεύσεως του προσωπικού, αλλά και σε διακλαδικό επίπεδο. Επίσης ενδείκνυται η εκτέλεση εθνικής άσκησης σε ετήσια βάση με τη συμμετοχή των Ε. Δ., των Σωμάτων Ασφαλείας και όλων των εμπλεκομένων φορέων στην εθνική ασφάλεια.
Ο εξοπλισμός των Ε. Δ., όπως προαναφέρθηκε, πρέπει να είναι σύγχρονος και κατάλληλος για την αποτελεσματική αντιμετώπιση του οργανωμένου εγκλήματος και των ασύμμετρων απειλών. Ο αξιόπιστος εξοπλισμός σε συνδυασμό με το εκπαιδευμένο προσωπικό εξασφαλίζει την πρόληψη και τον εντοπισμό των δράσεων του οργανωμένου εγκλήματος .
Τα Σώματα Ασφαλείας και ιδιαίτερα η ΕΛΑΣ διαθέτει σημαντική εμπειρία και στην αντιμετώπιση του οργανωμένου εγκλήματος. Για το σκοπό αυτό επιβάλλεται στενή συνεργασία των Ε. Δ. με τα Σώματα Ασφαλείας για την καλύτερη οργάνωση της εκπαίδευσης .
Οι μονάδες των Ε. Δ. που είναι επιφορτισμένες με τη φύλαξη και επιτήρηση των χερσαίων και θαλασσίων συνόρων μας δεν διαθέτουν εξοπλισμό τελευταίας τεχνολογίας (ραντάρ, ανιχνευτές μετάλλων, εκπαιδευμένους σκύλους, κάμερες αναγνώρισης αντικειμένων κλπ) για τον εντοπισμό και την ανίχνευση παράνομων δραστηριοτήτων.
Επίσης οι μονάδες των Ε. Δ., που συμμετέχουν σε ειρηνευτικές αποστολές, εκτελούν ελέγχους και επιχειρήσεις στα πλαίσια της αποστολής τους και εντός της ζώνης ευθύνης τους, για την αντιμετώπιση του οργανωμένου εγκλήματος. Λόγω της επικινδυνότητας της αποστολής ο εξοπλισμός των μονάδων των ειρηνευτικών επιχειρήσεων πρέπει να είναι νέας τεχνολογίας. Παρά τις καταβληθείσες προσπάθειες ο εξοπλισμός των υπόψη μονάδων μας υπολείπεται των αντιστοίχων μονάδων των κρατών του ΝΑΤΟ.
(8) Διαπιστώσεις - Συμπεράσματα
(α) Το οργανωμένο έγκλημα αποτελεί μια διαρκή και ραγδαίως εξελισσόμενη απειλή διεθνούς εμβέλειας με πολύπλευρες διαστάσεις, που προσβάλλει όλους τους τομείς και τις δομές της κοινωνικής, πολιτικής και οικονομικής ζωής του κράτους με άμεσες επιπτώσεις στην εθνική ασφάλεια και κυριαρχία.
(β) Οι μεγάλες οικονομικές ανισότητες μεταξύ πτωχών και πλουσίων κρατών, οι φυλετικές διαμάχες, οι εδαφικές διεκδικήσεις, η κατάρρευση των κοινωνικών δομών, η εξάπλωση των μολυσματικών ασθενειών, ο θρησκευτικός φονταμενταλισμός κυρίως του Ισλάμ και η εκμετάλλευση – περιθωριοποίηση των μεταναστών που διαβιούν στις ανεπτυγμένες χώρες, δημιουργούν ευνοϊκές προϋποθέσεις για την ανάπτυξη και εξάπλωση του οργανωμένου εγκλήματος.
(γ) Η διεθνοποίηση, η εξέλιξη των μεθόδων δράσης και η εκμετάλλευση της σύγχρονης τεχνολογίας επαυξάνει τις δυνατότητες και πολλαπλασιάζει τις απειλές του οργανωμένου εγκλήματος για τη διεθνή έννομη τάξη και ασφάλεια.
(δ) Οι Ε. Δ. αποτελούν βασικό στόχο του οργανωμένου εγκλήματος και η δράση του επικεντρώνεται κυρίως στην κλοπή οπλισμού, πυρομαχικών, εκρηκτικών, ελκυστικών – διαβαθμισμένων υλικών –εγγράφων και χρημάτων, καθώς και στην παράνομη διακίνηση αγαθών μέσω των παραμεθορίων περιοχών .
(ε) Η έλλειψη κεντρικού οργάνου σε κυβερνητικό επίπεδο για το συντονισμό των εμπλεκομένων φορέων στην ασφάλεια, δεν επιτρέπει την άμεση αξιοποίηση όλων των δυνατοτήτων των εμπλεκομένων φορέων στην αντιμετώπιση του οργανωμένου εγκλήματος.
(στ) Το μεγάλο σχετικά ποσοστό συμμετοχής των αλλοδαπών της χώρας μας στο οργανωμένο έγκλημα σε συνδυασμό με την έλλειψη μακρόπνοου προγραμματισμού για την εκπαίδευση και ενσωμάτωση των μεταναστών στην Ελληνική κοινωνία, δημιουργεί σοβαρές ανησυχίες για το μέλλον της εθνικής μας ασφάλειας.
(ζ) Οι Ε. Δ. δεν διαθέτουν χωριστή υπηρεσία ασφαλείας και εξειδικευμένα στελέχη για το χειρισμό θεμάτων που έχουν σχέση με το οργανωμένο έγκλημα. Λόγω των σοβαρών επιπτώσεων και των κινδύνων που δημιουργεί το οργανωμένο έγκλημα και γενικά οι ασύμμετρες απειλές, κρίνεται σκόπιμο να εξετασθεί η δημιουργία κλάδου – διευθύνσεως ασφαλείας που θα στελεχώνεται με εξειδικευμένα μόνιμα στελέχη.
(η) Το υφιστάμενο νομοθετικό πλαίσιο περί εθνικής ασφαλείας δεν καλύπτει πλήρως τις απαιτήσεις, δεν καθορίζει σαφώς τις αρμοδιότητες, και δεν εξασφαλίζει τον απόλυτο συντονισμό των εμπλεκομένων φορέων (Ε. Δ., Σώματα Ασφαλείας, Κρατικές Υπηρεσίες), για την αποτελεσματική αντιμετώπιση του οργανωμένου εγκλήματος και των ασύμμετρων απειλών.
(θ) Ο εξοπλισμός των μονάδων των ΕΔ και ΣΑ, που είναι υπεύθυνες για τη φύλαξη των συνόρων δεν θεωρείται, στο σύνολό του, απόλυτα σύγχρονος, τελευταίας τεχνολογίας και επαρκής, για την εκτέλεση της αποστολής τους.
(ι) Η εκπαίδευση του προσωπικού των ΕΔ, κυρίως των στελεχών, σε θέματα ασύμμετρων απειλών δεν θεωρείται ότι καλύπτει πλήρως τις σύγχρονες απαιτήσεις.
(9) Προτάσεις
(α) Η συγκρότηση συντονιστικού συμβουλίου επιβάλλεται να ρυθμισθεί άμεσα, προκειμένου να καλυφθεί το υφιστάμενο κενό και να επιτευχθεί ο συντονισμός και η αποτελεσματικότητα των αρχών ασφαλείας.
(β) Η δημιουργία αυτοτελούς νομοθετικού πλαισίου είναι επιτακτική, για την οριοθέτηση των ευθυνών και το συντονισμό της δράσεως των αρμοδίων φορέων κατά του οργανωμένου εγκλήματος.
(γ) Η λήψη μέτρων κοινωνικού χαρακτήρα στους τομείς της περίθαλψης, της ασφάλισης και της ανεργίας, η οικονομική ενίσχυση των ασθενεστέρων τάξεων, η μείωση του ποσοστού των αναλφάβητων και τέλος ο περιορισμός του αριθμού των μεταναστών σε συνδυασμό με την υλοποίηση μέτρων για την ομαλή ένταξη τους στην Ελληνική κοινωνία, αποτελούν βασικές και ενδεικτικές ενέργειες που συμβάλλουν στον περιορισμό του οργανωμένου εγκλήματος.
(δ) Η δημιουργία χωριστού κλάδου ασφαλείας στο ΓΕΕΘΑ και αντιστοίχων διευθύνσεων στα Γενικά Επιτελεία των κλάδων, που θα στελεχώνονται από εξειδικευμένα μόνιμα στελέχη και θα μελετούν, θα σχεδιάζουν και θα ελέγχουν την υλοποίηση των ενδεικνυομένων μέτρων ασφαλείας θα συμβάλλουν στην αποτελεσματική αντιμετώπιση του οργανωμένου εγκλήματος και γενικότερα των ασύμμετρων απειλών.
(ε) Ο υφιστάμενος κανονισμός εσωτερικής ασφαλείας ( ΣΚ 80-1) πρέπει να αναθεωρηθεί και να συμπληρωθεί, προκειμένου να περιλάβει και τα θέματα που έχουν σχέση με το οργανωμένο έγκλημα και τις ασύμμετρες απειλές.
(στ) Η εκπαίδευση των στελεχών όλων των βαθμίδων πρέπει να συμπληρωθεί με αντικείμενα ασύμμετρων απειλών, αλλά και με τη διεξαγωγή ασκήσεων(διακλαδικών, εθνικών) με συμμετοχή και των ΣΑ.
(ζ) Η ταχεία συμπλήρωση των ελλείψεων της υλικοτεχνικής υποδομής και εξοπλισμού των ΕΔ και ΣΑ για την ασφαλή φρούρηση των συνόρων.
στ. Έκτος Παράγων: «Διακίνηση Ναρκωτικών»
(1) Γενικά
Τα ναρκωτικά αποτελούν μια ιδιαίτερα επικίνδυνη μάστιγα, η οποία απειλεί άμεσα όχι μόνο την ανθρώπινη υγεία και ύπαρξη αλλά και τις δομές της σύγχρονης κοινωνίας, διότι η διακίνηση των ναρκωτικών είναι στενά συνδεδεμένη με το οργα-νωμένο έγκλημα και το ξέπλυμα βρώμικου χρήματος.
Η χρήση των ναρκωτικών έχει μια μακροχρόνια πορεία και εντοπίζεται στην προϊστορική περίοδο από γραπτές αναφορές ή από απολιθώματα παλαιολιθικών οικισμών. Επίσης ο Όμηρος και ο Ηρόδοτος αναφέρουν τη χρήση ναρκωτικών ουσιών σε θρησκευτικές τελετές ή μετά την ταφή των νεκρών.
Στις αρχές του 19ου αιώνα η χρήση και η παράνομη διακίνηση των ναρκωτικών λαμβάνει μεγάλες διαστάσεις σε διεθνές επίπεδο με επίκεντρο κυρίως τις ΗΠΑ και δευτερευόντως την Ευρώπη. Κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου παρατηρήθηκε σημαντική ύφεση του προβλήματος, αλλά στη δεκαετία του 1950 η χρήση των ναρκωτικών εμφανίσθηκε και πάλιν με ανησυχητικές διαστάσεις κυρίως στη Β. Αμερική. Το 1955 οι ΗΠΑ είχαν ένα εκατομμύριο ναρκομανείς στην πλειοψηφία τους κυρίως άτομα κατωτέρων κοινωνικών και οικονομικών τάξεων (Νέγροι, Πορτορικανοί, Μεξικανοί, Ασιάτες κλπ).
Στη δεκαετία του 1970 ο πόλεμος του Βιετνάμ, οι κοινωνικοοικονομική επανάσταση των Νέγρων, η υποβάθμιση των ηθικών αξιών και της οικογένειας συνέβαλαν δραματικά στην εξάπλωση των ναρκωτικών στη Β. Αμερική. Η Ευρώπη επηρεάσθηκε σημαντικά από τα ναρκωτικά στη δεκαετία του 1980, ενώ η χώρα μας στη δεκαετία του 1990.
Η καλλιέργεια και η παραγωγή των ναρκωτικών αναπτύχθηκε στις αρχές του 19ου αιώνα στις χώρες της Άπω Ανατολής και στη συνέχεια επεκτάθηκε σε όλη την Ασιατική ήπειρο.
Τα ναρκωτικά ανάλογα με τον τρόπο παρασκευής διακρίνονται σε :
α. Φυτικά
Εκείνα που λαμβάνονται κατευθείαν από φυτικές καλλιέργειες.
β. Ημισυνθετικά
Εκείνα που παράγονται με επεξεργασία της φυτικής πρώτης ύλης.
γ. Συνθετικά
Εκείνα που παρασκευάζονται με χημικές ουσίες.
Επίσης ανάλογα με την επίδραση στο νευρικό σύστημα του ανθρώπου διακρίνονται σε:
α. Κατασταλτικά
Εκείνα που καταστέλλουν τις δραστηριότητες του νευρικού συστήματος. Επιπλέον διακρίνονται σε υπνωτικά, ηρεμιστικά και αναλγητικά.
β. Διεγερτικά
Εκείνα που διεγείρουν το νευρικό σύστημα (κοκαΐνη, αμφεταμίνες)
γ. Παραισθησιογόνα
Εκείνα που προκαλούν υπερβολική διέγερση και παραισθήσεις (χασισέλαιο, LSD κλπ).
(2) Η χρήση των Ναρκωτικών στην Ελλάδα
Τα ναρκωτικά εμφανίσθηκαν στη χώρα μας σε περιορισμένη κλίμακα στις αρχές του 20ου αιώνα. Το 1920 με το νόμο 2107 απαγορεύθηκε η καλλιέργεια, εμπορία και χρήση της ινδικής κάνναβης.
Τo 1974 δημοσιεύθηκε στην Ιατρική Επιθεώρηση των Ε. Δ. έρευνα του εργαστηρίου ιατροδικαστικής και τοξικολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών στην οποία αναφέρεται ότι στην Ελλάδα δεν υφίσταται πρόβλημα ναρκωτικών. Ως θεμελιώδεις παράγοντες της αποτροπής της χρήσης των ναρκωτικών μνημονεύεται το θρησκευτικό συναίσθημα και ο θεσμός της οικογένειας.
Η διάδοση των ναρκωτικών στην χώρα μας έλαβε σημαντικές διαστάσεις στην δεκαετία του ’80. Από έρευνα που πραγματοποιήθηκε για την χρονική περίοδο 1984-2004, διαπιστώθηκε ότι υπάρχει ανοδική τάση με σημαντική αύξηση μεταξύ του 1984 και του 1998, και στη συνέχεια σημειώνεται τάση μείωσης, μεταξύ του 1998 και του 2004. Η χρήση των παράνομων ουσιών είναι μεγαλύτερη στην Αθήνα (12,4%) και ακολουθούν η Θεσσαλονίκη (7,9%), οι άλλες μεγάλες πόλεις (7,3%) και οι αγροτικές περιοχές (5,8%).
Ειδικότερα, σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας που πραγματοποιήθηκε από το Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής (ΕΠΙΨΥ) με την χρηματοδότηση του Οργανισμού κατά των Ναρκωτικών (ΟΚΑΝΑ), το 8,6% του πληθυσμού της χώρας μας, ηλικίας 12-64 ετών έχει κάνει χρήση κάποιας παράνομης ουσίας, μία ή περισσότερες φορές. Το υψηλότερο ποσοστό χρήσης παράνομων ουσιών παρουσιάζεται σε ποσοστό13,3% στους άντρες έναντι 3,9% στις γυναίκες, και στης ηλικιακές ομάδες 25-35 ετών (12,4%) και 18-24 (12%). Η επικρατέστερη ναρκωτική ουσία είναι η κάνναβη, ενώ η χρήση των άλλων παράνομων ουσιών κυμαίνεται σε ποσοστό κάτω του 1%.
Επίσης, σύμφωνα με στοιχεία του 2003, εισπνεόμενες ουσίες έχουν χρησιμοποιήσει έστω και μία φορά το 13,4% των μαθητών ηλικίας 13-17 ετών. Το ποσοστό χρήσης κάνναβης από μαθητές ηλικίας 16 ετών είναι σημαντικά χαμηλότερο από τον μέσο όρο διεθνώς (6% έναντι 21%).
Τα έτη 2002 και 2003 παρατηρήθηκε μείωση στις κατασχεθείσες ποσότητες ηρωίνης, κοκαΐνης και ακατέργαστης κάνναβης. Αντίθετα, παρατηρείται αύξηση στις κατασχεθείσες ποσότητες δισκίων έκσταση, γεγονός που ερμηνεύεται ως στροφή από τα παραδοσιακά ναρκωτικά στα συνθετικά.
Επίσης από το 2002 παρατηρείται μείωση των θανάτων από τα ναρκωτικά μετά από συνεχή αύξηση που είχε σημειωθεί από το 1994 μέχρι το 2001. Ειδικότερα
το 2001 σημειώθηκαν 334 θάνατοι, ενώ το 2002 269, το 2003 229 και το 2004 257. Αναλυτικά στατιστικά στοιχεία των ναρκωτικών που διακινήθηκαν στην χώρα μας, καθώς και των θανάτων φαίνονται στους συνημμένους πίνακες.
(3) Τα ναρκωτικά ως οργανωμένη εγκληματική δραστηριότητα.
Η χώρα μας έχει αναλάβει συντονισμένη δράση και εντείνει τα μέτρα για την αντιμετώπιση της δράσης των δικτύων διακίνησης ναρκωτικών.
Η Ελλάδα διατηρεί στενή συνεργασία με τους διεθνείς οργανισμούς ασφαλείας Interpol και Europol. Ιδιαίτερα η Europol για την παρακολούθηση και αντιμετώπιση της νέας μάστιγας των δισκίων «έκσταση» έχει καταρτίσει ειδικό πρόγραμμα με την επωνυμία «Logo Project».
Σε εθνικό πλαίσιο λειτουργεί το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης και Πληροφόρησης για τα Ναρκωτικά (ΕΚΤΕΠΝ), το οποίο ασχολείται με τον εντοπισμό νέων συνθετικών ναρκωτικών ουσιών. Το ανωτέρω κέντρο συνεργάζεται με το αντίστοιχο Ευρωπαϊκό Κέντρο Παρακολούθησης Ναρκωτικών και Τοξικομανίας. Το 2002 και 2003 η χώρα μας συμμετείχε στην υλοποίηση πιλοτικού προγράμματος με θέμα «Νεοεμφανιζόμενες τάσεις στην χρήση ναρκωτικών». Στο πρόγραμμα συμμετείχαν 7 ευρωπαϊκές χώρες (Γαλλία, Γερμανία, Ελλάδα, Ισπανία, Ολλανδία, Πορτογαλία και Σουηδία). Η διακίνηση των ναρκωτικών, όπως προαναφέρθηκε, πραγματοποιείται από τα δίκτυα του οργανωμένου εγκλήματος και το θέμα της αντιμετώπισης έχει αναλυθεί επαρκώς στο αντίστοιχο κεφάλαιο.
Σε γενικές γραμμές η αντιμετώπιση της δράσης των δικτύων ναρκωτικών απαιτεί υψηλό επίπεδο εκπαίδευσης του προσωπικού των διωκτικών αρχών, σύγχρονο τεχνολογικό εξοπλισμό και συνεχή ροή πληροφοριών.
Η ενημέρωση του πληθυσμού και κυρίως των νέων για τις επιπτώσεις της χρήσης των ναρκωτικών αποτελεί σημαντικό παράγοντα στην εκστρατεία κατά των ναρκωτικών. Η ενημέρωση ενδείκνυται να πραγματοποιείται όχι μόνο από τα σχολεία αλλά και από όλους τους φορείς που έχουν σχέση ή έρχονται σε επαφή με τη νεολαία (προσκοπισμός, αθλητικοί-πολιτιστικοί σύλλογοι, Εκκλησία κτλ).
Οι θεραπευτικές κοινότητες και οι οργανισμοί περίθαλψης και επανένταξης των χρηστών ναρκωτικών ουσιών διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στις σύγχρονες κοινωνίες. Παράλληλα με την θεραπεία και κοινωνική επανένταξη των χρηστών, οι υπόψη φορείς λειτουργούν και ως συμβουλευτικά κέντρα σε τοπικό επίπεδο για την αντιμετώπιση της μάστιγας των ναρκωτικών.
Το υφιστάμενο νομοθετικό πλαίσιο με τροποποιήσεις και συμπληρώσεις, που έγιναν το 2003, αντιμετωπίζει επαρκώς την καταπολέμηση της διάδοσης των ναρκωτικών σε συνδυασμό με τη μέριμνα για θεραπεία και μείωση των ποινών των χρηστών υπό προϋποθέσεις με απώτερο σκοπό την κοινωνική επανένταξη.
(4) Αντιμετώπιση της διακίνησης και χρήσης ναρκωτικών στις Ε.Δ.
Οι αριθμοί των χρηστών που έχουν καταγραφεί από τους τρεις Κλάδους των Ε.Δ. κυμαίνεται στο 20% επί του συνολικού αριθμού των υπηρετούντων στρατευσίμων.
Επίσης το ποσοστό των χρηστών (μονίμων Υπαξκών και κληρωτών) αυξάνεται για τους υπηρετούντες σε ειρηνευτικές αποστολές. Είναι γεγονός, ότι οι χώρες στις οποίες διεξάγονται ειρηνευτικές επιχειρήσεις παρουσιάζουν υψηλά επίπεδα διακίνησης ναρκωτικών, διαφθοράς και ανάπτυξης του οργανωμένου εγκλήματος.
Η χρήση των ναρκωτικών έχει σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις στο πλέον ζωτικό τμήμα του Ελληνικού πληθυσμού, αφού προσβάλλει τους νέους από 18 μέχρι 30 ετών. Είναι προφανές ότι η χρήση των ναρκωτικών καθιστά ανίκανο μεγάλο μέρος του στρατιωτικού προσωπικού και μειώνει σημαντικά τη μαχητική ικανότητα των Ε.Δ.
Τα ναρκωτικά διαβρώνουν την ποιότητα του ανθρώπινου δυναμικού και τις ηθικές δυνάμεις, που αποτελούν τις σημαντικότερες συνιστώσες της μαχητικής ισχύος των Ε. Δ. Οι επιπτώσεις στην εθνική άμυνα και ασφάλεια είναι σοβαρότατες, λόγω του δημογραφικού προβλήματος της χώρας και της δραματικής μείωσης του αριθμού των νεοσυλλέκτων οπλιτών.
Είναι γνωστό ότι οι ηθικές δυνάμεις και η ποιότητα του ανθρώπινου δυναμικού των Ε. Δ. είναι τα συγκριτικά πλεονεκτήματα για την αντιμετώπιση της αριθμητικής υπεροχής και των επεκτατικών βλέψεων της Τουρκίας σε βάρος της χώρας μας.
