ΤΟ ΠΡΟΤΥΠΟ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΑ ΑΞΙΩΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΥ 21ου ΑΙΩΝΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΩΝ ΑΠΑΙΤΗΣΕΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ

«ΤΟ ΠΡΟΤΥΠΟ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΑ ΑΞΙΩΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΥ 21ου ΑΙΩΝΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΩΝ ΑΠΑΙΤΗΣΕΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΚΑΙ ΗΓΕΣΙΑΣ»

                         ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2009

    
ΣΥΝΘΕΣΗ
ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΜΕΛΕΤΩΝ – ΕΡΕΥΝΩΝ
ΤΟΥ ΣΕΕΘΑ

Για τη Μελέτη

Συντονιστής Μελέτης

Αντιστράτηγος ε.α.  Σταμπουλής Αριστείδης

Μελετητές

Αντιστράτηγος ε.α. Σταμπουλής Αριστείδης
- Περίληψη Μελέτης
- Εισαγωγή
- Ανάλυση 2ου Παράγοντα
- Ανάλυση 3ου Παράγοντα (ό,τι αφορά γενικά όλα τα ΑΣΕΙ, τη ΣΣΕ και τον ΣΞ)
- Ανάλυση του
Παραρτήματος «Α»
Παραρτήματος «Β»
Παραρτήματος «Γ»
Παραρτήματος «Δ»
- Γενικά Συμπεράσματα - Προτάσεις

Αντιναύαρχος ε.α. Λιαπάκης Περικλής

- Ανάλυση 1ου παράγοντα
- Ανάλυση 3ου παράγοντα (ό,τι αφορά τη ΣΝΔ και το Ναυτικό)

Αντιπτέραρχος ε.α. Παπαπασχάλης Αλέξανδρος

- Ανάλυση 3ου Παράγοντα (ό,τι αφορά την ΣΙ και την Πολεμική Αεροπορία)
- Ανάλυση του Παραρτήματος «Ε»
- Ανάλυση του Παραρτήματος «ΣΤ» (Σύστημα Διαχείρισης Ανθρωπίνου Δυναμικού)

 

 

 

 

 

 

ΔΟΜΗ ΜΕΛΕΤΗΣ

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

 α. Γενικά
 β. Σκοπός

2. ΣΚΟΠΟΣ

 Η διαμόρφωση ενός Προτύπου – Μοντέλου για τις ικανότητες και δεξιότητες που χρειάζεται να διαθέτουν τα μελλοντικά στελέχη και εν δυνάμει Ηγέτες των ΕΔ, στη βάση του οποίου πρέπει να προσαρμοσθεί κατάλληλα και το σύστημα εκπαιδεύσεως των ΕΔ.

3. ΠΡΟΥΠΟΘΕΣΕΙΣ

 α. Η αποστολή και ο ρόλος των ΕΔ δεν θα διαφοροποιηθεί.
 β. Η δομή και οργάνωση των ΕΔ θα εξυπηρετούν πρωτίστως την αντιμετώπιση εξωτερικών απειλών, ενώ δεν αναμένονται σημαντικές αλλαγές σε αυτές (ΕΔ).
 γ. Η μελέτη θα καλύψει τα μόνιμα στελέχη που προέρχονται από τα ΑΣΕΙ.
 δ. Η χώρα μας θα συνεχίσει να συμμετέχει στους διεθνείς οργανισμούς (ΟΗΕ- ΝΑΤΟ- ΕΕ) και λοιπούς περιφερειακούς οργανισμούς.

4. ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ

 α. Το σύγχρονο και μελλοντικό γεωστρατηγικό – επιχειρησιακό περιβάλλον.
  - Γενική θεώρηση του γεωστρατηγικού περιβάλλοντος
  - Το σύγχρονο γεωστρατηγικό – επιχειρησιακό περιβάλλον

 β. Οι απαιτήσεις σε προσόντα για τον σύγχρονο και μελλοντικό Αξιωματικό.
  - Εννοιολογικός προσδιορισμός της Στρατιωτικής Ηγεσίας.
  - Προσόντα του σύγχρονου και μελλοντικού Ηγέτη.

 γ. Διάπλαση του Στρατιωτικού Ηγέτη
  - Είσοδος στα ΑΣΕΙ
  - Τομείς και στάδια Διάπλασης
  - Εκπαίδευση και διάπλαση στα ΑΣΕΙ
  - Εκπαίδευση και διάπλαση χαρακτήρα στα ΑΣΕΙ
  - Εκπαίδευση στη ΣΣΕ
  - Επιμόρφωση στελεχών ΣΞ
  - Μετεκπαίδευση στελεχών ΣΞ
  - Λοιποί παράγοντες μείζονος σημασίας για τον ΣΞ.
   * Εξέλιξη Αξιωματικών
   * Αξιολόγηση Αξιωματικών
  - Εκπαίδευση στη ΣΝΔ
  - Επιμόρφωση στελεχών ΠΝ
  - Μετεκπαίδευση στελεχών ΠΝ
  - Νοοτροπία, τρόπος σκέψης, ηθικό αξιωματικών ΠΝ
  - Εκπαίδευση στη ΣΙ
  - Επιμόρφωση στελεχών ΠΑ
  - Μετεκπαίδευση στελεχών ΠΑ
  - Παραγωγή Αξιωματικών από τη ΣΙ ή κατάταξη Ανθυποσμηναγών με διαγωνισμό΄
  - Διακλαδικότητα

5. ΑΝΑΛΥΣΗ  ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ

6. ΓΕΝΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ - ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΠΙΝΑΚΑΣ  ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

Για τη Μελέτη

«Το πρότυπο του Έλληνα Αξιωματικού του 21ου αιώνα στα πλαίσια των απαιτήσεων επαγγελματικής κατάρτισης και ηγεσίας»

ΕΙΣΑΓΩΓΗ        σελ.  3

ΣΚΟΠΟΣ        σελ.  3

ΠΡΟΥΠΟΘΕΣΕΙΣ       σελ.  3
      
ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ       σελ.  3-4

ΠΕΡΙΛΗΨΗ        σελ.  6-12

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ      σελ.  13

α. Το σύγχρονο και μελλοντικό
 Γεωστρατηγικό – επιχειρησιακό περιβάλλον  σελ.  13-22

β. Οι απαιτήσεις σε προσόντα για τον
 Σύγχρονο και μελλοντικό Αξιωματικό   σελ.  23-29

γ. Διάπλαση του Στρατιωτικού Ηγέτη   σελ.  30-72

ΓΕΝΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ – ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ   σελ.  73-78

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ «Α»       σελ.  79-80

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ «Β»       σελ.  81-91

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ «Γ»       σελ.  92-93

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ «Δ»       σελ.  94

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ «Ε»       σελ.  95-99

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ «ΣΤ»       σελ.  100-111

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ       σελ.  112

 

 

ΠΕΡΙΛΗΨΗ  ΜΕΛΕΤΗΣ

Εισαγωγή

 Η αλματώδης εξέλιξη της τεχνολογίας- κυρίως στον τομέα των ηλεκτρονικών και οπλικών συστημάτων- οι αλλαγές στο γεωστρατηγικό περιβάλλον, η διεύρυνση του φάσματος των επιχειρήσεων και οι υποχρεώσεις μας έναντι των διεθνών οργανισμών των οποίων είμαστε – ως χώρα- μέλος, δημιουργούν νέες προκλήσεις, στις οποίες θα κληθούν τα στελέχη των ΕΔ να ανταποκριθούν.  Το μελλοντικό πεδίο (χώρος) μάχης θα διαφέρει από το χθεσινό και ο Αξιωματικός θα κληθεί να ανταπεξέλθει σε καταστάσεις πρωτόγνωρες.
 Οι στρατιωτικές αξίες, το υψηλό ηθικό, τα πιστεύω, ο πατριωτισμός κτλ είναι ουσιαστικά προσόντα, αλλά δεν επαρκούν.  Απαιτείται επαγγελματισμός, ευρεία γνώση, ικανότητα προσαρμογής σε νέες καταστάσεις, ηγετική ικανότητα, απόκτηση εμπειριών, διορατικότητα, φαντασία κτλ.  Ο μελλοντικός – σύγχρονος Αξιωματικός πρέπει να είναι μια πολυσύνθετη/ πολύπλευρη προσωπικότητα, για τη συγκρότηση της οποίας απαιτείται ένα προκαθορισμένο, ευέλικτο και δυναμικό περιβάλλον εκπαίδευσης, με δυνατότητα επέκτασης σε νέους γνωστικούς τομείς.

Ανάλυση Παραγόντων

 1ος Παράγοντας «Το σύγχρονο και μελλοντικό γεωστρατηγικό – επιχειρησιακό περιβάλλον»

 Μέχρι πρότινος η Ασφάλεια – Άμυνα μιας χώρας εξασφαλίζετο από τις κλασσικά οργανωμένες ΕΔ με τη συνδρομή των εσωτερικών δυνάμεων ασφαλείας.  Σήμερα, όμως, η ανασφάλεια, η αστάθεια και η αβεβαιότητα πηγάζουν από ένα σύστημα απειλών και κινδύνων που προέρχεται από πολυσυλλεκτικά και περιπεπλεγμένα αίτια, ευρύτερης γεωγραφικής κλίμακας, τα οποία δημιούργησαν τις ασύμμετρες απειλές (τρομοκρατία, λαθρομετανάστευση, όπλα μαζικής καταστροφής κτλ).
 Σε ό,τι αφορά τη χώρα μας, από την ανάλυση των γεωστρατηγικών δεδομένων και στα πλαίσια του περιβάλλοντος για τα επόμενα χρόνια :

- Η υπάρχουσα εξ ανατολών κύρια απειλή «εν δυνάμει» ή «υπολανθάνουσα» θα διατηρηθεί.
- Ομοίως, θα παραμείνουν :
• Οι υφιστάμενοι κίνδυνοι από τις χώρες της Βαλκανικής, ιδίως της Δυτικής.
• Η απαίτηση εμπλοκής των ΕΔ στην αντιμετώπιση των ασυμμέτρων απειλών.
• Η απαίτηση εμπλοκής των ΕΔ στην αντιμετώπιση Φυσικών Καταστροφών.

Σε ό,τι αφορά το περιβάλλον εξωτερικών απειλών στα πλαίσια του ΟΗΕ – ΝΑΤΟ- ΕΕ, εκτιμάται ότι θα παραμείνουν οι απαιτήσεις συμμετοχής μας με προσωπικό και Μονάδες στις επιχειρήσεις των οργανισμών αυτών.
Το τακτικό και επιχειρησιακό περιβάλλον, στο οποίο θα κληθεί ο μελλοντικός Αξιωματικός να ενεργήσει, εκτός από την διεύρυνση του φάσματος των επιχειρήσεων (κύρια απειλή, ασύμμετρες απειλές, ειρηνευτικές αποστολές κτλ), διαμορφώνεται και από τρεις μεγάλες συνιστώσες/ ενότητες, το Δόγμα, την Οργάνωση και την Τεχνολογία.  Στα πλαίσια της μετεξέλιξης, αυτά θα πρέπει να μελετηθούν, υπό το πρίσμα των δικών μας στρατηγικών σκέψεων και με βάση τις ιδιαιτερότητες  και τις μεσο/ μακροπρόθεσμες ανάγκες μας. (όχι στα έτοιμα ξενόφερτα Δόγματα).

2ος Παράγοντας «Απαιτήσεις και προσόντα για τον Σύγχρονο – Μελλοντικό Αξιωματικό»

Η εξέλιξη της κοινωνίας σε συνδυασμό με την εξέλιξη της επιστήμης και της τεχνολογίας και η ανάγκη δόμησης ισχυρών και αποτελεσματικών ΕΔ, επιβάλλει την παρουσία Ηγετών που να διαθέτουν ένα ευρύ φάσμα γνώσεων, ικανοτήτων – δεξιοτήτων για να είναι σε θέση να ανταποκριθούν στις μελλοντικές απαιτήσεις.
 Το Πρότυπο του μελλοντικού ηγέτη βασίζεται σε τρεις μεγάλες συνιστώσες, οι οποίες είναι κλασσικές, διαχρονικές και καθορίζουν το θεμέλιο διαμόρφωσης στρατιωτικών ηγετών :

 - Ο χαρακτήρας, που συνίσταται στις στρατιωτικές αξίες και τα χαρακτηριστικά του ηγέτη (Πνευματικά, Φυσικά, Συναισθηματικά).
 - Ο επαγγελματίας, που αναφέρεται σε ικανότητες και γνώσεις (διαπροσωπικές, διανοητικές, τακτικές, τεχνικές).
 - Η ηγετική προσωπικότητα, με την έννοια της εφαρμοσμένης Διοικητικής - Ηγεσίας.

Το σύγχρονο και μελλοντικό γεωστρατηγικό – επιχειρησιακό- τακτικό περιβάλλον σε συνδυασμό με το εύρος του φάσματος των επιχειρήσεων επιβάλλει πρόσθετες απαιτήσεις, ιδίως στον τομέα του επαγγελματισμού.  Συγκεκριμένα :

- Γνώση της στρατιωτικής επιστήμης και τέχνης στα πλαίσια του διευρυμένου φάσματος επιχειρήσεων και υπό το πρίσμα της δυναμικής διαμόρφωσης των.
- Γνώση της τεχνολογίας σε τέτοιο βαθμό που να μπορεί να αντιληφθεί στην λειτουργία των νέων οπλικών συστημάτων και να παρακολουθεί την αλματώδη εξέλιξή της.
- Γνώση των Τεχνολογικών μεθόδων που χρησιμοποιούνται στην εκπαίδευση (προσομοιωτές) και στα συστήματα C4IRS.
- Ευρεία ακαδημαϊκή μόρφωση σε μια σειρά κλασσικών επιστημών που θα τον βοηθήσουν στην άσκηση ηγεσίας.
- Να διαθέτει, ως πνευματικά χαρακτηριστικά, Διόραση, Φαντασία και Όραμα.

3ος Παράγοντας.  Διάπλαση Στρατιωτικού Ηγέτη.

Η διάπλαση του στρατιωτικού ηγέτη εστιάζεται σε τρεις τομείς, στο χαρακτήρα (στρατιωτικές αξίες και χαρακτηριστικά), στις γνώσεις – ικανότητες- δεξιότητες (διαπροσωπικές, διανοητικές, τεχνικές, τακτικές) και στις ενέργειες- πράξεις του ηγήτορα.  Η διάπλαση- και στους τρεις τομείς- είναι καρπός συνεχούς προσπάθειας τόσο της Υπηρεσίας όσο και του ιδίου του Αξιωματικού.  Αρχίζει με την είσοδο στα ΑΣΕΙ (ΣΣΕ, ΣΝΔ, ΣΙ) και συνεχίζεται μέχρι την αποστρατεία του, χωρίς – συνήθως- να έχει ολοκληρωθεί.
Η είσοδος στα ΑΣΕΙ είναι το πρώτο θέμα που εξετάζεται.  Στο δίλημμα «Επιλογή μέσω του ισχύοντος πλαισίου των Πανελλαδικών εξετάσεων ή επιστροφή στο σύστημα επιλογής των κατ’ ιδία εξετάσεων των Στρατιωτικών Σχολών», η απάντηση θα ήταν η δεύτερη επιλογή, αν εξασφαλίζετο ένα απόλυτα αξιοκρατικό σύστημα χωρίς επεμβάσεις, παρεμβάσεις και πιέσεις.  Το πλεονέκτημα του ισχύοντος συστήματος είναι ότι το επίπεδο από πλευράς γνώσεων των εισακτέων είναι υψηλό.  Το γεγονός όμως ότι πολλοί υποψήφιοι δεν είναι κατάλληλοι (συνειδητοποιημένοι), είναι μειονέκτημα, το οποίο μπορεί να αντιμετωπισθεί με αυστηρότερα «φίλτρα» (σωματικές, υγειονομικές, ψυχοτεχνικές δοκιμασίες).
Το πρώτον και ουσιωδέστερο στάδιο της διάπλασης του στρατιωτικού χαρακτήρα υλοποιείται στα ΑΣΕΙ.  Οι Ευέλπιδες, Δόκιμοι, Ίκαροι θα πρέπει να ενστερνισθούν τις στρατιωτικές αξίες και να καλλιεργήσουν τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα του ηγήτορα, σε ποσοστό τουλάχιστον 80%.  Στο δεύτερο στάδιο της σταδιοδρομίας του Αξιωματικού θα βελτιωθούν/ αναπτυχθούν οι γνώσεις – ικανότητες- δεξιότητες όπως θα εξελίσσεται στην ιεραρχία σε διάφορες θέσεις.  Παράλληλα, μέσα από την εμπειρία του θα αναπτύσσει και τις ικανότητες του στον τομέα Ηγεσίας – Διοίκησης- Διοικητικής.
Η εκπαίδευση των Αξιωματικών αρχίζει με την είσοδό τους στα ΑΣΕΙ και ολοκληρώνεται στην ΣΕΘΑ.  Απαιτείται, συνεπώς, ένα ΔΥΝΑΜΙΚΟ σύστημα εκπαίδευσης (στα ΑΣΕΙ), επιμόρφωσης (Στρατιωτικά Σχολεία μέχρι ΣΕΘΑ), και μετεκπαίδευσης (μεταπτυχιακές σπουδές).  Διαπιστώνεται ότι οι Κλάδοι (ΣΞ, ΠΝ, ΠΑ) στο τομέα της εκπαίδευσης των Αξιωματικών παρουσιάζουν ιδιαιτερότητες με διαφορετικές απαιτήσεις.  Για το λόγο αυτό στην μελέτη εξετάζονται χωριστά.

ΣΤΡΑΤΟΣ ΞΗΡΑΣ

ΣΣΕ.  Σήμερα η εκπαίδευση στη ΣΣΕ είναι κοινή για Όπλα και Σώματα.  Εύλογα διερωτάται κανείς για ποιο λόγο διαχωρίζονται στις εισαγωγικές εξετάσεις.  Οι συνέπειες της κοινής εκπαίδευσης είναι πολλές και ποικίλες.  Ενδεικτικά αναφέρονται οι εξής:
 - Διδάσκονται μαθήματα ή σε τέτοια έκταση που ίσως δεν χρειάζονται για την σταδιοδρομία τους ως Αξιωματικοί του ΠΖ, ΤΘ, ΜΧ, ΤΧ κτλ.
 - Η μεγάλου σχετικά εύρους μαθημάτων, κοινή εκπαίδευση, προσδίδει μεν στους νέους Ανθλγους μια πολύπλευρη – ακαδημαϊκή μόρφωση, πλην όμως ανεπαρκή για συγκεκριμένο γνωστικό αντικείμενο ως βάση για οποιεσδήποτε περαιτέρω σπουδές.
 - Η κοινή εκπαίδευση έχει επιπτώσεις τόσο στην επιμόρφωση όσο και στην μετεκπαίδευση.  Στην επιμόρφωση γιατί έχουμε επανάληψη διδασκομένων αντικειμένων (μη δυναμική εκπαίδευση) και στην μετεκπαίδευση διότι το υπόβαθρο γνώσεων θεωρείται – και είναι- ανεπαρκές για συνέχιση σπουδών.
Ο χρόνος επιμόρφωσης και μετεκπαίδευσης Αξιωματικών (ιδίως για ορισμένες κατηγορίες όπως ΜΧ-ΔΒ- ΤΧ κτλ) έχει διάρκεια μέχρι και 14 χρόνια και μάλιστα στους μικρούς βαθμούς Υπλγου- Λγου- Τχη, ενώ ο χρόνος αυτός πρέπει να συρρικνωθεί στο ελάχιστο, ώστε οι Αξιωματικοί να παραμένουν στις Μονάδες του Όπλου – Σώματος για απόκτηση εμπειριών.
Η λύση που προτείνεται στη μελέτη βασίζεται στην σκοπιμότητα δημιουργίας κατευθύνσεων στην ΣΣΕ.
Συγκεκριμένα :
 - Κατάργηση του διαχωρισμού σε Όπλα – Σώματα κατά τις εισαγωγικές εξετάσεις (το μέτρο αυτό, ακόμη και αν δεν υλοποιηθεί δεν διαφοροποιεί τη συνολική προσέγγιση του θέματος).
 - Κατανομή σε Όπλα – Σώματα με τη λήξη του 2ου έτους.  Στα δύο πρώτα χρόνια η εκπαίδευση είναι κοινή.  Στο 3ο και 4ο έτος η κοινή εκπαίδευση συνεχίζεται, αλλά διατίθεται ικανός χρόνος διδαχής μαθημάτων που υλοποιούν την κατεύθυνση σπουδών.  Οι κατευθύνσεις (όπως θα ορισθούν από το ΓΕΣ) θα είναι γνωστικοί τομείς στρατιωτικού ενδιαφέροντος, για απόκτηση γνώσεων που ικανοποιούν πρωτίστως το Όπλο ή Σώμα και παράλληλα τον ίδιο τον Εύελπι.