Επίσης η ασφάλεια των στρατιωτικών εγκαταστάσεων αλλά και των συνόρων μας περιορίζεται και καθίσταται προβληματική, όταν ανατίθεται σε προσωπικό που είναι χρήστες ναρκωτικών. Η χρήση των ναρκωτικών συνεπάγεται υπνηλία, σύγχυση, άγχος, ψυχοπνευματικές διαταραχές και έλλειψη ψυχικής δύναμης για την αποτελεσματική εκτέλεση της αποστολής.
Είναι εξακριβωμένο ότι οι χρήστες ακόμη και όταν δεν βρίσκονται υπό την επήρεια ναρκωτικών, έχουν μειωμένη αντίληψη και συναίσθηση της αποστολής και των καθηκόντων τους, με αποτέλεσμα να έχουν τάση για εγκατάλειψη θέσεως, αυθαίρετες απουσίες, κλοπές στρατιωτικού υλικού και συνεργασία με δίκτυα του οργανωμένου εγκλήματος.
Η εξασφάλιση των αναγκαίων χρημάτων ωθεί πολλές φορές τους χρήστες να γίνονται έμποροι και όργανα εξάπλωσης των ναρκωτικών στα στρατόπεδα. Κατά συνέπεια δημιουργείται μια επιπλέον απειλή, διότι οι συστηματικοί χρήστες μολύνουν κύτταρα της νεολαίας μας στο χώρο των Ε. Δ.. και τα οδηγούν σε μια αβέβαιη και εγκληματική πορεία.
Το πρόβλημα των ναρκωτικών στο χώρο των Ε. Δ. και κατ’ επέκταση στον τομέα της εθνικής άμυνας-ασφάλειας, συνοψίζεται στο γεγονός, ότι τα δίκτυα των εμπόρων και χρηστών ναρκωτικών διαπράττουν εθνικό έγκλημα, διότι συρρικνώνουν την μαχητική ισχύ και καθιστούν ευάλωτη τη χώρα μας στην Τουρκική ή οποιαδήποτε απειλή.
Η εκστρατεία κατά των ναρκωτικών στον χώρο των Ε.Δ. πρέπει να αρχίζει από την ημέρα κατατάξεως. Η πλήρης και συντονισμένη ενημέρωση για την αφύπνιση και ενεργοποίηση της αντίδρασης των στρατευμένων νέων κατά των ναρκωτικών, πρέπει να είναι ο βασικός στόχος όλων των κλιμακίων διοικήσεως.
Η ευκαιριακοί χρήστες ναρκωτικών που κατατάσσονται για να υπηρετήσουν επιβάλλεται να τυγχάνουν ειδικής και διακριτικής μέριμνας για την οριστική απομάκρυνση τους από την επικίνδυνη μάστιγα. Η κόπωση και οι περιορισμοί, που επιβάλλει το στρατιωτικό περιβάλλον, δημιουργούν ψυχολογική πίεση και συναισθηματική φόρτιση, με αποτέλεσμα να καθιστούν ευάλωτα τα άτομα στη χρήση των ναρκωτικών. Οι υγειονομικές υπηρεσίες των Ε.Δ. διαδραματίζουν βασικό ρόλο στην καταπολέμηση της διάδοσης των ναρκωτικών. Επίσης η βελτίωση και επέκταση του θεσμού της ψυχοκοινωνικής μέριμνας με την αύξηση των εξειδικευμένων ψυχιάτρων και ψυχολόγων, θα συμβάλλει σημαντικά στην ψυχολογική στήριξη του προσωπικού των Ε. Δ. και παράλληλα θα βοηθήσει στον εντοπισμό ατόμων υψηλού κινδύνου που έχουν ανάγκη ειδικού χειρισμού.
Παράλληλα πρέπει να καταβληθούν προσπάθειες στην αποκάλυψη και αντιμετώπιση των δικτύων διακίνησης και διάδοσης των ναρκωτικών, που αποδεδειγμένα δρουν στον χώρο των Ε.Δ. Η προσπάθεια αυτή απαιτείται να είναι μεθοδευμένη και σε συνεργασία με την ΕΛ.ΑΣ. Κάθε μονάδα πρέπει να διαθέτει πληροφοριακά στοιχεία των στρατευσίμων που έχουν εμπλακεί στον χώρο των ναρκωτικών. Τα στοιχεία αυτά επιβάλλεται να αποστέλλονται από τα Γενικά Επιτελεία των Κλάδων αρχικά στις μονάδες κατατάξεως και στη συνέχεια να διαβιβάζονται στις μονάδες όπου μετατίθενται.
Η πραγματοποίηση τακτικών ελέγχων στα προσωπικά είδη του στρατιωτικού προσωπικού για τον εντοπισμό ναρκωτικών λειτουργεί αποτρεπτικά στις προσπάθειες διάδοσης των ναρκωτικών. Η συνεργασία με την ΕΛ.ΑΣ. για την χρησιμοποίηση εκπαιδευμένων σκύλων και συσκευών ανίχνευσης ναρκωτικών αποθαρρύνει τα δίκτυα διακίνησης στο χώρο των Ε.Δ.
(5) Διαπιστώσεις - Συμπεράσματα
(α) Η διακίνηση των ναρκωτικών αποτελεί σοβαρή απειλή, διότι προσβάλλει και καταστρέψει το πολυτιμότερο μέρος του ενεργού πληθυσμού της χώρας, την νεολαία, προκαλεί αύξηση της εγκληματικότητας και δημιουργεί αρνητικές επιπτώσεις στη συνοχή και το μέλλον των κοινωνιών. Η αντιμετώπιση της διακίνησης των ναρκωτικών απαιτεί κοινή και συντονισμένη προσπάθεια από όλους τους κρατικούς και κοινωνικούς φορείς.
(β) Η διεθνοποίηση και εξέλιξη των μεθόδων δράσης καθώς και η εκμετάλλευση της σύγχρονης τεχνολογίας, αυξάνουν τις δυνατότητες των δικτύων διακίνησης ναρκωτικών με αποτέλεσμα να γίνεται δυσχερέστερη και πολυπλοκότερη η αντιμετώπιση της μάστιγας των ναρκωτικών. Η ανάπτυξη διεθνούς συνεργασίας τόσο σε επίπεδο διεθνών οργανισμών, όσο και σε επίπεδο διακρατικό είναι αναγκαία.
(γ) Η ψυχολογική πίεση που δέχεται το προσωπικό των Ε.Δ. λόγω της φύσης της αποστολής αλλά και του περιβάλλοντος που δραστηριοποιείται, σε συνδυασμό με το νεαρό της ηλικίας και την ομαδική διαβίωση καθιστούν τον χώρο των Ε.Δ. ελκυστικό και ευάλωτο στην διάδοση και διακίνηση των ναρκωτικών.
(δ) Η έλλειψη πληροφοριακών στοιχείων για την σχέση του προσωπικού των Ε.Δ. με τα ναρκωτικά δημιουργεί σοβαρά προβλήματα, διότι δεν είναι εφικτός ο κατάλληλος χειρισμός του προσωπικού από τους αρμόδιους διοικητές, ενώ παράλληλα ευνοεί τη διάδοση και τη διακίνηση των ναρκωτικών στον χώρο των Ε.Δ.
(ε) Η ενημέρωση του προσωπικού των ΕΔ, ως ουσιώδες στοιχείο της προλήψεως, δεν γίνεται στην έκταση και στο βαθμό που απαιτείται, για να έχει τα αναμενόμενα αποτελέσματα.
(στ) Οι παρεχόμενες στο προσωπικό των ΕΔ υπηρεσίες ψυχοκοινωνικής μέριμνας, είναι μεν προς τη σωστή κατεύθυνση, αλλά πρέπει να επεκταθούν και ενισχυθούν σε θέματα και εξειδικευμένο προσωπικό.
(6) Προτάσεις
(α) Επιτακτική είναι η ανάγκη δημιουργίας εθνικού κεντρικού οργάνου για το συντονισμό και τον έλεγχο της αποτελεσματικότητας των μέτρων κατά των ναρκωτικών.
(β) Επιβάλλεται η διατήρηση και η περαιτέρω ανάπτυξη της διεθνούς συνεργασίας τόσο σε επίπεδο διεθνών οργανισμών (Ο.Η.Ε., Interpol και Europol), όσο και σε διακρατικό επίπεδο ιδιαίτερα με τις όμορες χώρες και τις χώρες της Ε.Ε.
(γ) Η αυξημένη φροντίδα για την ψυχική υγεία, την αξιοπρεπή διαβίωση και τον κατάλληλο χειρισμό του προσωπικού των Ε. Δ., είναι το μόνο μέσο προστασίας των ευαίσθητων ατόμων από τα ναρκωτικά στα οποία καταφεύγουν συνήθως για εκτόνωση.
(δ) Η δημιουργία πληροφοριακού αρχείου για την σχέση του προσωπικού των Ε.Δ. και ιδιαίτερα του στρατευσίμου με τα ναρκωτικά είναι αναγκαία, προκειμένου να επιτευχθεί κατάλληλος χειρισμός και αξιοποίηση των ατόμων που χρήζουν ειδικής μέριμνας
(ε) Η ριζική αναθεώρηση του τρόπου ενημερώσεως του προσωπικού των ΕΔ για τα θέματα ναρκωτικών. Η σχεδίαση της ενημερώσεως να γίνεται από το ΓΕΕΘΑ και τα Γενικά Επιτελεία σε συνεργασία με τον ΟΚΑΝΑ και να εκτελείται από εξειδικευμένο προσωπικό.
(στ) Η βελτίωση και επέκταση του θεσμού ψυχοκοινωνικής μέριμνας με την αύξηση του αριθμού των εξειδικευμένων ψυχιάτρων – ψυχολόγων και τη συχνότερη επαφή με το προσωπικό των μονάδων των ΕΔ.
Έβδομος Παράγων: «Διακίνηση-Χρησιμοποίηση Όπλων Μαζικής Καταστροφής»
(1) Γενικά
Όπλα μαζικής καταστροφής χαρακτηρίζονται τα όπλα εκείνα που έχουν τη δυνατότητα να προκαλούν σημαντικές άμεσες απώλειες σε έμψυχο και άψυχο υλικό,
ενώ παράλληλα δημιουργούν έμμεσα αποτελέσματα, όπως πανικό και πτώση του ηθικού σε μεγάλη κλίμακα του πληθυσμού καθώς και εκτεταμένη μόλυνση του περιβάλλοντος.
To σύγχρονο γεωπολιτικό περιβάλλον, όπως διαμορφώθηκε μετά το τέλος του ψυχρού πολέμου, χαρακτηρίζεται από την έξαρση των εθνικιστικών ανταγωνισμών, τις πολύνεκρες τρομοκρατικές επιθέσεις, τη δραματική αύξηση των δραστηριοτήτων του οργανωμένου εγκλήματος και την επιβολή ενός ελεγχόμενου παγκοσμιοποιημένου συστήματος διακυβέρνησης και οικονομικής ανάπτυξης των κρατών.
Η ανεξέλεγκτη διακίνηση όπλων μαζικής καταστροφής και οπλισμού διαμορφώνουν μια νέα παράμετρο στο παγκόσμιο γεωπολιτικό σύστημα και υπονομεύουν τη σταθερότητα και την ασφάλεια των σύγχρονων κοινωνιών.
Τα όπλα μαζικής καταστροφής έχουν προστεθεί στο οπλοστάσιο οπλοστάσιο των τρομοκρατικών οργανώσεων και του διεθνοποιημένου οργανωμένου εγκλήματος, με αποτέλεσμα να διαμορφώνουν ένα σκοτεινό και αβέβαιο περιβάλλον ασφάλειας. Ειδικοί αναλυτές χαρακτηρίζουν τα όπλα μαζικής καταστροφής ως την παράνοια της σύγχρονης εποχής, η οποία απειλεί με καταστροφή τον πολιτισμό και την ανθρώπινη ύπαρξη.
(2) Ιστορικό - Παρούσα Κατάσταση
Η περίοδος του ψυχρού πολέμου δημιούργησε πρόσφορο έδαφος για την ανάπτυξη των όπλων μαζικής καταστροφής παράλληλα με την κλιμάκωση των συμβατικών εξοπλισμών.
Ο τερματισμός του ψυχρού πολέμου και η κατάρρευση των καθεστώτων του υπαρκτού σοσιαλισμού δημιούργησε νέες συνθήκες και διαφοροποιήσεις για το μέλλον των όπλων μαζικής καταστροφής της πρώην Σοβιετικής Ένωσης.
Ο κατακερματισμός του οπλοστασίου της Σοβιετικής Ένωσης στις νέες δημοκρατίες που προέκυψαν από τη διάσπαση σε συνδυασμό με τα ελλιπή μέτρα φύλαξης και εναποθήκευσης, δημιούργησαν μια ανεξέλεγκτη διασπορά των όπλων μαζικής καταστροφής σε ομάδες, οργανώσεις και μεμονωμένα άτομα.
Είναι γνωστό ότι η εξάπλωση και η διασπορά των όπλων μαζικής καταστροφής και κυρίως των πυρηνικών όπλων υπήρξε βασικό ζήτημα επί δεκαετίες για τις πυρηνικές δυνάμεις του πλανήτη μας.
Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι το στρατηγικό δόγμα των κρατών που κατέχουν όπλα μαζικής καταστροφής είναι η αποτροπή του πολέμου και όχι η «διεξαγωγή μάχης» με πυρηνικά, χημικά και βιολογικά όπλα. Ακόμη και ο ΜΠΙΝ ΛΑΝΤΕΝ αρχηγός της οργάνωσης, που είχε πραγματοποιήσει κατά την άποψη των ΗΠΑ τις τρομοκρατικές επιθέσεις στους διδύμους πύργους της Ν. ΥΟΡΚΗΣ, υπαινίχθηκε σε διάγγελμα του, ότι κατέχει πυρηνικά όπλα ή άλλα όπλα μαζικής καταστροφής.
Τα όπλα μαζικής καταστροφής θεωρούνται ακόμη και σήμερα ως πολλαπλασιαστής ισχύος των αδυνάτων και μέσον για την αντιμετώπιση του ηγεμονισμού των ισχυρών κρατών. Επίσης ο αφοπλισμός ή ο έλεγχος των όπλων μαζικής καταστροφής δεν γίνεται αποδεκτός από τα κράτη, αλλά και δεν είναι εύκολο να πραγματοποιηθεί.
Οι διαστάσεις που έχει λάβει η διακίνηση του οπλισμού και των μέσων μαζικής καταστροφής, απαιτείται να αντιμετωπισθεί συλλογικά από όλα τα κράτη και τους διεθνείς οργανισμούς (ΟΗΕ, ΝΑΤΟ, ΙNTERPOL, EUROPOL).Η συλλογή και η ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των κρατών και των διεθνών οργανισμών είναι αναγκαία για την επιτυχή αντιμετώπιση της απειλής.
Η ΕΛΑΣ, έχει την ευθύνη αντιμετώπισης διακίνησης και χρησιμοποίησης των ΟΜΚ στη χώρα μας. Για την αντιμετώπιση όμως τρομοκρατικών ενεργειών με τέτοια όπλα, η ΕΛΑΣ δεν διαθέτει την ανάλογη υλικοτεχνική υποδομή και το κατάλληλα εκπαιδευμένο προσωπικό.
Σημαντικό στοιχείο της αντιμετώπισης των προσβολών με ΟΜΚ, αποτελεί η ενημέρωση του πληθυσμού απ[ο τις υπηρεσίες ΠΣΕΑ, η οποία όμως είναι ελλιπής έως ανύπαρκτη.
(3) Όπλα Μαζικής Καταστροφής και Τρομοκρατία
Η αστάθεια και η ρευστότητα του σύγχρονου γεωπολιτικού συστήματος έχουν διευρύνει το πεδίο δράσης της διεθνούς τρομοκρατίας, ενώ ταυτόχρονα η ανεξέλεγκτη διαχείριση και διακίνηση του οπλισμού και των όπλων μαζικής καταστροφής, έχουν ενισχύσει το φανατισμό και την επιθετικότητα των τρομοκρατικών οργανώσεων.
Η σύγχρονη τρομοκρατία έχει εγκαταλείψει την ιδέα της προσβολής στόχων περιορισμένης εκτάσεως και τη φιλοσοφία της επίδειξης δυνάμεως με επιθέσεις ολιγάριθμων θυμάτων. Οι στόχοι της τρομοκρατίας δεν είναι πλέον συγκεκριμένα άτομα ή ομάδες που ευθύνονται για την αδικία και την φτώχεια των λαών, αλλά ανυποψίαστοι και αθώοι πολίτες σε κτίρια, μέσα μαζικής μεταφοράς, θέατρα, σχολεία κλπ, για προκληθούν περισσότερα θύματα και να δημιουργηθεί μεγαλύτερος πανικός, ανασφάλεια και αβεβαιότητα.
Τα όπλα μαζικής καταστροφής παρέχουν πλεονέκτημα στη διεθνή τρομοκρατία να επιβάλλει δυναμικά τη θέληση της και να υπαγορεύει τους όρους της, προκειμένου να επιτυγχάνονται οι στόχοι της και σε σύντομο χρονικό διάστημα. Η επιστράτευση της τρομοκρατίας και των όπλων μαζικής καταστροφής για την επίλυση των διαφορών των κρατών διευκολύνει τα αδύναμα κράτη στην επιβολή της θέλησης τους σε κράτη πυλώνες του διεθνούς γεωπολιτικού συστήματος.
Η περαιτέρω αλόγιστη και ανεξέλεγκτη παραγωγή όπλων μαζικής καταστροφής, λόγω της έλλειψης διεθνούς συστήματος ελέγχου, προσδίδει απρόβλεπτες δυνατότητες και διαστάσεις στην τρομοκρατία και το οργανωμένο έγκλημα.
Υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις, ότι τρομοκρατικές οργανώσεις διαθέτουν όπλα μαζικής καταστροφής. Ενδεικτικά αναφέρονται οι εξής.
(1) Η Αλ Κάιντα (ΑL QAEDA) διαθέτει πυρηνικά, χημικά και βιολογικά όπλα. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός, ότι οι Συμμαχικές Δυνάμεις στο Αφγανιστάν στα πλαίσια της επιχείρησης ENDURING FREEDOM απεκάλυψαν ότι η Αλ Κάιντα πραγματοποιούσε από το 1997 δοκιμές βιολογικών ουσιών σε εργαστήρια του Τζαλαλαμπάντ και του Κανταχάρ.
(2) Η Χεζμπολάχ και η Τζιχάντ που δραστηριοποιούνται στη Μ. Ανατολή (Συρία, Λίβανο, Ισραήλ) και συνεργάζονται με τη Συρία διαθέτουν χημικά και βιολογικά όπλα.
(3) Η Χαμάτ διαθέτει χημικά και βιολογικά όπλα και είναι η οργάνωση, που ευθύνεται για την επίθεση με το αέριο SARIN στο Μετρώ του Τόκυο το 1995.
(4) Πυρηνικά Όπλα
Μετά τα γεγονότα της 11ης Σεπτεμβρίου 2001 και τις τελευταίες πολύνεκρες τρομοκρατικές επιθέσεις στην Ισπανία, Μ. Βρετανία, Τουρκία και Ιαπωνία αναπτύσσεται έντονος προβληματισμός για το παρόν και το μέλλον της διεθνούς κοινότητας.
Οι προαναφερθείσες επιθέσεις σηματοδοτούν μια περίοδο ακραίου φανατισμού στη φιλοσοφία και τα έργα της διεθνούς τρομοκρατίας. Η σύγχρονη τρομοκρατία καθοδηγείται από μια πρωτοφανή εγκληματική σκέψη και ένα τυφλό φανατισμό, όπου το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα τοποθετείται υπεράνω της ανθρώπινης ζωής και πέραν κάθε ηθικού φραγμού.
Τα δεδομένα αυτά καθιστούν αναγκαίο το συνδυασμό της τρομοκρατίας με τα πυρηνικά όπλα και την μοιραία μετεξέλιξη της σε πυρηνική τρομοκρατία. Ήδη το φαινόμενο της πυρηνικής τρομοκρατίας έχει αρχίσει να απασχολεί σοβαρά τη διεθνή κοινότητα και του διεθνείς οργανισμούς (ΟΗΕ και Ευρωπαϊκή Ένωση).
Η ανεξέλεγκτη διασπορά και τα ελλιπή μέτρα φύλαξης των πυρηνικών όπλων είναι καθοριστικοί παράγοντες στον έλεγχο και την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας.
Η κατάσταση περιπλέκεται ακόμη περισσότερο αν ληφθεί υπόψη ότι υπάρχουν «αποτυχημένα» ή «αδύναμα» κράτη, τα οποία λόγω της κατάρρευσης των δομών και εξουσιών σε συνδυασμό με το υψηλό επίπεδο διαφθοράς, αδυνατούν να ελέγξουν το οργανωμένο έγκλημα και καθίστανται φορείς της διεθνούς τρομοκρατίας.
Τα κράτη αυτά αποτελούν τους αδύναμους κρίκους του διεθνούς συστήματος ασφαλείας και κατ’ επέκταση παράγοντες αποσταθεροποίησης.
Η διασπορά των πυρηνικών όπλων επικεντρώνεται στις παρακάτω τρεις ασταθείς περιοχές.
(1) Τη Μ. Ανατολή (Συρία, Λίβανο, Ιράκ, Ιράν)
(2) Τη Νότια Ασία (Πακιστάν, Ινδία)
(3) Την Κορεατική χερσόνησο (Β. Κορέα)
Η τρομοκρατία και το οργανωμένο έγκλημα σε σχέση με τα πυρηνικά όπλα αναπτύσσονται και δρούν σε τρεις άξονες.
(1) Την κλοπή πυρηνικών όπλων
(2) Την απόκτηση με οποιοδήποτε τρόπο πυρηνικών όπλων και άλλων ραδιενεργών υλικών.
(3) Τις επιθέσεις σε πυρηνικές εγκαταστάσεις ή χώρους εναποθήκευσης πυρηνικών όπλων.
Κρίνεται σκόπιμο να επισημανθεί, ότι οι προδιαγραφές λειτουργίας και τα μέτρα ασφαλείας των πυρηνικών εγκαταστάσεων δεν καθορίζονται ούτε ελέγχονται από διεθνή ενιαίο φορέα, με αποτέλεσμα να υφίστανται σημαντικές αποκλίσεις και να δημιουργούνται σοβαροί κίνδυνοι ασφαλείας και περιβαλλοντολογικής μόλυνσης.
Ο εντοπισμός των υφισταμένων κενών και η πρόληψη των πυρηνικών ατυχημάτων είναι δυνατόν να επιτευχθεί με συστηματικούς ελέγχους και μετρήσεις της περιβαλλοντολογικής ραδιενέργειας. Επίσης η ανίχνευση των εισερχομένων στη χώρα πυρηνικών και ραδιενεργών υλικών επιβάλλεται να γίνεται στους συνοριακούς σταθμούς, τα λιμάνια και τα αεροδρόμια. Δυστυχώς η ανίχνευση των πυρηνικών-ραδιενεργών υλικών στη χώρα μας πραγματοποιείται περιστασιακά και μόνο όταν υπάρχει σχετική προειδοποίηση.
(5) Χημικά Όπλα
Τα χημικά όπλα χρησιμοποιήθηκαν παράλληλα με τα συμβατικά από αρχαιοτάτων χρόνων και εκτιμάται ότι ο χημικός πόλεμος έχει ιστορία 2500 ετών.
Κατά τη διάρκεια του Α’ παγκοσμίου πολέμου και οι δύο αντιμαχόμενες πλευρές χρησιμοποίησαν χημικά αέρια με αποτέλεσμα να δημιουργηθούν εκατό χιλιάδες νεκροί και ένα εκατομμύριο τραυματίες.
Στο πρόσφατο παρελθόν διαπιστώθηκε χρήση χημικών όπλων από το Ιρακινό καθεστώς τη δεκαετία του 1980 κατά τη διάρκεια των επιχειρήσεων του Ιρακινού στρατού εναντίον των Κούρδων ανταρτών στο Β. Ιράκ με μεγάλο αριθμό θυμάτων.
Επίσης το Μάρτιο του 1995 ο θρησκευτικός ηγέτης Σόκο Ασαχάμα εκτέλεσε επίθεση στο Μετρώ του Τόκυο με αέριο SARIN, που είχε ως αποτέλεσμα να δημιουργηθούν δεκάδες νεκροί και παράλληλα να προκληθεί ασφυξία, δυσφορία και παραλυσία σε εκατοντάδες άτομα.
Τα χημικά όπλα σε αντίθεση με τα πυρηνικά κατασκευάζονται εύκολα και με υλικά που κυκλοφορούν στο ελεύθερο εμπόριο. Για τον λόγον αυτόν επικράτησε τα χημικά όπλα να χαρακτηρίζονται ως όπλα των φτωχών.
Το οργανωμένο έγκλημα αλλά και η τρομοκρατία επιδιώκουν την απόκτηση χημικών όπλων για την εκτέλεση πολύνεκρων επιθέσεων.
Μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου και την κατάρρευση των κρατών του υπαρκτού σοσιαλισμού σημειώθηκε ανάλογη διασπορά και των χημικών όπλων, η οποία δημιούργησε σοβαρή απειλή για την διεθνή ασφάλεια.
Επίσης τα μέτρα φύλαξης των χημικών όπλων παρουσιάζουν αποκλίσεις με αποτέλεσμα να δημιουργούνται σοβαροί κίνδυνοι για την υγεία του πληθυσμού και την πρόκληση περιβαλλοντικής μόλυνσης. Ο εντοπισμός της παράνομης διακίνησης των χημικών όπλων και η πρόληψη ατυχημάτων είναι δυνατόν να επιτευχθεί με περιοδικούς ελέγχους και μετρήσεις στους συνοριακούς σταθμούς, τα λιμάνια και τα αεροδρόμια.
(6) Βιολογικά όπλα
Τα βιολογικά όπλα χρησιμοποιούν ζωντανούς οργανισμούς ή δηλητηριώδεις ουσίες με σκοπό την πρόκληση ασθενειών ή θανάτων σε ανθρώπους και ζώα. Οι περισσότερες ουσίες προέρχονται από μικρόβια, ερπετά, έντομα και φυτά, είτε είναι τοξίνες και ιοί που χρησιμοποιούνται για την πρόκληση απωλειών.
Επίσης, τα βιολογικά όπλα προκαλούν ασθένειες, ψυχολογικές διαταραχές ακόμα και θάνατο. Το σημαντικότερο πλεονέκτημα που έχουν τα βιολογικά όπλα σε σχέση με τα πυρηνικά είναι ότι τα υλικά κατασκευής τους υπάρχουν σε αφθονία στο ελεύθερο εμπόριο. Κατά συνέπεια, εφόσον υπάρχει η σχετική τεχνογνωσία, η κατασκευή των βιολογικών όπλων είναι δυνατή και χωρίς περιορισμούς. Τα μικρόβια των ασθενειών είναι δυνατόν να παρασκευαστούν σε εργαστήρια, να συντηρηθούν ή να αποθηκευθούν και να είναι έτοιμα για χρήση.
Τα βιολογικά όπλα σε σχέση με τα αντίστοιχα χημικά δημιουργούν σαφώς μεγαλύτερες απώλειες, η δράση τους είναι ανεξέλεγκτη, οι συνέπειες διαδίδονται με ταχύτατους ρυθμούς στις πληθυσμιακές μάζες και γενικά οι απώλειες επεκτείνονται σε εκτεταμένα γεωγραφικά όρια.
Το σημαντικό στοιχείο των βιολογικών όπλων είναι ότι η δράση – συνέπειες δεν ανιχνεύονται έγκαιρα και εύκολα, με αποτέλεσμα η προέλευσή τους δεν είναι δυνατόν να προσδιορισθεί ή να αποδειχθεί.
Τα πλεονεκτήματα αυτά των βιολογικών όπλων εκμεταλλεύεται άριστα το οργανωμένο έγκλημα και η τρομοκρατία. Κατά συνέπεια η βιολογική τρομοκρατία είναι εξαιρετικά επικίνδυνη γιατί δεν ανιχνεύεται εύκολα και η προέλευσή της δεν προσδιορίζεται. Η κατασκευή βιολογικών όπλων διαπιστώνεται σε κράτη που παρουσιάζουν υψηλό κίνδυνο αποσταθεροποίησης ή κυβερνώνται από δικτατορικά καθεστώτα. Η διοχέτευση των βιολογικών όπλων σε τρομοκρατικά δίκτυα γίνεται με ευκολία και χωρίς ηθικούς φραγμούς από τα κράτη ταραξίες του διεθνούς συστήματος ασφαλείας και τα οποία παράλληλα επιτρέπουν την κατασκευή και δοκιμή στο έδαφός τους.
(7) Διακίνηση Οπλισμού
Ο οπλισμός είναι το κατεξοχήν μέσο έκφρασης και επιβολής της βίας. Η τρομοκρατία και το οργανωμένο έγκλημα είναι άρρηκτα συνδεδεμένα με την διακίνηση και την χρήση των όπλων. Η διακίνηση οπλισμού πραγματοποιείται από δίκτυα του οργανωμένου εγκλήματος, τα οποία εντοπίζουν τις πηγές και αναλαμβάνουν την μεταφορά τους στην αγορά ή τον τελικό αποδέκτη. Ο οπλισμός που διακινείται στο παράνομο εμπόριο είναι προϊόν εγκληματικών πράξεων και προέρχεται από κλοπές – διαρρήξεις αποθηκών των Ενόπλων Δυνάμεων ή ιδιωτικών φορέων.
Η κατάρρευση των καθεστώτων του υπαρκτού σοσιαλισμού συνοδεύτηκε από εκτεταμένες κλοπές πολεμικού υλικοί και κυρίως όπλων τα οποία διοχετεύτηκαν από παράνομα δίκτυα σε χώρες του εξωτερικού και την πατρίδα μας. Ιδιαίτερα μεγάλες κλοπές όπλων πραγματοποιήθηκαν στην Αλβανία απ’ όπου προέρχεται το μεγαλύτερο ποσοστό των όπλων που κυκλοφορούν παράνομα στην ελληνική επικράτεια.
Τα δίκτυα της τρομοκρατίας αλλά και του οργανωμένου εγκλήματος έχουν ανάγκη των όπλων για την εκτέλεση των παράνομων δραστηριοτήτων τους. Η παράνομη διακίνηση οπλισμού είναι εύκολη να ελεγχθεί εφόσον πραγματοποιείται ουσιαστικός έλεγχος όλων των εμπορευμάτων αλλά και των επιβατών στις πύλες εισόδου της χώρας μας με σύγχρονα μηχανήματα.
Επίσης η συνεχής φρούρηση και επιτήρηση των χερσαίων και θαλασσίων συνόρων μας είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την απαγόρευση της παράνομης εισόδου οπλισμού στην χώρα μας.
Δυστυχώς παρά την εντατικοποίηση των ελέγχων στους συνοριακούς σταθμούς και την ενίσχυση των μέτρων φύλαξης των συνόρων από το σώμα ειδικών φρουρών και συνοριοφυλάκων της ΕΛΑΣ, υπάρχουν όπλα που διακινούνται από παράνομα δίκτυα κυρίως αλβανικής καταγωγής. Τα όπλα αυτά χρησιμοποιούνται από μεμονωμένα άτομα ή ομάδες για την διάπραξη εγκληματικών και παράνομων δραστηριοτήτων.
(8) Διακίνηση Όπλων Μαζικής Καταστροφής-Οπλισμού και Ένοπλες Δυνάμεις
Οι Ε. Δ. αποτελούν στόχο των όπλων μαζικής καταστροφής στον πόλεμο και την ειρήνη. Ο οπλισμός και τα όπλα μαζικής καταστροφής χρησιμοποιούνται για την καταστροφή των δυνάμεων του αντιπάλου (προσωπικό και υλικό).
Κατά τη διάρκεια της ειρήνης οι Ε. Δ. έχουν διττό ρόλο σχετικά με τη δια-κίνηση του οπλισμού και των όπλων μαζικής καταστροφής. Αφενός έχουν την ευθύνη φύλαξης και αφετέρου έχουν την υποχρέωση λήψης μέτρων για την απαγόρευση διακίνησης μέσω των συνόρων και των παραμεθορίων περιοχών.
Το οργανωμένο έγκλημα και η τρομοκρατία έχουν ως στόχο την κλοπή όπλων από τις Ε. Δ.. Είναι γνωστό ότι έχουν σημειωθεί στο παρελθόν κλοπές οπλισμού των Ε. Δ., που αποδίδονται στα ελλιπή μέτρα φύλαξης αλλά και στη μη τήρηση των διαδικασιών διαχείρισης-διακίνησης.
Η αυστηρή εφαρμογή των μέτρων φρούρησης των αποθηκών οπλισμού και η σχολαστική τήρηση των διαδικασιών διαχείρισης, περιορίζουν σημαντικά τις πιθανότητες απώλειας και αποθαρρύνουν τους επίδοξους εγκληματίες. Επίσης η επιλογή και η εκπαίδευση του προσωπικού ασφαλείας – φρούρησης είναι βασική και αναγκαία προϋπόθεση για τη λειτουργία ενός αξιόπιστου συστήματος ασφαλείας.
Η χρησιμοποίηση σύγχρονου τεχνολογικού εξοπλισμού (κάμερες, αισθητήρες μετάλλων, συναγερμοί κλπ) για τη φρούρηση των αποθηκών οπλισμού είναι απαραίτητη για την επίτευξη υψηλού επιπέδου ασφάλειας. Επίσης ο εξοπλισμός των μονάδων προκαλύψεως με μέσα επιτήρησης νέας τεχνολογίας (ραδιοεντοπιστές, αισθητήρες, διόπτρες υπερύθρων ακτίνων ή παθητικού τύπου κλπ) είναι αναγκαίος για τον έλεγχο και την επιτήρηση των εθνικών μας συνόρων και των παραμεθορίων περιοχών.
Οι Ε. Δ. διαθέτουν σύγχρονο εξοπλισμό και εξειδικευμένο προσωπικό σε θέματα ΡΒΧ ουσιών. Η συγκρότηση ενός ειδικού Λόχου ΡΒΧΠ με εξοπλισμό νέας τεχνολογίας για τις ανάγκες ασφαλείας των Ολυμπιακών Αγώνων 2004 και η συνεργασία με αντίστοιχη μονάδα του ΝΑΤΟ, συνέβαλε σημαντικά στη απόκτηση υψηλού επιπέδου εκπαιδεύσεως και εμπειρίας στο χώρο των Ε. Δ.. Η διατήρηση του υπόψη Λόχου ΡΒΧΠ αποτελεί εγγύηση για την εφαρμογή του εθνικού σχεδίου αντιμετώπισης χημικών προσβολών που χειρίζεται η ΕΛΑΣ.
(9) Εκπαίδευση των Ενόπλων Δυνάμεων
Η εκπαίδευση του προσωπικού και των μονάδων των Ε. Δ. είναι βασικός παράγων για την αντιμετώπιση της διακίνησης του οπλισμού και των όπλων μαζικής καταστροφής. Είναι απαραίτητο να γίνει διαχωρισμός της εκπαιδεύσεως σε δύο επίπεδα το γενικό και το ειδικό.
Η γενική εκπαίδευση θα αφορά όλο το προσωπικό, ενώ η ειδική εκπαίδευση θα απευθύνεται στο προσωπικό που ασκεί καθήκοντα ασφαλείας και των συνοριακών μονάδων. Η εκπαίδευση πρέπει να περιλαμβάνει τα μέτρα ασφαλείας, το χειρισμό του ειδικού εξοπλισμού και τις μεθόδους δράσεως των παράνομων δικτύων διακίνησης οπλισμού και όπλων μαζικής καταστροφής.
Η αντιμετώπιση των ΡΒΧ προσβολών είναι ένας άλλος τομέας εκπαιδεύσεως που έχει σχέση με την εκτέλεση της κυρίας αποστολής των Ε. Δ., αλλά και με την προάσπιση της εθνικής μας ασφάλειας. Το προσωπικό των Ε. Δ. έχει γενική εκπαίδευση σε θέματα ΡΒΧΠ, ενώ το προσωπικό του Λόχου ΡΒΧ πρέπει να διαθέτει εξειδικευμένη εκπαίδευση σύμφωνα με τα πρότυπα του ΝΑΤΟ. Παράλληλα είναι απαραίτητη η σχεδίαση και εκτέλεση ασκήσεων ΡΒΧΠ και εφαρμογής μέτρων ασφαλείας για την αντιμετώπιση της παράνομης διακίνησης οπλισμού και όπλων μαζικής καταστροφής. Οι υπόψη ασκήσεις είναι δυνατόν να ενταχθούν σε αντίστοιχες εθνικές (ΤΑΑΣ Αλέξανδρος και ΤΑΜΣ Παρμενίων), ενώ παράλληλα πρέπει να προβλεφθεί σε ετήσια βάση κοινή άσκηση με την ΕΛΑΣ στα πλαίσια εφαρμογής του σχεδίου αντιμετώπισης ΡΒΧ προσβολών.
(10) Διαπιστώσεις - Συμπεράσματα
(α) Η στενή σχέση της παράνομης διακίνησης όπλων μαζικής καταστροφής (ΟΜΚ) και οπλισμού με το οργανωμένο έγκλημα και τη διεθνή τρομοκρατία δημιουργεί σοβαρή απειλή για την εθνική και την παγκόσμιο ασφάλεια
(β) Η διεθνοποίηση και η εξέλιξη των μεθόδων δράσης των δικτύων διακίνησης των όπλων μαζικής καταστροφής και οπλισμού απαιτεί διεθνή συνεργασία και ανταλλαγή πληροφοριών για την επιτυχή αντιμετώπιση της απειλής.
(γ) Τα παράνομα δίκτυα επικεντρώνουν τη δράση τους στην κλοπή οπλισμού κυρίως των Ε. Δ. και στην λαθραία διακίνηση οπλισμού και όπλων μαζικής κατά-στροφής μέσω της χώρας μας.
(δ) Ο εφοδιασμός των αρχών ασφαλείας και των Ε. Δ. με σύγχρονο τεχνολογικό εξοπλισμό είναι αναγκαίος και πρώτης προτεραιότητας για την επιτυχή αντιμετώπιση
των δικτύων διακίνησης όπλων μαζικής καταστροφής και οπλισμού.
(ε) Η εκπαίδευση των μονάδων των Ε. Δ. σε θέματα ασφαλείας οπλισμού και αντιμετώπισης ΡΒΧ προσβολών είναι απαραίτητο να διατηρηθεί σε υψηλό επίπεδο και να πραγματοποιείται σύμφωνα με τα πρότυπα του ΝΑΤΟ.
(στ) Η ΕΛΑΣ δεν διαθέτει την κατάλληλη υλικοτεχνική υποδομή και εκπαιδευμένο προσωπικό, για την αντιμετώπιση-εξουδετέρωση τρομοκρατικών ενεργειών με ΡΒΧΠ όπλα.
(ζ) Η ενημέρωση του πληθυσμού της χώρας σε θέματα προσβολών με ΡΒΧΠ όπλα είναι ελλιπής έως ανύπαρκτη.
(11) Προτάσεις
(α) Η συγκρότηση κεντρικού κρατικού οργάνου χειρισμού κρίσεων και συντονισμού των εμπλεκομένων φορέων είναι αναγκαία για την κάλυψη του υφισταμένου κενού.
(β) Η διακίνηση ΟΜΚ και οπλισμού είναι δυνατόν να αντιμετωπιστεί με συνεχή επαγρύπνηση και αποτελεσματική φρούρηση των χερσαίων και θαλασσίων συνόρων μας από τις Ε.Δ. και τις αρχές ασφαλείας, σε συνδυασμό με ουσιαστικό έλεγχο των εισερχομένων εμπορευμάτων και επιβατών από εξειδικευμένο προσωπικό και σύγχρονο τεχνολογικό εξοπλισμό.
(γ) Η διεθνής συνεργασία της χώρας μας και η ανταλλαγή πληροφοριών σε θέματα αντιμετώπισης των ΟΜΚ πρέπει όχι μόνο να συνεχιστεί, αλλά και να διευρυνθεί τόσο σε διακρατικό επίπεδο, όσο και σε επίπεδο διεθνών οργανισμών ασφαλείας.
(δ) Η συγκρότηση ειδικών μονάδων ΡΒΧΠ από τα Σώματα Ασφαλείας είναι αναγκαίο να εξετασθεί, για την άμεση αντιμετώπιση προσβολών σε αστικά κέντρα .
(ε) Η υψηλού επιπέδου εκπαίδευση με διακλαδικές και εθνικές ασκήσεις, καθώς και ο εξοπλισμός των ΕΔ και των Σωμάτων Ασφαλείας με σύγχρονο τεχνολογικό υλικό για την ανίχνευση - εντοπισμό ΡΒΧ ουσιών και την παράνομη διακίνηση οπλισμού, είναι αναγκαίο να πραγματοποιείται παρά το υψηλό κόστος.
(στ) Η σχεδίαση αρμοδίως ενός συγκεκριμένου σχεδίου ευρείας ενημερώσεως του πληθυσμού της χώρας σε θέματα ΡΒΧΠ όπλων.
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ
« Α» ΜΕΡΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΑ
« Β» ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΠΙ ΑΣΥΜΜΕΤΡΩΝ ΑΠΕΙΛΩΝ
« Γ» ΤΡΟΜΟΚΡΑΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΒΟΛΕΣ
«Δ» ΤΡΟΜΟΚΡΑΤΙΚΑ ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ (Απόφαση-Πλαίσιο Ε.Ε.)
«Ε» ΣΤΟΧΟΙ ΤΡΟΜΟΚΡΑΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ (Αρθρο 1 Ν. 3116/2003)
«ΣΤ» ΜΕΛΗ ΤΡΟΜΟΚΡΑΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ (Άρθρα 1 και 3 Ν. 2928/2001 και άρθρα 2 Ν 2116/2003)
«Ζ» ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΚΡΑΤΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΤΡΟΜΟΚΡΑΤΙΑΣ (Άρθρα 4-17 Ν. 3116/2003)
«Η» ΟΡΓΑΝΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ (Άρθρα 4, 5, 12 και 13 Ν. 3013/2002 και παραγρ. 4 Απόφασης 1299 «Έγκριση του από 7.4.2003 Γενικού Σχεδίου Πολιτικής Προστασίας με τη συνθηματική λέξη ΞΕΝΟΚΡΑΤΗΣ»)
«Θ» ΜΕΤΡΑ ΕΠΙΕΙΚΕΙΑΣ-ΑΝΑΛΥΣΗ D.Ν.Α-ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΜΑΡΤΥΡΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ (Άρθρα 2, 5, 9 και 10 του Ν. 2928/2001)
«Ι» ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ (ΚΕ.ΜΕ.Α.) (Άρθρα 1-11 Ν. 3387/2005)
«ΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΙ ΣΧΕΤΙΚΟΙ ΜΕ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΟ ΠΟΛΕΜΟ.
«ΙΒ» ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΥΒΕΡΝΟΓΚΛΗΜΑΤΩΝ-ΚΥΒΕΡΝΟΕΓΚΛΗΜΑΤΙΩΝ
«ΙΓ» ΙΣΧΥΟΝ ΝΟΜΙΚΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΓΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΟ ΠΟΛΕΜΟ
ΠΙΝΑΚΕΣ
«1»-«2» ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΠΟΥ ΚΡΑΤΟΥΝΤΑΙ ΣΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΣΩΦΡΟΝΙΣΤΙΚΑ ΙΔΡΥΜΑΤΑ.
«3» ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΥΛΛΗΦΘΕΝΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΓΙΑ ΠΑΡΑΝΟΜΗ ΕΙΣΟΔΟ-ΠΑΡΑΜΟΝΗ ΕΤΗ 2003-2005
«4» ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΠΟΥ ΕΡΓΑΖΟΝΤΑΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ
ΚΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΤΗΤΑ
«5» ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΔΙΑΚΙΝΗΣΗ ΚΑΙ ΘΑΝΑΤΟΥΣ ΑΠΟ ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ.
«6» ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΔΙΑΚΙΝΗΣΗ ΟΠΛΙΣΜΟΥ
«7» ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΥΡΩΒΑΡΟΜΕΤΡΟΥ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α! ΣΤΗ ΜΕΛΕΤΗ
«ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΑΠΕΙΛΩΝ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ ΜΑΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ-ΣΥΝΔΡΟΜΗ ΕΝΟΠΛΩΝ ΔΥΝΑΜΕΩΝ»
ΜΕΡΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΑ
Πρώτου Παράγοντα: (ΕΘΝΙΚΗ ΑΜΥΝΑ-ΕΘΝΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ)
Είναι κοινή διαπίστωση ότι στο σύγχρονο επιχειρησιακό περιβάλλον οι απειλές και οι κίνδυνοι δεν προέρχονται μόνο από το εξωτερικό και από τους μέχρι τότε γνωστούς ή εύκολα διακριτούς αντιπάλους, αλλά προστίθενται και νέοι, αγνώστου προελεύσεως ή δυσχερώς εντοπιζόμενοι, προερχόμενοι από το εξωτερικό και από το εσωτερικό των κρατών.