Απαραίτητη Προϋπόθεση εφαρμογής του μοντέλου αυτού είναι η ύπαρξη ενός ΠΡΟΤΥΠΟΥ ΤΟΥ ΕΞΕΡΧΟΜΕΝΟΥ ΑΝΘΛΓΟΥ, δηλαδή, μιας αναλυτικής και συγκεκριμένης περιγραφής του τι πρέπει να γνωρίζει ο αποφοιτών Ανθλγος ΠΖ, ΔΒ, ΥΠ κοκ από τη ΣΣΕ.  Σήμερα ένα τέτοιο Πρότυπο δεν υφίσταται.  Το Πρότυπο θα πρέπει να καταρτισθεί από το ΓΕΣ (οι Δνσεις Όπλων και Σωμάτων έχουν καθοριστικό ρόλο) και με βάση αυτό, θα σχεδιασθεί η εκπαίδευση στην ΣΣΕ, η επιμόρφωση των Αξιωματικών (δυναμική εκπαίδευση), καθώς και η μετεκπαίδευση, που είναι ενδιαφέροντος όλων των Όπλων και Σωμάτων, όπως αναφέρεται στην μελέτη.  Ενδεικτικό ΠΡΟΤΥΠΟ όπως στο Παράρτημα «Γ».
Τα πλεονεκτήματα είναι εμφανή.  Το βασικότερο είναι ότι οι νέοι Ανθλγοι Όπλων- Σωμάτων θα εισέρχονται στο Στρατό με περισσότερα και όχι περιττά επιστημονικά εφόδια (γνώσεις) σχετικά με το Όπλο ή Σώμα που επελέγησαν, αλλά και με την απαραίτητη στρατιωτική υποδομή γνώσεων, ώστε η επιμόρφωσή τους (στρατ. Σχολεία), να κοστίζει λιγότερο από ό,τι σήμερα, αφού η εκπαίδευσή τους θα είναι δυναμική.  Παράλληλα θα διαθέτουν την υποδομή για μεταπτυχιακές σπουδές.  Οι Σχολές Ανώτατης Τεχνικής Εκπαίδευσης (ΣΤΕΑΜΧ – ΣΤΗΑΔ - ΣΤΕΑΤΧ) δυνατόν να καταργηθούν.  Οι ανάγκες του Στρατού σε εξειδικευμένα στελέχη (με μετεκπαίδευση) συνεχώς διευρύνονται τόσο σε αριθμό όσο και σε εξειδικευμένους τομείς όπως πχ Διαχείρισης Ανθρωπίνου Δυναμικού, Διοικητικής, Ηγεσίας, Βλητικής, Επιχειρησιακής Έρευνας, Στρατιωτικής Επιστήμης (Δόγμα- Δομή και Οργάνωση), Στρατηγικές σπουδές κτλ.
Οι εξειδικεύσεις αυτές δεν αφορούν μόνο ειδικές κατηγορίες Αξιωματικών αλλά όλα τα Όπλα – Σώματα.
Η διάπλαση του Στρατιωτικού Ηγέτη όμως δεν είναι καρπός μόνο της εκπαίδευσης, του προσδιορισμού των χαρακτηριστικών και ανάπτυξης των ικανοτήτων του.  Υπάρχουν και άλλοι παράγοντες μείζονος σημασίας οι οποίοι επηρεάζουν τον τομέα αυτό και αλληλοδιαπλέκονται σε τέτοιο βαθμό που δεν είναι δυνατόν να αγνοηθούν.  Οι παράγοντες αυτοί που είναι η «νοοτροπία – κουλτούρα- Τρόπος σκέψης», η «Εξέλιξη» και η «Αξιολόγηση» των Αξιωματικών, θίγονται μεν στη μελέτη, αλλά μάλλον επιφανειακά διότι αποτελούν σύνθετα προβλήματα  που σχετίζονται με σειρά Διοικητικών, Θεσμικών και Νομοθετικών μέτρων και ως εκ τούτου αποτελούν αντικείμενα ιδιαιτέρων μελετών.  Η Διακλαδικότητα επίσης θίγεται στη μελέτη διότι είναι κοινή η παραδοχή ότι δεν βρίσκεται στο επιθυμητό επίπεδο.  Για την επίτευξη της Διακλαδικής σύγκλισης προτείνονται συγκεκριμένα μέτρα.

ΠΟΛΕΜΙΚΟ  ΝΑΥΤΙΚΟ

Στη ΣΝΔ είναι σκόπιμη η διατήρηση των δύο κύκλων σπουδών των Μαχίμων και Μηχανικών. Στην αποτελεσματικότητα της ακαδημαϊκής εκπαίδευσης επιδρούν αρνητικά, η έλλειψη ενός κεντρικού σχεδιασμού/ οράματος, με αποτέλεσμα την συχνή διαφοροποίηση της παρεχομένης εκπαίδευσης και την παλινδρόμηση μεταξύ της Ακαδημαϊκής Επαγγελματικής και Ναυτικής Εκπαίδευσης, καθώς και η ανεπαρκής – επιεικής αξιολόγηση ορισμένων σπουδαστών.  Τα προβλήματα της Σχολής εντοπίζονται κυρίως στα εξής:

- Της εισαγωγής ορισμένων ακαταλλήλων σπουδαστών
- Της ελλιπούς εκπαίδευσης, συνεπεία μικρού αριθμού ή ακαταλλήλων διατιθεμένων πλοίων για την αποτελεσματική Ναυτική Εκπαίδευση των Ν. Δοκίμων, των ανελαστικών χρονικά διατιθεμένων περιόδων Ναυτικής Εκπαίδευσης και της προσήλωσης στο ισχύον παρωχημένο σχήμα θερινού Εκπαιδευτικού Πλου.
- Της ανεπαρκούς εκπαίδευσης σε ακαδημαϊκά μαθήματα της Ιστορικής Ανάλυσης, της Γεωστρατηγικής και το κατά θάλασσα Διεθνές Δίκαιο, τα οποία θεωρούνται απαραίτητα για την πρακτική του Αξιωματικού, ενώ εν καιρώ θα ολοκληρώσουν τον Ηγέτη.
- Της έλλειψης ενός αντικειμενικού σκοπού για το τι θέλουμε από τον Αξιωματικό απόφοιτο της ΣΝΔ, όχι από τα εν ενεργεία στελέχη της Σχολής, αλλά από τους ιδιώτες καθηγητές, οι οποίοι δεν μπορούν να συνειδητοποιήσουν τον σκοπό, σε συνδυασμό με την ικανοποίηση δικών τους συμφερόντων.

Ο αντικειμενικός σκοπός δεν είναι άλλος από «την απόδοση των αποφοίτων Αξιωματικών στα αντικείμενα- Επιχειρησιακός Μάχιμος και Επιχειρησιακός Μηχανικός».  Για την επίτευξή του, μεταξύ άλλων, απαιτείται:
- Ανάταξη της ακαδημαϊκής εκπαίδευσης ώστε να περιλαμβάνονται μαθήματα που αναφέρθηκαν παραπάνω (Ιστορική Ανάλυση κτλ).
- Ανάταξη της εν πλω Ναυτικής Εκπαίδευση με επαρκέστερες Μονάδες (πλοία)
- Επέκταση της αμφίπλευρης εκπαίδευσης στη ΣΝΔ κατά ένα χρόνο, ως σημαιοφόροι, στο Συγκρότημα του Στόλου, με αποκλειστικά επαγγελματικά αντικείμενα στα οποία περιλαμβάνονται και τα αντικείμενα της Ιστορικής Ανάλυσης, της Γεωγραφικής και κατά Θάλασσα Διεθνές Δίκαιο.

 Η επιμόρφωση και η μετεκπαίδευση είναι έννοιες όχι απόλυτα διακριτές για το Ναυτικό.  Η επιμόρφωση των στελεχών αποφοίτων της ΣΝΔ συντελείται στα οικεία Σχολεία Γενικής Εκπαίδευσης των Μαχίμων και Μηχανικών, καθώς και στη Σχολή Διοικήσεως και Επιτελών (ΠΝ- ΣΔΙΕΠΝ) για τους Υποπλοιάρχους.  Εξειδικευμένα και στους βαθμούς Υποπλοιάρχου και Πλωτάρχου προβλέπεται εκπαίδευση σε Σχολεία των ΗΠΑ, Γαλλίας, Μ. Βρετανίας και ΝΑΤΟ.  Ο κύκλος επιμόρφωσης για τον ΠΝ κλείνει στην ΑΔΙΣΠΟ.  Το ΠΝ δεν συμμετέχει στη ΣΕΘΑ.
 Η μετεκπαίδευση Αξιωματικών ΠΝ γίνεται κυρίως στο εξωτερικό σε γνωστικά αντικείμενα Ναυτικού ενδιαφέροντος και Επιχειρησιακής Έρευνας, για χρονικό διάστημα 20 έως 30 μηνών.  Τα αντικείμενα εκπαίδευσης είναι κατά κανόνα τεχνοκρατικά και στον τομέα των πληροφοριών.  Χαρακτηριστική είναι η απουσία θεμάτων όπως το Δίκαιο της θάλασσας, το Management (Διοικητική), το Διαχείριση Ανθρωπίνου Δυναμικού, Διαχείρισης αποθεμάτων, τα οποία κρίνονται ως απαιτητά για το ΠΝ.

 ΠΟΛΕΜΙΚΗ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑ

 Στη Σχολή Ικάρων (ΣΙ) φοιτούν έξι διαφορετικές ειδικότητες ήτοι Ιπταμένων, Μηχανικών, Ελεγκτών Αεράμυνας, Διοικητικών, Εφοδιαστών και Μετεωρολόγων.  Οι σπουδαστές των δύο πρώτων ειδικοτήτων εισάγονται με τις πανελλαδικές εξετάσεις, ενώ των υπολοίπων ειδικοτήτων συγκροτούνται από το τμήμα των Ιπταμένων που αποτυγχάνουν στις πτήσεις (ποσοστό περίπου 47%).  Με το Ν 3648/08 παρέχεται η δυνατότητα εισαγωγής όλων των ειδικοτήτων.
 Η εκπαίδευση διακρίνεται σε ακαδημαϊκή και στρατιωτική.  Στους ιπταμένους παρέχεται επί πλέον πτητική εκπαίδευση υψηλού επιπέδου.  Η απαίτηση αυτή δημιουργεί ιδιαιτερότητες και υποβαθμίζει σε κάποιο βαθμό την ακαδημαϊκή και στρατιωτική εκπαίδευση, για τους ιπταμένους, διότι απαιτεί σημαντικό χρόνο.  Έγινε προσπάθεια μείωσης του ποσοστού των σπουδαστών που αποτυγχάνουν στις πτήσεις και πράγματι μειώθηκε στο 38%, χωρίς μείωση ποιότητας στην εκπαίδευση.  Έτσι, η υπερκάλυψη των αναγκών στα τμήματα εδάφους, που παρατηρείτο, από τους αποτυχόντες στις πτήσεις, έχει έλθει πλέον σε ανεκτά επίπεδα.  Το πρόβλημα περιορίζεται στους ιπταμένους Ικάρους που αποτυγχάνουν στο 2ο, 3ο και 4ο έτος και εντάσσονται στα τμήματα εδάφους χωρίς να έχουν την ανάλογη ακαδημαϊκή μόρφωση.  Για τον λόγο αυτό, κρίνεται σκόπιμο όπως οι ανάγκες της ΠΑ σε Αξιωματικούς των άλλων ειδικοτήτων να μην εισάγονται με τις πανελλαδικές εξετάσεις, αλλά να κατατάσσονται ως Ανθυποσμηναγοί σύμφωνα με τον Ν 2439/96.
 Είναι σαφές ότι η παροχή στρατιωτικής και ακαδημαϊκής εκπαίδευσης των Ιπταμένων τελεί υπό το περιοριστικό πλαίσιο της πτητικής εκπαίδευσης, γεγονός που περιορίζει τη δυνατότητα διεύρυνσης των μαθημάτων.  Απαιτείται συνεπώς αυστηρή επιλογή των μαθημάτων.  Το περιβάλλον στο οποίο θα λειτουργήσει ο αυριανός αξιωματικός καθορίζεται από τις μελλοντικές επιχειρησιακές απαιτήσεις, τις διοικητικές και επιτελικές δραστηριότητες, καθώς και τις απαιτήσεις των συμμαχικών υποχρεώσεων.  Η ύπαρξη προτύπου είναι απαραίτητο στο επίπεδο του ΓΕΑ.  Για τις ανάγκες της μελέτης ενδεικτικά συντάχθηκε, σε Παράρτημα «Ε», μια προσέγγιση του θέματος με προοπτική 35ετίας κατά βαθμό και θέση.
 Η επιμόρφωση των Αξιωματικών της ΠΑ περιορίζεται σε τρία Σχολεία, τη ΣΔΙΕΠ, την ΑΔΙΣΠΟ και τη ΣΕΘΑ.  Στην ΑΔΙΣΠΟ φοιτούν μόνο Ιπτάμενοι και η επιτυχής αποφοίτηση αποτελεί τυπικό προσόν για την προαγωγή τους.  Στη ΣΕΘΑ επίσης φοιτούν μόνο Ιπτάμενοι, αλλά υπάρχει απροθυμία των Αξιωματικών να φοιτήσουν διότι δεν θεωρείται προσόν για προαγωγή ή κριτήριο ανάθεσης Διοίκησης.
 Η μετεκπαίδευση Αξιωματικών της ΠΑ δεν είναι στο επιθυμητό επίπεδο.  Ο αριθμός των στελεχών που διαθέτουν μεταπτυχιακούς τίτλους είναι ελάχιστος.  Εξαίρεση αποτελούν οι μηχανικοί οι οποίοι αποφοιτούν από πολυτεχνικές Σχολές εσωτερικού όχι από φιλοδοξία, αλλά για να υπάρχει η δυνατότητα εργασίας μετά την αποστρατεία και μάλιστα σε μικρή ηλικία.  Το αποτέλεσμα είναι ότι η ΠΑ χρεώνεται το κόστος των μετεκπαιδεύσεων και εισπράττει μηδενικά σχεδόν οφέλη.  Είναι ανάγκη να επανασχεδιασθεί ριζικά η πολιτική της μετεκπαίδευσης των στελεχών.
 Τέλος, στο Παράρτημα «ΣΤ» της μελέτης, περιγράφεται ένα Σύστημα Διαχείρισης Ανθρωπίνου Δυναμικού, το οποίο δεν σχετίζεται βέβαια άμεσα με την μελέτη, αλλά έμμεσα αφού αποτελεί κύρια συνιστώσα της Εξέλιξης των στελεχών.  Το μοντέλο αυτό (αλγόριθμος) τροφοδοτούμενο με τιμές των παραγόντων που καθορίζουν τις προαγωγές (μεταβλητές), με την έννοια των αποφάσεων της Ιεραρχίας, δίδονται αποτελέσματα αναπαραγωγής της επετηρίδας.  Η χρηστική του αξία είναι ότι αποτελεί ένα πρότυπο προς εξέταση, ανάκληση και τροποποίηση στα δεδομένα κάθε κλάδου των ΕΔ.

 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Η ανάλυση των παραγόντων, τα μερικά συμπεράσματα εκάστου παράγοντα καθώς και τα γενικά συμπεράσματα μας οδηγούν στη διατύπωση των παρακάτω ουσιωδών προτάσεων:
Η διάπλαση του μελλοντικού στρατιωτικού ηγέτη να εστιασθεί σε τρείς διακριτούς τομείς . Στο στρατιωτικό χαρακτήρα , με την έννοια ενστερνισμού των στρατιωτικών  αξιών-αρετών και τη διαμόρφωση των χαρακτηριστικών γνωρισμάτων του ηγέτη. Στον επαγγελματία  Αξιωματικό, με την έννοια απόκτησης γνώσεων, ικανοτήτων-δεξιοτήτων(διανοητικές, τεχνικές, τακτικές).Στον ηγέτη ως προσωπικότητα, με την έννοια της εφαρμοσμένης ηγεσίας.
Να διατηρηθεί το υφιστάμενο σύστημα εισόδου υποψηφίων στα ΑΣΕΙ μέσω πανελλαδικών εξετάσεων, το οποίο εξασφαλίζει τουλάχιστον κατάλληλο επίπεδο γνώσεων .Για τον αποκλεισμό αριθμού ακαταλλήλων υποψηφίων (μη συνειδητοποιημένων), να εκσυγχρονισθούν και αυστηροποιηθούν οι προκαταρκτικές εξετάσεις (σωματικές ,υγειονομικές και κυρίως ψυχοτεχνικές) ως «φίλτρα» αποκλεισμού .Παράλληλα, στα πλαίσια του επαγγελματικού προσανατολισμού των νέων  Β΄ και Γ΄ Λυκείου,να προγραμματίζονται επισκέψεις σε στρατόπεδα των ΕΔ και να ενημερώνονται από επίλεκτα νεαρά στελέχη.
Η διάπλαση του στρατιωτικού χαρακτήρα να συντελείται πρωτίστως κατά τη φοίτηση στα ΑΣΕΙ. Η επίτευξη του στόχου αυτού δεν είναι καρπός εκπαίδευσης με την έννοια της διδασκαλίας, αλλά του τρόπου διαβίωσης ,των παραδόσεων και των σχέσεων των σπουδαστών με αξιωματικούς και καθηγητές. Η αξιολόγηση των σπουδαστών στις στρατιωτικές αξίες και χαρακτηριστικά του ηγέτη να γίνεται όχι ΄΄ αυθαίρετα και υποκειμενικά ΄΄, αλλά αιτιολογικά – σε όση έκταση είναι εφικτό -,αφού προηγουμένως έχουν δοκιμασθεί και κριθεί και η όποια βαθμολογία τεθεί, να αιτιολογείται επαρκώς. Το όλο θέμα είναι σύνθετο και πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο ιδιαιτέρας μελέτης για κάθε ΑΣΕΙ χωριστά.
Στα πλαίσια δημιουργίας Επαγγελματία Αξιωματικού , η εκπαίδευση στα ΑΣΕΙ, να στοχεύει στη απόκτηση επαρκών βασικών γνώσεων ως πρώτο στάδιο, ικανοτήτων, δεξιοτήτων (διανοητικών, τεχνικών, τακτικών) στην επιστήμη του πολέμου και να διδαχθεί, σε θεωρητική βάση, Ηγεσία -Διοικητική.
Η ικανοποιητική απόδοση των σπουδαστών στην εκπαίδευση να αποτελεί απαίτηση. Για την αντιμετώπιση του φαινομένου της αδιαφορίας ορισμένων σπουδαστών ή και νοοτροπίας (όποιος μπήκε…βγήκε) , στα πλαίσια εκμετάλλευσης της κοινωνικής ευαισθησίας των Σχολών ,οι επιδόσεις σε συνδυασμό με τον βαθμό διάπλασης τον στρατιωτικό χαρακτήρα , να αποτελέσουν το δεύτερο «φίλτρο» αποκλεισμού, άλλως, διαμορφώνεται ένα πνεύμα ήσσονος προσπάθειας και το πρόβλημα μεταφέρεται στις Μονάδες των ΕΔ.
Στο δεύτερο στάδιο της εκπαίδευσης, που συμπίπτει με τη σταδιοδρομία των στελεχών, ο Αξιωματικός να τοποθετείται σε θέσεις και να του ανατίθενται καθήκοντα ανάλογα του βαθμού του, ώστε να δίδεται η ευκαιρία βελτίωσης των γνώσεων, ικανοτήτων, δεξιοτήτων του και διαμόρφωσης της προσωπικότητάς του ως στρατιωτικού ηγέτη. Η αξιολόγησή του, ιδίως στους μικρούς βαθμούς, να προδιαγράφει και τις μελλοντικές του τοποθετήσεις στους βαθμούς Ανωτέρου και Ανωτάτου Αξιωματικού, σύμφωνα με τις επιδόσεις και κλίσεις του (δεν είναι κατάλληλοι όλοι οι Αξιωματικοί για όλες τις θέσεις). Το θέμα αυτό είναι εξαιρετικά σύνθετο και χρήζει ιδιαίτερης μελέτης.
Η σχεδίαση της εκπαίδευσης στα ΑΣΕΙ και επιμόρφωσης των στελεχών στα κλαδικά σχολεία, καθώς και μετεκπαίδευσης (μεταπτυχιακές σπουδές), να είναι ενιαία , εύκαμπτη και προπαντός Δυναμική, σε επίπεδο Γενικών Επιτελείων. Για τον τομέα της διακλαδικότητας και τις Σχολές ΑΔΙΣΠΟ και ΣΕΘΑ, η σχεδίαση να γίνεται στο επίπεδο ΓΕΕΘΑ.
Για κάθε στρατιωτικό Σχολείο (ΑΣΕΙ και επιμόρφωσης) να συνταχθεί ΠΡΟΤΥΠΟ, με τη μορφή της αναλυτικής και συγκεκριμένης περιγραφής του τι πρέπει να γνωρίζει ο αποφοιτών. Τα ΠΡΟΤΥΠΑ να υπαγορεύουν τα διδακτέα μαθήματα (φύση, έκταση κτλ). Ιδιαίτερη σημασία έχουν τα ΠΡΟΤΥΠΑ των ΑΣΕΙ, διότι αποτελούν την βάση της δυναμικής εκπαίδευσης των Αξιωματικών. Η σύνταξη των ΠΡΟΤΥΠΩΝ να γίνει από τα ΓΕ και ΓΕΕΘΑ με τη συνδρομή των ΑΣΕΙ και Σχολών Επιμόρφωσης.
Η σύνταξη ενός ολοκληρωμένου ΠΡΟΤΥΠΟΥ που αφορά και τα τρία ΑΣΕΙ (ΣΣΕ, ΣΝΔ, ΣΙ) δεν είναι εφικτή, λόγω ιδιαιτεροτήτων των κλάδων. Το ΓΕΕΘΑ να προσδιορίσει τις κοινές απαιτήσεις των τριών κλάδων, συμπεριλαμβανομένων των απαιτήσεων  στο τομέα της Διακλαδικότητας, και στη συνέχεια τα ΓΕ των κλάδων να καθορίσουν επακριβώς τις απαιτήσεις τους στη διαμόρφωση των ΠΡΟΤΥΠΩΝ των εξερχομένων από τα οικεία ΑΣΕΙ.