Κυρίαρχο χαρακτηριστικό του νέου διαμορφούμενου διεθνούς περιβάλλοντος, είναι το γεγονός ότι οι συγκρούσεις δεν πραγματοποιούνται μόνο και κυρίως μεταξύ κρατών(inter-state conflicts), αλλά κατά κύριο λόγο εντός των κρατών (intra state conflicts).
Οι μέχρι τώρα γνωστοί, αποδεκτοί και συμβατοί διαχωρισμοί, ενδιαφερόντων, ορίων και συνόρων, έχουν καταστεί και θα καθίστανται ολοένα και πιο ασαφείς, θολοί και συγκεχυμένοι. Οι δε απειλές για την ασφάλεια ενός κράτους δεν είναι πλέον μόνο στρατιωτικής φύσεως και δεν ισχύει πλέον ο διαχωρισμός σε εξωτερικές και εσωτερικές.
`Όλα αυτά έχουν ως συνέπεια ότι στις κοινωνίες, στους λαούς, αλλά και στις ηγεσίες, έχει δημιουργηθεί\διαμορφωθεί έντονο το αίσθημα ανασφάλειας, αστάθειας, αβεβαιότητας.
Η άμυνα ενός κράτους δεν είναι πλέον υποχρέωση\καθήκον ενός φορέα(των Ενόπλων δυνάμεων) της χώρας, αλλά πολλών συναρμοδίων κρατικών και μη. Κάτι που σημαίνει ότι δεν είναι δυνατός ο ευχερής προσδιορισμός των ευθυνών-αρμοδιοτήτων και τρόπων αντιμετωπίσεως από τους κατά περίπτωση αρμοδίους.
Σταδιακά έχει επέλθει μια σαφής διολίσθηση του όρου «Εθνική Άμυνα» ή Ασφάλεια(υπό τη στενή έννοια), προς τον όρο «Εθνική Ασφάλεια»(ασφάλεια υπό ευρεία έννοια) και το στοιχείο «Ασφάλεια» προτάσσεται κυριαρχικά εφ’ όλων των συνιστωσών της εννοίας «Άμυνα», ή «Αμυντικό Πρόβλημα» . Βεβαίως σε καμία περίπτωση δεν σημαίνει ότι έχουν εκλείψει οι κλασσικές απειλές κατά της ακεραιότητας και ανεξαρτησίας, μίας χώρας, ιδιαίτερα για τη χώρα μας. Η Τουρκία είναι δυνατό να εκμεταλλευθεί τις ασύμμετρες απειλές εις βάρος της χώρας εν ειρήνη και εν πολέμω.
Απαιτείται άμεσα η θέσπιση νέων δογμάτων, νέων διαδικασιών και μεθόδων, που επιβάλλουν τη συνεργασία πολλών εμπλεκομένων φορέων και χρησιμοποίηση όλων των παραγόντων ισχύος μιας χώρας.
Δεύτερου Παράγοντα: (ΤΡΟΜΟΚΡΑΤΙΑ)
Οι ασύμμετρες απειλές, τα τελευταία χρόνια, αυξάνονται σε ένταση και αριθμό, απειλούν τη ζωή απροσδιόριστου αριθμού ανθρώπων, προξενούν τεράστιες καταστροφές σε κυβερνητικές και λοιπές κρατικές εγκαταστάσεις, στις κοινωνικές, πολιτικές και οικονομικές δομές της χώρας, προκαλούν σοβαρό κίνδυνο στη διεθνή δημόσια τάξη και ασφάλεια και σοβαρές ανησυχίες στις διεθνείς σχέσεις των κρατών και επιβάλλουν την λήψη μέτρων χειρισμού των κρίσεων και αναδιάρθρωσης των δομών των ΕΔ και Σ.Α. Ένας πόλεμος στο Ιράκ και συνεχείς επιθέσεις αυτοκτονίας και βομβιστικές ενέργειες σε μεγαλουπόλεις του κόσμου, εκδηλώνονται και καταγράφονται εξ αιτίας των ασύμμετρων απειλών.
Ο χειρισμός των κρίσεων και η αντιμετώπιση των σύγχρονων απειλών (τρομοκρατικές επιθέσεις, βομβιστικές ενέργειες, δίωξη ηλεκτρονικού εγκλήματος) κατά της χώρας ενεργούνται από τις Υπηρεσίες Γενικής ή Ειδικής αρμοδιότητας (ΓΑΔΑ/ΔΑΕΕΒ-ΓΑΔΘ/ΥΑΕΕΒ-ΑΔ) Ελληνικής Αστυνομίας ή αντίστοιχων Υπηρεσιών ΠΣ και ΛΣ, κατά το λόγο της τοπικής τους αρμοδιότητας και δεν υπάρχουν θεσμοθετημένα Ειδικά Κεντρικά Όργανα Χειρισμού Κρίσεων, σε επίπεδο Αρχηγείων και Κυβερνητικού επιπέδου, που είναι απαραίτητα και αναγκαία για την επιτελική και κυβερνητική αντιμετώπιση των ασύμμετρων απειλών. Τα Κεντρικά Όργανα Διοικήσεως, Συντονισμού, Ελέγχου και Χειρισμού Κρίσεων Ολυμπιακών Αγώνων δεν νομιμοποιούνται περαιτέρω, καθώς συνεστήθησαν και λειτούργησαν για της ανάγκες των Ολυμπιακών Αγώνων.
Οι Ε.Δ., κατά το χειρισμό κρίσεων και την αντιμετώπιση σοβαρών για την δημόσια τάξη της χώρας σύγχρονων απειλών, παρέχουν στρατηγικές υποστηρικτικές προς τα Σ.Α. υπηρεσίες, καθώς αποτελούν το ανώτατο επίπεδο επέμβασης, διαχείρισης και αντιμετώπισης των κατά της χώρας εχθρικών απειλών και διαθέτουν κατάλληλο πολεμικό εξοπλισμό, ανίχνευσης, αναγνώρισης, επιτήρησης, αναχαίτισης και επέμβασης στον ελληνικό επίγειο, εναέριο και θαλάσσιο χώρο. Κατά την διάρκεια των Ολυμπιακών Αγώνων οι Ε. Δ. ανέπτυξαν στρατηγικό υποστηρικτικό ρόλο προς τα Σ. Α.
Το ΟΣΚΑ και ΟΚΑ, που σχεδιάσθηκαν και εφαρμόσθηκαν κατά τους Ολυμπιακούς Αγώνες,«εν ασφαλεία από κινδύνων και τάξει εννόμω της Ολυμπιακούς Αγώνες κατέστησαν», κατεγράφησαν στα Διεθνή Αστυνομικά Χρονικά ως Πρότυπα τα Κεντρικά Όργανα Διοικήσεως, Συντονισμού, Ελέγχου και Χειρισμού Κρίσεων και αποτελούν Ολυμπιακή κληρονομιά, προς όφελος και υπέρ της προστασίας της κοινωνικής ειρήνης, του Κράτους και του δημοκρατικού πολιτεύματος. Τα όργανα αυτά δεν νομιμοποιούνται περαιτέρω, καθώς συνεστήθησαν και λειτούργησαν για τις ανάγκες των Ολυμπιακών Αγώνων.
Η εκπαίδευση σε θέματα ασφαλείας του προσωπικού των εμπλεκομένων στα θέματα αυτά φορέων είναι επαρκής, εξεταζόμενη κατά περίπτωση και φορέα, ενώ απουσιάζει, πλην της ΣΕΘΑ/Ε.Δ, η κοινή εκπαίδευση. Στη ΣΕΘΑ/ΕΑ, καίτοι προβλέπεται, δεν εκπαιδεύτηκαν μέχρι σήμερα στελέχη των Ε. Δ και άλλων φορέων του δημόσιου τομέα.
Στα νομοθετημένα κεντρικά όργανα ΔΕΕΣ/ΠΠ και ΚΣΟ/ΠΠ, αρμόδια για τη διαχείριση των κρίσεων Πολιτικής Προστασίας της χώρας, καθήκοντα Προέδρου ασκούν ο Υ/ΔΔΑ ή ο ΓΓ/ΔΔΑ, με αποτέλεσμα ο αρμόδιος και υπεύθυνος Υπουργός ή ΓΓ, να δυσχεραίνεται, τόσο στο υπεύθυνο συντονισμό του έργου της αντιμετώπισης της κρίσης, όσο και στην υπεύθυνη ενημέρωση της κοινής γνώμης.
Τρίτου Παράγοντα: «ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ-ΚΥΒΕΡΝΟ-ΠΟΛΕΜΟΣ»
Οι αλματώδεις τεχνολογικές εξελίξεις παρέχουν, στις αναπτυγμένες τεχνολογικά χώρες, τη δυνατότητα ευρείας συλλογής, διασποράς και αξιοποίησης μεγάλων «ποσοτήτων» πληροφοριών. Αυτό τις καθιστά ικανές να αποκτούν «υπεροχή πληροφοριών».
Η παγκόσμια πληροφορική Υποδομή χαρακτηρίζεται από τη συνένωση δικτύων και τεχνολογιών και από την ολοένα αυξανόμενη εξάρτυση βασικών λειτουργιών, ατομικών και συλλογικών, από την πληροφορία και τα λοιπά συστήματα που την υποστηρίζουν.
Ο ΠΠ συνίσταται από ένα ευρύ φάσμα επιχειρήσεων(αμυντικών-επιθετικών), οι οποίες διεξάγονται σε περιόδους ειρήνης, κρίσεως, συγκρούσεως και πολέμου. Η Διεξαγωγή των Επιχειρήσεων του ΠΠ δεν απαιτεί μεγάλο οικονομικό κόστος. Ο ΠΠ μπορεί να διαχωριστεί Επιθετικό και Αμυντικό ΠΠ.
Ο ΠΠ αποτελεί σε σημαντικό πολλαπλασιαστή ισχύος, χωρίς να αποκλείεται η μετεξέλιξή του σε οπλικό σύστημα
Ο ΠΠ, όπως και οι άλλες ασύμμετρες, δεν έχει γραμμή μετώπου. Τα ενδεχόμενα Πεδία Μάχης ευρίσκονται παντού. Παράλληλα οι απειλές από τον Πληροφοριακό Πόλεμο αυξάνουν και θα συνεχίσουν να αυξάνουν αλματωδώς σε ποσότητα, στόχους και ποιότητα, καθώς οι επινοήσεις-εφαρμογές. Αυτό έχει ως συνέπεια οι Εθνικές Οικονομίες, αλλά και η Εθνική Άμυνα θα εξαρτώνται με διαρκώς αυξανόμενο ρυθμό και έκταση από πολύπλοκα συστήματα διασυνδεδεμένων δικτύων, η τρωτότητα των οποίων έχει σίγουρα υποτιμηθεί ή πιθανόν δεν έχει γίνει πλήρως κατανοητή.
Ο Ρόλος των ΠΠ στον Επηρεασμό της Κοινής Γνώμης και της Ηγεσίας διαρκώς αυξάνεται.
Τα όρια, γεωγραφικά και άλλα, οι αποδεκτοί και οι συμβατοί διαχωρισμοί, Δημοσίου-Ιδιωτικού ενδιαφέροντος, κοινού-ιδιότυπου εγκλήματος, πολέμου-παρανομίας, έχουν καταστεί και θα καθίστανται ολοένα και πιο ασαφή, θολά και συγκεχυμένα, όσο η Πληροφορική και οι εφαρμογές της εξελίσσονται. Επίσης έννοιες εσωτερικός-εξωτερικός κίνδυνος και απειλή αλλοιώνονται, απομορφοποιούνται και παραμορφώνονται.
Στην αντιμετώπιση του ΠΠ, εμπλέκονται πολλοί συναρμόδιοι φορείς κρατικοί και μη γεγονός που ελαττώνει την αποτελεσματικότητα των κλασσικών μεθόδων συλλογής-αναλύσεως πληροφοριών και χειρισμού κρίσεων και εκτάκτων καταστάσεων. Αυτό επιβάλλει την ανάγκη διαμορφώσεως νέας στρατηγικής στην οργάνωσης και δομής των υπηρεσιών πληροφοριών. Κρίνεται αναγκαία η ύπαρξη κεντρικού φορέα καταστρώσεως\διαμορφώσεως της στρατηγικής ΠΠ, κοινού δόγματος ή τουλάχιστον κατευθυντηρίων οδηγιών κοινής αποδοχής και εφαρμογής αμύνης – ασφαλείας(αντιμετωπίσεως των απειλών αυτών). Το θέμα αυτό θεωρείται άμεσο.
Οι Ένοπλες Δυνάμεις επηρεάζονται ιδιαίτερα από τον Πληροφοριακό Πόλεμο. Κατόπιν αυτού το όλο πρόβλημα του Πληροφοριακού πολέμου απασχολεί έντονα το ΓΕΕΘΑ και τα Γενικά Επιτελεία των Κλάδων, τα οποία αντιμετωπίζουν υπεύθυνα και με επαγγελματική και επιστημονική επάρκεια λαμβάνοντας τα απαραίτητα διοικητικά και άλλα μέτρα ορθής αντιμετωπίσεώς του. Η συνεργασία με τα ελληνικά ΑΕΙ, που ασχολούνται με θέματα σχετικά με τον ΠΠ και τις παραμέτρους του, καίτοι υφίσταται, δεν θεωρείται ικανοποιητική και επαρκής. Σε επίσημο υπηρεσιακό επίπεδο δεν γίνεται εκμετάλλευση των ικανοτήτων των κυβερνοεγκληματιών, όπως γίνεται σε άλλες χώρες, ώστε με κατάλληλο χειρισμό να μετατραπούν σε κυβερνοϊππότες, επ’ ωφελεία της αμύνης της χώρας.
Η εκ του ΠΠ απειλή έχει γίνει αποδεκτή και έχει εκτιμηθεί δεόντως από τις ΗΠΑ, το ΝΑΤΟ και πολλές από τις συμμάχους χώρες. Έχει αξιολογηθεί ως απειλή που ανάγεται στο σύνολο του κρατικού μηχανισμού και όχι μόνον. Για την αντιμετώπισή του δε προέβησαν, ύστερα από μελέτη, σε διοικητικές ή άλλες αναπροσαρμογές.
Στη διεύθυνση Ασφάλειας Αττικής ιδρύθηκε πρόσφατα το τμήμα δίωξης ηλεκτρονικού εγκλήματος, με εντυπωσιακά αποτελέσματα, παρά τα κενά και τις όποιες ατέλειες του ισχύοντος νομικού καθεστώτος.
Τέταρτου Παράγοντα: (ΛΑΘΡΟΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ).
Η Ευρώπη κατελήφθη «εξαπίνης» και απροετοίμαστη από την «ανθρώπινη» εισβολή και προσπαθεί εκ των υστέρων να επιβάλλει αυστηρούς φραγμούς και ομαδικές απελάσεις των παράνομων μεταναστών από τα εδάφη της.
Δεν είναι διόλου σίγουρο ότι ταιριάζει στην Ευρώπη, όπου κυριαρχεί η παράδοση των εθνικών κρατών, το δόγμα της πολυπολιτισμικής κοινωνίας,
Το φαινόμενο της λαθρομετανάστευσης έχει προσλάβει στην Ελλάδα πρωτόγνωρες διαστάσεις και αρχίζουν να διαφαίνονται οι συνέπειες. Ειδικότερα:
Τα στατιστικά στοιχεία επιβεβαιώνουν ότι τα ποσοστά συμμετοχής των μεταναστών – λαθρομεταναστών σε εγκληματικές πράξεις (κυρίως διαρρήξεις- ληστείες, βιασμοί, διακίνηση ναρκωτικών, φόνοι κλπ) είναι πολύ υψηλότερα από τα αντίστοιχα ποσοστά συμμετοχής των Ελλήνων. Αυτό διότι στη χώρα έχουν εισέλθει όχι μόνο οι «οικονομικοί μετανάστες» αλλά και πολλοί κοινοί εγκληματίες.
Έχει δημιουργηθεί ισχυρή μειονότητα των Αλβανών αριθμητικά πολλαπλάσια άλλων εθνοτήτων, η οποία είναι συγκεντρωμένη κυρίως στο λεκανοπέδιο Αττικής.
Ένα μεγάλο μέρος λαθρομεταναστών εκτοπίζει Έλληνες από θέσεις εργασίας, γιατί κοστίζουν λιγότερο στους εργοδότες.
Η ελληνική οικονομία δεν είναι σε θέση να απορροφήσει τον μεγάλο αριθμό των μεταναστών – λαθρομεταναστών. Παράλληλα δημιουργούνται δομικές δυσλειτουργίες στην ελληνική οικονομία.
Η παρουσία τους έχει συμβάλλει στη διάρρηξη του κοινωνικού ιστού.
Το πρόβλημα της λαθρομετανάστευσης έχει άμεσες, αλλά κυρίως μεσο-μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην Εθνική Ασφάλεια και Άμυνα της χώρας, ιδιαίτερα για την περίπτωση που η χώρα μας θα εμπλακεί σε πόλεμο με γειτονική χώρα.
Οι πολιτικές δυνάμεις της χώρας έχουν ακολουθήσει πολιτική ημιμέτρων. Όχι τόσο, για λόγους ανθρωπισμού, όσο λόγω του γεγονότος ότι οι (λαθρο)μετανάστες λειτουργούν ως παράγοντας συμπίεσης του κόστους εργασίας.
Οι μέχρι τώρα προσπάθειες νομιμοποίησης κατέληξαν, «εν πολλοίς», σε γενίκευση της παρανομίας. Οι δε «Ελληνοποιήσεις» εξελίσσονται σε ωρολογιακή βόμβα για τη χώρα μας. Η εκτεταμένη απόδοση της Ελληνικής υπηκοότητας σε πολλές δεκάδες χιλιάδες αλλοδαπούς από την πρώην Σοβιετική Ένωση με διαβλητές διαδικασίες ήδη δημιουργεί σημαντικά προβλήματα στις Ένοπλες Δυνάμεις στις οποίες καλούνται να υπηρετήσουν τη θητεία τους οι «Ελληνοποιηθέντες».
Υπάρχουν εγγενή προβλήματα στους άμεσα εμπλεκόμενους στη φύλαξη των σημείων εισόδου της χώρας φορέων, δηλαδή των κλάδων των ΕΔ και τα ΣΑ. Τα προβλήματα έχουν σχέση με την έλλειψη προσωπικού και υλικοτεχνικής υποδομής, και τη σύγχυση αρμοδιοτήτων.
Οι πρόσφατες ρυθμίσεις που προβλέπονται, από το Ν. 3386/05, βρίσκονται στη σωστή κατεύθυνση αλλά απαιτούν μεγάλη προσοχή στα υπό έκδοση ΠΔ εφαρμογής του Νόμου. Ιδιαίτερη βαρύτητα και προσοχή πρέπει να δοθεί στα κριτήρια και διαδικασίες νομιμοποιήσεως, αλλά και ενσωμάτωσης των μεταναστών στην ελληνική κοινωνία.
Πέμπτου Παράγοντα: (ΟΡΓΑΝΩΜΕΝΟ ΕΓΚΛΗΜΑ).
Το οργανωμένο έγκλημα αποτελεί μια διαρκή και ραγδαίως εξελισσόμενη απειλή διεθνούς εμβέλειας με πολύπλευρες διαστάσεις, που προσβάλλει όλους τους τομείς και τις δομές της κοινωνικής, πολιτικής και οικονομικής ζωής του κράτους με άμεσες επιπτώσεις στην εθνική ασφάλεια και κυριαρχία.
Οι μεγάλες οικονομικές ανισότητες μεταξύ πτωχών και πλουσίων κρατών, οι φυλετικές διαμάχες, οι εδαφικές διεκδικήσεις, η κατάρρευση των κοινωνικών δομών, η εξάπλωση των μολυσματικών ασθενειών, ο θρησκευτικός φονταμενταλισμός κυρίως του Ισλάμ και η εκμετάλλευση – περιθωριοποίηση των μεταναστών που διαβιούν στις ανεπτυγμένες χώρες, δημιουργούν ευνοϊκές προϋποθέσεις για την ανάπτυξη και εξάπλωση του οργανωμένου εγκλήματος.
Η διεθνοποίηση, η εξέλιξη των μεθόδων δράσης και η εκμετάλλευση της σύγχρονης τεχνολογίας επαυξάνει τις δυνατότητες και πολλαπλασιάζει τις απειλές του οργανωμένου εγκλήματος για τη διεθνή έννομη τάξη και ασφάλεια.
Οι Ε. Δ. αποτελούν βασικό στόχο του οργανωμένου εγκλήματος και η δράση του επικεντρώνεται κυρίως στην κλοπή οπλισμού, πυρομαχικών, εκρηκτικών, ελκυστικών – διαβαθμισμένων υλικών –εγγράφων και χρημάτων, καθώς και στην παράνομη διακίνηση αγαθών μέσω των παραμεθορίων περιοχών .
Η έλλειψη κεντρικού οργάνου σε κυβερνητικό επίπεδο για το συντονισμό των εμπλεκομένων φορέων στην ασφάλεια, δεν επιτρέπει την άμεση αξιοποίηση όλων των δυνατοτήτων των εμπλεκομένων φορέων στην αντιμετώπιση του οργανωμένου εγκλήματος.
Το μεγάλο σχετικά ποσοστό συμμετοχής των αλλοδαπών της χώρας μας στο οργανωμένο έγκλημα σε συνδυασμό με την έλλειψη μακρόπνοου προγραμματισμού για την εκπαίδευση και ενσωμάτωση των μεταναστών στην Ελληνική κοινωνία, δημιουργεί σοβαρές ανησυχίες για το μέλλον της εθνικής μας ασφάλειας.
Οι Ε. Δ. δεν διαθέτουν χωριστή υπηρεσία ασφαλείας και εξειδικευμένα στελέχη για το χειρισμό θεμάτων που έχουν σχέση με το οργανωμένο έγκλημα. Λόγω των σοβαρών επιπτώσεων και των κινδύνων που δημιουργεί το οργανωμένο έγκλημα και γενικά οι ασύμμετρες απειλές, κρίνεται σκόπιμο να εξετασθεί η δημιουργία κλάδου – διευθύνσεως ασφαλείας που θα στελεχώνεται με εξειδικευμένα μόνιμα στελέχη.
Το υφιστάμενο νομοθετικό πλαίσιο περί εθνικής ασφαλείας δεν καλύπτει πλήρως τις απαιτήσεις, δεν καθορίζει σαφώς τις αρμοδιότητες, και δεν εξασφαλίζει τον απόλυτο συντονισμό των εμπλεκομένων φορέων (Ε. Δ., Σώματα Ασφαλείας, Κρατικές Υπηρεσίες), για την αποτελεσματική αντιμετώπιση του οργανωμένου εγκλήματος και των ασύμμετρων απειλών.