ΣΤΡΑΤΟΣ ΞΗΡΑΣ

Στη ΣΣΕ
- Να καταργηθεί ο διαχωρισμός σε Όπλα και Σώματα κατά τις εισαγωγικές εξετάσεις.
- Να δημιουργηθούν κατευθύνσεις (ροές), στο 3ο και 4ο έτος σπουδών, σε γνωστικά αντικείμενα αμέσου στρατιωτικού ενδιαφέροντος Όπλων και Σωμάτων (ενδεχομένως ομαδοποιημένων), παρέχοντας στους Ευέλπιδες μια πολύ καλή υποδομή για μεταπτυχιακές σπουδές, αλλά και εξειδικευμένες γνώσεις στο Όπλο ή Σώμα που έχουν επιλεγεί.
- Κατανομή σε Όπλα-Σώματα με τη λήξη του 2ου έτους σπουδών.
- Στο 1ο και 2ο έτος η εκπαίδευση να είναι κοινή. Στο 3ο και 4ο έτος, η κοινή εκπαίδευση συνεχίζεται αλλά διατίθεται σημαντικός χρόνος για τις κατευθύνσεις.
- Οι κατευθύνσεις να είναι θετικών και θεωρητικών επιστημών, σύμφωνα με τις απαιτήσεις των Δνσεων Όπλων και Σωμάτων.
- Με την αποφοίτηση από τη ΣΣΕ, να χορηγείται στους Ανθλγους πιστοποιητικό (certificate),που θα αναφέρεται στο πτυχίο της ΣΣΕ, παρέχοντας στους αποφοίτους σχετική επάρκεια στο συγκεκριμένο γνωστικό αντικείμενο.
Η κατανομή σε Όπλα και Σώματα με τη λήξη του 2ου έτους να γίνει με  τη προσθήκη  και νέων κριτηρίων (επιδόσεων στα μαθήματα, τυχόν κλίσεων σε κάποια μαθήματα κτλ) στο ήδη εφαρμοζόμενου αξιοκρατικό σύστημα. Το θέμα αυτό να αποτελέσει αντικείμενο ιδιαιτέρας μελέτης.
Τα στρατιωτικά Σχολεία επιμόρφωσης των Αξιωματικών να έχουν τη συντομότερη δυνατή διάρκεια (ως συνέπεια της Δυναμικής εκπαίδευσης),ώστε οι Αξιωματικοί στους κρίσιμους μικρούς βαθμούς να παραμένουν στις Μονάδες αποκτώντας εμπειρίες και βελτιώνοντας τις ικανότητές τους.
Οι Σχολές Ανωτάτης Τεχνικής Εκπαιδεύσεως (ΣΤΕΑΜΧ, ΣΤΗΑΔ, ΣΤΕΑΤΧ), διάρκειας 2 έως 2,5 χρόνια, να καταργηθούν, ως συνέπεια δημιουργίας κατευθύνσεων (ροών) στη ΣΣΕ, ή να περιορίσουν την διάρκεια εκπαίδευσης.
Η μετεκπαίδευση Αξιωματικών να αποτελεί κίνητρο, παράλληλα με την ανάγκη του Στρατού σε εξειδικευμένο προσωπικό, παρέχοντας ίσες ευκαιρίες σε όλους τους Αξιωματικούς Όπλων και Σωμάτων, σε τομείς ενδιαφέροντός των. Η μετεκπαίδευση να είναι απόλυτα ελεγχόμενη, ώστε η επένδυση της Υπηρεσίας σε χρήμα και χρόνο να αντισταθμίζεται με την επάνδρωση κρίσιμων  θέσεων και την απόδοση των στελεχών. Για να επιτευχθεί αυτό πρέπει:
- Να προσδιορισθούν οι ανάγκες σε τομείς εξειδίκευσης κατά βαθμό και θέση όπως Διαχείριση Ανθρωπίνου Δυναμικού, Διοικητικής (Management), Ηγεσίας, Βλητικής, Επιχειρησιακής Έρευνας, Στατιστικής, Στρατηγικών Σπουδών, Στρατιωτικής Επιστήμης (Τακτικό Δόγμα, Δομή-Οργάνωση, Τεχνολογία).
- Οι μεταπτυχιακές σπουδές να είναι επιπέδου MASTER (1-2 έτη σπουδών).
- Να καθορισθούν κριτήρια επιλογής και ο βαθμός του Αξιωματικού κατά τον οποίο θα φοιτήσει.( Το αντικείμενο αυτό αποτελεί θέμα ξεχωριστής μελέτης).
Η Νοοτροπία-Κουλτούρα-Τρόπος σκέψεως, η Εξέλιξη και η Αξιολόγηση των Αξιωματικών αποτελούν παράγοντες μείζονος σημασίας, που επηρεάζουν το πρότυπο του μελλοντικού Αξιωματικού και οι οποίοι πρέπει να μελετηθούν σε βάθος.

ΠΟΛΕΜΙΚΟ ΝΑΥΤΙΚΟ

Γενικά, η εκπαίδευση στη ΣΝΔ, η επιμόρφωση και η μετεκπαίδευση Αξιωματικών κρίνονται ως ικανοποιητικά. Για την βελτιστοποίηση του δείκτη αποτελεσματικότητας στη ΣΝΔ απαιτούνται:
- Η εμπέδωση Αξιωματικών και καθηγητών ότι ο ΑΝΣΚ της εκπαίδευσης είναι «Απόδοση αποφοίτων επιπέδου Bachelor στα αντικείμενα Επιχειρησιακός Μάχιμος και Επιχειρησιακός Μηχανικός».
Μετά την έξοδό τους από τη ΣΝΔ, να προβλέπεται βραχεία πρακτική εκπαίδευση –επί έργω- στο Συγκρότημα του Στόλου, ώστε να είναι σε θέση να εκτελέσουν τα καθήκοντα τα οποία προβλέπουν οι οικείες για το βαθμό τους Διατάξεις Ναυτικού, κατανοούντες την φυσιολογία και επιχειρησιακή εκμετάλλευση των οπλικών συστημάτων και των επικοινωνιακών σχημάτων καθώς και των συστημάτων Προώσεως-Ενέργειας των Μονάδων στις οποίες υπηρετούν.
- Η αντιμετώπιση του φαινομένου εισόδου στη Σχολή υποψηφίων με ανεπάρκεια στα ακαδημαϊκά μαθήματα, καθώς και η αυστηρή αξιολόγηση των σπουδαστών κατά τη φοίτηση.
- Η ανάταξη της Ακαδημαϊκής εκπαίδευσης με την είσοδο μαθημάτων, όπως Ιστορική Ανάλυση, Γεωστρατηγική και Κατά Θάλασσα Διεθνές Δίκαιο.
- Η ανάταξη της εν πλω Ναυτικής Εκπαίδευσης με επαρκέστερες Μονάδες και αναθεώρηση του κύκλου εκπαίδευσης του ΘΕΠ/ΣΝΠ. 
Να εξετασθεί η δυνατότητα και ετοιμότητα της κατά ένα έτος επέκτασης της αμφίπλευρης εκπαίδευσης στη ΣΝΔ και στο Συγκρότημα Στόλου των νέων Σημαιοφόρων, σε αποκλειστικά επαγγελματικά αντικείμενα.
Τα στελέχη που επιλέγονται  για μεταπτυχιακές σπουδές να αξιολογούνται ενδελεχώς, όχι μόνο βάσει της ακαδημαϊκής τους επάρκειας αλλά και της γενικής τους αξιολόγησης ως στελέχη του ΠΝ.
Τα αντικείμενα μετεκπαιδεύσεως να εμπλουτιστούν και με άλλα, μη τεχνολογικά αντικείμενα, όπως Δίκαιο της Θάλασσας, το Management, Διαχείριση Ανθρωπίνου Δυναμικού, Διαχείρισης Αποθεμάτων.
Να διατηρηθεί η μετεκπαίδευση στα ΑΕΙ εξωτερικού, σε συνδυασμό με μετεκπαίδευση και σε ΑΕΙ εσωτερικού. Σε όσους επιλέγουν μετεκπαίδευση σε ΑΕΙ εσωτερικού, να χορηγείται εκπαιδευτική άδεια με την προϋπόθεση ότι το αντικείμενο είναι αμέσου ενδιαφέροντος της Υπηρεσίας.

ΠΟΛΕΜΙΚΗ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑ        

Η ΣΙ έχει ιδιαιτερότητες. Η απαίτηση παροχής πτητικής εκπαίδευσης αναλίσκει σημαντικό μέρος του ακαδημαϊκού έτους, ενώ το ποσοστό των ιπταμένων Ικάρων που αποτυγχάνουν στις πτήσεις, υπερκαλύπτει τις λοιπές ειδικότητες εδάφους. Για το λόγο αυτό:
- Οι ειδικότητες εδάφους, πλην μηχανικών, να μη φοιτούν στη ΣΙ αλλά να κατατάσσονται ως Ανθσγοί κατόπιν διαγωνισμού.
- Τα μαθήματα ακαδημαϊκής εκπαίδευσης να τύχουν προσεκτικής επιλογής.
Η φοίτηση στη ΣΕΘΑ να αποτελέσει κριτήριο εξέλιξης στους βαθμούς του Ανωτάτου Αξιωματικού καθώς και η γνώση της Αγγλικής Γλώσσα.
Να επανασχεδιασθεί το σύστημα μετεκπαίδευσης ώστε να προσδιορίζεται αυστηρά και ανάλογα των αναγκών της ΠΑ το είδος των μετεκπαιδεύσεων, να εξασφαλίζεται το απαιτούμενο γνωστικό υπόβαθρο, να συνδεθούν οι σημαντικές θέσεις με ανάλογες απαιτήσεις κατοχής τίτλων σπουδών και να αξιολογείται η οφειλόμενη ποιοτική προσφορά στελεχών.

 

 

ΔΙΑΚΛΑΔΙΚΟΤΗΤΑ     

Να σχεδιασθεί η Διακλαδική εκπαίδευση, με σκοπό να αναδιαμορφωθεί η νοοτροπία στα πλαίσια του ΓΕΕΘΑ και των κλάδων των ΕΔ, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητες κάθε κλάδου.
Το σύστημα της Διακλαδικής σύγκλισης στην παιδεία:
- Να είναι σταθερό  ως αξία και ποιότητα, αποδεκτό από την πολιτεία και τα στελέχη.
- Να είναι εξελικτικό παράλληλα με τη σταδιοδρομία του Αξιωματικού.
- Να αρχίσει από τα ΑΣΕΙ, όπου παρά  τον φόρτο της εκπαίδευσης, θα πρέπει να βρεθεί χρόνος για το θεωρητικό και πρακτικό της τμήμα.
- Σε όλα τα κλαδικά Σχολεία Επιμόρφωσης να βρεθεί ικανός χρόνος διδασκαλίας σε θεωρητικό και πρακτικό επίπεδο, ενδεχομένως με τη μορφή σεμιναρίων.
- Πριν από κάθε Διακλαδική άσκηση να οργανώνεται σεμινάριο Διακλαδικής Επιχειρησιακής Εκπαίδευσης.
- Στην ΑΔΙΣΠΟ να προβλεφθεί ουσιαστική και σημαντική αναβάθμιση του αντικειμένου της Διακλαδικότητας.
- Στελέχη των ΕΔ να φοιτούν σε Διακλαδικά Σχολεία εξωτερικού βραχείας διάρκειας.
- Η ευδόκιμος υπηρεσία σε διακλαδικές θέσεις να προσμετράται στα ουσιαστικά προσόντα των Ανωτάτων Αξιωματικών.

ΣΣΑΣ-ΣΑΝ

Να εξετασθεί η σκοπιμότητα λειτουργίας της ΣΣΑΣ και της ΣΑΝ, στη βάση Κόστος-Αποτελεσματικότητα. Ως εναλλακτική λύση, δυνατόν κάθε κλάδος των ΕΔ να προσλαμβάνει αποφοίτους ΑΕΙ και να τους εκπαιδεύει για ένα χρόνο στο οικείο ΑΕΙ. 
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

«Οι μελλοντικοί Έλληνες Αξιωματικοί πρέπει να διαθέτουν τις απαραίτητες γνώσεις, ικανότητες και δεξιότητες, ώστε να αξιοποιούν κατά άριστο τρόπο τις διατιθέμενες δυνάμεις, να αναπτύσσουν στο μέγιστο βαθμό το αξιόμαχο και την αποτελεσματικότητα αυτών και να είναι άκρως ανταγωνιστικοί έναντι των αντιστοίχων Αξιωματικών προηγμένων συμμαχικών Στρατών, ώστε να καταστούν Άριστοι Στρατιωτικοί Ηγέτες, Διοικητές και Επιτελείς».

Αυτό, δυνατόν να αποτελέσει το Όραμα των Ενόπλων Δυνάμεών μας και τον φάρο μετεξέλιξής των.  Ο Στρατιωτικός Ηγέτης, ως ολοκληρωμένη προσωπικότητα, είναι μια σύνθεση τριών συνιστωσών.

- Του χαρακτήρα, ο οποίος συνθέτει τις στρατιωτικές αξίες (αφοσίωση, καθήκον, σεβασμός, τιμή, ανιδιοτέλεια κτλ) με τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα του ηγέτη (πνευματικά, φυσικά, συναισθηματικά).
- Των ικανοτήτων – δεξιοτήτων (Διαπροσωπικές, διανοητικές, τεχνικές, τακτικές).
- Της εφαρμοσμένης ηγεσίας επί έργω (επιρροή, βελτίωση) (όπως αναλύονται στη συνέχεια της μελέτης).

Το Πρότυπο του συγχρόνου και μελλοντικού Αξιωματικού είναι θέμα πολυσύνθετο και πολυδιάστατο, επηρεαζόμενο από αλληλοδιαπλεκόμενους παράγοντες.  Για το λόγο αυτό θα πρέπει να εξετασθεί, σε όλες του τις διαστάσεις, κατά κλάδο χωριστά, λόγω ιδιαιτεροτήτων στις απαιτήσεις κάθε Κλάδου.  Ωστόσο, από τις τρεις παραπάνω συνιστώσες του Στρατιωτικού Ηγέτη, η πρώτη (χαρακτήρας) είναι κοινή για τους τρεις κλάδους, όπως επίσης και η Διακλαδικότητα και στη βάση αυτή εξετάζονται στη μελέτη.

ΠΡΩΤΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ

ΤΟ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΟ ΓΕΩΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΓΕΝΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΓΕΩΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

 Τα θέματα Εθνικής Ασφαλείας – Άμυνας έχουν γίνει αντικείμενο ευρύτατης επιστημονικής μελέτης κατά τις τελευταίες δεκαετίες ακολουθούντα πάντοτε τις μεταλλάξεις του Γεωστρατηγικού περιβάλλοντος στα πλαίσια πάντοτε της αντιπαλότητος που επέβαλε το Διπολικό Σύστημα.  Στις αρχές της δεκαετίας 1980 άρχισαν οι πρώτοι προβληματισμοί σε θεωρητικό επίπεδο για τις ανάγκες διεύρυνσης του περιεχομένου της εννοίας «Ασφάλεια»υπό την στενή έννοια της Άμυνας .  Οι προβληματισμοί αυτοί έγιναν έντονοι, ιδίως μετά το τέλος του «Ψυχρού Πολέμου» και την επακολουθήσασα διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης, διότι το μέχρι τότε σύστημα ισορροπίας και σταθερότητος μετεξελίχθηκε, παρά τον «μονοπολικό» χαρακτήρα του και τις προσδοκίες, σε σύστημα αστάθειας και αβεβαιότητος, δεδομένων και των όποιων στρατηγικών σφαλμάτων, αλλά και της αλαζονείας της μοναδικής Υπερδύναμης.  Η ενέργεια της 11ης Σεπτεμβρίου 2001 στις ΗΠΑ και οι άλλες συναφείς τρομοκρατικές ενέργειες μεγάλης κλίμακος, ενέτειναν τους προβληματισμούς αυτούς και οι ηγεσίες αρκετών κρατών συνειδητοποίησαν το γεγονός ότι οι κίνδυνοι δεν προέρχονται μόνον από το εξωτερικό από τους παραδοσιακούς αντιπάλους, αλλά και από απειλές αγνώστου προελεύσεως στο εσωτερικό τους που δύσκολα εντοπίζονται και ακόμη δυσκολότερα ιχνηλατούνται (Ασύμμετρες Απειλές).

 Μέχρι πρότινος η Εθνική Ασφάλεια – Άμυνα εξασφαλίζετο με τον έλεγχο των Απειλών (και εν μέρει των κινδύνων) από τις κλασσικά οργανωμένες Ένοπλες Δυνάμεις, συνεπικουρούμενες σε κάποιο μικρό βαθμό από τις επίσης κλασσικά οργανωμένες εσωτερικές δυνάμεις Ασφαλείας, και ελάμβανε υπ’ όψη την αντιμετώπιση των κλασσικής μορφής απειλών και κινδύνων προερχομένων όμως από μικρές ομάδες με πολιτικά κίνητρα (πχ οι εξτρεμιστικές ομάδες που δρούσαν στην σκιά της διαπάλης των δύο αντιπάλων πολιτικών συστημάτων, αλλά και των τοπικών απελευθερωτικών κινημάτων).

 Σήμερα η ανασφάλεια, η αστάθεια και η αβεβαιότητα πηγάζει από ένα σύστημα απειλών και κινδύνων, που προέρχεται από πλέον πολυσυλλεκτικά και περιπλεγμένα αίτια και τα οποία περιγραμματικά εντοπίζονται στην εισαγόμενη, μεγάλης γεωγραφικής κλίμακος, κεντρικού σχεδιασμού και με έντονη την ταυτότητα της πολιτισμικής και θρησκευτικής διαφορετικότητος, τρομοκρατία σε συνδυασμό με την μαζική παράνομη μετανάστευση η οποία παρέχει το όχημα της ευχερούς και αφανούς εισόδου και οργάνωσης των πυρήνων στα κράτη – στόχος.  Το σύστημα αυτό εν μέρει και επιλεκτικά δυνατόν να υποστηρίζεται από μία κεντρικού σχεδιασμού διακίνηση ναρκωτικών και λευκής σαρκός και το οικονομικό έγκλημα (το τελευταίο επέχει και θέση σημαντικού παράγοντα οικονομικής αποσταθεροποίησης ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά σε αδύναμα οικονομικά και ασταθή πολιτικά κράτη).

 Το σύστημα αυτό των απειλών και κινδύνων εκδηλούται συνήθως χωρίς προειδοποίηση και ενδείξεις στοχοποιώντας άμεσα λειτουργικές δομές του κράτους και έμμεσα (ακόμη και άμεσα) τον άμαχο πληθυσμό.   Ουσιαστικά αποσκοπεί στην κάμψη της θέλησης του κράτους να συνεχίσει να συντάσσεται με τους Διεθνείς Οργανισμούς/ Συμμαχίες στον αγώνα κατά της Τρομοκρατίας, και έμμεσα, μέσω των πληγμάτων κατά του αμάχου πληθυσμού, στην κάμψη ή εξουδετέρωση του ηθικού του τοπικού πληθυσμού ώστε να εξασκηθεί παράλληλη πίεση στην κυβέρνηση προς την επιθυμητή για την Τρομοκρατία κατεύθυνση (πχ η τρομοκρατική ενέργεια στην μαδρίτη τον Μάρτιο του 2004 η οποία συνετέλεσε στην απόσυρση της Ισπανικής δύναμης από το Ιράκ, η πρόσφατη επίθεση στην Βομβάη η οποία «τιμωρεί» το Ν. Δελχί για τη στροφή προς τις ΗΠΑ, η επίθεση κατά των Ιταλών Carabinieri της Nasiriyah του Ιράκ η οποία συνετέλεσε στην στροφή της Ιταλικής πολιτικής σε πιο ήπιες θέσεις έναντι του Ισλαμισμού).

 Πλέον όμως των ανωτέρω, η κατάσταση αυτή επιτρέπει την ανάπτυξη παραλλήλων απειλών υπό την έννοια ότι, το όχημα της Τρομοκρατίας είναι δυνατόν και υπό δεδομένες συνθήκες (θρησκευτική συγγένεια) να καταστεί εκμεταλλεύσιμο από άλλα κράτη των οποίων τα όποια συμφέροντα είναι σε ευθεία αντιπαράθεση με αυτά του συγκεκριμένου κράτους – στόχος.

 Σημαντικοί παράγοντες που ευνοούν την ασυμμετρία και την διάδοση της ως άνω απειλής είναι :

  - Η ιδία η μορφή της ως Πόλεμος Χαμηλής Εντάσεως (Low Intensity Warfare), η οποία απαιτεί ελαφρό οπλισμό και φορητά συστήματα υψηλής τεχνολογίας, τα οποία λόγω της κατάρρευσης του κρατικού ελέγχου σε πολλές χώρες της πρώην ΕΣΣΔ και της οικονομικής διαφθοράς δεν είναι δύσκολο να αποκτηθούν.

- Η ευχερής για τους ίδιους λόγους πρόσβαση σε «γκρίζες τεχνολογίες» και σε περιθωριοποιημένο ή μη ευαισθητοποιημένο επιστημονικό προσωπικό.

- Η ένεκα των αρνητικών συνεπειών της Παγκοσμιοποίησης ευχερής απόκτηση και διακίνηση σημαντικών κεφαλαίων, που χρηματοδοτούν την Τρομοκρατία.

- Η επένδυση των εγκεφάλων της Τρομοκρατίας στην πολιτισμική και θρησκευτική διαφορετικότητα με την Δύση, συνηγορούντων και των στρατηγικών σφαλμάτων των ΗΠΑ.  Αυτό συντελεί στην πύκνωση των τάξεων της με νέα άτομα – ταυτιζόμενα ως ιδεαλιστές – και κατά κανόνα αποφασισμένους να θυσιασθούν.
 Τα παραπάνω έχουν ήδη διαμορφώσει μια μετάλλαξη της κλασσικής μορφής του πολέμου, ο οποίος πλέον και σε συνάφεια και μόνον με τις Ασύμμετρες Απειλές:

  - Δεν έχει γεωγραφικά μέτωπα, άρα είναι πολύ δύσκολο να αντιμετωπισθεί υπό την κλασσική έννοια του «Threat Containment», με την αποτελεσματική εμπλοκή μεγάλων στρατιωτικών σχηματισμών και την χρήση της κλασσικής στρατιωτικής τακτικής και στρατηγικής. 
- Είναι φύσει οικονομικά εφικτός για τον επιτιθέμενο, αλλά ιδιαίτερα ακριβός για τα αμυνόμενα Κράτη- Συμμαχίες- Οργανισμούς, τα οποία υποχρεούνται σε συμμετοχή σε μακρόχρονες επιχειρήσεις μακράν του εθνικού τους χώρου, οι οποίες συνεπάγονται υψηλό οικονομικό αλλά και πολιτικό κόστος.  Συγχρόνως απαιτούν και συνεχείς επενδύσεις σε αναδυόμενες και ιδιαίτερα ακριβές στρατιωτικές τεχνολογίες και ιδιάζουσα εκπαίδευση.
- Παρέχει στον επιτιθέμενο (Τρομοκρατία) σημαντικές δυνατότητες επιτυχίας σε τακτικό επίπεδο, η οποία δυνατόν σταδιακά θα του αποφέρει ηθικό πλεονέκτημα ιδιαίτερα μεταξύ των πληθυσμών που πολιτιστικά συγγενεύει, το οποίο μεταφράζεται σε περαιτέρω ενίσχυση των τάξεών του άρα και δυνατοτήτων του.
- Γενικά δικαιολογεί το ρηθέν ότι «ο Πόλεμος είναι φθηνός αλλά η Ειρήνη είναι Ακριβή»

 Βεβαίως για την χώρα μας η ως άνω νέα θεώρηση της Απειλής, πρέπει να θεωρείται ως συμπληρωματική της υφισταμένης ακόμη εν δυνάμει Κυρίας Απειλής,   για τους λόγους που αναπτύσσονται παρακάτω στην ανάλυση του παράγοντος το Σύγχρονο Γεωστρατηγικό και Επιχειρησιακό περιβάλλον.

ΤΟ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΓΕΩΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ-ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

 Εισαγωγή

 Στον όρο «Σύγχρονο Γεωστρατηγικο -Επιχειρησιακό Περιβάλλον» θα εξετασθούν οι ακόλουθες έννοιες οι οποίες ως συντελεστές εκτιμάται – με την μέχρι τώρα γνώση ότι  διαμορφώνουν ή/και θα διαμορφώσουν το περιβάλλον της επομένης τριακονταπενταετίας (35ετίας), εις το οποίο θα κληθεί να εκπαιδευθεί, να διοικήσει, να επιχειρήσει και να σταδιοδρομήσει ο Αξιωματικός των Ενόπλων Δυνάμεων (Ε.Δ) απόφοιτος των Ανωτάτων Στρατιωτικών Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων (ΑΣΕΙ).

 Ως χρονική διάρκεια καλυπτόμενη από την ακόλουθη εξέταση του παράγοντος «Σύγχρονο Γεωστρατηγικο- Επιχειρησιακό Περιβάλλον» στην παρούσα Μελέτη επελέγει, ως προανεφέρθει η επόμενη 35ετία, οποία αντιστοιχεί σε μία τυπικά ευδόκιμη σταδιοδρομία ενός αποφοίτου ΑΣΕΙ ο οποίος θα προαχθεί και θα θητεύσει σε βαθμό Ανωτάτου Αξιωματικού.

 Περιβάλλον εξωτερικών Απειλών & Κινδύνων (Threats & Risks) σε Εθνικό επίπεδο

 Θα παραμείνει η υπάρχουσα εκ της Τουρκίας Κυρία Απειλή είτε «εν δυνάμει» (Αctive) είτε «υπολανθάνουσα» (Dormant). Η θέση/υπόμνηση αυτή θεωρείται αναγκαία διότι, πρόσφατα, πλανάται ευρέως σε μερίδα του Πολιτικού κόσμου, των Οικονομικών παραγόντων και στελεχών της Δημοσίας Διοικήσεως (ακόμη και σε ορισμένα στελέχη των Ε.Δ) η άποψη ότι, η Απειλή αυτή έχει υποβαθμισθεί και θα συνεχίσει φθίνουσα, είτε αφ’ εαυτής - λόγω των εσωτερικών τριβών/προβλημάτων της Τουρκίας - είτε από εξωτερικούς παράγοντες λόγω της προοπτικής  (μεσοπρόθεσμα) να καταστεί η χώρα αυτή μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε.Ε). Η αιτιολογία της προαναφερθείσης θέσης της παρούσας Μελέτης συνίσταται αφ’ ενός μεν στα ιστορικά διδάγματα ότι, η χώρα αυτή ουδέποτε ενστερνίσθηκε στην πραγματικότητα τις όποιες φιλικές χειρονομίες της χώρας μας σε διμερές επίπεδο (των συνθηκών, της Ελληνοτουρκικής Φιλίας και του Βαλκανικού Συμφώνου συμπεριλαμβανομένων),αλλά ούτε και τις αντίστοιχες υποχρεώσεις «καλής γειτονίας» μεταξύ Εταίρων της ιδίας Συμμαχίας. Πλέον δε αυτών, η κατάσταση που διαμορφώνει η σε εξέλιξη Παγκόσμια Οικονομική Κρίση όχι μόνο δεν συνηγορεί αλλά απομακρύνει  στο απώτερο μέλλον την είσοδό της Τουρκίας στην Ε.Ε.

 Θα παραμείνουν οι υπάρχοντες Κίνδυνοι (Risks) για την χώρα μας ιδιαίτερα από χώρες της Δυτικής Βαλκανικής, λόγω των υπαρχουσών σοβινιστικών / αλυτρωτικών τάσεων, της συνεχιζομένης  αστάθειας (παρά την όποια «σταθεροποίηση» με την διάλυση της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γιουγκοσλαβίας, η οποία εκτιμάται ως προσωρινή), σε συνδυασμό με άλλους γνωστούς κινδύνους (ισλαμικός φονταμενταλισμός, εισαγόμενη τρομοκρατία, εμπόριο ναρκωτικών, διακίνηση λευκής σαρκός, κλπ), παρά τις όποιες  προσπάθειες ένταξης των χωρών αυτών σε διεθνείς Οργανισμούς (Ε.Ε, ΝΑΤΟ). Στην περίπτωση αυτή θα πρέπει να ληφθούν υπ’ όψη οι ακόλουθοι δύο επιμέρους παράγοντες οι οποίοι διαμορφώνουν/θα διαμορφώσουν την Βαλκανική :

  - Η εκπεφρασμένη και ικανή πλέον να υλοποιηθεί θέση της Ρωσίας να συμμετάσχει στην διαμόρφωση του Γεωπολιτικού περιβάλλοντος της Βαλκανικής, μέσω πολιτικών, στρατιωτικών και οικονομικών/ενεργειακών διαύλων, σε συνδυασμό τόσο με τις ρωσοευρωπαικές σχέσεις, όσο και με την μελλοντική συνισταμένη των ΗΠΑ στην Νοτιοανατολική Ευρώπη.

  - Η κατάσταση που διαμορφώνει η σε εξέλιξη Παγκόσμια Οικονομική Κρίση, τα αποτελέσματα της οποίας είναι ήδη ορατά (και ενδέχεται να επιδεινωθούν σημαντικά) στις οικονομίες των Ομόρων μας κρατών, είτε αυτά είναι μέλη του ΝΑΤΟ και της Ε.Ε είτε όχι. Η εξελισσόμενη αυτή κατάσταση συνηγορεί στην θέση πολλών αναλυτών ότι, η είσοδος αυτών  των χωρών στην Ε.Ε ήταν μάλλον βεβιασμένη απόφαση. Κατά συνέπεια η περαιτέρω επέκτασή της Ε,Ε στα Δυτικά Βαλκάνια εκτιμάται ότι απομακρύνεται περισσότερο, με ότι αυτό συνεπάγεται στην σταθερότητα της περιοχής

 Θα παραμείνει η απαίτηση εμπλοκής των Ε.Δ στην αντιμετώπιση των πάσης φύσεως Ασυμμέτρων Απειλών σε όλη την έκταση του Εθνικού χώρου, σε κάποιο ιδιαίτερο σχήμα Διοικήσεως και Ελέγχου και επικουρικά των Σωμάτων Ασφαλείας της χώρας (το θέμα αναλύεται σε πρόσφατη ιδιαίτερη μελέτη του Συνδέσμου) . 

 Θα παραμείνει η απαίτηση εμπλοκής των Ε.Δ στην αντιμετώπιση των πάσης φύσεως Φυσικών Καταστροφών σε όλη την έκταση του Εθνικού χώρου, βάσει των εν ισχύει Εθνικών Σχεδίων ή όπως αυτά θα διαμορφωθούν.

Περιβάλλον εξωτερικών Απειλών & Κινδύνων (Threats & Risks) στα πλαίσια του ΟΗΕ και σε Διασυμμαχικό-Εταιρικό επίπεδο καθώς και λοιπές υποχρεώσεις στα πλαίσια της Βορειο-Ατλαντικής Συμμαχίας (ΝΑΤΟ) και της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε.Ε)

Θα παραμείνει η απαίτηση συμμετοχής των Ε.Δ στην στελέχωση με επιτελείς και λοιπό προσωπικό (Peace Establishment – P.E και Crisis Establishment – C.E) των Αρχηγείων-Στρατηγείων-Επιτελείων του ΝΑΤΟ και του Αμυντικού σκέλους της  Ε.Ε 

Θα παραμείνει η απαίτηση συμμετοχής των Ε.Δ σε αποστολές στα πλαίσια Εντολών/Αποφάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας ΟΗΕ (ΣΑ/ΟΗΕ) είτε αυτόνομα υπό τον ΟΗΕ ή μέσω άλλου Διεθνούς Οργανισμού ή Συμμαχίας στα οποία συμμετέχει ως μέλος η χώρα μας. Οι αποστολές αυτές θα συνεχίσουν να είναι ευρέος φάσματος  κλιμακούμενες ως ακολούθως :

- Ειρηνευτικού χαρακτήρα (Peace-keeping) κλιμακούμενες από αποστολές Μεταφορών υλικού/προσωπικού, συμμετοχή μεμονωμένων Παρατηρητών έως και μονάδων σε πολυεθνική Ειρηνευτική δύναμη.

- Ανθρωπιστικού χαρακτήρα όπως Ανθρωπιστικής Βοηθείας (Humanitarian Aid), Eκκένωσης αμάχων (Non-combatant evacuation-NEO), Παροχής Νοσοκομειακής περίθαλψης, Εκκένωσης απωλειών υγείας, Κατασκευής-συντήρησης στοιχειωδών έργων υποδομής, κλπ.

- Επιβολής της Ειρήνης (Peace-enforcing), η οποία ουσιαστικά διαπραγματεύεται ένα ευρύ φάσμα αποστολών που κλιμακούνται από απλή στρατιωτική παρουσία και επίδειξη ισχύος ή αποκλεισμό μέχρι ενεργές πολεμικές Επιχειρήσεις.

 Θα παραμείνει η απαίτηση συμμετοχής των Ε.Δ σε αποστολές στα πλαίσια του ΝΑΤΟ, κλιμακούμενες από επιχειρήσεις όχι στα πλαίσια του Άρθρου 5 του Βορειο-Ατλαντικού Συμφώνου όπως οι προαναφερθείσες σε έως πολεμικές επιχειρήσεις στα πλαίσια του Άρθρου 5 του ιδίου Συμφώνου. Στην περίπτωση αυτή βραχυπρόθεσμα θα αντιμετωπισθεί η κατάσταση που θα επιβάλουν οι φιλοδοξίες του υπερ-Ατλαντικού εταίρου για επέκταση της Περιοχής Ευθύνης (Π.Ε – ΑΟR) του ΝΑΤΟ σε παγκόσμιο επίπεδο, καθώς και οι κλιμακούμενες πιέσεις προς τά κράτη-μέλη για την πληρέστερη συμμετοχή των Ε.Δ τους σε πολεμικές επιχειρήσεις.

 Θα παραμείνει η απαίτηση συμμετοχής των Ε.Δ σε αποστολές στα πλαίσια τής Ε.Ε, κλιμακούμενες από επιχειρήσεις από τις προαναφερθείσες) αποστολές έως πλήρεις πολεμικές επιχειρήσεις.

Απαιτήσεις εναρμονίσεως της λειτουργίας των ΑΣΕΙ με την Συνθήκη της Bologna στα πλαίσια της Ε.Ε ???? Το θέμα αυτό δεν θίγεται διότι αφορά Κυβερνητική επιλογή. Κρίνεται όμως σκόπιμο να αναφερθεί ότι σημαντικός αριθμός χωρών της Ε.Ε  είναι απρόθυμες έως αρνητικές να ταυτισθούν με τις επιταγές της Ε.Ε, θεωρώντας ότι η εκπαίδευση στα ΑΣΕΙ είναι εθνικό και μόνο ζήτημα.

 

 Περιβάλλον Διμερών Υποχρεώσεων-Στρατιωτική Διπλωματία
 
Θα παραμείνει η απαίτηση συμμετοχής των Ε.Δ σε δραστηριότητες στα πλαίσια των διμερών υποχρεώσεων της χώρας μας με άλλες συμμαχικές ή φίλιες χώρες, όπως πχ, εκπαίδευση, επιχειρησιακή εκπαίδευση, αποστολές Opeval/Taceval, στρατιωτικής παρουσίας, ανταλλαγής προσωπικού, αμοιβαίες επισκέψεις προσωπικού ή/και μονάδων, συμμετοχή στην από κοινού Σχεδίαση, κλπ. Οι υποχρεώσεις αυτές εκτιμάται ότι θα αυξηθούν και θα έχουν σημαντική βαρύτητα στην εν γένει εξωτερική πολιτική της χώρας.

Τακτικό και Επιχειρησιακό περιβάλλον

 Το μελλοντικό πεδίο (χώρος) μάχης αναμένεται να είναι πολυδιάστατο, με τις επιχειρήσεις να εκτείνονται πέραν του γνωστού τρισδιάστατου χώρου (μήκος- πλάτος- ύψος), να περιλαμβάνει μέρος ή ολόκληρο το ηλεκτρομαγνητικό φάσμα, οι Μονάδες να διασυνδέονται με ψηφιακά δίκτυα μέσα στη διάσταση του Κυβερνοχώρου, σε ένα πεδίο μάχης ευμετάβλητο και εναλλασσόμενο (ταχέως εξελισσόμενες καταστάσεις), καθώς τα δεδομένα θα διαφοροποιούνται συνεχώς.  Πλέον αυτού – που αφορά τις επιχειρήσεις κλασσικού τύπου- οι Μονάδες των ΕΔ θα κληθούν να συμμετάσχουν και σε επιχειρήσεις αντιμετώπισης (ενδεχομένως) ασυμμέτρων απειλών, αλλά και σε επιχειρήσεις που απορρέουν από συμμαχικές υποχρεώσεις, όπως αναλυτικά αναπτύχθηκαν παραπάνω.  Συνεπώς το φάσμα των επιχειρήσεων θα είναι μεγαλύτερο από το σημερινό.

Το Τακτικό και Επιχειρησιακό περιβάλλον, εκτός από την Απειλή τις Ασύμμετρες απειλές και τους Κινδύνους, διαμορφώνεται σημαντικά και από την εξέλιξη της Τεχνολογίας.

 Ήδη σημαντικές καινοτομίες όπως  η χρήση Ολοκληρωμένων συστημάτων Διοικήσεως / Ελέγχου / Επικοινωνιών / Πληροφοριών / Eπιτηρήσεως και Αναγνωρίσεως (Command / Control / Communications / Informations / Surveillance and Reconaissance – C3ISR), αποτελούν  πλέον δεδομένη απαίτηση.

Τα προαναφερθέντα Ολοκληρωμένα Συστήματα  σε συνδυασμό με :

- Τις εξελιγμένες Επικοινωνίες (Δορυφορικές και μη).

- Την Δορυφορική Παρατήρηση Γης (Ιmagery Intelligence – IMINT).