Ο εξοπλισμός των μονάδων των ΕΔ και ΣΑ, που είναι υπεύθυνες για τη φύλαξη των συνόρων δεν θεωρείται, στο σύνολό του, απόλυτα σύγχρονος, τελευταίας τεχνολογίας και επαρκής, για την εκτέλεση της αποστολής τους.
Η εκπαίδευση του προσωπικού των ΕΔ, κυρίως των στελεχών, σε θέματα ασύμμετρων απειλών δεν θεωρείται ότι καλύπτει πλήρως τις σύγχρονες απαιτήσεις.
Έκτου Παράγοντα: (ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ)
Η διακίνηση των ναρκωτικών αποτελεί σοβαρή απειλή, διότι προσβάλλει και καταστρέψει το πολυτιμότερο μέρος του ενεργού πληθυσμού της χώρας, την νεολαία, προκαλεί αύξηση της εγκληματικότητας και δημιουργεί αρνητικές επιπτώσεις στη συνοχή και το μέλλον των κοινωνιών. Η αντιμετώπιση της διακίνησης των ναρκωτικών απαιτεί κοινή και συντονισμένη προσπάθεια από όλους τους κρατικούς και κοινωνικούς φορείς.
Η διεθνοποίηση και εξέλιξη των μεθόδων δράσης καθώς και η εκμετάλλευση της σύγχρονης τεχνολογίας, αυξάνουν τις δυνατότητες των δικτύων διακίνησης ναρκωτικών με αποτέλεσμα να γίνεται δυσχερέστερη και πολυπλοκότερη η αντιμετώπιση της μάστιγας των ναρκωτικών. Η ανάπτυξη διεθνούς συνεργασίας τόσο σε επίπεδο διεθνών οργανισμών, όσο και σε επίπεδο διακρατικό είναι αναγκαία.
Η ψυχολογική πίεση που δέχεται το προσωπικό των Ε.Δ. λόγω της φύσης της αποστολής αλλά και του περιβάλλοντος που δραστηριοποιείται, σε συνδυασμό με το νεαρό της ηλικίας και την ομαδική διαβίωση καθιστούν τον χώρο των Ε.Δ. ελκυστικό και ευάλωτο στην διάδοση και διακίνηση των ναρκωτικών.
Η έλλειψη πληροφοριακών στοιχείων για την σχέση του προσωπικού των Ε.Δ. με τα ναρκωτικά δημιουργεί σοβαρά προβλήματα, διότι δεν είναι εφικτός ο κατάλληλος χειρισμός του προσωπικού από τους αρμόδιους διοικητές, ενώ παράλληλα ευνοεί τη διάδοση και τη διακίνηση των ναρκωτικών στον χώρο των Ε.Δ.
Η ενημέρωση του προσωπικού των ΕΔ, ως ουσιώδες στοιχείο της προλήψεως, δεν γίνεται στην έκταση και στο βαθμό που απαιτείται, για να έχει τα αναμενόμενα αποτελέσματα.
Οι παρεχόμενες στο προσωπικό των ΕΔ υπηρεσίες ψυχοκοινωνικής μέριμνας, είναι μεν προς τη σωστή κατεύθυνση, αλλά πρέπει να επεκταθούν και ενισχυθούν σε θέματα και εξειδικευμένο προσωπικό.
Έβδομου Παράγοντα: (ΔΙΑΚΙΝΗΣΗ-ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΌΠΛΩΝ ΜΑΖΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΟΠΛΙΣΜΟΥ).
Η στενή σχέση της παράνομης διακίνησης όπλων μαζικής καταστροφής (ΟΜΚ) και οπλισμού με το οργανωμένο έγκλημα και τη διεθνή τρομοκρατία δημιουργεί σοβαρή απειλή για την εθνική και την παγκόσμιο ασφάλεια
Η διεθνοποίηση και η εξέλιξη των μεθόδων δράσης των δικτύων διακίνησης των όπλων μαζικής καταστροφής και οπλισμού απαιτεί διεθνή συνεργασία και ανταλλαγή πληροφοριών για την επιτυχή αντιμετώπιση της απειλής.
Τα παράνομα δίκτυα επικεντρώνουν τη δράση τους στην κλοπή οπλισμού κυρίως των Ε. Δ. και στην λαθραία διακίνηση οπλισμού και όπλων μαζικής κατά-στροφής μέσω της χώρας μας.
Ο εφοδιασμός των αρχών ασφαλείας και των Ε. Δ. με σύγχρονο τεχνολογικό εξοπλισμό είναι αναγκαίος και πρώτης προτεραιότητας για την επιτυχή αντιμετώπιση των δικτύων διακίνησης όπλων μαζικής καταστροφής και οπλισμού.
Η εκπαίδευση των μονάδων των Ε. Δ. σε θέματα ασφαλείας οπλισμού και αντιμετώπισης ΡΒΧ προσβολών είναι απαραίτητο να διατηρηθεί σε υψηλό επίπεδο και να πραγματοποιείται σύμφωνα με τα πρότυπα του ΝΑΤΟ.
Η ΕΛΑΣ δεν διαθέτει την κατάλληλη υλικοτεχνική υποδομή και εκπαιδευμένο προσωπικό, για την αντιμετώπιση-εξουδετέρωση τρομοκρατικών ενεργειών με ΡΒΧΠ όπλα.
Η ενημέρωση του πληθυσμού της χώρας σε θέματα προσβολών με ΡΒΧΠ όπλα είναι ελλιπής έως ανύπαρκτη.
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β! ΣΤΗ ΜΕΛΕΤΗ:
«ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΑΠΕΙΛΩΝ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ ΜΑΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ-ΣΥΝΔΡΟΜΗ ΕΝΟΠΛΩΝ ΔΥΝΑΜΕΩΝ»
ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΑΣΥΜΜΕΤΡΩΝ ΑΠΕΙΛΩΝ
Οι ασύμμετρες απειλές είναι:
Απειλές στις οποίες δεν μπορούμε να προσδιορίσουμε τον επόμενο στόχο, τον χρόνο που θα εκδηλωθούν και την πηγή. (Kill one, terrorize a thousand)
Δεν προέρχονται μόνο από οργανωμένους στρατούς / οργανισμούς.
Απαιτούν ελάχιστους πόρους.
Πλήττουν αξίες που έχουν κερδισθεί μετά από μακροχρόνιους αγώνες, όπως το αίσθημα της ασφάλειας, την Δημοκρατία, τις δομές λειτουργίας των προηγμένων κρατών, την υποδομή, το ευ ζην.
Δεν χρειάζονται εκτεταμένη οργανωτική δομή.
Είναι κατά κανόνα απλές στη σύλληψη τους και χρησιμοποιούν ιδέες και αρχές που έχουν εμφυτευτεί μέσα μας σταδιακά και μεθοδευμένα.
Έχουν συνήθως ιδεολογικά κίνητρα, τουλάχιστον στην φάση της εκδήλωσης τους.
Η Δύση δεν είναι έτοιμη να τις αντιμετωπίσει.
Στηρίζονται σε διαφορετική φιλοσοφία από τις κλασικές στρατιωτικές απειλές.
Ο χρόνος δεν αποτελεί παράγοντα. Έχουν οργανωθεί από πολύ παλιά και έχουν εμφυτευτεί τα όργανά τους στην κοινωνία μας μέχρι να απαιτηθεί να πυροδοτηθούν.
Εκτός από την ασφάλεια μας, επηρεάζουν:
Τον τρόπο που σκεπτόμαστε και αντιδρούμε
Τις κοινά παραδεκτές ανθρώπινες αξίες
(ο ήρωας για μερικούς, είναι τρομοκράτης για άλλους)
Τον διαχωρισμό του “καλού” από το “κακό” και του “ηθικού” από το “ανήθικο”
Την οργανωτική δομή των προηγμένων κρατών και τον ρόλο των υπηρεσιών τους
Τις καθημερινές μας συνήθειες
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ «Γ» στη ΜΕΛΕΤΗ
«ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΑΠΕΙΛΩΝ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ ΜΑΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ-ΣΥΝΔΡΟΜΗ ΕΝΟΠΛΩΝ ΔΥΝΑΜΕΩΝ»
ΤΡΟΜΟΚΡΑΤΙΚΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ-ΕΠΙΘΕΣΕΙΣ
(κυριότερα στοιχεία, τελευταίων ετών)
Α. ΤΡΟΜΟΚΡΑΤΙΚΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ:
α. Ελληνικές τρομοκρατικές οργανώσεις
(1) Επαναστατική Οργάνωση 17 Νοέμβρη (17Ν).
(2) Επαναστατική Οργάνωση 1η Μάη (1η Μάη)
(3) Επαναστατικός Λαϊκός Αγώνας (ΕΛΑ)
(4) Επαναστατικοί Πυρήνες (ΕΠ)
(5) Λαϊκή Επαναστατική Δράση (ΛΕΔ)
β. Διεθνείς τρομοκρατικές Οργανώσεις
(1) Διεθνής Δικτυακή Τρομοκρατία, Αλ Κάιντα (AL Qaeda)
(2) Jamaal Islamiah (JI)
Β. ΤΡΟΜΟΚΡΑΤΙΚΕΣ ΕΠΙΘΕΣΕΙΣ
α. Στον Ελληνικό χώρο
(1) Βουλευτές, Δικαστικοί, Αξ/κοί Ε. Α.
(2) Δημόσιες Υπηρεσίες (Υπουργεία, ΔΟΥ, Καταστήματα-Λεωφορεία Ε. Α.)
(3) Τράπεζες, Επιχειρήσεις Κ.Ω-Ιδιωτών.
(4) Πρεσβείες (Στρατ. Ακόλουθοι-Διπλωματικοί Υπάλληλοι)
(5) Ληστείες (Χρηματαποστολών, ΕΛΤΑ, S/M)
(6) Αποθήκες Όπλων-Εκρηκτικών (Στρατιωτικών-Τεχνικών Εταιρειών).
β. Στο Διεθνή χώρο
(1) World Trade Center (Η.Π.Α)
(2) Oklahoma Federal Building (Η.Π.Α)
(3) Hobart Towers (Σαουδική Αραβία)
(4) USS Cole (Άντεν, Υεμένη)
(5) Πρεσβείες Η.Π.Α (Κένυα, Τανζανία)
(6) Μετρό (Μαδρίτη Ισπανία, Τόκιο Ιαπωνία, Λονδίνο G.B.)
(7) Ξενοδοχεία (Κων/πολη Τουρκία, Κάιρο, Μπαλί, Αίγυπτος).
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ «Δ» στη ΜΕΛΕΤΗ
«ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΑΠΕΙΛΩΝ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ ΜΑΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ-ΣΥΝΔΡΟΜΗ ΕΝΟΠΛΩΝ ΔΥΝΑΜΕΩΝ»
ΤΡΟΜΟΚΡΑΤΙΚΑ ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ
(Απόφαση-Πλαίσιο Συμβουλίου Ε.Ε.)
Το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τον Δεκέμβριο 2001, στις Βρυξέλλες, με απόφαση-πλαίσιο «για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας», χαρακτήρισε και κατέγραψε ως εγκλήματα του κοινού ποινικού δικαίου, τις εξής εγκληματικές δραστηριότητες, που συνθέτουν και στοιχειοθετούν τον όρο τρομοκρατία :
1. Τρομοκρατικά εγκλήματα θεωρούνται οι εκ προθέσεως τελούμενες πράξεις, όταν ο δράστης ή οι δράστες τις διαπράττουν με τους εξής σκοπούς:
α. Να εκφοβίζουν σοβαρά έναν πληθυσμό, να εξαναγκάζουν αδικαιολόγητα τις δημόσιες αρχές ή έναν διεθνή οργανισμό να εκτελέσουν οποιαδήποτε πράξη ή να απόσχουν από την εκτέλεσή της.
β. Να αποσταθεροποιούν σοβαρά ή να καταστρέφουν τις θεμελιώδεις πολιτικές, συνταγματικές, οικονομικές και κοινωνικές δομές μιας χώρας ή ενός διεθνούς οργανισμού.
γ. Να προσβάλουν τη ζωή προσώπων ή οποία είναι δυνατόν να επιφέρει τον θάνατο ή να προσβάλουν σοβαρά την σωματική ακεραιότητα προσώπων ή να προβαίνουν σε αρπαγή ή απαγωγή προσώπων.
δ. Να προκαλούν μαζικές καταστροφές σε κυβερνητικές ή δημόσιες εγκαταστάσεις, σε συγκοινωνιακά συστήματα, σε εγκαταστάσεις υποδομής, περιλαμβανομένων και των συστημάτων πληροφορικής και σε σταθερές εξέδρες που βρίσκονται επί της ηπειρωτικής υφαλοκρηπίδας.
ε. Να καταλαμβάνουν αεροσκάφη ή πλοία ή άλλα μέσα μαζικής μεταφοράς ή μεταφοράς εμπορευμάτων, να κατασκευάζουν, να κατέχουν, να μεταφέρουν, να προμηθεύονται ή να χρησιμοποιούν πυροβόλα όπλα, εκρηκτικά υλικά, πυρηνικά, βιολογικά και χημικά όπλα, περιλαμβανομένης της έρευνας και ανάπτυξης βιολογικών και χημικών όπλων, να απελευθερώνουν επικίνδυνες ουσίες ή να προκαλούν πυρκαγιές, πλημμύρες ή εκρήξεις με αποτέλεσμα την έκθεση ανθρώπινων ζωών σε κίνδυνο.
στ. Να προκαλούν διαταραχές ή διακοπές του εφοδιασμού ύδατος, ηλεκτρικής ενέργειας ή κάθε άλλου βασικού φυσικού πόρου με αποτέλεσμα την έκθεση ανθρωπίνων ζωών σε κίνδυνο.
ζ. Να απειλούν την τέλεση ενός από τα προαναφερόμενα εγκλήματα.
2. Εγκλήματα, που συνδέονται με τρομοκρατικές δραστηριότητες, είναι και η διακεκριμένη κλοπή, η πλαστογραφία διοικητικών εγγράφων και η εκβίαση με σκοπό την τέλεση τρομοκρατικών εγκλημάτων. Η απόφαση-πλαίσιο καθορίζει ρητά, ότι δεν καλύπτει και δεν ανάγει στον όρο τρομοκρατία τις δραστηριότητες των Ενόπλων Δυνάμεων σε περιόδους ενόπλων συγκρούσεων.
3. Επιβαρυντικές περιπτώσεις θεωρούνται, η αρχηγία της οργάνωσης και η συμμετοχή στις δραστηριότητές της, περιλαμβανομένης και της παροχής πληροφοριών ή υλικών μέσων και κάθε μορφής χρηματοδότησης των δραστηριοτήτων της, που ενεργούνται με επίγνωση του γεγονότος, ότι η συμμετοχή θα συμβάλλει στις εγκληματικές δραστηριότητές της.
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ «Ε» στη ΜΕΛΕΤΗ
«ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΑΠΕΙΛΩΝ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ ΜΑΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ-ΣΥΝΔΡΟΜΗ ΕΝΟΠΛΩΝ ΔΥΝΑΜΕΩΝ»
ΣΤΟΧΟΙ ΤΡΟΜΟΚΡΑΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ
(Άρθρο 1 Ν. 3116/2003)
Η Διεθνής Σύμβαση, που υπέγραψε η Ελλάδα, στην Νέα Υόρκη, στις 12 Ιανουαρίου 1998, «για την καταστολή τρομοκρατικών βομβιστικών επιθέσεων» και κύρωσε με το Ν 3116/2003, ορίζει ότι όροι εφαρμογής της και διεθνείς στόχοι των εγκληματικών ή τρομοκρατικών οργανώσεων είναι οι εξής:
- Οι κρατικές ή κυβερνητικές εγκαταστάσεις, μόνιμες ή προσωρινές και τα μέσα μεταφοράς που χρησιμοποιούνται από εκπροσώπους του κράτους, μέλη προς κυβέρνησης, του νομοθετικού ή δικαστικού σώματος ή από αξιωματούχους ή υπαλλήλους κράτους ή κάθε προς δημόσιας αρχής ή φορέα ή από υπαλλήλους ή αξιωματούχους διακυβερνητικού οργανισμού, σε σχέση με τα επίσημα καθήκοντά τους.
- Οι εγκαταστάσεις υποδομής, οποιεσδήποτε δημόσιες ή ιδιωτικές εγκαταστάσεις, που παρέχουν ή διανέμουν υπηρεσίες προς όφελος του κοινού, προς ύδρευση, ενέργεια, καύσιμα ή επικοινωνίες.
- Οι στρατιωτικές δυνάμεις Κράτους, που είναι οργανωμένες, εκπαιδευμένες και εξοπλισμένες σύμφωνα με το εσωτερικό προς δίκαιο , με πρωταρχικό σκοπό την εθνική άμυνα ή ασφάλεια και τα πρόσωπα που ενεργούν προς υποστήριξή προς και ευρίσκονται υπό προς επίσημες διαταγές, έλεγχο και ευθύνη προς.
- Το σύστημα δημοσίων μεταφορών, που περιλαμβάνει προς εγκαταστάσεις, τα μέσα και τα όργανα, δημόσια και ιδιωτικά, που χρησιμοποιούνται για δημοσίως διαθέσιμες υπηρεσίες προς μεταφορά προσώπων και φορτίων.
- Εκρηκτικοί ή άλλοι φονικοί μηχανισμοί είναι κάθε εκρηκτικό ή εμπρηστικό όπλο ή όπλο ή μηχανισμό που έχει σχεδιασθεί ή είναι ικανό να προκαλέσει το θάνατο, σοβαρό σωματικό τραυματισμό ή σημαντική υλική ζημιά, μέσω προς απελευθέρωσης, διασποράς ή επίδρασης τοξικών, χημικών, βιολογικών παραγόντων ή τοξικών ή παρόμοιων ουσιών ή ακτινοβολίας ή ραδιενεργού υλικού.
- Τόπος δημόσιας χρήσης είναι τα τμήματα κτιρίων, γης οδού, υδάτινης οδού ή άλλου τόπου που είναι προσβάσιμα ή ανοικτά σε μέλη του κοινού, είτε συνεχώς είτε περιοδικώς ή περιστασιακά, και περιλαμβάνει κάθε εμπορικό, επιχειρηματικό, πολιτιστικό, ιστορικό, εκπαιδευτικό, θρησκευτικό, κυβερνητικό, ψυχαγωγικό, προς αναψυχή η παρόμοιο μέρος, που είναι προσβάσιμο ή ανοικτό για το κοινό.
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ «ΣΤ» στη ΜΕΛΕΤΗ
«ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΑΠΕΙΛΩΝ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ ΜΑΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ-ΣΥΝΔΡΟΜΗ ΕΝΟΠΛΩΝ ΔΥΝΑΜΕΩΝ»
ΜΕΛΗ ΤΡΟΜΟΚΡΑΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ
(Άρθρα 1 και 3 Ν. 2928/2001 και άρθρα 2 Ν 2116/2003)
ΥΠΆΡΧΕΙ ΑΝΤΙΦΑΣΗ ΤΙΤΛΟΥ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ
Μέλος εγκληματικών οργανώσεων θεωρείται:
- Όποιος συγκροτεί ή εντάσσεται σε δομημένη και με διαρκή δράση ομάδα από τρία ή περισσότερα πρόσωπα (οργάνωση) και επιδιώκει τη διάπραξη περισσοτέρων κακουργημάτων που προβλέπονται από τον Π. Κ. (άρθρα 207, 208, 216, 218, 242, 264, 265, 268, 270, 272, 277, 279, 291, 299, 310, 322, 323, 324, 327, 336, 338, 339, 374, 375, 380, 385, 386, 386Α, 404) και τους ειδικούς ποινικούς νόμους περί ναρκωτικών, όπλων, εκρηκτικών υλών και προστασίας από υλικά που εκπέμπουν επιβλαβείς για τον άνθρωπο ακτινοβολίες.
- Όποιος με απειλή ή χρήση βίας κατά δικαστικών λειτουργών, ανακριτικών ή δικαστικών υπαλλήλων, μαρτύρων, πραγματογνωμόνων και διερμηνέων ή με δωροδοκία των ιδίων προσώπων επιχειρεί να ματαιώσει την αποκάλυψη ή δίωξη και τιμωρία των παραπάνω τρομοκρατικών κακουργημάτων.
- Όποιος, εκτός των παραπάνω περιπτώσεων, ενώνεται με άλλον για να διαπράξει κακούργημα (συμμορία) ή η ένωση έγινε για να διαπράξει πλημμέλημα με το οποίο επιδιώκεται οικονομικό ή άλλο υλικό όφελος ή η προσβολή της ζωής, σωματικής ακεραιότητας ή γενετήσιας ελευθερίας.
- Όποιος κατασκευάζει, προμηθεύεται ή κατέχει εκρηκτικές ύλες ή εκρηκτικές βόμβες με σκοπό να τις χρησιμοποιήσει για να προξενήσει κοινό κίνδυνο σε ξένα πράγματα ή κίνδυνο για άνθρωπο ή για να τις παραχωρήσει σε άλλον για τέτοια χρήση.
- Όποιος κατασκευάζει, προμηθεύεται, παραδίδει, παραλαμβάνει, φυλάσσει, αποκρύπτει ή μεταφέρει εκρηκτικές ύλες ή εκρηκτικές βόμβες, για τις οποίες γνωρίζει ότι προορίζονται για την εγκληματική χρήση των παραπάνω εγκλημάτων ή όποιος, ενώ γνωρίζει ότι κάποιος άλλος έχει σκοπό να κάμει εγκληματική χρήση εκρηκτικών υλών ή εκρηκτικών βομβών τον καθοδηγεί με οποιοδήποτε τρόπο για την κατασκευή, χρήση, προμήθεια, παράδοση, μεταφορά ή φύλαξή τους.
- Το πρόσωπο, που παράνομα και σκόπιμα παραδίδει, τοποθετεί, πυροδοτεί ή ενεργοποιεί εκρηκτικό ή άλλο φονικό μηχανισμό σε ή προς δημόσιο χώρο, κρατική ή κυβερνητική εγκατάσταση, σύστημα δημόσιας μεταφοράς ή εγκατάστασης υποδομής, με σκοπό να προκαλέσει θάνατο ή σοβαρό σωματικό τραυματισμό, ή εκτεταμένη καταστροφή χώρου ή εγκατάστασης ή συστήματος ή όταν η καταστροφή καταλήγει ή είναι πιθανόν να καταλήξει σε μεγάλη οικονομική ζημιά.