- Την χρήση μη επανδρωμένων ιπταμένων μέσων (UAVs/UCAVs).

- Την εξέλιξη των πάσης φύσεως Αισθητήρων (Sensors)

- Την Ψηφιοποίηση του πεδίου επιχειρήσεων σε συνδυασμό με την Δικτυοκεντρική αντίληψη του πολέμου (Network-centric Warfare).

- Την αναδυόμενη εξέλιξη καινοφανών πυρομαχικών (πχ kinetic energy ammunitions, κλπ).

 - Τις αναδυόμενες τεχνικές μείωσης των «υπογραφών» (φυσικών - RCS, ακουστικών και θερμικών) των κυρίων μονάδων μάχης (Πλοία, αεροσκάφη και άρματα)

Διαμορφώνουν ριζικά το τακτικό και επιχειρησιακό πεδίο όπου η χρήση και αποτελεσματική εκμετάλλευσή των από τους αντιστοίχου επιπέδου Διοικητές, παρέχει σημαντικά ευνοϊκά στοιχεία και σημαντική ροή - επεξεργασία real-time πληροφοριών, οι οποίες με την σειρά τους οδηγούν στην απαίτηση ταχείας λήψης ορθών τακτικών/επιχειρησιακών αποφάσεων, ώστε να αντιμετωπίσουν επιτυχώς τον αντίπαλο ο οποίος διαθέτει την ίδια τεχνολογία

 Είναι σημαντικό να υπομνησθεί και ιδιαίτερα σε σχέση με την  Κυρία Απειλή, ότι, η γεωγραφική στενότητα του χώρου των επιχειρήσεων και η εκατέρωθεν συσσώρευση πληθώρας συγχρόνων οπλικών συστημάτων, καθιστά δυσδιάκριτα τα όρια τακτικού και επιχειρησιακού πεδίου, και περιορίζει σημαντικά τα όρια ανοχής λάθους στην εκτίμηση της κατάστασης και στην λήψη αποφάσεων, τα οποία καθίστανται σχεδόν μη αναστρέψιμα.

 Η από τα μέσα της δεκαετίας του 1990 εξέλιξη των Πληροφοριακών επιχειρήσεων (Ιnfo Ops) και η εφαρμογή τους στις περιφερειακές συγκρούσεις (Βαλκάνια, Ιράκ, Αφγανιστάν), συνιστά ένα ακόμη πεδίο γνώσεων απαιτητό για τον κάθε Διοικητή μέσου και ανωτέρου/ανωτάτου επιπέδου.

 Περιβάλλον Ηγεσίας σε σχέση με το Ανθρώπινο Δυναμικό

 Η στελέχωση των Ε.Δ με προσωπικό Εθελοντών πενταετούς υπηρεσίας (ήδη τα πλοία του ΠΝ – πλήν των βοηθητικών πλοίων των Ναυστάθμων  - είναι στελεχωμένα μόνο με τέτοιο προσωπικό), σε συνδυασμό με τις κοινωνικές πιέσεις, λόγω της ορατής πλέον ανεργίας συνεπεία της προσφάτου οικονομικής ύφεσης, θα βαίνει αυξημένη.

 Συνεπεία των ανωτέρω αναμένεται να αυξηθεί η κατάταξη Εθελοντών πενταετούς υπηρεσίας με υψηλό σχετικά μορφωτικό δείκτη. Αυτό ναι μεν είναι προς όφελος των Ε.Δ για την  αξιοποίηση των οπλικών του συστημάτων, την εκλογίκευση της περιόδου και του κόστους εκπαιδεύσεως, όμως επιβάλλει ένα πιο απαιτητικό, από πλευράς ικανοτήτων και ηγεσίας, προφίλ των στελεχών που αποφοιτούν από τα ΑΣΕΙ.

Μερικά Συμπεράσματα

 Ανακεφαλαιώνοντας τα παραπάνω το περιβάλλον της επομένης τριακονταπενταετίας (35ετίας), στο οποίο θα κληθεί να εκπαιδευθεί, να διοικήσει, να επιχειρήσει και να σταδιοδρομήσει ο Αξιωματικός των Ενόπλων Δυνάμεων (Ε.Δ) απόφοιτος των Ανωτάτων Στρατιωτικών Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων (ΑΣΕΙ), Χαρακτηρίζεται από τις ακόλουθες παραμέτρους :  
 - Σε ό,τι αφορά στις εξωτερικές Απειλές & Κινδύνους (Threats & Risks) σε Εθνικό επίπεδο, θα παραμείνουν :

* Η εκ της Τουρκίας Κυρία Απειλή είτε «εν δυνάμει» (Αctive) είτε «υπολανθάνουσα» (Dormant), καθώς και Κίνδυνοι (Risks) για την χώρα μας ιδιαίτερα από χώρες της Δυτικής Βαλκανικής, λόγω της συνεχιζόμενης αστάθειας και του αλυτρωτισμού .

  * Η απαίτηση εμπλοκής των Ε.Δ στην αντιμετώπιση των πάσης φύσεως Ασυμμέτρων Απειλών σε όλη την έκταση του Εθνικού χώρου.

  * Η απαίτηση εμπλοκής των Ε.Δ στην αντιμετώπιση των πάσης φύσεως Φυσικών Καταστροφών σε όλη την έκταση του Εθνικού χώρου.

- Σε ό,τι αφορά στις εξωτερικές Απειλές & Κινδύνους (Threats & Risks) στα πλαίσια του ΟΗΕ και σε Διασυμμαχικό-Εταιρικό επίπεδο καθώς και λοιπές υποχρεώσεις στα πλαίσια της Βορειο-Ατλαντικής Συμμαχίας (ΝΑΤΟ) και της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε.Ε), θα παραμείνουν οι απαιτήσεις συμμετοχής των Ε.Δ :
* Στην στελέχωση με επιτελείς και λοιπό προσωπικό (Peace Establishment – P.E και Crisis Establishment – C.E) των Αρχηγείων-Στρατηγείων-Επιτελείων του ΝΑΤΟ και του Αμυντικού σκέλους της  Ε.Ε 

* Σε αποστολές στα πλαίσια Εντολών/Αποφάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας ΟΗΕ (ΣΑ/ΟΗΕ) είτε αυτόνομα υπό τον ΟΗΕ ή μέσω άλλου Διεθνούς Οργανισμού ή Συμμαχίας στα οποία συμμετέχει ως μέλος η χώρα μας. Οι αποστολές αυτές θα συνεχίσουν να είναι ευρέος φάσματος  κλιμακούμενες από Ειρηνευτικού και Ανθρωπιστικού χαρακτήρα έως Επιβολής της Ειρήνης ως ακολούθως :

  * Σε αποστολές στα πλαίσια του ΝΑΤΟ, κλιμακούμενες από επιχειρήσεις όχι στα πλαίσια του Άρθρου 5 του Βορειο-Ατλαντικού Συμφώνου έως πολεμικές επιχειρήσεις στα πλαίσια του Άρθρου 5 του ιδίου Συμφώνου. Βραχυπρόθεσμα θα αντιμετωπισθεί η κατάσταση που θα επιβάλουν οι φιλοδοξίες του υπερ-Ατλαντικού εταίρου για επέκταση της Περιοχής Ευθύνης (Π.Ε – ΑΟR) του ΝΑΤΟ σε παγκόσμιο επίπεδο, καθώς και οι κλιμακούμενες πιέσεις προς τα κράτη-μέλη για την πληρέστερη συμμετοχή των Ε.Δ τους σε πολεμικές επιχειρήσεις.

* Σε αποστολές στα πλαίσια τής ΕΜΕ.

- Σε ό,τι αφορά στις Διμερείς Υποχρεώσεις-Στρατιωτική Διπλωματία θα παραμείνει η απαίτηση συμμετοχής των Ε.Δ σε δραστηριότητες στα πλαίσια των διμερών υποχρεώσεων της χώρας μας με άλλες συμμαχικές ή φίλιες χώρες

- Σε ό,τι αφορά στο Τακτικό και Επιχειρησιακό περιβάλλον :

* Εκτός των Απειλών και Κινδύνων, θα διαμορφώνεται εξελικτικά και από τις πάσης φύσεως Τεχνολογίες όπως το C3ISR, οι μη συμβατικές και Δορυφορικές Επικοινωνίες, το εξελιγμένο Imagery (Δορυφορική Παρατήρηση, και χρήση UAVs/UCAVs), την εξέλιξη των Αισθητήρων (Sensors), την Ψηφιοποίηση του πεδίου επιχειρήσεων σε συνδυασμό με την Δικτυοκεντρική αντίληψη του πολέμου (Network-centric Warfare), την αναδυόμενη εξέλιξη καινοφανών πυρομαχικών (πχ kinetic energy ammunitions, κλπ), την μείωση των φυσικών υπογραφών πλοίων και αεροσκαφών και την επιτυχή χρήση των Πληροφοριακών επιχειρήσεων (Ιnfo Ops), πεδία στα οποία είτε υστερούμε είτε δεν έχουμε ακόμη εισέλθει.

* Ιδιαίτερα η παροχή σημαντικής ροής real-time Τακτικών και Επιχειρησιακών πληροφοριών Μάχης θα διαμορφώνουν ριζικά τις απαιτήσεις χρήσης και αποτελεσματικής εκμετάλλευσής των από τους αντιστοίχου επιπέδου Διοικητές, με την απαίτηση ταχείας λήψης ορθών τακτικών/επιχειρησιακών αποφάσεων, ώστε να αντιμετωπίσουν επιτυχώς τον αντίπαλο ο οποίος διαθέτει την ίδια τεχνολογία

* Αυτό καθίσταται ιδιαίτερα έντονο στην εθνική πραγματικότητα έναντι της Κυρίας Απειλής, όπου η γεωγραφική στενότητα του χώρου των επιχειρήσεων και η εκατέρωθεν συσσώρευση πληθώρας συγχρόνων οπλικών συστημάτων, καθιστά δυσδιάκριτα τα όρια τακτικού και επιχειρησιακού πεδίου, και περιορίζει σημαντικά τα όρια ανοχής λάθους στην εκτίμηση της κατάστασης και στην λήψη αποφάσεων, τα οποία καθίστανται σχεδόν μη αναστρέψιμα.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΔΕΥΤΕΡΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ

ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΟΝΤΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΣΥΓΧΡΟΝΟ – ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΟ ΑΞΙΩΜΑΤΙΚΟ

 Γενικά

 Η εξέλιξη της κοινωνίας σε συνδυασμό με την εξέλιξη της επιστήμης και της τεχνολογίας και η ανάγκη δόμησης ισχυρών και αποτελεσματικών Ενόπλων Δυνάμεων επιβάλλει την παρουσία Ηγετών που να διαθέτουν ένα ευρύ φάσμα ικανοτήτων – δεξιοτήτων για να είναι σε θέση να ανταποκριθούν στις σύνθετες σύγχρονες και μελλοντικές απαιτήσεις.
 Ο Ηγέτης – Αξιωματικός που απέκτησε ικανότητες και δεξιότητες μέσα από  μια διαδικασία σπουδών, μελέτης, κατάρτισης και εμπειρίας δεν μπορεί παρά να έχει την αναγνώριση προϊσταμένων και υφισταμένων, διότι έμαθε το λειτούργημα μέσω εκπαιδευτικής και εμπειρικής διαδικασίας σε διάφορες θέσεις.
 Μετά τον Β’ ΠΠ και ιδιαίτερα τα τελευταία είκοσι (20) χρόνια οι εξελίξεις σε όλους τους τομείς των Ενόπλων Δυνάμεων (οπλικά συστήματα, τακτικές, δομή και οργάνωση, τεχνολογία, δόγματα κτλ) είναι θεαματικές, ταχύτατες και προκλητικές.  Τα στελέχη μας στο μέλλον θα βρεθούν σε ένα τελείως διαφορετικό περιβάλλον και θα κληθούν να ενεργήσουν σε ένα νέο χώρο μάχης.  Για να ανταποκριθούν θα πρέπει να χαρακτηρίζονται από ανάλογα των μελλοντικών απαιτήσεων προσόντα.  Τα προσόντα αυτά θα διαφέρουν ανάλογα με τη θέση και το επίπεδο Διοικήσεως.  Βέβαιο όμως είναι ότι οι απαιτήσεις αυτές θα επηρεάσουν όλα τα στελέχη ανεξαρτήτως βαθμού και θέσεως.
 Συχνά αποτελεί θέμα συζήτησης αν η διοίκηση/ ηγεσία είναι τέχνη ή επιστήμη.  Η επιστήμη βασιζόμενη στο πείραμα καταλήγει σε κάποιες λογικές διαδικασίες και συμπεράσματα που αποτελούν γνώσεις.  Η τέχνη κάνει χρήση της θεωρίας, της επιστήμης (γνώσεις) υπό το φως των πραγματικών δεδομένων και αναπτύσσεται σε μεγάλο βαθμό από την εμπειρία.  Ειδικά για την στρατιωτική ηγεσία, η τέχνη του πολέμου συνίσταται στον τρόπο χρήσης και εφαρμογής των αρχών του πολέμου (επιστήμη)  «Εκείνοι που ασκούν διοίκηση βάσει προκαθορισμένων τύπων είναι βέβαιο ότι θα παραβλέψουν πρακτικές αλήθειες.  Εκείνοι που επιχειρούν να διοικήσουν χωρίς τη θεωρία και τη γνώση, που αποτελεί υποδομή της θεωρίας, θα πρέπει να εμπιστευθούν την επιτυχία στην τύχη ή τη διαίσθηση.  Η επιστήμη και η τέχνη δεν αποκλείουν αλλά συμπληρώνουν η μία την άλλη». 
 Στις περισσότερες περιπτώσεις ο Αρχηγός, ο Ηγέτης είναι δημιούργημα εκπαίδευσης, κατάρτισης και εμπειρίας.
 Το γεωστρατηγικό και επιχειρησιακό περιβάλλον όπως περιγράφεται στην παρούσα μελέτη (1ος παράγοντας) εν πολλοίς προσδιορίζει και τις μελλοντικές αυτές απαιτήσεις σε ό,τι αφορά τα προσόντα του συγχρόνου και μελλοντικού ηγήτορα.

 Εννοιολογικός προσδιορισμός της Στρατιωτικής Ηγεσίας

 Η διοικητική επιστήμη αναπτύχθηκε κυρίως τον 20ο αιώνα και συστηματικά καλλιεργήθηκε μετά τον Β’ ΠΠ, με πρωτοπόρο τις ΗΠΑ.  Αφορά τόσο τον ιδιωτικό τομέα όσο και τον δημόσιο, συμπεριλαμβανομένων και των Ενόπλων Δυνάμεων.  Συνήθως χρησιμοποιούνται οι όροι «Οργάνωση Επιχειρήσεων», «Δημόσια Διοίκηση», «Στρατιωτική Διοίκηση», «Ηγεσία».  Στην υφισταμένη βιβλιογραφία (Ελληνική και Ξένη) παρατηρείται μία σύγχυση ως προς το εννοιολογικό περιεχόμενο των  όρων.

Συγκεκριμένα :

 Οργάνωση και Διοίκηση

 Ο όρος «Διοίκηση» προέρχεται από το γαλλικό “administration” και ο όρος «Διοικητική επιστήμη» σχετίζεται με το διοικητικό δίκαιο και την οργάνωση της πολιτείας.  Στη συνέχεια εισήλθε και ο αμερικανικός όρος «management» που στα ελληνικά μεταφράσθηκε ως «οργάνωση και διοίκηση» .  Όταν αναφέρεται σε «διοικητικά στελέχη» αποδίδεται ως διοίκηση όπως και ο όρος “administration”.   
 Ο επικρατέστερος ορισμός του όρου «Οργάνωση» αναφέρεται στη δομή ενός οργανισμού και τη διαδικασία λειτουργίας του, καλύπτοντας παράλληλα και την οργανωτική του δράση.  Έχουν δοθεί κατά καιρούς διάφοροι ορισμοί. Ένας αποδεκτός ορισμός του όρου «οργάνωση» μπορεί να είναι «η έντεχνη και αρμονική διάταξη προσώπων και άλλων στοιχείων σε συνδυασμό με την μεθόδευση της δραστηριότητας των ανθρώπων και της χρήσεως των άλλων στοιχείων, για την επίτευξη καλλιτέρων αποτελεσμάτων».  Συνεπώς, οι έννοιες οργάνωση και διοίκηση είναι αλληλένδετες και πρέπει να αποτελούν αρμονικό σύνολο.
 Στη σύγχυση των όρων περιλαμβάνεται και η «Διοίκηση».  Στα πλαίσια της διοικητικής επιστήμης ο όρος αυτός έχει διττή έννοια:

  - Λειτουργική :  Σύστημα δράσεως, συνιστάμενο στην ορθολογική χρησιμοποίηση των διατιθεμένων πόρων για την πραγματοποίηση συγκεκριμένων σκοπών.  Το έργο της διοικήσεως αποσκοπεί στον ακριβή προσδιορισμό των σκοπών, στη δόμηση του καταλλήλου περιβάλλοντος, δηλαδή του εσωτερικού πλαισίου της επιχείρησης, σε τρόπο ώστε να προάγεται η ομαδική εργασία.
  - Δομική :  Αναφέρεται στα άτομα τα οποία εκτελούν το διοικητικό έργο και στη δόμηση της διοικητικής ιεραρχίας, δηλαδή την ιεραρχική τοποθέτηση των φορέων της διοικητικής δραστηριότητας όπως αυτή εκφράζεται με τη διοικητική πυραμίδα.  Τρεις είναι οι κύριες κατηγορίες, ανώτατη, μέση και κατώτατη…………. 
 Το ΕΕ 181-1, Διοίκηση και Ηγεσία, 1988 αναφέρει :

 Διοίκηση στο Στρατό είναι η νόμιμη ασκούμενη εξουσία από ένα άτομο προς τους υφισταμένους του, που πηγάζει από τον βαθμό και τα καθήκοντα που του έχουν ανατεθεί ή από την θέση του.
 Οι ορισμοί αυτοί προσδιορίζουν κατ’ αρχή την νομική έννοιά της διοικήσεως ως άσκηση εξουσίας.
 Το ΕΕ 181-3 Διοικητική (Management) 1988 εισάγει την έννοια «διοικητική» ως εξής :  Διοικητική δεν είναι τίποτε άλλο από τον συντονισμό και την εναρμόνιση / ενοποίηση όλων των παραγωγικών πόρων (ανθρωπίνων, υλικών, τεχνικών) που έχουν διατεθεί στο διοικητικό στέλεχος για την εκτέλεση των αντικειμενικών σκοπών.  Η διοικητική, λοιπόν, μπορεί να εξετασθεί με  βάση τα καθήκοντα, που εκτελούν τα διοικητικά στελέχη στην προσπάθειά τους να φθάσουν στους αντικειμενικούς τους στόχους.  Τα καθήκοντα αυτά λέγονται λειτουργίες της «διοικητικής» και είναι (σύμφωνα μια πλατιά αποδεκτή άποψη) τα παρακάτω.  Σχεδίαση – προγραμματισμός, οργάνωση, συντονισμός, διεύθυνση, έλεγχος.  Εκτός από αυτές τις λειτουργίες υπάρχει και η γενική, που χαρακτηρίζει όλες αυτές τις ειδικές, και είναι η «λήψη αποφάσεων».
 Τέλος το ΕΕ 181-1 ορίζει την Ηγεσία ως εξής:
 Ηγεσία, γενικά, είναι η τέχνη με την οποία ο Ηγέτης επηρεάζει και κατευθύνει τους άλλους κατά τέτοιο τρόπο ώστε να κερδίζει την εμπιστοσύνη, υπακοή, σεβασμό, τη συνεργασία μεταξύ των ατόμων και την πιστή αφοσίωσή τους για την επίτευξη ενός κοινού σκοπού.

 Διαφορές

 Αν και οι παραπάνω έννοιες είναι κοινές και αφορούν όλους τους τομείς (ιδιωτικό, δημόσιο, ΕΔ), στην εφαρμογή τους υπάρχουν ιδιαιτερότητες.  Στον ιδιωτικό τομέα η διοίκηση αποσκοπεί στο κέρδος, στο δημόσιο η διοίκηση αποσκοπεί στην προστασία του δημοσίου συμφέροντος.  Στις ΕΔ όμως, ιδίως σε περιόδους κρίσεως ή πολέμου, ακόμη και στην περίοδο ειρήνης που ο στόχος είναι η προετοιμασία για πόλεμο, η άσκηση της διοίκησης είναι εξαιρετικά δύσκολο έργο και η ηγεσία (έτσι όπως καθορίζεται από το Δόγμα και τα Εγχειρίδια εκστρατείας) ανάγεται σε κορυφαίο παράγοντα αποτελεσματικότητος.
 
 Προσόντα του  Σύγχρονου και Μελλοντικού Στρατιωτικού Ηγέτη

 Το πρότυπο του σύγχρονου και μελλοντικού ηγέτη ως συνισταμένης, πρέπει να βασίζεται στις τρεις (3) μεγάλες συνιστώσες και όπως αυτές αναλύονται περαιτέρω στο ακόλουθο διάγραμμα.  Το πλαίσιο  αυτό είναι διαχρονικό, κλασσικό και καθορίζει το θεμέλιο διαμόρφωσης ηγετών.  Το σύγχρονο όμως γεωστρατηγικό – επιχειρησιακό – τακτικό περιβάλλον, καθώς και το μελλοντικό, όπως προκύπτει από την ανάλυση στον 1ο παράγοντα, σε συνδυασμό με το εύρος του φάσματος των επιχειρήσεων, επιβάλλει πρόσθετες απαιτήσεις, ιδίως στον τομέα του επαγγελματισμού και εφαρμοσμένης Διοικητικής – ηγεσίας.

 Ο στρατιωτικός ηγέτης θα πρέπει να έχει σαφή γνώση του πολιτικού, κοινωνικού, πολιτιστικού, μορφωτικού και οικονομικού περιβάλλοντος στο οποίο καλείται να ενεργήσει.  Η ανάγκη συμμετοχής σε επιχειρήσεις που απορρέουν από συμμαχικές υποχρεώσεις   διευρύνουν τις απαιτήσεις στον τομέα αυτό.  Παράλληλα υπάρχει η ανάγκη απόκτησης γνώσεων στην άσκηση στρατιωτικής διπλωματίας στα πλαίσια συνεργασίας με στελέχη άλλων χωρών.
 Γενικά, αν και οι απαιτήσεις σε προσόντα φαίνεται να είναι ίδιες για τα στελέχη όλων των κρατών, στην πραγματικότητα για τον Έλληνα Αξκό οι απαιτήσεις είναι περισσότερες δεδομένης και της ύπαρξης εξωτερικής απειλής (που αποτελεί και προτεραιότητα) κάτι που οι περισσότερες δυτικές χώρες δεν αντιμετωπίζουν.
 Το μελλοντικό πεδίο μάχης επιβάλλει την ύπαρξη ηγετών που θα διαθέτουν ευρύτερο φάσμα ικανοτήτων και δεξιοτήτων.  Σε ένα περιβάλλον ασταθές, αβέβαιο, όπου η τακτική κατάσταση θα είναι ιδιαίτερα ρευστή και ευμετάβλητη, όπου η ασφάλεια θα είναι προβληματική σε οποιοδήποτε σημείο του θεάτρου επιχειρήσεων, οι ηγήτορες – ανεξαρτήτως βαθμού – θα κληθούν να πάρουν αποφάσεις επί πολύπλοκων τακτικών καταστάσεων κάτω από συνθήκες πίεσης.  Οι ικανότητες προσαρμογής, διορατικότητας και φαντασίας πρέπει να είναι σε υψηλά επίπεδα.   Να είναι ικανός να εκτιμήσει τις πιθανότητες, όταν η αντίληψη που έχει δεν τον βοηθά.  Να μπορεί να φαντασθεί πως θα εξελιχθεί η κατάσταση – και από δύο πλευρές- σε τόπο και χρόνο καθώς και τα αποτελέσματα των ενεργειών του και όλα αυτά μετά από συνεκτίμηση και αλληλοεπίδραση των χαοτικών παραγόντων που επηρεάζουν την εκάστοτε διαμορφούμενη τακτική κατάσταση, με τις πάντοτε «ελλιπείς» πληροφορίες και στον ελάχιστο χρόνο.
 Ο ηγήτορας θα πρέπει να έχει την ικανότητα να μεταφέρει στους υφισταμένους του και να βεβαιώνεται ότι έχουν κατανοηθεί οι προθέσεις του / το όραμά του/ το σχέδιό του στα πλαίσια της αποστολής του.  Αυτό θα επιτρέψει στους υφισταμένους του να αναπτύσσουν πρωτοβουλία και να ενεργούν με μεγαλύτερη ελευθερία χωρίς να κινδυνεύουν να αποκλίνουν από την αποστολή τους.  Το ίδιο πρέπει να συμβαίνει και προς τα άνω, δηλαδή ο ηγήτορας να βεβαιωθεί ότι έχει κατανοήσει τις προθέσεις του προϊσταμένου του.  Αυτό σημαίνει ότι έχει, σε ικανοποιητικό βαθμό, γνώσεις διεξαγωγής επιχειρήσεων τουλάχιστον ένα βαθμό πιο πάνω πχ ο Δκτής Λόχου να γνωρίζει πως διεξάγει επιχειρήσεις το Τάγμα κοκ.
 Ο επαγγελματισμός  έχει δύο μεγάλες συνιστώσες.  Τις ικανότητες και τις γνώσεις.   Οι ικανότητες του Αξκού δεν τον καθιστούν επαγγελματία αν δεν συνδυάζονται με επαρκές φάσμα γνώσεων.  Ο μελλοντικός αξκός θα πρέπει να είναι κάτοχος :
  - Της στρατιωτικής επιστήμης και τέχνης όπως διαμορφώνεται τόσο στα εθνικά πλαίσια όσο και στο διεθνές περιβάλλον, γνωρίζοντας τους παράγοντες που τις επηρεάζουν (οπλικά συστήματα, εξέλιξη τεχνολογίας, οργάνωση – δομή, δόγμα) και κατανοώντας τις όποιες διαφορές.  Έτσι θα μπορεί τουλάχιστον να προβληματισθεί στο τομέα αυτό – της στρατιωτικής επιστήμης και τέχνης- δεδομένου ότι οι τρεις (3) μεγάλοι παράγοντες, το δόγμα (στρατηγικό – επιχειρησιακό – τακτικό), η δομή – οργάνωση των ΕΔ και εξέλιξη της τεχνολογίας γενικά καθορίζουν την στρατιωτική επιστήμη και διαμορφώνουν την πολεμική τέχνη όταν εξετάζονται  κάτω από πρίσμα των κλασσικών και διαχρονικών αρχών του πολέμου.
  - Της εφαρμοσμένης τεχνολογίας στην εξέλιξη των οπλικών συστημάτων, στην εκπαίδευση (συστήματα προσομοίωσης) και στο πεδίο (χώρο) μάχης (οπτικοποίηση πεδίου μάχης, ΣΔΕΕΠ, επικοινωνίας κτλ).  Μία επαρκής βάση γνώσεων (υποδομή) στον τομέα της τεχνολογίας επιτρέπει στον ηγήτορα να παρακολουθεί τις εξελίξεις.  Στα 35 περίπου χρόνια της καριέρας του είναι βέβαιο ότι θα υπάρξουν ριζοσπαστικές αλλαγές.  Αν δεν έχει την απαραίτητη υποδομή είναι βέβαιο ότι δεν θα μπορέσει να την παρακολουθήσει (την εξέλιξη).
  - Της ακαδημαϊκής εκείνης μόρφωσης που θα του επιτρέψει να έχει βασικές τουλάχιστον γνώσεις στους τομείς κοινωνιολογίας, ψυχολογίας, φιλολογίας κτλ για να αποκτήσει ικανότητες έκφρασης (προφορικά και γραπτά), να βοηθηθεί στο δύσκολο έργο άσκησης ηγεσίας (επικοινωνία με προϊσταμένους και υφισταμένους, άσκηση επιρροής κτλ) και γενικά να προσαρμοσθεί στο ρεύμα της σύγχρονης κοινωνίας.

 Το περιβάλλον Ηγεσίας στο μέλλον αναμένεται να είναι διαφορετικό από το σημερινό.  Οι διαφαινόμενες τάσεις μείωσης της θητείας, η κατάργηση της στρατευσίμου θητείας στο ΠΝ και ΠΑ, καθώς και η πύκνωση της στελέχωσης των ΕΔ με Εθελοντές πενταετούς θητείας, επιβάλλει ένα πιο απαιτητικό προφίλ Ηγεσίας των στελεχών προέλευσης ΑΣΕΙ.

 Τέλος, τις απαιτήσεις σε προσόντα του μελλοντικού ηγήτορα - αξκου θα πρέπει να εντάξουμε και την «φιλοδοξία» στα πλαίσια υγιούς συναγωνισμού για τη δημιουργία επαγγελματιών.  Η εκπαίδευση, η επιμόρφωση, η μετεκπαίδευση και η δυνατότητα απόκτησης επιχειρησιακής εμπειρίας (όπως θα αναπτυχτούν στον τρίτο παράγοντα) είναι υποχρέωση της Υπηρεσίας.  Δεν είναι όμως αρκετά για την δημιουργία επαγγελματιών.  Απαιτείται και η ατομική προσπάθεια, ιδίως στους τομείς απόκτησης γνώσεως (στρατιωτική επιστήμη – τέχνη, εξέλιξη τεχνολογίας κτλ).  Η ύπαρξη λοιπόν «φιλοδοξίας» σε συνδυασμό με παροχή κινήτρων εκτιμάται ότι θα συμβάλλει θετικά στον τομέα αυτό (επαγγελματισμός).

 ΜΕΡΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

 Ο σύγχρονος και μελλοντικός ηγήτορας – αξκός πρέπει να είναι μια πολύπλευρη και πολυσύνθετη προσωπικότητα.
 Οι βασικές – κλασσικές – διαχρονικές απαιτήσεις αναφέρονται εκτενώς στα στρατιωτικά εγχειρίδια ηγεσίας και στο Δόγμα διαμόρφωσης ηγετών (συνοπτικό διάγραμμα σελ….) και φυσικά ισχύουν.
 Ο σύγχρονος και μελλοντικός αξιωματικός θα πρέπει να είναι σε θέση να συμμετέχει σε ένα ευρύ φάσμα επιχειρήσεων.  Συγκεκριμένα :
 - Κλασσικές επιχειρήσεις
 - Ειδικές επιχειρήσεις (αγώνας σε κατοικημένους τόπους, άμυνα νήσων, βιαία διάβαση ποταμού κτλ.
 - Επιχειρήσεις αντιμετώπισης ασυμμέτρων απειλών
 - Επιχειρήσεις διαφορετικές του κλασσικού πολέμου (ανθρωπιστικές επιχειρήσεις, εκκένωση αμάχου πληθυσμού, επιβολής ειρήνης κτλ).
 - Πληροφορικός πόλεμος
 - Κυβερνοπόλεμος

 Στο μελλοντικό περιβάλλον το οποίο θα χαρακτηρίζεται από ραγδαίες αλλαγές, η έννοια του επαγγελματισμού αποκτά νέες διαστάσεις.  Το μελλοντικό απαιτητικό πεδίο μάχης επιβάλλει επαγγελματισμό σε όλα τα επίπεδα.  Το φάσμα των γνώσεων διευρύνεται δραματικά.
Συγκεκριμένα :

 - Γνώση της στρατιωτικής επιστήμης και τέχνης στα πλαίσια του διευρυμένου φάσματος επιχειρήσεων και υπό το πρίσμα της δυναμικής διαμόρφωσης των.
 - Γνώση της τεχνολογίας σε τέτοιο βαθμό που να μπορεί να αντιληφθεί την λειτουργία των νέων οπλικών συστημάτων και να παρακολουθεί την αλματώδη εξέλιξή της.
 - Γνώση των τεχνολογικών μεθόδων που χρησιμοποιούνται στην εκπαίδευση (προσομοιωτές) και στα συστήματα C4IRS (ψηφιοποίηση και οπτικοποίηση του πεδίου μάχης)
 - Ευρεία ακαδημαϊκή – σφαιρική γνώση σε μια σειρά κλασσικών επιστημών που θα τον βοηθήσουν στην άσκηση ηγεσίας – Διοίκησης.

 Στα πνευματικά χαρακτηριστικά του ηγήτορα θα πρέπει να προστεθούν :
 - Η Διόραση, με την έννοια της ικανότητας πρόβλεψης των εξελίξεων στο πεδίο της μάχης, ως συνέπεια των ιδικών του ενεργειών αλλά και αυτών του αντιπάλου.
 - Η Φαντασία, με την έννοια της εκτίμησης των πιθανοτήτων σε συνδυασμό με την αντίληψη των καταστάσεων στο πεδίο της μάχης.
 - Το Όραμα, το οποίο να διοχετεύεται στους υφισταμένους του για να ενεργούν με κάποιο βαθμό ανεξαρτησίας στα πλαίσια της αποκέντρωσης ενεργειών στο πεδίο της μάχης.

 

 

 

 

 

 

ΤΡΙΤΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ

ΔΙΑΠΛΑΣΗ ΤΟΥ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΟΥ ΗΓΕΤΗ

Γενικά

Η αλματώδης εξέλιξη της τεχνολογίας, ιδίως στον τομέα των ηλεκτρονικών και οπλικών συστημάτων, οι αλλαγές στο γεωστρατηγικό και επιχειρησιακό περιβάλλον, η διεύρυνση των υφισταμένων απειλών (ασύμμετρες ) και οι νέες μορφές επιχειρήσεων –όπως αναφέρονται στον πρώτο παράγοντα – δημιούργησαν πολλές νέες απαιτήσεις ακαδημαϊκών και στρατιωτικών γνώσεων για τα στελέχη των ΕΔ, τα οποία καλούνται να ανταποκριθούν στις προκλήσεις του μέλλοντος. Οι νέες αυτές απαιτήσεις – όπως αναφέρονται στον δεύτερο παράγοντα – υπαγορεύουν και το πλαίσιο του στρατιωτικού ηγέτη των επομένων ετών.

Η διάπλαση του στρατιωτικού ηγέτη, ως ολοκληρωμένης προσωπικότητας, είναι συνισταμένη τριών (3) συνιστωσών (παραγόντων), στους οποίους πρέπει να εστιάσουμε και την ανάλυσή μας. Αυτές είναι:

- Η διάπλαση του στρατιωτικού χαρακτήρα, σε όσο βαθμό είναι εφικτό, δεδομένου οτι στην ηλικία εισόδου στα ΑΣΕΙ ο χαρακτήρας, εν πολλοίς, έχει ήδη διαμορφωθεί. Ό,τι συνιστά τον χαρακτήρα του ηγέτη είναι: (*)
* Οι στρατιωτικές αξίες-αρετές (αφοσίωση, καθήκον, σεβασμός, ανιδιοτέλεια, ακεραιότητα, τιμή, θάρρος κτλ).

                  * Τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα του ηγέτη που διακρίνονται σε πνευματικά (θέληση, αυτοπειθαρχία, πρωτοβουλία, κρίση, αυτοπεποίθηση), φυσικά (φυσική κατάσταση, στρατιωτικό παράστημα) και συναισθηματικά (αυτοέλεγχος, ισορροπία, σταθερότητα).Ο τομέας αυτός είναι ο πλέον κρίσιμος και επίπονος στην υλοποίησή του.

- Οι Γνώσεις, Ικανότητες, Δεξιότητες του ηγέτη που διακρίνονται σε διαπροσωπικές, διανοητικές, τεχνικές και τακτικές. Ο τομέας αυτός είναι επιστημονικά προσεγγίσιμος. Η εκπαίδευση και επιμόρφωση του Αξιωματικού αποτελεί βασικό παράγοντα στην προσπάθεια διαμόρφωσης του προτύπου του στρατιωτικού ηγέτη, που αρχίζει με την είσοδο στα ΑΣΕΙ και ολοκληρώνεται με την φοίτηση στη ΣΕΘΑ. Παράλληλα, αριθμός στελεχών μετεκπαιδεύεται σε εξειδικευμένους επιστημονικούς τομείς στρατιωτικού ενδιαφέροντος. Ο στόχος (εκπαίδευση ) αυτός ολοκληρώνεται με την ατομική προσπάθεια των στελεχών να τηρούνται ενήμεροι επί των στρατιωτικών και τεχνολογικών εξελίξεων (εκπαίδευση δια βίου ) όπως αρμόζει σε κάθε επιστήμονα.

- Οι ενέργειες – πράξεις του ηγέτη, δηλαδή εφαρμοσμένη Ηγεσία – Διοικητική. Ο τομέας αυτός εξαρτάται κυρίως από την εμπειρία του σε συνδυασμό με τις θέσεις στις οποίες θα δοκιμασθεί και τα καθήκοντα που θα του ανατεθούν.
(*) Δογμα Διαμόρφωσης Ηγετών Στρατού Ξηράς. ΓΕΣ, 2002

Για τις ανάγκες της ανάλυσης, o παράγοντας αυτός θα εξετασθεί υπό τις εξής ενότητες:
            - Είσοδος στα ΑΣΕΙ.
                - Εκπαίδευση – διάπλαση στα ΑΣΕΙ.
                - Επιμόρφωση των Αξιωματικών σε Στρατιωτικά Σχολεία και μετεκπαίδευση αυτών σε επιστημονικούς τομείς στρατιωτικού ενδιαφέροντος.
  - Λοιποί παράγοντες μείζονος σημασίας.

Είσοδος στα ΑΣΕΙ

Το σύστημα εισόδου των αποφοίτων Λυκείων στα ΑΣΕΙ είναι ένα θέμα που απασχόλησε και απασχολεί – ενδεχομένως – τα Γενικά Επιτελεία των Ενόπλων Δυνάμεων. Στους κύκλους των εν ενεργεία και εν αποστρατεία Αξιωματικών γίνονται ατέρμονες συζητήσεις και έχουν εκφρασθεί πολλές απόψεις.  Το μείζον ερώτημα είναι «Επιλογή μέσω του ισχύοντος πλαισίου των Πανελλαδικών Εξετάσεων ή επιστροφή στο σύστημα επιλογής των κατ’ ιδία εξετάσεων των Στρατιωτικών Σχολών». Η απάντηση θα ήταν εύκολη – και συγκεκριμένα η δεύτερη επιλογή – με την προϋπόθεση ότι το σύστημα θα ήταν απόλυτα αξιοκρατικό, χωρίς επεμβάσεις, παρεμβάσεις και πιέσεις ανωτάτων στελεχών. Θα πρέπει παράλληλα να σημειωθεί ότι ο ισχύον νόμος καταρτίσθηκε, συζητήθηκε, ψηφίσθηκε και τροποποιήθηκε σε μια πολιτική χρονική συγκυρία που δεν επιτρέπει αισιοδοξία «ανατροπής»του.
Οι απαιτήσεις σε ό,τι αφορά τους εισακτέους είναι ο τομέας εκείνος στον οποίο πρέπει να εστιάσουμε την προσοχή μας. Η πραγματικότητα του στρατιωτικού  «επαγγέλματος» επιβάλλει όπως ο εισακτέος είναι ένας συνειδητοποιημένος υποψήφιος –που πραγματικά επιθυμεί να σταδιοδρομήσει στον χώρο των ΕΔ – και όχι ένας πιεστικά καθοδηγούμενος από το οικογενειακό του περιβάλλον ή αυτού που ενδεχόμενα να επιλέξει τα ΑΣΕΙ με κριτήριο τη βραχυπρόθεσμη λύση «ας μπω και μετά βλέπουμε» ή ως βιοποριστικό επάγγελμα κακής «δημοσιο-υπαλληλικής μορφής».