- Το πρόσωπο που συμμετέχει ως συνεργός ή οργανωτής ή εντολέας, συνεισφέρει με οποιονδήποτε τρόπο στην τέλεση ενός ή περισσοτέρων εκ των παραπάνω αδικημάτων και η συνεισφορά του προϋποθέτει πρόθεση ή γίνεται για την προώθηση της γενικής εγκληματικής δραστηριότητας ή το σκοπό της ομάδας ή γίνεται με επίγνωση της πρόθεσης της ομάδας να τελέσει το εν λόγω αδίκημα ή αδικήματα.
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ «Ζ» στη ΜΕΛΕΤΗ
«ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΑΠΕΙΛΩΝ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ ΜΑΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ-ΣΥΝΔΡΟΜΗ ΕΝΟΠΛΩΝ ΔΥΝΑΜΕΩΝ»
ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΚΡΑΤΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΤΡΟΜΟΚΡΑΤΙΑΣ
(Άρθρα 4-17 Ν. 3116/2003)
- Τα κράτη μέρη συνεργάζονται και λαμβάνουν όλα τα εφικτά μέτρα, για την πρόληψη και αντιμετώπιση της προετοιμασίας για την διάπραξη εντός ή εκτός της επικράτειάς τους των τρομοκρατικών βομβιστικών επιθέσεων, συμπεριλαμβανομένων και των μέτρων για την απαγόρευση των παρανόμων δραστηριοτήτων προσώπων, ομάδων και οργανώσεων, που ενθαρρύνουν, υποκινούν, οργανώνουν και εσκεμμένα χρηματοδοτούν ή συμμετέχουν στην διάπραξη των αδικημάτων αυτών.
- Το κράτος-μέρος λαμβάνει τα μέτρα που είναι απαραίτητα για τη διερεύνηση του αδικήματος, διασφαλίζει το δράστη για το σκοπό της δίωξης ή έκδοσης και επιτρέπει την επικοινωνία του δράστη με τον εκπρόσωπο του κράτους του οποίου είναι υπήκοος.
- Η δικαιοδοσία του κράτους-μέρους θεμελιώνεται όταν το αδίκημα, τελείται, κατά υπηκόου του ή κρατικής ή κυβερνητικής εγκατάστασής του στο εξωτερικό, συμπεριλαμβανομένης της πρεσβείας ή των άλλων διπλωματικών ή προξενικών εγκαταστάσεών του ή τελείται από άπατρι που έχει τη συνήθη διαμονή στην επικράτειά του ή σε μια προσπάθεια να υποχρεωθεί το κράτος να κάμει ή να μην κάμει μια ενέργεια ή σε αεροσκάφος που χρησιμοποιείται από την κυβέρνησή του.
- Η Διεθνής Σύμβαση δεν εφαρμόζεται, όταν το αδίκημα τελείται εντός άλλου μόνο κράτους, όταν ο δράστης και τα θύματα είναι υπήκοοί του, όταν ο δράστης βρίσκεται στην επικράτειά του ή όταν κανένα άλλο κράτος δεν νομιμοποιείται να ασκήσει τις προβλεπόμενες δικαιοδοσίες του ή το αίτημα της έκδοσης ή νομικής συνδρομής δεν ικανοποιείται ή όταν το κράτος-μέρος πιστεύει, ότι έγινε με σκοπό τη δίωξη ή τιμωρία του προσώπου, λόγω άλλης φυλής, θρησκείας, υπηκοότητας, εθνικής καταγωγής, ή πολιτικής γνώμης του.
- Οι διατάξεις ισχύουν και όταν οι προβλεπόμενες αξιόποινες πράξεις τελούνται στην αλλοδαπή από ημεδαπό ή στρέφονται κατά Έλληνα πολίτη ή κατά νομικού προσώπου που εδρεύει στην ημεδαπή ή κατά του Ελληνικού κράτους, ακόμη και αν αυτές δεν είναι αξιόποινες κατά τους νόμους της χώρας στην οποία τελούνται.
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ «Η» στη ΜΕΛΕΤΗ
«ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΑΠΕΙΛΩΝ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ ΜΑΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ-ΣΥΝΔΡΟΜΗ ΕΝΟΠΛΩΝ ΔΥΝΑΜΕΩΝ»
ΟΡΓΑΝΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ
(Άρθρα 4, 5, 12 και 13 Ν. 3013/2002 και παραγρ4 Απόφασης 1299 «Έγκριση του από 7.4.2003 Γενικού Σχεδίου Πολιτικής Προστασίας με τη συνθηματική λέξη ΞΕΝΟΚΡΑΤΗΣ»)
Τα Όργανα σχεδιασμού και εφαρμογής της Πολιτικής Προστασίας του Γενικού Σχεδίου Πολιτικής Προστασίας με την συνθηματική λέξη ΞΕΝΟΚΡΑΤΗΣ, είναι τα εξής:
- Την Διυπουργική Επιτροπή Εθνικού Σχεδιασμού Πολιτικής Προστασίας (ΔΕΕΣ/ΠΠ), που συνθέτουν οι Υπουργοί Εσωτερικών Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης, ως Πρόεδρος, Οικονομίας και Οικονομικών, Εθνικής Άμυνας, Ανάπτυξης, Περιβάλλοντος Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων, Υγείας και Πρόνοιας, Γεωργίας, Πολιτισμού, Μεταφορών και Επικοινωνιών, Δημόσιας Τάξης, Εμπορικής Ναυτιλίας και Τύπου και Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης.
- Το Κεντρικό Συντονιστικό Όργανο Πολιτικής Προστασίας (ΚΣΟ/ΠΠ), που συνθέτουν ο Γενικός Γραμματέας Πολιτικής Προστασίας, ως Πρόεδρος και οι Γενικοί Γραμματείς των Υπουργείων Εσωτερικών Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης, Οικονομίας και Οικονομικών, Ανάπτυξης, Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων έργων, Υγείας και Πρόνοιας, Γεωργίας, Μεταφορών και Επικοινωνιών, Δημόσιας Τάξης, Εμπορικής Ναυτιλίας, Τύπου και Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης, ο αρμόδιος Υπαρχηγός Γ.Ε. ΕΘ.Α και οι Πρόεδροι ΕΝΑΕ και ΚΕΔΚΕ.
- Το Συντονιστικό Νομαρχιακό Όργανο Πολιτικής Προστασίας (ΣΝΟ/ΠΠ), που συνθέτουν ο Νομάρχης ως Πρόεδρος, ο Πρόεδρος της Τοπικής Ένωσης Δήμων-Κοινοτήτων, ο Προϊστάμενος της Δ/νσης Πολιτικής Σχεδίασης της Περιφέρειας και της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης, ο Στρατιωτικός Διοικητής, ο Αστυνομικός Δ/ντής, ο Δ/ντής Πυροσβεστικής Υπηρεσίας, ο Λιμενάρχης, ο Προϊστάμενος Δ/νσης Δασών, ο Προϊστάμενος Δ/νσης Υγείας-Πρόνοιας, εκπρόσωπος Περιφερειακού Συστήματος Υγείας, Εκπρόσωποι Εθελοντικών Οργανώσεων Π.Π. και οι κατά περίπτωση εκπρόσωποι των πληττομένων περιοχών.
- Το Συντονιστικό Τοπικό Όργανο Πολιτικής Προστασίας (ΣΤΟ/ΠΠ), που συνθέτουν ο Δήμαρχος ως Πρόεδρος, δύο Δημοτικοί Σύμβουλοι, στελέχη ΠΠ της Περιφέρειας και του Νομού, Εκπρόσωπος του Στρατιωτικού Διοικητή, Ο Διοικητής του Αστυνομικού Τμήματος, ο Προϊστάμενος Δημοτικής Αστυνομίας, ο Διοικητής της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας, ο Προϊστάμενος Τεχνικών Υπηρεσιών ΟΤΑ, ο Προϊστάμενος του Δασαρχείου, Εκπρόσωποι Εθελοντικών Οργανώσεων ΠΠ και εκπρόσωποι Κοινωνικών Φορέων.
- Την Γενική Γραμματεία Πολιτικής προστασίας (ΓΓ/ΠΠ), που είναι αρμοδία για την σύνταξη και έγκριση των σχεδίων που συντάσσονται από τους αρμόδιους κεντρικούς και περιφερειακούς φορείς και οργανισμούς κοινής ωφελείας, σχεδιάζει, την οργάνωση και συντονισμό της δράσης για την πρόληψη, ετοιμότητα, ενημέρωση και αντιμετώπιση των φυσικών, τεχνολογικών, και λοιπών καταστροφών ή καταστάσεων έκτακτες ανάγκες, την προετοιμασία του δυναμικού και των μέσων ΠΠ της χώρας προς αντιμετώπιση των καταστροφικών φαινομένων, στα πλαίσια των σχετικών σχεδίων ανά κατηγορία κινδύνου, την αξιοποίηση των επιστημονικών σχεδίων και πληροφοριών, το συντονισμό όλων των φάσεων του έργου αντιμετώπισης των καταστροφών και αποκατάστασης ζημιών, και την επεξεργασία, το σχεδιασμό και την παρακολούθηση της εφαρμογής της πολιτικής προστασίας στα πλαίσια των κυβερνητικών κατευθύνσεων.
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ «Θ» στη ΜΕΛΕΤΗ
«ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΑΠΕΙΛΩΝ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ ΜΑΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ-ΣΥΝΔΡΟΜΗ ΕΝΟΠΛΩΝ ΔΥΝΑΜΕΩΝ»
ΜΕΤΡΑ ΕΠΙΕΙΚΕΙΑΣ-ΑΝΑΛΥΣΗ D.Ν.Α-ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΜΑΡΤΥΡΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ
(Άρθρα 2, 5, 9 και 10 του Ν. 2928/2001)
- Με αιτιολογημένη διάταξη του αρμοδίου Εισαγγελέα, απαλλάσσεται από την ποινή ή δεν ασκείται ποινική δίωξη, για όποιον από τους υπαιτίους της συγκρότησης ή συμμετοχής σε οργάνωση ή της συμμορίας καταστήσει δυνατή με αναγγελία στην αρχή την πρόληψη της διάπραξης ενός από τα σχεδιαζόμενα εγκλήματα ή με τον ίδιο τρόπο συμβάλλει ουσιωδώς στην εξάρθρωση της εγκληματικής οργάνωσης ή συμμορίας.
- Το δικαστικό συμβούλιο μπορεί να διατάξει ανάλυση D.N.A. προς το σκοπό της διαπίστωσης της ταυτότητας προσώπου, όταν υπάρχουν ενδείξεις ότι έχει τελέσει κακούργημα με χρήση βίας ή έγκλημα που στρέφεται κατά της γενετήσιας ελευθερίας ή πράξεις συγκρότησης ή συμμετοχής σε εγκληματική οργάνωση.
- Με υπουργική απόφαση, ύστερα από εισήγηση του αρμοδίου εισαγγελέα, μπορεί να λαμβάνονται μέτρα για την αποτελεσματική προστασία από πιθανή εκδίκηση ή εκφοβισμό των ουσιωδών μαρτύρων ή άλλων προσώπων που βοηθούν στην αποκάλυψη εγκληματικών δραστηριοτήτων ή και των οικείων τους.
- Με διάταξη των αρμόδιων Εισαγγελέων: (ι) διατάσσονται μέτρα φύλαξης για τον εισαγγελέα, τον ανακριτή και τους δικαστές υποθέσεων εγκληματικών οργανώσεων, (ιι) τηρούνται, κατά την κατάρτιση των αποφάσεων ποινικών δικαστηρίων, μυστικά τα ονόματα των δικαστών, σε περίπτωση μειοψηφίας και (ιιι) λαμβάνονται μέτρα προστασίας των κρατουμένων που προβαίνουν σε σημαντικές αποκαλύψεις για τη δράση εγκληματικών οργανώσεων.
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ «Ι» στη ΜΕΛΕΤΗ
«ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΑΠΕΙΛΩΝ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ ΜΑΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ-ΣΥΝΔΡΟΜΗ ΕΝΟΠΛΩΝ ΔΥΝΑΜΕΩΝ»
ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ (ΚΕ.ΜΕ.Α.)
(Άρθρα 1-11 Ν. 3387/2005)
- Το Κέντρο Μελετών Ασφαλείας (ΚΕ. ΜΕ. Α) είναι νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου, με διοικητική και οικονομική αυτοτέλεια, εποπτεύεται από τον Υπουργό Δημόσιας Τάξης και διοικείται από επταμελές Δ. Σ. και Διευθυντή, που ορίζονται, με επιλογή, από επιστήμονες και προσωπικότητες κύρους και εμπειρίας, επί τριετή θητεία, από τον Υπουργό Δημόσιας Τάξης.
- Σκοπός του ΚΕ. ΜΕ.Α. είναι η διεξαγωγή θεωρητικής και εφαρμοσμένης έρευνας και η εκπόνηση μελετών, σε στρατηγικό επίπεδο, για θέματα που αφορούν στην πολιτική ασφάλειας, καθώς και η παροχή υπηρεσιών, γνωμοδοτικού και συμβουλευτικού χαρακτήρα, για τα θέματα αυτά άλλους το Υπουργείο Δημόσιας Τάξης ή άλλους φορείς.
- Το ΚΕ.ΜΕ. Α. διαρθρώνεται στους παρακάτω τομείς:
α. Μελετών-Ερευνών και Τεκμηρίωσης
β. Αντεγκληματικής Πολιτικής
γ. Διεθνούς Συνεργασίας και Επικοινωνίας
δ. Τεχνολογίας και Συστημάτων.
Συμβουλευτικό Όργανο του ΚΕ.ΜΕ.Α. είναι το επιστημονικό Συμβούλιο που απαρτίζεται από τους επικεφαλείς των τομέων και από δύο επιστήμονες εγνωσμένου κύρους με μεταπτυχιακό τίτλο σπουδών σε γνωστικό πεδίο συναφές προς το αντικείμενο του ΚΕ.ΜΕ.Α.
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΑ! ΣΤΗ ΜΕΛΕΤΗ
«ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΑΠΕΙΛΩΝ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ ΜΑΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ-ΣΥΝΔΡΟΜΗ ΕΝΟΠΛΩΝ ΔΥΝΑΜΕΩΝ»
ΟΡΙΣΜΟΙ ΣΧΕΤΙΚΟΙ ΜΕ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΟ ΠΟΛΕΜΟ
1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Στην Προσθήκη αυτή αναφέρονται ορισμένοι ορισμοί σχετικοί με το θέμα του ΠΠ, προκειμένου να υποβοηθήσουν στην κατανόηση των αναφερομένων στην παρούσα μελέτη εννοιών, αλλά και για να είναι συγκεντρωμένοι σε ένα κείμενο, για κάθε χρήση των χρηστών της μελέτης.
Θεωρείται λογικό και είναι φυσικό σε κάθε καινούριο και εξελισσόμενο να βρίσκει κάποιος, στη διεθνή και εγχώρια βιβλιογραφία, πλήθος ορισμών για τον πληροφορικό Πόλεμο και τα συναφή στοιχεία του. Πολλοί από τους ορισμούς αυτούς είτε είναι αδόκιμοι, είτε δεν εκφράζουν πλήρως το αντικείμενο που προσπαθούν να περιγράψουν. Επίσης διαπιστώνεται ασυμφωνία και ως προς τους χρησιμοποιούμενους όρους. Έτσι άλλοι μιλάνε για Πληροφορικό, άλλοι για Πληροφοριακό Πόλεμο, άλλοι για Κυβερνοπόλεμο, κ.ο.κ. Με βάση τη διαπίστωση αυτή ως γνώμονα, κατεβλήθη προσπάθεια να αναζητηθούν και χρησιμοποιηθούν ορισμοί από επίσημα, ημεδαπά και αλλοδαπά, κείμενα. Έτσι αναφέρονται ορισμοί από τους οικείους κανονισμούς των κλάδων των ΕΔ της Ελλάδος, των ΗΠΑ και άλλων χωρών.
2. ΟΡΙΣΜΟΙ
α. Πληροφορικός Πόλεμος(ΠΠ)
Είναι ενέργειες που λαμβάνουν χώρα για επίτευξη κυριαρχίας στο χώρο των πληροφοριών επηρεάζοντας την πληροφόρηση του αντιπάλου, τις διαδικασίες που βασίζονται σε πληροφορίες, τα Πληροφοριακά Συστήματα και τα Επικοινωνιακά του Δίκτυα που βασίζονται σε Η\Υ, με ταυτόχρονη λήψη μέτρων προστασίας των αντιστοίχων φιλίων.
Ένας άλλος ορισμός αναφέρει ότι ΠΠ ενέργειες για την επίτευξη πληροφοριακής υπεροχής μέσω εισβολών σε πληροφορίες του εχθρού, διαδικασιών επεξεργασίας πληροφοριών, πληροφοριακών συστημάτων και δίκτυα υπολογιστών, ενώ προστατεύουμε τις δικές μας πληροφορίες , διαδικασίες επεξεργασίας πληροφοριών, τα ΠΣ και τα δίκτυα πληροφοριών.
β. Επιχειρήσεις Πληροφορικού Πολέμου
Επί του αντικειμένου υπάρχει πληθώρα ορισμών, οι πλέον δόκιμοι, κατά τη γνώμη μας έχουν ως ακολούθως:
Είναι οι ενέργειες εκείνες που αναλαμβάνονται με στόχο την προσβολή της εχθρικής πληροφορίας και των ΠΣ και παράλληλα την άμυνα της φίλιας πληροφορίας και των ΠΣ.
Είναι οι ενέργειες εκείνες που αναλαμβάνονται για την απόκτηση, εκμετάλλευση, άμυνα ή επίθεση πληροφορίας και ΠΣ. Περιλαμβάνουν, τόσο την πληροφόρηση εν καιρώ πολέμου, όσο και τον πόλεμο πληροφορικής.
Κατά την άποψή μας ο πληρέστερος ορισμός είναι αυτός που δίδεται από το ΥΕΘΑ των ΗΠΑ και ο οποίος αναφέρει ως Επιχειρήσεις πληροφοριών τις αναλαμβανόμενες ενέργειες προκειμένου να επηρεασθούν οι Πληροφορίες και τα Πληροφοριακά Συστήματα του αντιπάλου ενώ συγχρόνως οι ανάλογες για εξασφάλιση της αμύνης των αντίστοιχων φιλίων. Αντίστοιχος είναι και ο ορισμός του ΤΕ του στρατού των ΗΠΑ 100-6.
γ. Πληροφοριακά Συστήματα(ΠΣ)
Πληροφοριακό Σύστημα είναι ένα σύστημα που περιλαμβάνει την υποδομή, οργάνωση και το προσωπικό που συλλέγει, επεξεργάζεται, αποθηκεύει, μεταβιβάζει, παρουσιάζει και διανέμει Πληροφορίες που σχετίζονται με τρέχουσες και μελλοντικές επιχειρήσεις, πάσης φύσεως.
δ. Εκμετάλλευση Πληροφοριακού Συστήματος
Είναι η χρήση ενός εχθρικού συστήματος. Ειδικότερα είναι η χρήση των δεδομένων του συστήματος αυτού ή των τηλεπικοινωνιών του, χωρίς να το αντιληφθεί ο αντίπαλος.
ε. Ασφάλεια Πληροφοριακού Συστήματος
Είναι τα διάφορα μέτρα και διαδικασίες, που θα ενεργοποιούνται σε περίπου πραγματικό χρόνο για να ανιχνεύουν τις παράνομες εισόδους και αλλαγές στο ΠΣ και να διατηρήσουν την εμπιστοσύνη, ενότητα και τη λειτουργικότητα του Πληροφοριακού αυτού Συστήματος.
στ. Προστασία Πληροφοριών
Η εξάπλωση της Πληροφορίας και της τεχνολογίας της μπορεί να αποτελεί μεγάλο πλεονέκτημα για εκείνον που τη χρησιμοποιεί, αλλά ενδεχομένως να δημιουργεί και σημαντικό κίνδυνο, που πρέπει να ληφθεί υπόψη σε κάθε είδους επιχείρηση. Κατόπιν αυτού η προστασία πληροφοριών είναι ένα γεγονός η σημασία του οποίου έχει αυξηθεί σημαντικά στη σημερινή «Εποχή της Πληροφορίας».
ζ. Εμπιστευτικότητα
Νοείται η πρόληψη μη εξουσιοδοτημένης αποκάλυψης Πληροφοριών σε αναρμόδια πρόσωπα.
η. Ακεραιότητα
Είναι η πρόληψη μη εξουσιοδοτημένης μεταβολής Πληροφοριών που διακινούνται με τη βοήθεια Πληροφοριακών Συστημάτων.
θ. Διαθεσιμότητα
Είναι η προστασία του Δικτύου ή Πληροφοριακού Συστήματος από καταστάσεις άρνησης λειτουργίας.
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΒ! ΣΤΗ ΜΕΛΕΤΗ
«ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΑΠΕΙΛΩΝ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ ΜΑΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ-ΣΥΝΔΡΟΜΗ ΕΝΟΠΛΩΝ ΔΥΝΑΜΕΩΝ»
ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΥΒΕΡΝΕΓΚΛΗΜΑΤΩΝ -ΚΥΒΕΡΝΟΕΓΚΛΗΜΑΤΙΩΝ
1. Παρακάτω περιγράφονται οι διάφορες κατηγορίες των «Κυβερνοεγκληματιών» (hackers) και «Κυβερνοεγκλημάτων», οι οποίες κατά τις ΗΠΑ, αλλά και ευρύτερα αποτελούν απειλή :
α. Crackers : Πολλοί από αυτούς τους εισβολείς είναι παιδιά ηλικίας κάτω των 20 ετών, με υψηλό διανοητικό επίπεδο. Οι crackers είναι σε θέση να εισβάλουν σε κάθε δίκτυο Η/Υ και έχει καταγραφεί η περίπτωση ενός cracker στις ΗΠΑ, ο οποίος κατάφερε να «σπάσει» τις θέσεις των δυνάμεων της Αμερικανικής Πολεμικής Αεροπορίας. Ένα ποσοστό των crackers «εργάζονται» ως ομάδες, αλλά το πλείστον εξ αυτών δρα μεμονωμένα. Το 1980 crackers απ’ όλο τον κόσμο συγκεντρώθηκαν για πρώτη φορά και αντάλλαξαν απόψεις σ’ ότι αφορά τις τεχνικές της εισβολής σε δίκτυα Η/Υ και σ’ ότι αφορά την βελτίωση των «επιδόσεών» τους.