       Η υφισταμένη κουλτούρα – νοοτροπία της σημερινής Ελληνικής κοινωνίας, σε μεγάλο ποσοστό, δεν αποτελεί και το καταλληλότερο ψυχικό, ηθικό και πνευματικό υπόβαθρο  παροχής καταλλήλων υποψηφίων για τα ΑΣΕΙ. Ωστόσο, το ισχύον σύστημα επιλογής μέσω των Πανελλαδικών εξετάσεων έχει το πλεονέκτημα της εισόδου στα ΑΣΕΙ προσωπικού το οποίο είναι κατάλληλο τουλάχιστον σε επίπεδο γνώσεων. Αριθμός όμως εξ’ αυτών δεν έχουν τη φοίτηση στα ΑΣΕΙ ως πρώτη προτεραιότητα με συνέπεια την είσοδο ατόμων που δεν έχουν τη στοιχειώδη ψυχοσύνθεση του μελλοντικού ηγήτορα, ούτε τις βασικές ηθικές αξίες που οφείλει να έχει ο μελλοντικός Αξιωματικός. Θα πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι στο σύνολό τους (πλην εξαιρέσεων) αγνοούν και το στοιχειώδη βαθμό πειθαρχίας. Έτσι ένας αριθμός εκ των υποψηφίων που επιτυγχάνουν  είναι ακατάλληλοι –βάσει κριτηρίων ηθικών, μορφωτικών αλλά και ψυχοσύνθεσης- με συνέπεια να διασύρουν την εικόνα του στρατιωτικού ηγέτη στο στράτευμα και στην κοινωνία.  Ενίοτε αναρριχόμενοι αποτελούν όνειδος και επιφέρουν την αγανάκτηση και απογοήτευση των υγιώς εμφορούντων στελεχών.

       Τα ΑΣΕΙ αντιμετωπίζουν λειτουργικά προβλήματα από την  κατάσταση αυτή. Συγκεκριμένα:

           - Ένας αριθμός εισακτέων παραιτείται κατά το στάδιο της προπαίδευσης μη δυνάμενοι να ανταπεξέλθουν στη σκληρότητα της στρατιωτικής ζωής και την αποκοπή τους από το προηγούμενο οικογενειακό/φιλικό περιβάλλον. Το πρόβλημα στην περίπτωση αυτή ήταν – μέχρι τώρα – μικρό διότι αντικαθίσταντο από τους επιλαχόντες. Από το 2008 το μέτρο αυτό καταργήθηκε, πιθανόν για εναρμόνιση με τα ΑΕΙ. Οπωσδήποτε όμως θα δημιουργήσει προβλήματα στα ΓΕ στον προγραμματισμό απόδοσης κατά τάξη, αν και τα στατιστικά στοιχεία μπορούν να βοηθήσουν. Ενδεικτικά παρατίθενται στοιχεία των τελευταίων ετών, στη ΣΣΕ:

                                    Παραιτήθησαν για διαφόρους λόγους
          Έτος       εντός μηνός        υπόλοιπο 1ου έτους      2ο έτος        3ο έτος
         2005            21                               16                        13                 6
         2006            22                                 9                          8                 0
         2007            28                               16                          9                 0
         2008            32 (μέχρι 25 Νοε) 

- Αριθμός σπουδαστών, που δεν επιθυμούσαν το λειτούργημα του Αξιωματικού, παραμένουν είτε λόγω οικογενειακών πιέσεων (σύνηθες) είτε για οικονομικούς λόγους (σύνδρομο βιοποριστικού επαγγέλματος), οι οποίοι αποφοιτούντες εξελίσσονται απλώς ως Αξιωματικοί.

Με δεδομένο το σύστημα εισόδου στα ΑΣΕΙ μέσω των Πανελλαδικών εξετάσεων, ο μόνος τρόπος περιορισμού του φαινομένου εισόδου ακαταλλήλων σπουδαστών είναι οι προκαταρτικές δοκιμασίες (σωματικές, υγειονομικές, ψυχοτεχνικές) να λειτουργούν ως «φίλτρα» αποκλεισμού από τα ΑΣΕΙ. Τα «φίλτρα» αυτά – ιδίως οι ψυχοτεχνικές δοκιμασίες – θα πρέπει να είναι αδιάβλητες, αξιόπιστες, αντικειμενικές και προσαρμοσμένες στη διαμορφωθείσα νοοτροπία της κοινωνίας. Η τήρηση στατιστικών στοιχείων από τα ΑΣΕΙ, για τα ποσοστά ακαταλλήλων και τους λόγους ακαταλληλότητας που διαπιστώνονται μετά την είσοδό τους, θα βοηθήσουν σημαντικά στην προσαρμογή και βελτίωση των δοκιμασιών, ώστε να ελαχιστοποιηθεί ο αριθμός των ακαταλλήλων. Σημειωτέον οτι το καλλίτερο «φίλτρο» εξυπηρετεί παράλληλα και τους ίδιους τους υποψηφίους/νέους.

Ως ένα επιπρόσθετο μέτρο, στην προσπάθεια προσέλευσης καταλλήλων υποψηφίων, δυνατόν να είναι η ψυχική προετοιμασία/καλλιέργεια των υποψηφίων σπουδαστών ΑΣΕΙ, ώστε πολύ πριν τις εισαγωγικές εξετάσεις να γνωρίζουν την πραγματικότητα και τις εγγενείς δυσχέρειες του λειτουργήματος το οποίο θα κληθούν να επιτελέσουν. Ενδεχομένως αυτό να είναι γνωστό σε ορισμένα μόνο τέκνα Αξιωματικών, αλλά και πάλι όχι στην πληρότητα που απαιτείται. Στη διεθνή πραγματικότητα σε ορισμένες χώρες (ΗΠΑ, Μ. Βρετανία, Γαλλία, Ρωσία, Τουρκία) αντιμετωπίζεται με τα παραδοσιακά Λύκεια, αλλά και πάλι ο θεσμός αυτός δεν είναι υποχρεωτικός. (Λεπτομέρειες όπως στο Παραρτημα «Β»).Αυτό μπορεί να επιτευχθεί στα πλαίσια του επαγγελματικού προσανατολισμού, με επισκέψεις μαθητών Β` και Γ` Λυκείου στα στρατόπεδα όπου θα ενημερώνονται από επίλεκτα νεαρά στελέχη (Υπλγοι-Λγοι) ή διαλέξεις στα Λύκεια, με ιδιαίτερη αναφορά στα θέματα αυστηρής πειθαρχίας, σκληρής εκπαίδευσης και διαβίωσης, μετρημένης ζωής, σε ένα περιβάλλον ηθικών αξιών κτλ, και όχι μόνο στα προσελκυστικά στοιχεία (πλεονεκτήματα).

Τομείς και Στάδια Διάπλασης

Το πρότυπο του σύγχρονου/μελλοντικού ηγήτορα, έτσι όπως έχει προσδιορισθεί – με απαιτήσεις – στο δεύτερο παράγοντα, ουσιαστικά διαπλάθεται καθ’ όλο το χρονικό διάστημα από την είσοδό του στα ΑΣΕΙ μέχρι την αποστρατεία του. Οι βασικοί τομείς διάπλασης (Χαρακτήρας, Γνώσεις – Ικανότητες – Δεξιότητες, Εφαρμοσμένη Ηγεσία) έχουν ήδη αναφερθεί και αναλυθεί παραπάνω.

Τα ΑΣΕΙ ως φυτώρια μονίμων Αξιωματικών των ΕΔ αποτελούν το πρώτο και ουσιωδέστερο  στάδιο στη διάπλαση του σπουδαστή (Ευέλπιδος, Ικάρου, Δοκίμου) ως μελλοντικού στρατιωτικού ηγέτη. Ως δεύτερο στάδιο διάπλασης νοείται όλο το διάστημα εξέλιξης του Αξιωματικού μέχρι την αποστρατεία του.

Στο πρώτο στάδιο, κατά την φοίτησή τους στα ΑΣΕΙ , οι σπουδαστές θα πρέπει να ενστερνισθούν τις στρατιωτικές αξίες (σεβασμός, τιμή κτλ) και να καλλιεργήσουν – βελτιώσουν τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα (πνευματικά, φυσικά, συναισθηματικά) τα οποία και θα προσδιορίσουν τον χαρακτήρα. Σημειωτέον ότι η διάπλαση του στρατιωτικού χαρακτήρα επιτυγχάνεται σε ποσοστό άνω του 80% κατά την φοίτηση στα ΑΣΕΙ. Παράλληλα, στα ΑΣΕΙ θα τεθούν οι βάσεις ανάπτυξης των ικανοτήτων, δεξιοτήτων και γνώσεων στην επιστήμη του πολέμου και θα διδαχθεί σε θεωρητική βάση την Ηγεσία – Διοικητική.

Στο δεύτερο στάδιο της σταδιοδρομίας του Αξιωματικού θα βελτιωθούν/αναπτυχθούν οι γνώσεις – ικανότητες – δεξιότητες όπως θα εξελίσσεται στην ιεραρχία σε διάφορες θέσεις. Παράλληλα, μέσα από την εμπειρία του θα αναπτύξει και τις ικανότητες του στο τομέα   Ηγεσίας – Διοίκησης – Διοικητικής. Σε αυτό το στάδιο διαμορφώνεται συνεχώς και η προσωπικότητα του στρατιωτικού ηγέτη ως συνισταμένη των τριών συνιστωσών (τομείς διάπλασης).

Η εκπαίδευση των Αξιωματικών ουσιαστικά αρχίζει με την είσοδό τους στα ΑΣΕΙ και ολοκληρώνεται στη ΣΕΘΑ. Απαιτείται, συνεπώς ένα δυναμικό σύστημα εκπαίδευσης και επιμόρφωσης – μετεκπαίδευσης στελεχών. Με τον όρο εκπαίδευση νοείται η φοίτηση στα ΑΣΕΙ, ενώ με τον όρο επιμόρφωση νοείται η συμπληρωματική εκπαίδευση των Αξιωματικών στα στρατιωτικά Σχολεία μέχρι ΣΕΘΑ. Με τον όρο μετεκπαίδευση νοούνται οι μεταπτυχιακές σπουδές στο εσωτερικό ή εξωτερικό ή παρακολούθηση σεμιναρίων. Η εκπαίδευση στα ΑΣΕΙ και στα Σχολεία επιμόρφωσης   πρέπει να έχει μια συνέχεια στα διδακτέα στρατιωτικά αντικείμενα για να αποφεύγονται οι περιττές επαναλήψεις, ενώ τα προγράμματα πρέπει να είναι εύκαμπτα και δυναμικά.

 Η εκπαίδευση στα ΑΣΕΙ πρέπει να σχεδιάζεται στη βάση του Προτύπου του εξερχομένου από τα ΑΣΕΙ Ανθυπολοχαγού – Σημαιοφόρου- Ανθυποσμηναγού, δηλαδή σε μια αυστηρή, αναλυτική και συγκεκριμένη περιγραφή του τι πρέπει να γνωρίζει ο αποφοιτών από την Σχολή.  Η σύνταξη του Προτύπου είναι αρμοδιότητος των Γενικών Επιτελείων των Κλάδων, με τη συνεργασία - ενδεχομένως- της Διοίκησης της Σχολής.  Η κατάρτιση του αναλυτικού προγράμματος εκπαίδευσης, η φύση και έκταση της διδακτέας ύλης κτλ, ανήκει στην οικεία Σχολή.  Το ίδιο ισχύει για όλα τα Σχολεία επιμόρφωσης των Κλάδων, δηλαδή κρίνεται απαραίτητη η σύνταξη Προτύπου με την παραπάνω έννοια.  Για τα διακλαδικά Σχολεία της ΑΔΙΣΠΟ και ΣΕΘΑ αρμόδιο για τη σύνταξη Προτύπου είναι το ΓΕΕΘΑ.  Η σύνταξη ενός Προτύπου και η κατάρτιση του προγράμματος εκπαίδευσης θα κρίνονται – μέσω ελέγχου- κάθε χρόνο και θα αναπροσαρμόζονται στη βάση των αποτελεσμάτων (feed back).

Σημείωση:  Η σύνταξη ενός κοινού Προτύπου για τα ΑΣΕΙ αλλά και για τα Σχολεία επιμόρφωσης των Αξιωματικών των Κλάδων δεν είναι εφικτή λόγω των ιδιαιτεροτήτων εκάστου Κλάδου. Η Διακλαδικότητα, ως αντικείμενο εκπαίδευσης, θα πρέπει να ενσωματωθεί στα προγράμματα των ΑΣΕΙ και Σχολείων επιμόρφωσης των Κλάδων, σύμφωνα με τις οδηγίες του ΓΕΕΘΑ.  (Στη συνέχεια της μελέτης αναλύεται το θέμα της Διακλαδικότητας με προτάσεις).

Εκπαίδευση και Διάπλαση Χαρακτήρα στα ΑΣΕΙ

Η διάπλαση του χαρακτήρα, ο οποίος συνίσταται στα πνευματικά, φυσικά και συναισθηματικά γνωρίσματα καθώς και στην αποδοχή των στρατιωτικών αξιών, είναι καρπός του τρόπου διαβίωσης, των παραδόσεων, των σχέσεων των σπουδαστών με Αξιωματικούς και καθηγητές και της στρατιωτικής νοοτροπίας – κουλτούρας. Ως εκ τούτου αποτελεί ένα ξεχωριστό τομέα, ιδιαίτερης σημασίας. Στα υφιστάμενα εγχειρίδια περί Ηγεσίας, Διοίκησης και Διοικητικής καθώς και στο πρόσφατα εκδοθέν Δόγμα διαμόρφωσης Ηγετών του Στρατού Ξηράς αναλύονται τόσο οι έννοιες όσο και ο τρόπος – σε γενικές γραμμές – εφαρμογής των.
Η επικρατήσασα χαλαρότητα της Ελληνικής κοινωνίας στα ιδεώδη, ήθη, πατριωτικά αισθήματα, εθνικές παραδόσεις, πειθαρχία κτλ δυσχεραίνουν την προσπάθεια αυτή στα ΑΣΕΙ. Το να γνωρίζουν οι σπουδαστές των ΑΣΕΙ οτι οι Στρατιωτικές Αξίες είναι η αφοσίωση, η τιμή, η ανιδιοτέλεια, ο σεβασμός, η ακεραιότητα, το θάρρος και το καθήκον δεν είναι αρκετό. Θα πρέπει να καλλιεργηθούν μέσα από πράξεις και ενέργειες. Οι σπουδαστές ζουν σε ένα περιβάλλον σχετικά στενό και έχουν την τάση να κρίνουν όλους όσους έρχονται σε επαφή μαζί τους, καθηγητές, Αξιωματικούς, λοιπό προσωπικό. Τους κρίνουν μάλιστα αυστηρά, διότι αποτελούν πρότυπα προς μίμηση. Συνεπώς, οι άμεσα ερχόμενοι σε επαφή με τους Ευέλπιδες, Ικάρους, Δοκίμους Αξιωματικοί και καθηγητές θα πρέπει σε κάθε ευκαιρία να τονίζουν και απαιτούν με αυστηρότητα τις Στρατιωτικές Αξίες. Ιδιαίτερα, οι Αξιωματικοί των Σχολών μικρού βαθμού (Υπλγοι-Λγοι) είναι αυτοί που αποτελούν τα κύρια πρότυπα προς μίμηση.
Ως πρόσθετο μέτρο βελτίωσης του τομέα αυτού, κρίνεται σκόπιμο οι σπουδαστές των ΑΣΕΙ να αξιολογούνται αναλυτικά (αυτό γίνεται σήμερα) αλλά και να βαθμολογούνται –σε όση έκταση είναι δυνατό-  όχι «αυθαίρετα – υποκειμενικά», αλλά αιτιολογικά, δηλαδή να έχουν προηγουμένως δοκιμασθεί και κριθεί. Συνεπώς η όποια βαθμολογία τους τεθεί θα πρέπει να αιτιολογείται. Η γενική βαθμολογία «στρατιωτικά προσόντα» θα αποτελεί το άθροισμα βαθμολογίας όλων των χαρακτηριστικών του Ηγέτη χωριστά. Παράλληλα κρίνεται σκόπιμο όπως η αναλυτική βαθμολογία στα προσόντα, όπως θα προκύψει στα ΑΣΕΙ, να ακολουθεί τον σπουδαστή και ως Αξιωματικό (Είναι σε όλους γνωστό ότι ο χαρακτήρας του σπουδαστού στη Σχολή δεν αλλάζει)
        Τα παραπάνω ισχύουν και για τα άλλα χαρακτηριστικά δηλαδή τα πνευματικά (θέληση, πρωτοβουλία, αυτοπειθαρχία, κρίση, αυτοπεποίθηση, ευφυΐα), τα φυσικά (υγεία, παράστημα, φυσική κατάσταση) και τα συναισθηματικά (αυτοέλεγχος, ισορροπία, σταθερότητα).
Πλέον αυτών, στα πλαίσια της διάπλασης, θα πρέπει να καλλιεργείται και η απαίτηση της ικανοποιητικής απόδοσης των σπουδαστών στην εκπαίδευση.  Σήμερα υπάρχουν περιπτώσεις που διαπιστώνεται η ακαταλληλότητα των σπουδαστών ΑΣΕΙ, ακόμη και στο 2ο, 3ο ή 4ο έτος σπουδών, ως συνέπεια αδιαφορίας ή και νοοτροπίας (όποιος μπήκε….βγήκε).  Οι ελάχιστοι αυτοί σπουδαστές εκμεταλλεύονται την κοινωνική ευαισθησία των Σχολών, οι οποίες έχουν μεν τους μηχανισμούς και τη δυνατότητα απόρριψης, αλλά δεν το κάνουν στα πλαίσια της κακώς εννοούμενης επιείκειας και ανθρωπισμού.  Η συνεπεία είναι να διαμορφώνεται ένα πνεύμα ήσσονος προσπάθειας και το πρόβλημα μετατίθεται στις Μονάδες των ΕΔ.  οι επιδόσεις των σπουδαστών στην εκπαίδευση σε συνδυασμό με τον βαθμό διάπλασης του στρατιωτικού χαρακτήρα θα πρέπει να αποτελέσουν το δεύτερο «φίλτρο» αποκλεισμού των ακατάλληλων σπουδαστών.
Το θέμα αυτό – διάπλαση του στρατιωτικού χαρακτήρα στα ΑΣΕΙ σε συνδυασμό με την αξιολόγησή τους – αποτελεί ιδιαίτερο αντικείμενο μελέτης, διότι κάθε κλάδος των ΕΔ έχει ιδιαιτερότητες.

ΣΤΡΑΤΟΣ ΞΗΡΑΣ 

Εκπαίδευση στη ΣΣΕ

Στη ΣΣΕ τα διδασκόμενα μαθήματα χωρίζονται σε τρείς κατηγορίες:
- Ακαδημαϊκή (στρατιωτική – λοιπή) εκπαίδευση.
- Στρατιωτική εκπαίδευση
- Σωματική Αγωγή – Αθλητισμός.

Η τετραετής εκπαίδευση των Ευελπίδων είναι κοινή για Όπλα και Σώματα. Μόνο στο τέταρτο έτος, οι Ευέλπιδες των Σωμάτων διδάσκονται δύο διαφορετικά μαθήματα (logistics και χημεία τροφίμων). Αυτό όμως δεν αλλοιώνει την εικόνα της κοινής εκπαίδευσης. Ως γνωστόν, οι εισαγωγικές εξετάσεις της ΣΣΕ προβλέπουν διαχωρισμό Όπλων και Σωμάτων, ενώ η τελική κατάταξη γίνεται στο τέλος του τετάρτου έτους φοίτησης, ολίγον προ της ορκωμοσίας. Εύλογα, συνεπώς διερωτάται κανείς για ποίο λόγο γίνεται ο διαχωρισμός σε Όπλα – Σώματα κατά τις εισαγωγικές εξετάσεις.
Οι συνέπειες της κοινής εκπαίδευσης στη ΣΣΕ είναι πολλές και ποικίλες:
- Κατ’ αρχήν διδάσκονται μαθήματα, η σκοπιμότητα διδαχής των οποίων πρέπει να επανεξετασθεί ή διδάσκονται σε τέτοια έκταση που ίσως δεν χρειάζονται για την περαιτέρω επιμόρφωση στα στρατιωτικά Σχολεία, την σταδιοδρομία τους στο Όπλο ή Σώμα ή ακόμη και για μεταπτυχιακές σπουδές. Πχ τους Αξιωματικούς ΠΖ και ΤΘ δεν τους ενδιαφέρουν στον ίδιο βαθμό τα μαθηματικά, η ανώτερη γεωμετρία κτλ τους Αξιωματικούς Σωμάτων η μηχανική, τα ηλεκτρονικά κτλ.
- Η κοινή εκπαίδευση σήμερα, η οποία συνίσταται σε ένα μεγάλο σχετικά εύρος μαθημάτων, προσδίδει μεν στους νέους Ανθλγους μια πολύπλευρη – ακαδημαϊκή μόρφωση, πλην όμως ανεπαρκή για συγκεκριμένο γνωστικό αντικείμενο ως βάση για οποιεσδήποτε περαιτέρω σπουδές, ιδίως μεταπτυχιακές. Ο Στρατός ως γνωστόν, έχει ανάγκη και ενός αριθμού εξειδικευμένων Αξιωματικών σε επιστημονικούς τομείς στρατιωτικού ενδιαφέροντος, όπως μηχανολόγους ηλεκτρολόγους, μηχανικούς, ηλεκτρονικούς, επιχειρησιακούς ερευνητές κτλ. Ακόμη και οι Δνσεις Όπλων και Σωμάτων έχουν κάποιες περισσότερες απαιτήσεις σε ορισμένους τομείς όπως το Όπλο των ΔΒ στα ηλεκτρονικά, το ΠΒ στη βλητική κοκ. Έτσι, ο Στρατός αναγκάζεται να μετεκπαιδεύει Αξιωματικούς σε ΑΕΙ εσωτερικού ή εξωτερικού για να ικανοποιήσει τις ανάγκες του, στερούμενος όμως τα στελέχη του για ικανό χρονικό διάστημα και μάλιστα στους κρίσιμους μικρούς βαθμούς.
- Η κοινή εκπαίδευση έχει συνέπειες τόσο στη μετεκπαίδευση όσο και στην επιμόρφωση των στελεχών. Στην επιμόρφωση, διότι έχουμε επανάληψη διδασκομένων αντικειμένων ή εκμάθηση περιττών (μη δυναμική εκπαίδευση). Στη μετεκπαίδευση, διότι το υπόβαθρο γνώσεων θεωρείται -και είναι –ανεπαρκές για μεταπτυχιακές σπουδές.