β. Criminals : Αυτή η κατηγορία των Κυβερνοεγκληματιών περιλαμβάνει διεθνείς κατασκόπους, οι οποίοι χρηματοδοτούνται προκειμένου να «σπάσουν» μυστικά σ’ ότι αφορά την άμυνα και την ακαδημαϊκή έρευνα. Όπως οι crackers έτσι και οι criminals διαθέτουν υψηλό διανοητικό επίπεδο.
γ. Vandals : Στην κατηγορία αυτή δεν ανήκουν εγκληματίες υψηλού διανοητικού επιπέδου, όπως είναι οι crackers και οι criminals, αλλά άτομα κατά βάση περιθωριακά, τα οποία έχουν απωθημένα και παράπονα εναντίον κάποιου συγκεκριμένου οργανισμού ή και του εν γένει κοινωνικού συστήματος.
2. Από πλευράς κινήτρων οι παραπάνω κατηγορίες διακρίνονται στις παρακάτω ομάδες :
α. Ομάδα 1 (Κοινωνικά Κίνητρα)
Πρόκειται για την πιο γνωστή ομάδα. Σε αυτήν ανήκουν άτομα με νοοτροπία ανάλογη με εκείνη των νέων που «αφήνουν» την υπογραφή τους με σπρέι πάνω σε όποιον τοίχο ή άλλη επιφάνεια βρεθεί μπροστά τους. Κάνουν hacking περισσότερο επειδή θέλουν να γίνουν με κάποιον τρόπο κοινωνικά αποδεκτοί και γνωστοί.
β. Ομάδα 2 (Τεχνολογικά Κίνητρα)
Αν και πολλοί hackers της πρώτης ομάδας υποστηρίζουν ότι ανήκουν σε αυτήν (στην Ομάδα 2), οι hackers με τεχνολογικά κίνητρα είναι μάλλον ένα πιο σπάνιο είδος. Οι άνθρωποι αυτοί πιστεύουν ότι με τη δραστηριότητά τους βοηθούν στη διάδοση της τεχνολογίας και έχουν την πεποίθηση, ότι παραβιάζοντας ηλεκτρονικά συστήματα και αποδεικνύοντας τις αδυναμίες τους αναγκάζουν τη βιομηχανία (ή έναν οργανισμό) να διορθώσει τα υπάρχοντα λάθη (τρωτά σημεία).
γ. Ομάδα 3 (Πολιτικά Κίνητρα)
Αυτή είναι μια άλλη ομάδα στην οποία ανήκουν και hackers της πρώτης ομάδας. Είναι άτομα με ισχυρές πολιτικές πεποιθήσεις ή άτομα που καταπιέζονται από ένα πολιτικό σύστημα, (όπως για παράδειγμα οι hackers στην Κίνα) και παραβιάζουν συστήματα τα οποία σχετίζονται με τα αντίπαλα πολιτικά κινήματα, ώστε να κάνουν γνωστές τις θέσεις τους. Η παραβίαση αυτών των συστημάτων συνήθως καλύπτεται από τον Τύπο, γεγονός που κατά τη γνώμη τους, βοηθάει και προβάλλει τον σκοπό τους.
δ. Ομάδα 4 (Οικονομικά Κίνητρα)
Στην ομάδα αυτή ανήκουν άτομα ου κάνουν hacking για οικονομικά οφέλη. Στις δραστηριότητές τους περιλαμβάνονται βιομηχανική κατασκοπεία, παραβίαση δεδομένων οικονομικών επιχειρήσεων, ακόμη και υποκλοπές συστημάτων Η/Υ. Στην ομάδα αυτή ανήκουν μέλη της πρώτης ομάδας, τα οποία αποκρύπτουν την ταυτότητά τους και τις δραστηριότητές τους.
ε. Ομάδα 5 (Κατασκοπευτικά Κίνητρα)
Η ομάδα αυτή ανεβάζει την Τρίτη ομάδα σε ένα υψηλότερο επίπεδο. Πρόκειται για δραστηριότητες μιας Κυβερνήσεως η οποία στρέφεται εναντίον μιας άλλης. Στην κατηγορία αυτή ανήκουν οι κατάσκοποι.
3. Η φιλοσοφία των «Κυβερνοεγκληματιών» σε γενικές γραμμές συνοψίζεται ως εξής:
α. «Ο κόσμος είναι γεμάτος συναρπαστικά προβλήματα για τα οποία πρέπει να βρεθούν λύσεις».
Όπως οι αθλητές έχουν κίνητρο να ξεπεράσουν τα φυσικά τους όρια, έτσι και οι hackers παίρνουν ενέργεια όταν βρίσκουν λύσεις σε διάφορα προβλήματα, θωρακίζοντας τις δεξιότητές τους και βελτιώνοντας τις πνευματικές τους ικανότητες.
β. «Κανένας δεν χρειάζεται να λύσει το ίδιο πρόβλημα δύο φορές»
Οι πραγματικοί hackers πιστεύουν ότι δεν είναι ανάγκη να εφεύρουν πάλι τον τροχό, τη στιγμή που υπάρχει εκεί έξω ένας ολόκληρος νέος κόσμος για να ανακαλύψουν. Πιστεύουν επίσης ότι ο χρόνος που έχει ξοδέψει ένας άλλος hacker για να καταφέρει οτιδήποτε είναι πολύτιμος και γι’ αυτόν τον λόγο θεωρούν ιερό καθήκον το να μοιράζονται μεταξύ τους πληροφορίες. Στη συνέχεια χρησιμοποιούν τα νέα δεδομένα για την επόμενη «αποστολή» τους, ώστε να μη χάνεται πολύτιμος χρόνος.
γ. «Η ανία και ο υπερβολικός μόχθος είναι μεγάλα κακά»
Σύμφωνα με τους hackers η ανία αλλά και αντιθέτως η υπερβολική και χωρίς αποτέλεσμα προσπάθεια δεν βοηθούν τον σκοπό τους. Μοναδική εξαίρεση σε αυτόν τον κανόνα αποτελεί το γεγονός ότι μερικές φορές ένας hacker επιβάλλεται να ακολουθήσει μια ήδη γνωστή διαδικασία, από την οποία όμως θα φθάσει σε ένα νέο και επιθυμητό αποτέλεσμα.
δ. «Η ελευθερία είναι αγαθό».
Οι hackers είναι αντιαπολυταρχικοί. Πιστεύουν ότι οποιοσδήποτε είναι σε θέση να δίνει στον άλλον διαταγές, τον αποτρέπει από το να κάνει πράγματα που του αρέσουν. Πολεμούν την απολυταρχικότητα όπου τη συναντούν. Ένας hacker μπορεί να δεχθεί διαταγές μόνο και μόνο προκειμένου να επιτύχει τον δικό του τελικό σκοπό. Οι απολυταρχικοί άνθρωποι τρέφονται από τη λογοκρισία και τη μυστικότητα. Επίσης δεν εμπιστεύονται τον εθελοντισμό και τον καταμερισμό της πληροφορίας. Ένας hacker πρέπει να είναι ενστικτωδώς πολέμιος της λογοκρισίας, της μυστικότητας και της χρήσης βίας ή δόλου προκειμένου να υποχρεωθεί κάποιος να κάνει οτιδήποτε.
ε. «Η νοοτροπία δεν είναι υποκατάστατο της ικανότητας»
Για να γίνει κάποιος αποδεκτός από την κοινότητα των hackers, πρέπει να ζει με τους ανωτέρω κανόνες, αλλά όχι να τους υιοθετεί χωρίς να τους κατανοεί πραγματικά. Προκειμένου να γίνει κάποιος πραγματικός hacker, πρέπει να διαθέτει ευστροφία, να κατέχει πρακτικές, να είναι αφοσιωμένος και να «εργάζεται» σκληρά. Οι πραγματικοί hackers εκτιμούν ιδιαίτερα τις ικανότητες κάποιου σε οτιδήποτε- ιδίως στο hacking.
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΓ! ΣΤΗ ΜΕΛΕΤΗ
«ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΑΠΕΙΛΩΝ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ ΜΑΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ-ΣΥΝΔΡΟΜΗ ΕΝΟΠΛΩΝ ΔΥΝΑΜΕΩΝ»
1. Η Νομική Αντιμετώπιση του Προβλήματος σε Διεθνές Επίπεδο.
Τα αναφερθέντα στην ανάλυση του παράγοντα στοιχεία μας οδηγούν στο συμπέρασμα ότι η άσκηση του Κυβερνοπολέμου δύναται να αντιμετωπισθεί μόνο με την ύπαρξη ενός ισχυρού νομικού πλαισίου, με βάση κυρίως τις διακρατικές συμφωνίες και το Διεθνές Δίκαιο.
Από πλευράς Ποινικού Δικαίου θα πρέπει να επισημανθεί ότι οι Η/Υ είναι συγχρόνως "όργανα", και περιουσιακά στοιχεία, τα οποία ευάλωτα σε προσβολές, με συνέπεια διάφορες αξιόποινες πράξεις.
Κάθε δε τέτοια αξιόποινη πράξη που σχετίζεται με το δίκτυο των Η/Υ εντάσσεται στο πλαίσιο της ηλεκτρονικής εγκληματικότητας. Εδώ πρέπει να συμπεριληφθεί και ο Κυβερνοπόλεμος, τουλάχιστον όσο αφορά τις επιθετικές διαστάσεις του. Σε διεθνές επίπεδο, ο προσδιορισμός αυτής της ιδιόμορφης εγκληματικότητας, καλύπτεται συχνά από τους όρους Fraide, Criminalite Informatique (Γαλλία) και Computer Crime (αγγλόφωνες χώρες).
Η αδυναμία των Δικαίων να αντιμετωπίσουν την ηλεκτρονική εγκληματικότητα ξεκινάει από το γεγονός, ότι τα ιδιόμορφα ηλεκτρονικά αδικήματα δεν είναι δυνατό να καλυφθούν από τους υπάρχοντες Ποινικούς Κώδικες. Αυτό συμβαίνει διότι τα πραγματικά περιστατικά, που στοιχειοθετούν την αντικειμενική τους υπόσταση, δεν προβλέπονται στους κώδικες αυτούς, εξ αιτίας της προσφάτου εμφανίσεως των εγκληματικών αυτών πράξεων.
Παρατηρείται λοιπόν σε μια αδυναμία των κρατών να αντιμετωπίσουν ποινικά τους δράστες, αφού , όπως είναι γνωστό, στα σύγχρονα φιλελεύθερα δημοκρατικά κράτη, θεμελιώνεται συνταγματικά η περίφημη αρχή "Nullum Crimen, Nulfa Poena Sine Lege Certa" (Δεν υπάρχει έγκλημα ούτε ποινή χωρίς συγκεκριμένο νόμο που να προβλέπει τα αντικειμενικά της στοιχεία).
Έτσι η μεταφορά χρημάτων από έναν τραπεζικό λογαριασμό σε άλλο, με τη συνδρομή Η/Υ, ζημιώνει τον δικαιούχο του λογαριασμού, αλλά δεν αποτελεί κλοπή, διότι απουσιάζει. το στοιχείο του ενσώματου πράγματος, που αξιώνει ο Ποινικός Κώδικας στο άρθρο 372, για να στοιχειοθετηθεί η αντικειμενική υπόσταση του εγκλήματος της κλοπής.
Από αυτό και μόνο το παράδειγμα είναι προφανές ότι η νομική πλευρά της προστασίας από τον Κυβερνοπόλεμο είναι τόσο πολύπλοκη, όσο ακριβώς και η αντίστοιχη ηλεκτρονική προστασία. Ανάλογα προβλήματα είχαν δημιουργηθεί παλαιότερα και με το πρόβλημα της κλοπής ηλεκτρικού ρεύματος, για την οποία ψηφίσθηκε το 1922 και το 1947 ειδικός νόμος. Το δυστύχημα σε αυτή την περίπτωση είναι ότι ο συγκεκριμένος νόμος δεν μπορεί να εφαρμοσθεί αναλογικά, διότι κάτι τέτοιο απαγορεύεται από το Σύνταγμα.
Το πρόβλημα άπτεται παγκοσμίου νομικού προβληματισμού μάλιστα, από τη στιγμή που υφίσταται διασυνοριακή ροή πληροφοριών. Έτσι ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Αναπτύξεως (ΟΟΣΑ), συνέστησε ειδική επιτροπή που ασχολείται με την Πολιτική της Πληροφορίας, της Πληροφορικής και των Επικοινωνιών (PIIC). Η εν λόγω επιτροπή υιοθέτησε το 1985 σχετική μελέτη επί του ζητήματος, την οποία συνέταξαν εμπειρογνώμονες των κρατών - μελών του Οργανισμού. Η μελέτη αυτή, που έχει τίτλο COMPUTER RELATED CRIME (Analysis of Legal Policy), εκθέτει τη γενικότερη πολιτική κάθε κράτους έναντι του προβλήματος της ηλεκτρονικής εγκληματικότητας, ερευνά το Ποινικό Δίκαιο και προτείνει, (χωρίς όμως να δεσμεύει) συγκεκριμένη νομοθετική πολιτική.
Στη διεθνή πολιτική σκηνή όμως επικρατεί τελικώς αντιφατικότητα. Στα πλαίσια αυτά, οι οποιεσδήποτε προσπάθειες για τη νομική αντιμετώπιση θεμάτων τα οποία ανακύπτουν από τον Κυβερνοπόλεμο καθίστανται "αναποτελεσματικά παραπετάσματα καπνού", σε σχέση με τις λυσσώδεις μάχες που διεξάγονται με συστήματα τύπου Echelon, Enfopol, Tempest και Sorm.
Επομένως κάθε νομική πτυχή, αποτελεί συνήθως κενό γράμμα έναντι της πραγματικότητας, η οποία ξεπερνά τόσο τα νομικά όσο και τα ηθικά όρια
2. Η Νομική Αντιμετώπιση στην Ευρωπαϊκή Ένωση (Ε.Ε)
Η Ε.Ε ασχολήθηκε με το σοβαρότατο αυτό ζήτημα, ήδη από το 1988. Το θέμα εξέτασε Συμβουλευτική Νομική Ομάδα (LAB), βάσει προϋπαρχούσης μελέτης εμπειρογνωμόνων με τίτλο "THE LEGAL ASPECTS OF COMPUTER CRIME AND SECURITY - A COMPARATIVE ANALYSIS WITH SUGGESTIONS FOR FUTURE INTERNATIONAL ACTION". Στη μελέτη αυτή ορίζεται ως ηλεκτρονική εγκληματικότητα η "κάθε παράνομη αντιδεοντολογική ή ανεπίτρεπτη συμπεριφορά, που αναφέρεται στην αυτόματη επεξεργασία και/ή την αυτόματη μεταβίβαση δεδομένων".
Με αυτόν τον ορισμό καλύπτονται ανεπίτρεπτοι χειρισμοί Η/Υ, όπως η ηλεκτρονική κατασκοπεία, οι πειρατικές ενέργειες στο INTERNET και σε αρχεία, οι δολιοφθορές των ηλεκτρονικών υπολογιστών, η άνευ δικαιώματος πρόσβαση σε ηλεκτρονικά συστήματα, οι γενικότερες πειρατικές ενέργειες δια μέσου ηλεκτρονικών συστημάτων καθώς και η προσβολή των προσωπικών δεδομένων του ατόμου με τη χρήση Η/Υ.
Εν συνεχεία, το Συμβούλιο της Ευρώπης εξέδωσε την υπ'αριθμόν R (89) 9 Σύσταση του με τον εύγλωττο τίτλο "LA CIMINALiTE INFORMATIQUE".
Το κείμενο της διαιρείται σε πέντε μέρη :
* Εισαγωγή.
* Κατευθυντήριες γραμμές προς τους Εθνικούς Νομοθέτες.
* Καταγραφή διαδικαστικών προβλημάτων.
* Καταγραφή της Διεθνούς πλευράς του ζητήματος.
* Έρευνα διαφόρων σχετικών παραμέτρων.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζεται στο δεύτερο μέρος, όπου περιγράφονται οι αξιόποινες πράξεις που τελούνται μέσω Η/Υ. Πολλές από αυτές εντάσσονται στη στρατηγική του Κυβερνοπολέμου :
* Χειρισμοί Η/Υ που δύνανται να προκαλέσουν ζημίες σε περιουσίες (Η περίπτωση αυτή συνήθως καλύπτεται από τους υπάρχοντες Ποινικούς Κώδικες).
* Πρόκληση βλαβών σε πληροφορίες αρχειοθετημένες στη μνήμη Η/Υ ή στο πρόγραμμα λειτουργίας του. Σε αυτή την περίπτωση έχουμε προσβολή περιουσιακού στοιχείου, αλλά μη ενσώματου. (Οι διατάξεις περί φθοράς ξένης ιδιοκτησίας, εν αμφιβάλω, θα μπορούσαν να εφαρμοσθούν).
* Πλαστογραφία ή παραχάραξη στοιχείων καταχωρημένων στη μνήμη Η/Υ (Στο σημείο αυτό χρειάζεται ειδική νομοθετική πρόβλεψη, διότι δεν αποτελούν έγγραφα, επί των οποίων τελούνται τα προαναφερθέντα αδικήματα).
* Ηλεκτρονική Τρομοκρατία. Δολιοφθορές δηλαδή μέσω Η/Υ, που μπορούν να οδηγήσουν σε τραγωδίες. (Όπως η ηλεκτρονική δολιοφθορά σε πρόγραμμα συντονισμού αεροπορικών πτήσεων). Εδώ το έγκλημα είναι βαρύτατο και πρέπει να προβλεφθεί ειδικά η ποινική αντιμετώπιση του.
* Η δράση hacker με την διείσδυση τους σε στοιχεία της μνήμης των Η/Υ, χωρίς να έχουν δικαίωμα. (Εδώ μπορούν να εφαρμοσθούν οι νόμοι περί απορρήτων και περί απάτης με Η/Υ).
* Η παρακολούθηση ροής στοιχείων με σκοπό την αποκομιδή κερδών. (Εδώ μπορούν να εφαρμοσθούν νόμοι περί αθέμιτου ανταγωνισμού ή περί παραβίασης της προσωπικής ζωής ή περί απορρήτου).
* Η γνωστοποίηση προγραμμάτων ή αρχείων ή ακόμη και η εμπορική τους διακίνηση άνευ αδείας των δικαιούχων. (Εδώ εφαρμόζονται διατάξεις περί πνευματικής ιδιοκτησίας ή περί διπλώματος ευρεσιτεχνίας).
* Η αναπαραγωγή του κυκλώματος λειτουργίας Η/Υ.
* Η ηλεκτρονική κατασκοπεία μεταξύ επιχειρήσεων. (Στην περίπτωση αυτή πρέπει να εφαρμοσθούν διατάξεις περί αντιμετώπισης του αθέμιτου ανταγωνισμού).
* Η χρήση, άνευ δικαιώματος, Η/Υ, με συνέπεια παράνομη διείσδυση σε αρχεία. (Η νομική αντιμετώπιση της αναφέρθηκε σε παραπάνω περιπτώσεις).
* Η ενεργοποίηση "Ιών" (virus). (Μπορούν να εφαρμοσθούν πιθανότατα οι διατάξεις περί φθοράς ξένης περιουσίας).
3. Η Νομική Αντιμετώπιση στις ΗΠΑ
Οι ΗΠΑ, ως στρατιωτική, οικονομική, αλλά και τεχνολογική υπερδύναμη, έχουν καταστεί στόχος πολλών επιθέσεων, σε πολλαπλά επίπεδα, τα τελευταία χρόνια, μέσω του Κυβερνοπολέμου.
Το πρόβλημα είναι τεράστιο για τους Αμερικανούς, αν αναλογισθεί κανείς την τεράστια εξάρτηση της χώρας τους από τους Η/Υ και την πληροφορική εν γένει.
Στις σχετικές αναλύσεις των επιστημόνων στις ΗΠΑ, έχουν καταγραφεί ποικίλες διακρίσεις ως προς την ταυτότητα και ως προς τον ρόλο των συμμετεχόντων σε επιθέσεις Κυβερνοπολέμου.
Οι επιτιθέμενοι διακρίνονται σε "εξωτερικούς" και "εσωτερικούς" και όλοι αυτοί, με τη σειρά τους σε Hackers, Crakers και Cyberterrotists (κυβερνοτρομοκράτες). Ο Σαντάμ Χουσεϊν και ο Οσάμα Μπιν Λάντεν συγκαταλέγονται από τους Αμερικανούς στις κορυφαίες θέσεις φορέων Κυβερνοπολέμου, οι οποίοι θα μπορούσαν να προκαλέσουν ένα "Ηλεκτρονικό Pearl Harbor", όπως αναφέρει σε κατάθεση του σε επιτροπή του Κογκρέσου ο Director της CIA John Deutch.
Άμεσοι στόχοι χιλιάδων επιθέσεων ετησίως είναι το Αμερικανικό Πεντάγωνο, η NSA, η CIA, οι πολυεθνικές επιχειρήσεις, ακόμη και τα κέντρα ελέγχου των πυρηνικών όπλων. Γίνεται λοιπόν κατανοητό από τα παραπάνω το μέγεθος και η έκταση του προβλήματος που αντιμετωπίζουν οι Αμερικανικές υπηρεσίες.
Αρχικά η νομική αντιμετώπιση του Κυβερνοπολέμου στις ΗΠΑ, σχετίζεται με την ποινική αντιμετώπιση του ζητήματος στις επιμέρους πολιτείες. Οι πολιτειακές ποινικές κυρώσεις διαφέρουν σημαντικά μεταξύ τους. Στην Καλιφόρνια, επί παραδείγματι, που θεωρείται από τις σημαντικότερες πολιτείες έχουν ποινικοποιηθεί μεταξύ άλλων:
* Οι κάθε είδους καταστροφές και κάθε παράνομη χρήση υπολογιστών, δικτύων, ΠΣ, δεδομένων με παράνομο χαρακτήρα.
* Η υποκλοπή και η άνευ αδείας χρήση των προαναφερθέντων.
* Η άνευ αδείας χρήση υπηρεσιών, που σχετίζονται με υπολογιστές.
* Η κάθε είδους καταστροφή και εξαφάνιση δεδομένων, λογισμικών, προγραμμάτων.
* Η άνευ αδείας διακοπή των παρεχομένων από υπολογιστές υπηρεσιών.
Σε ομοσπονδιακό επίπεδο πρώτη προσπάθεια αντιμετωπίσεως του προβλήματος στις ΗΠΑ τέθηκε σε ισχύ ο Privacy Act, ήδη από το 1975, με τον οποίο τροποποιήθηκε ο υπ' αριθμόν 5 τίτλος του Κώδικα των ΗΠΑ και προστέθηκε ως παράγραφος η 552α.
Το εν λόγω νομοθέτημα αναφέρεται κυρίως στην προστασία των προσωπικών δεδομένων, τα οποία βρίσκονται καταχωρημένα σε αρχεία και είναι επίσης δεκτικά προσβολών και επιθέσεων, αλλά δεν εντάσσονται, σύμφωνα με την επικρατούσα άποψη, στο κατ' εξοχήν πεδίο του Κυβερνοπολέμου, με την στενή τουλάχιστον έννοια του όρου. Ο Privacy Act, δεν εφαρμόζεται σε ζητήματα που αφορούν τα αρχεία της CIA και του FBI. Συμπορεύεται τέλος με άλλους νόμους, όπως ο νόμος για την ελευθερία της πληροφορίας (Freedom of Information Act), του 1966, ο νόμος για τις πιστώσεις (Fair Credit Reporting Act) του 1970 και ο νόμος για την εκπαίδευση του 1974 (Education Act). Από τα παραπάνω καταδεικνύεται ότι οι ΗΠΑ προνόησαν a priori για τη δημιουργία νομικού υπόβαθρου σχετικού με την "πληροφορία" και κατά συνέπεια για την αποτροπή, κατά κάποιο τρόπο, των δυσμενών επιπτώσεων του Κυβερνοπολέμου.
Από εκεί και πέρα έγιναν πολλά, και πολλά πρόκειται επίσης να γίνουν, από τη στιγμή ιδίως που η Αμερικανική τεχνολογία και η κρατική οντότητα των ΗΠΑ διατηρούν αδιαλείπτως την πρώτη θέση σε διεθνές επίπεδο.
Έτσι τα τελευταία χρόνια συστήθηκε ένα Εθνικό Σχέδιο για την Προστασία των ΠΣ. Το σχέδιο αυτό κινείται μέσα στα πλαίσια μιας ευρύτερης Αμερικανικής πολιτικής, η οποία έχει ως στόχο :
* Την ισορροπία μεταξύ του ιδιωτικού βίου και της Εθνικής Ασφαλείας.
* Την επίτευξη των στόχων του ίδιου προαναφερθέντος σχεδίου.
Στα πλαίσια αυτά, το 1996, τέθηκε σε ισχύ Νομοθετική Πράξη με την ονομασία Defense Authorization Act, βάσει της οποίας ο Πρόεδρος των ΗΠΑ καταθέτει στο Κογκρέσο αναφορά, στην οποία εκθέτει τα αποτελέσματα της εθνικής πολιτικής που αφορά την προστασία της Εθνικής Πληροφορικής Υποδομής, έναντι στρατηγικών επιθέσεων.
Τέσσερα χρόνια αργότερα, "το σχέδιο" έχει εξελιχθεί σε ένα κείμενο 200 σελίδων, για το οποίο όμως έχουν εκφρασθεί και αρκετές ανησυχίες. Νομικοί κύκλοι των ΗΠΑ θεωρούν ότι έχει γίνει μια κοίλη δουλειά από την αρμόδια ομάδα του Προέδρου με το Critical Infrastructure Working Group (CIWG), έχουν εκδοθεί εκτελεστικά διατάγματα όπως το υπ'αριθμόν 13010, έχει συσταθεί ειδική επιτροπή (Commission on Critical Infrastructure Protection (PCCIP) και έχουν εκδοθεί δύο οδηγίες από τον ίδιο τον Πρόεδρο (υπ'αριθμόν 62 και 63).
Σε γενικές γραμμές η πολιτική των ΗΠΑ θεωρείται ενδεδειγμένη μεν αλλά και ατελής, από τους ίδιους νομικούς κύκλους.
Υποστηρίζεται λοιπόν ότι θα πρέπει να δοθούν και περαιτέρω νομικές και ουσιαστικές πτυχές του προβλήματος και επισημαίνονται ποικίλες νομικές παράμετροι που θα έπρεπε να ληφθούν υπόψη, όπως :
* Η έκδοση εκτελεστικού διατάγματος από τον Πρόεδρο, που να καθορίζει την πολιτική των ΗΠΑ και τους στόχους της Εθνικής Ασφαλείας έναντι του Κυβερνοπολέμου.
* Το εκτελεστικό διάταγμα θα πρέπει να "ξεπερνά" τις πρόσφατα εκδοθείσες σχετικές οδηγίες, ως προς το εύρος και την ποιότητα τους.
* Το εν λόγω διάταγμα θα πρέπει επίσης να καθορίζει επακριβώς την αρμοδιότητα και την ευθύνη συγκεκριμένων φορέων της Διοίκησης που ασχολούνται με τον Κυβερνοπόλεμο.
* Να εγκαθιδρύει επιθετική πολιτική Κυβερνοπολέμου, η οποία να καταστεί δόγμα για τις ΗΠΑ.
Εκτός όμως των προαναφερθέντων καθαρά νομικών παραμέτρων, προτείνεται, σε γενικά πλαίσια, μία παράλληλη αντιμετώπιση του θέματος από τις ΕΔ της χώρας.
Σημειώνεται ότι οι Αμερικανοί αρμόδιοι απαιτείται να προβούν σε απολογισμό • σχετικά με την προαναφερθείσα πολιτική, ώστε να εξασφαλίζεται ότι οι ΕΔ είναι προετοιμασμένες. Αυτό δύναται να επιτευχθεί με την εκτίμηση του συνολικού ρόλου του Κυβερνοπολέμου στην αμυντική πολιτική, που θα συνοδεύεται σύμφωνα με Αμερικανούς εκτιμητές:
* Με την προληπτική πολιτική έναντι του Κυβερνοπολέμου.
* Με την σαφή νομικά και καθορισμένη στρατηγική.
* Με την καθιέρωση και νομιμοποίηση του επιθετικού Κυβερνοπολέμου.
* Με την άρση όλων των πιθανών νομικών εμποδίων σε σχέση με τα παραπάνω.
Τα προαναφερθέντα οδήγησαν την Κυβέρνηση των ΗΠΑ στην εκπόνηση ενός εξελιγμένου σχεδίου με την ονομασία OPLAN 3600, για την πραγματοποίηση του οποίου ο Αμερικανικός στρατός θα συνεργασθεί και με άλλους φορείς. Οι ιθύνοντες μάλιστα του Πενταγώνου θεωρούν πλέον τον Κυβερνοχώρο "δυνάμει πεδίο πολεμικών συγκρούσεων, εξ' ίσου σημαντικών με αυτών στον αέρα, την ξηρά ή τη θάλασσα". To OPLAN 3600, αποτελεί σε μεγάλο βαθμό και την εξέλιξη του σχεδίου "ELIGIBLE RECEIVER", που είχε εκπονηθεί από το 1977 !
Είναι προφανές ότι τα προτεινόμενα μέτρα και πολιτικές υψηλά ισταμένων παραγόντων του Αμερικανικού κράτους, που αποτυπώνονται καθαρά παραπάνω, οδηγούν στην καθιέρωση μιας επιθετικής - τεχνολογικά και νομικά - πολιτικής έναντι του Κυβερνοπολέμου, η οποία να εξασφαλίζει το εθνικό συμφέρον με γνώμονα την ασφάλεια του κράτους.
4. Η Νομική Αντιμετώπιση στην Ελλάδα
Η ελληνική πραγματικότητα μας έχει συνηθίσει σε καθυστερημένες προσαρμογές της έννομης τάξης στις μορφές νέων εγκλημάτων. Από την άλλη πλευρά το ελληνικό γραφειοκρατικό σύστημα αδυνατεί και να αφομοιώσει αλλά και να παράγει καινοτόμες και πρότυπες μορφές νομοθετημάτων. Είναι λογικό λοιπόν να περιμένουμε ότι η δυσκίνητη κρατική μηχανή, μόλις τώρα αντιλαμβάνεται τη σημασία του Κυβερνοπολέμου για την υπόσταση της χώρας μας.
Η αλήθεια όμως, όσο αφορά την ελληνική έννομη τάξη, δεν είναι ακριβώς έτσι. Κατ' αρχάς η νομική προστασία του απορρήτου στη χώρα μας κατοχυρώνεται σε συνταγματικό επίπεδο. Το Σύνταγμά μας περιέχει αρκετές ρήτρες που αφορούν το απόρρητο : "Δημόσια Ασφάλεια (αρ. 11, παρ. 2), Δημόσια Τάξη (αρ. 3. απρ. 2), Βίαιη Ανατροπή του Πολιτεύματος (αρ. 14, παρ. 3), Εθνική Ασφάλεια (αρ. 19), Εξωτερικοί Κίνδυνοι - Εσωτερικοί Κίνδυνοι, Δημόσια Ασφάλεια - Ασφάλεια του Κράτους (αρ. 48, παρ. 1).
Πέρα από τα παραπάνω, το άρθρο 14 παρ. 2 του Συντάγματος, θέτει περιορισμούς στη Δημοσίευση Κανονιστικών Πράξεων της Διοικήσεως, αν από τη δημοσίευση τους δύναται να προκύψει βλάβη στην Εθνική Άμυνα της χώρας. Τέτοιες δε Κανονιστικές Πράξεις της Διοικήσεως είναι αυτές που αναφέρονται κυρίως στη διάρθρωση, τη σύνθεση και τον εξοπλισμό των ΕΔ.
Η οποιαδήποτε λοιπόν προσπάθεια - και μέσω ηλεκτρονικών υπολογιστών -πρόσβασης σε αρχεία με παρόμοιες πράξεις, θεωρείται προσβολή του απορρήτου και επομένως παράνομη.
Ο Ν.301/76 συμπληρώνει και οριοθετεί τους περιορισμούς του Συνταγματικού νομοθέτη. Έτσι οι Κανονιστικές Πράξεις του ΥΕΘΑ που αφορούν την οργάνωση, σύνθεση, διάταξη και εξοπλισμό ή εφοδιασμό των ΕΔ και χαρακτηρίζονται ως απόρρητες, δεν δημοσιεύονται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, ενώ γνωστοποιούνται μόνο στις αρμόδιες υπηρεσίες και τους κατά το νόμο αποδέκτες αυτών, σύμφωνα με τις ειδικές διατάξεις. Εξ αλλού στο άρθρο 16 του Ν. 1599/86, που αφορά το δικαίωμα γνώσεως των διοικητικών εγγράφων, αναφέρεται ότι εναπόκειται στη διακριτική ευχέρεια των υπηρεσιών του δημοσίου τομέα, να αρνηθούν το δικαίωμα γνώσης των εγγράφων αυτών στις περιπτώσεις - μεταξύ άλλων - που παραβλάπτεται το απόρρητο της Εθνικής Άμυνας.
Δίδεται λοιπόν στη διοίκηση και κατά συνέπεια και στις υπηρεσίες που κατέχουν αρχεία σε Η/Υ, το δικαίωμα της Διακριτικής Ευχέρειας, ώστε να αποφασίζει για το πως, πότε και σε ποιόν θα γνωστοποιηθεί το περιεχόμενο πληροφοριών και εγγράφων, σχετιζόμενο με υποθέσεις Εθνικής Αμύνης.
Πέρα πάντως από τη νομική προστασία του Απορρήτου σε ζητήματα όπως της Άμυνας, της Ασφάλειας και της Δημοσίας Τάξεως, που έχει κατοχυρωθεί με τις προαναφερθείσες διατάξεις, ήδη με τον Ν. 1805/89 προβλέφθηκαν ποινικά αδικήματα, που είναι δυνατό να τελεσθούν με τη χρήση Η/Υ. Ο N. 480j5/89j3 οποίος προβλέπει και ποινές φυλακίσεως "προσθέτει" με τα άρθρα 3,4 στον Ποινικό Κώδικα (ΠΚ) νέα άρθρα με αριθμούς 370 Β, 370 Γ και 386 Α.
Ειδικότερα το άρθρο 370 Β του ΠΚ προβλέπει ότι: "Όποιος αθέμιτα αντιγράφει, αποτυπώνει, χρησιμοποιεί, αποκαλύπτει σε τρίτον ή οπωσδήποτε παραβιάζει στοιχεία ή προγράμματα υπολογιστών, τα οποία συνιστούν κρατικά, επιστημονικά ή επαγγελματικά απόρρητα ή απόρρητα επιχείρησης του δημοσίου ή ιδιωτικού τομέα, τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον τριών μηνών. Ως απόρρητα θεωρούνται και εκείνα που ο νόμιμος κάτοχος τους, από δικαιολογημένο ενδιαφέρον τα μεταχειρίζεται ως απόρρητα, ιδίως όταν έχει λάβει μέτρα για να παρεμποδίζονται τρίτοι να λάβουν γνώση τους".
Παρατηρούμε στο προαναφερθέν άρθρο ότι ο νομοθέτης ουδεμία νύξη έκανε σε καταστροφή στοιχείων ή προγραμμάτων, θεωρώντας προφανώς ότι το έγκλημα αυτό καλύπτεται από το αξιόποινο της "φθοράς ξένης περιουσίας".
Από την άλλη πλευρά χρησιμοποιεί ως κριτήριο, για την απονομή του "τίτλου" του απορρήτου σε στοιχεία ή προγράμματα υπολογιστών, ακόμη και τον ......τρόπο μεταχειρίσεως τους, από τον νόμιμο κάτοχο τους ή την ανάλογη λήψη μέτρων προστασίας, κάτι που αναμφίβολα αποτελεί "τρωτό κριτήριο", εξ αιτίας της σχετικότητας του.
Στη δεύτερη παράγραφο του άρθρου 370 Β, ο νομοθέτης αναφέρει ότι : "Αν ο δράστης είναι στην υπηρεσία του κατόχου των στοιχείων, καθώς και αν το απόρρητο είναι ιδιαίτερα μεγάλης οικονομικής σημασίας, επιβάλλεται φυλάκιση τουλάχιστον ενός έτους".
Σε αυτό το σημείο θα πρέπει να επισημανθεί η σημασία που απονέμεται στη "σχέση υπηρεσίας" και στην "μεγάλη οικονομική σημασία", σχετικά με το αξιόποινο της πράξης. Και τα δύο έχουν σημαντική αξία, όσο αφορά την προστασία των μεγάλων επιχειρήσεων.
Στην τρίτη παράγραφο αναφέρεται κάτι εξ ίσου ενδιαφέρον : "Αν πρόκειται για στρατιωτικό ή διπλωματικό απόρρητο ή για απόρρητο που αναφέρεται στην ασφάλεια του κράτους, η κατά την παράγραφο 1 πράξη τιμωρείται κατά τα άρθρα 146 και 147". Εδώ πλέον βλέπουμε τον νομοθέτη να παραπέμπει σε άρθρα που αφορούν την "Παραβίαση μυστικών της Πολιτείας", αποδίδοντας μεγαλύτερη ποινική αξία στο αξιόποινο της πράξης.
Ειδικότερα το άρθρο 146, προβλέπει ότι : "Όποιος με πρόθεση του και παράνομα παραδίδει ή αφήνει να περιέλθουν στην κατοχή ή τη γνώση άλλου, έγγραφα, σχέδια ή άλλα πράγματα ή ειδήσεις που τα συμφέροντα της πολιτείας ή των συμμάχων της επιβάλλουν να τηρηθούν απόρρητα απέναντι σε ξένη κυβέρνηση, τιμωρείται με κάθειρξη δέκα ετών".
Το ίδιο άρθρο στην παράγραφο 2 αναφέρει ότι : "Σε καιρό πολέμου ο υπαίτιος τιμωρείται με ισόβια ή πρόσκαιρη κάθειρξη τουλάχιστον δέκα ετών".
Εξ άλλου στο άρθρο 147 του ΠΚ. αναφέρεται ότι : 'Όποιος γίνεται από αμέλεια υπαίτιος κάποιας από τις πράξεις που αναφέρονται στο προηγούμενο άρθρο, αν αυτά τα σχέδια, τα έγγραφα, τα πράγματα ή οι ειδήσεις του είναι εμπιστευμένα υπηρεσιακώς ή του είναι προσιτά χάρη στη δημόσια υπηρεσία του ή χάρη σε εντολή της αρχής ή το έμαθε λόγω μίας σύμβασης από εκείνες που αναφέρονται στο άρθρο 145 του Κώδικα (Προμηθειών Ενόπλων Δυνάμεων), τιμωρείται με φυλάκιση μέχρι τριών ετών".
Τέλος όσο αφορά το άρθρο 370 Β, προβλέπεται στην παράγραφο 4 ότι : "Οι πράξεις που προβλέπονται στις παραγράφους 1 και 2 διώκονται ύστερα από έγκληση".
Το άρθρο 370 Γ που αναφέρεται σε παρόμοια θέματα, στην παράγραφο 1 αναφέρει ότι : "Όποιος χωρίς δικαίωμα αντιγράφει ή χρησιμοποιεί προγράμματα υπολογιστών, τιμωρείται με φυλάκιση μέχρι έξι μήνες και με χρηματική ποινή εκατό χιλιάδων έως δύο εκατομμυρίων δραχμών".
Στη δεύτερη παράγραφο του ίδιου άρθρου προβλέπεται ότι : 'Όποιος αποκτά πρόσβαση σε στοιχεία που έχουν εισαχθεί σε υπολογιστή ή σε περιφερειακή μνήμη υπολογιστή ή μεταδίδονται με συστήματα τηλεπικοινωνιών, εφ'όσον οι πράξεις αυτές έγιναν χωρίς δικαίωμα, ιδίως με παραβίαση απαγορεύσεων ή μέτρων ασφαλείας που είχε λάβει ο νόμιμος κάτοχος τους, τιμωρείται με φυλάκιση μέχρι τρεις μήνες ή με χρηματική ποινή τουλάχιστον δέκα χιλιάδων δραχμών. Αν η πράξη αναφέρεται στις διεθνείς σχέσεις ή την ασφάλεια του κράτους τιμωρείται κατά το άρθρο 148".
Σε αυτή την παράγραφο τα στοιχεία του αξιόποινου που περιγράφει ο νόμος ταιριάζουν σε ένα κλασσικό hacker ή/και "υποκλοπέα". Το άρθρο 148, που αναφέρει ο νόμος περιγράφει το έγκλημα της κατασκοπείας, για το οποίο κινδυνεύει να κατηγορηθεί ο hacker, ακόμη και αν είναι απλά ένας "περίεργος" και όχι ένας ειδικός με προθέσεις μαχητή Κυβερνοπολέμου. Η παράγραφος 3 εξ άλλου, του ίδιου άρθρου αναφέρει ότι : "Αν ο δράστης είναι στην υπηρεσία του νόμιμου κατόχου των στοιχείων, η πράξη της προηγούμενης παραγράφου τιμωρείται μόνο αν απαγορεύεται ρητά από εσωτερικό κανονισμό ή από έγγραφη απόφαση του κατόχου ή αρμόδιου υπαλλήλου του".
Εδώ έχουμε μία κατά περίπτωση ελάφρυνση κατά το νόμο, της θέσεως του δράστου. Το "κριτήριο της θέσης" του δράστη είναι δυνατόν να τον απαλλάξει της κατηγορίας. Ίσως αυτό προβλέπεται διότι το νομικό πλαίσιο, με τον δικό του τρόπο επιβραβεύει τη σχέση εμπιστοσύνης που αναπτύσσεται μεταξύ υπαλλήλου και κατόχου των στοιχείων.
Επακόλουθα στην παράγραφο 4 αναφέρεται ότι: "Οι πράξεις των παραγράφων 1 έως 3 διώκονται ύστερα από έγκλιση".
Τελευταίο ανάμεσα στα σχετικά άρθρα του Π.Κ., που αναφέρονται στα εγκλήματα με Η/Υ και κατά συνέπεια σε προσβολές, οι οποίες σχετίζονται με τον Κυβερνοπόλεμο, είναι το άρθρο 386 Α.
Το άρθρο αυτό αναφέρεται στο έγκλημα της απάτης με υπολογιστή : 'Όποιος με σκοπό να προσπορίσει στον εαυτό του ή σε άλλον παράνομο περιουσιακό όφελος, βλάπτει ξένη περιουσία, επηρεάζοντας τα στοιχεία, είτε με μη ορθή διαμόρφωση του προγράμματος, είτε με επέμβαση κατά την εφαρμογή του είτε με χρησιμοποίηση μη ορθών ή ελλείπων στοιχείων, είτε με οποιονδήποτε άλλο τρόπο, τιμωρείται με τις ποινές του προηγούμενου άρθρου. Περιουσιακή βλάβη υφίσταται και αν τα πρόσωπα που την υπέστησαν είναι άδηλα. Για την εκτίμηση του ύψους της ζημίας είναι αδιάφορο αν οι παθόντες είναι ένα ή περισσότερα πρόσωπα".
Η παραπάνω περίπτωση της απάτης με υπολογιστή είναι ιδιαίτερα σημαντική αν αναλογισθεί κανείς τις απεριόριστες δυνατότητες που δίνονται στους επίδοξους "φορείς" του Κυβερνοπολέμου.
Η διάταξη αυτή μάλιστα έχει ενεργοποιηθεί προσφάτως στη χώρα μας, για την περίπτωση νεαρού hacker που κατηγορήθηκε σε βαθμό κακουργήματος επειδή εφέρετο ότι έσπαγε τους κωδικούς ασφαλείας του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών (ΕΙΕ) και άλλων φορέων. Ο δράστης ορμώμενος από το Πολυτεχνείο Ξάνθης επέκτεινε την παράνομη δράση του και σε απάτες. Έτσι έγινε ο πρώτος Έλληνας hacker που του απηγγέλθη κατηγορία σε βαθμό κακουργήματος για το αδίκημα της "απάτης με Η/Υ" και τέθηκε υπό κράτηση.
Εν τέλει διαπιστώθηκε ότι το μοναδικό τελεσθέν έγκλημα ήταν το προαναφερθέν, καθότι δεν προξένησε ούτε οικονομικές ζημίες, ούτε τα στοιχεία του ΥΠΕΘΑ στα οποία διείσδυσε ήταν απόρρητα. Το αδίκημα της απάτης διενεργήθηκε με την χρέωση στο ΕΙΕ λογαριασμών "ροζ τηλεφώνων", μέσω υπολογιστή. Ο ίδιος hacker είχε καταστρέψει τους κωδικούς ασφαλείας στην ιστοσελίδα του Υπουργείου Εξωτερικών την ημέρα της σύλληψης του Αμπντουλάχ Οτσαλάν.
Σχετικά με το ισχύον νομικό καθεστώς, που αφορά τις ΕΔ, πέρα από τα παραπάνω και τους σχετικού διοικητικούς κανονισμούς, πρόσφατα κυρώθηκε σχετική με την ασφάλεια επικοινωνιών και πληροφοριών οδηγία της ΕΕ, σύμφωνα με την οποία το ΓΕΕΘΑ, ορίζεται Εθνική Αρχή Ασφαλείας. Πρόκειται για την υπ’ αρίθμ. 264\2001 απόφαση της ΕΕ, η οπο