Έχει υπολογισθεί ότι ο χρόνος επιμόρφωσης και μετεκπαίδευσης διαρκεί μέχρι και 14 χρόνια, (όπως αναφέρεται στη Μελέτη «Εκπαίδευση Στελεχών των ΕΔ στις Παραγωγικές Σχολές. Μετεκπαίδευση και Συμβατότητα με το εκπαιδευτικό Σύστημα» ΣΕΕΘΑ, Δεκ. 2005), για στελέχη με πτυχίο Πανεπιστημίου. Δηλαδή, με άλλα λόγια, απομάκρυνση από την ενεργό Υπηρεσία σε κρίσιμους μικρούς βαθμούς (Υπλγου – Λγου – Τχου) για ικανό χρόνο και φυσικά χωρίς ευκαιρίες απόκτησης εμπειριών σε Μονάδες του Στρατού.

Προοπτικές Εκπαίδευσης στη ΣΣΕ.

Η φοίτηση των Ευελπίδων επί τέσσερα χρόνια, μπορεί να θεωρηθεί ως βασική εκπαίδευση του Ανθλγου, με παράλληλη κατεύθυνση σε επιστημονικό τομέα στρατιωτικού ενδιαφέροντος, μετά την κατανομή στα Όπλα – Σώματα.
Η εκπαίδευση, ως ένας κύκλος μαθημάτων, που περιλαμβάνει είδος, φύση, έκταση διδακτέας ύλης με κατ’ έτος και εξάμηνο κατανομή αυτών, αποτελεί σύνθετο πρόβλημα, η επίλυση του οποίου δεν μπορεί παρά να έχει ως αφετηρία και να βασισθεί στο Πρότυπο του εξερχομένου Ανθλγου, δηλαδή στην αναλυτική και συγκεκριμένη περιγραφή του τι πρέπει να γνωρίζει ο αποφοιτών Ανθλγος από τη ΣΣΕ. Τονίζεται ότι με βάση το πρότυπο αυτό θα κτισθεί η όλη εκπαίδευσε των Ευελπίδων. Για τις ανάγκες της μελέτης συντάχθηκε ένα Πρότυπο, όπως στο παράρτημα «Γ», όπου αναφέρονται οι απαιτήσεις σε γνώσεις και χαρακτηριστικά του Ανθλγου οιουδήποτε Όπλου – Σώματος καθώς και ενός Όπλου (ΔΒ). Ως Πρότυπο, είναι ενδεικτικό διότι η τελική του μορφή πρέπει να τεθεί από το ΓΕΣ. Σημειωτέον ότι οι Δνσεις Όπλων – Σωμάτων του ΓΕΣ έχουν καθοριστικό ρόλο στις προτάσεις τους για τη διαμόρφωση των δικών τους απαιτήσεων – ιδιαιτεροτήτων. Προϋπόθεση γι’ αυτό είναι η κατανομή σε Όπλα – Σώματα να γίνεται ενωρίτερα από τη λήξη του τετάρτου έτους, όπως προτείνεται στη συνέχεια. Η τελική διαμόρφωση των απαιτήσεων από το ΓΕΣ θα αποτελέσει το φάρο:

- Επιλογής των μαθημάτων εκείνων που ικανοποιούν τις ανάγκες/απαιτήσεις του προτύπου και της έκτασης της διδακτέας ύλης, με παράλληλο καθορισμό της ελάχιστης απαιτουμένης διδακτέας ύλης και των ελαχίστων απαιτουμένων περιόδων διδασκαλίας, για να διευκολυνθεί η αναλογία διατιθεμένου χρόνου διδασκαλίας με βάση τη σπουδαιότητα ενός εκάστου μαθήματος.  Σημειωτέον ότι μέχρι σήμερα το είδος των διδαχθησομένων μαθημάτων, η έκτασης της διδακτέας ύλης, το έτος – εξάμηνο που θα διδαχθούν καθώς ο αριθμός των περιόδων διδασκαλίας διαφοροποιείτο συνεχώς (κάθε χρόνο) βάσει προσωπικών αντιλήψεων των εχόντων την δυνατότητα επηρεασμού, με συνέπεια τα μαθήματα στρατιωτικής ακαδημαϊκής εκπαίδευσης να συρρικνούνται προς όφελος της λοιπής ακαδημαϊκής εκπαίδευσης.  Η διαδικασία αυτή (επιλογή μαθημάτων, έκταση ύλης, χρόνος διδασκαλίας κτλ), θεωρείται εξόχως λεπτή και σοβαρή και πρέπει να γίνεται σε επίπεδο ΓΕΣ και Διοίκησης της ΣΣΕ, ή κατ’ ελάχιστον να καθορίζονται προτεραιότητες – σπουδαιότητες μαθημάτων.  Σε περίπτωση που ο ισχύον Νόμος 3187/03, όπως τροποποιήθηκε με τον Ν. 3413/05 δεν επιτρέπει την διαδικασία αυτή, θα πρέπει να δρομολογηθούν οι αναγκαίες ενέργειες.  Η ΣΣΕ παράγει Αξιωματικούς επ’ ωφελεία του ΓΕΣ και του Στρατού Ξηράς.

- Της σχεδίασης (από το ΓΕΣ) τόσο της εκπαίδευσης στα Σχολεία Εφαρμογής των Όπλων – Σωμάτων, όσο και της μετέπειτα επιμόρφωσης των στελεχών, ώστε να αποφευχθούν οι επαναλήψεις στα στρατιωτικά μαθήματα.
Όπως αναφέρθηκε παραπάνω, η κοινή τετραετής εκπαίδευση των Ευελπίδων δημιουργεί υπερβολές στην απαιτούμενη βάση γνώσεων για κάθε ειδικότητα χωριστά (Όπλο ή Σώμα). Παράλληλα, οι Δνσεις Όπλων – Σωμάτων επιθυμούν να έχουν σε όλους τους βαθμούς Αξιωματικούς εξειδικευμένους σε τομείς ενδιαφέροντός των.
Συνεπώς, κρίνεται σκόπιμο να δημιουργηθούν κατευθύνσεις (ροές) σε γνωστικά αντικείμενα αμέσου στρατιωτικού ενδιαφέροντος, παρέχοντας στους αποφοίτους Ανθλγους σχετική επάρκεια (πιστοποιητικό -  certificate) που θα αναφέρεται στο πτυχίο της Σχολής, ικανοποιώντας έτσι αφ’ ενός τα στελέχη αφ’ ετέρου την Υπηρεσία αφού θα εξέρχονται της Σχολής με πλέον εξειδικευμένες γνώσεις στο Όπλο ή Σώμα και με πολύ καλή υποδομή για μεταπτυχιακές σπουδές. Το πιστοποιητικό   στο συγκεκριμένο γνωστικό αντικείμενο θα επιτρέπει τη συνέχιση των σπουδών σε μεταπτυχιακό επίπεδο, (ανάλογα με τις ανάγκες της Υπηρεσίας) εξοικονομώντας παράλληλα περισσότερο εποικοδομητικό χρόνο παραμονής στις Μονάδες του Στρατού για απόκτηση εμπειριών.
Οι κατευθύνσεις αυτές, που δεν είναι κάτι διαφορετικό από κύκλους σπουδών, θα παρέχουν στους Ευέλπιδες επιστημονικές γνώσεις σε τομείς ενδιαφέροντος Όπλων – Σωμάτων. Οι κατευθύνσεις θα είναι κυρίως θετικών επιστημών χωρίς να αποκλείονται και οι ανθρωπιστικές επιστήμες. Ενδεικτικά αναφέρονται οι εξής:
- Διαχείριση ανθρωπίνου δυναμικού
- Πολιτικοί μηχανικοί
- Μηχανολόγοι ηλεκτρολόγοι
- Περιβάλλον
- Διεθνείς σχέσεις
- Στρατηγικές σπουδές
- Ηγεσία
- Στρατιωτική επιστήμη
- Πληροφορική
- Χημεία τροφίμων
- Διοίκηση επιχειρήσεων
      
Η σκοπιμότητα δημιουργίας κατευθύνσεων στη ΣΣΕ δυνατόν να υλοποιηθεί ως εξής:

- Κατάργηση του διαχωρισμού σε Όπλα – Σώματα κατά τις εισαγωγικές εξετάσεις, διότι το βασικότερο κίνητρο «οι Αξκοι Σωμάτων έχουν ευκαιρίες φοιτήσεως σε ΑΕΙ» δεν θα υπάρχει.
Σημείωση: Το μέτρο αυτό ακόμη και αν δεν υλοποιηθεί δεν διαφοροποιεί τη συνολική προσέγγιση του θέματος.
- Κατανομή σε Όπλα – Σώματα με τη λήξη του δευτέρου έτους σπουδών. Στα δύο πρώτα έτη η εκπαίδευση είναι κοινή για όλους. Διδάσκονται μαθήματα βασικής στρατιωτικής εκπαίδευσης, στρατιωτικής ακαδημαϊκής εκπαίδευσης, λοιπής ακαδημαϊκής εκπαίδευσης, σωματικής αγωγής κτλ, σε τέτοια έκταση που να πληρούν σε μεγάλο βαθμό (όχι εξ’ ολοκλήρου) τις απαιτήσεις του Προτύπου Ανθλγου και να παρέχουν την απαραίτητη υποδομή γνώσεων του μελλοντικού Αξκου οιουδήποτε Όπλου – Σώματος. Στο διάστημα αυτό θα πρέπει ίσως να δοθεί έμφαση στα μαθήματα στρατιωτικού περιεχομένου. Παράλληλα  δίδεται η ευκαιρία αξιοποίησης τυχόν κλίσεων των Ευελπίδων σε κάποια μαθήματα, που θα ληφθούν υπόψη κατά την κατανομή σε Όπλα – Σώματα. Αυτό μπορεί να γίνει με την προσθήκη κριτηρίων στο ήδη εφαρμοζόμενο αξιοκρατικό σύστημα (αντικείμενο ξεχωριστής μελέτης).
Σημείωση: Η εκπαίδευση στη ΣΣΕ, λόγω φύσεως και αποστολής, πρέπει να είναι πρωτίστως στρατιωτική, η οποία θα υποστηρίζεται από την ακαδημαϊκή των άλλων επιστημών που υποστηρίζουν γνωσιολογικά την εκπαίδευση των Ευελπίδων στο πεδίο της στρατιωτικής επιστήμης.
- Τα δύο τελευταία χρόνια η κοινή εκπαίδευση συνεχίζεται, αλλά διατίθεται και ικανός χρόνος διδαχής μαθημάτων που υλοποιούν την κατεύθυνση σπουδών. Οι κατευθύνσεις (όπως θα εγκριθούν από το ΓΕΣ) θα είναι γνωστικοί τομείς στρατιωτικού ενδιαφέροντος. Τα συγκεκριμένα μαθήματα για κάθε κατεύθυνση αποσκοπούν στην απόκτηση επαρκών γνώσεων ιδιαίτερα χρήσιμων τόσο για τον ίδιο τον Εύελπι όσο και για το Όπλο – Σώμα στο οποίο θα έχει ήδη επιλεγεί.
Το μοντέλο αυτό παρουσιάζει πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα, ενώ προϋποθέτει μια σειρά θεσμικών αλλαγών. Διατηρεί όμως την ευκαμψία του για να αμβλυνθούν τα μειονεκτήματά του ή ακόμη και να εξαλειφθούν.

Πλεονεκτήματα

- Αναβαθμίζεται η εκπαίδευση βάσει συγκεκριμένων προδιαγραφών (Πρότυπο Ανθλγου)
- Εξασφαλίζεται η συνέχεια της στρατιωτικής εκπαίδευσης – επιμόρφωσης – μετεκπαίδευσης καθ’ όλη τη σταδιοδρομία του Αξκου.
- Εξασφαλίζεται μια πρόσθετη επιστημονική υποδομή του νέου Ανθλγου με απόκτηση επάρκειας (πιστοποιητικό) σε συγκεκριμένο γνωστικό αντικείμενο στρατιωτικού ενδιαφέροντος, που εξυπηρετεί τόσο το Στρατό όσο και τον ίδιο τον Αξκο.
- Οι νέοι Ανθλγοι Όπλων – Σωμάτων εισέρχονται στο Στρατό με περισσότερα και όχι περιττά επιστημονικά εφόδια (γνώσεις) σχετικά με το Όπλο ή Σώμα που επελέγησαν αλλά και με την απαραίτητη στρατιωτική υποδομή γνώσεων, ώστε η επιμόρφωσή τους (στρατιωτικά σχολεία μετά την έξοδό τους) να κοστίζει λιγότερο από ότι σήμερα, αφού η εκπαίδευσή τους θα είναι δυναμική. Παράλληλα θα διαθέτουν και την υποδομή για μεταπτυχιακές σπουδές.
- Η χορηγούμενη επάρκεια (πιστοποιητικό) σε συγκεκριμένο γνωστικό αντικείμενο προσδίδει στον Αξκο κύρος, αυτοπεποίθηση και κοινωνική καταξίωση, τα οποία κατά τα τελευταία χρόνια δεν είναι στο επιθυμητό επίπεδο λόγω αλλαγών στη κοινωνική ζωή και τη διαμορφωθείσα αντίληψη – νοοτροπία.

Μειονεκτήματα

- Επιβαρύνεται το πρόγραμμα εκπαίδευσης των Ευελπίδων, δεδομένων και των συνθηκών διαβίωσης.
Σχόλιο: Το πρόβλημα αυτό μπορεί να αντιμετωπισθεί με την εξεύρεση της καλύτερης αναλογίας των διδαχθεισομένων μαθημάτων και της έκτασης της διδακτέας ύλης.
- Οι Ευέλπιδες θα ασχολούνται περισσότερο με τα μαθήματα κατεύθυνσης παρά με τα υπόλοιπα.
Σχόλιο: Τα μαθήματα κατεύθυνσης είναι στρατιωτικού ενδιαφέροντος με την έννοια παροχής επιστημονικών γνώσεων που διευκολύνουν την αντίληψη – κατανόηση των τεχνολογικών εξελίξεων στο συγκεκριμένο Όπλο ή Σώμα. Πλέον αυτού, μεγάλο μέρος των απαιτουμένων γνώσεων στα πλαίσια του Προτύπου –όπως θα έχουν τεθεί – ικανοποιείται κατά τα δύο πρώτα έτη σπουδών. Στο τρίτο και τέταρτο έτος παρέχονται κυρίως γνώσεις που ενισχύουν την υποδομή εξειδίκευσης στο Όπλο ή Σώμα.
- Η δημιουργία πολλών κατευθύνσεων σπουδών ενδεχομένως φαίνεται ότι είναι εκτός δυνατοτήτων της Σχολής.
Σχόλιο: Κάθε αλλαγή του κατεστημένου είναι δύσκολη αλλά όχι ανέφικτη.

Προσέγγιση του προβλήματος της εκπαίδευσης στη ΣΣΕ

Η υλοποίηση του –εύκαμπτου- αυτού μοντέλου συνεπάγεται πρωτίστως θεσμικών αλλαγών και μελέτη επιμέρους θεμάτων σε καθαρά στρατιωτικό πλαίσιο (ΓΕΣ – ΣΣΕ) και ενδεχομένως σε δεύτερο χρόνο νομοθετική ρύθμιση, δηλαδή, και με το υφιστάμενο νομικό πλαίσιο είναι δυνατή η μετάπτωση στο νέο μοντέλο εκπαίδευσης. Τα σπουδαιότερα θέματα προς μελέτη είναι:
- Ο αναλυτικός προσδιορισμός του ΠΡΟΤΥΠΟΥ ΑΝΘΛΓΟΥ.
- Με φάρο το ΠΡΟΤΥΠΟ, καθορισμός των μαθημάτων εκείνων που υποστηρίζουν τους στόχους που θέτει το Πρότυπο, της φύσης (να είναι στρατιωτικού ενδιαφέροντος) και της έκτασης της διδακτέας ύλης, του χρόνου διδαχής σε έτος και εξάμηνο, της σπουδαιότητας ενός εκάστου μαθήματος καθώς και της ένταξης αυτών σε τομείς για λόγους ελέγχου και συντονισμού.
- Καθορισμός κριτηρίων – ενδεχομένως – κατανομής σε Όπλα – Σώματα καθώς και επιλογής στις κατευθύνσεις σπουδών.
- Καθορισμός των κατευθύνσεων σπουδών (γνωστικών αντικειμένων) καθώς και των μαθημάτων επιλογής κάθε κατεύθυνσης. 
Η Επιμόρφωση των Στελεχών

Με τον όρο επιμόρφωση νοείται η εκπαίδευση των Αξιωματικών μετά την έξοδό τους από τη ΣΣΕ και τη φοίτησή τους σε στρατιωτικά σχολεία μέχρι ΣΕΘΑ. Σήμερα τα σχολεία αυτά είναι:
- Σχολές Εφαρμογής Όπλου ή Σώματος (Βασικό και Προκεχωρημένο Τμήμα).
- Σχολές Ανώτατης Τεχνικής Εκπαίδευσης (ΣΤΕΑΜΧ, ΣΤΗΑΔ, ΣΤΕΑΤΧ).
- Σχολή Διοίκησης Επιτελών (ΣΔΙΕΠ).
- Ανώτατες Στρατιωτικές Σχολές (ΑΔΙΣΠΟ,ΣΕΘΑ).

Παρούσα Κατάσταση

Σχολεία Εφαρμογής Όπλων – Σωμάτων:

Βασικό Τμήμα: Η διάρκειά του είναι 11 μήνες. Το 1/3 της εκπαίδευσης αναλώνεται σε αντικείμενα γενικού περιεχομένου κοινά για όλα τα Ο – Σ και το υπόλοιπο 2/3 σε αντικείμενα εξειδικευμένα για κάθε Ο – Σ. Παρέχονται γνώσεις άσκησης καθηκόντων Διμοιρίτου και Λόχου εντεταγμένου σε Μονάδα.
Προκεχωρημένο Τμήμα: Καλούνται να φοιτήσουν νεοπροαχθέντες Λγοι. Διάρκεια φοίτησης 14 εβδομάδες, 9 εβδομάδες σε αντικείμενα γενικού περιεχομένου κοινά για Ο – Σ και 5 εβδομάδες σε αντικείμενα εξειδικευμένα για κάθε Ο – Σ. Παρέχονται γνώσεις για άσκηση καθηκόντων Δκτη Ανεξάρτητης Υπομονάδας και Υδκτη Μονάδας.

Σχολές Ανώτατης Τεχνικής Εκπαίδευσης (ΣΤΕΑΜΧ_-ΣΤΗΑΔ –ΣΤΕΑΤΧ)
Διάρκεια φοίτησης 2 χρόνια για ΣΤΗΑΔ και ΣΤΕΑΤΧ και 2.5 για τη ΣΤΕΑΜΧ. Φοιτούν Αξκοι βαθμού Υπλγου, Λγου και Τχη για να αποκτήσουν εξειδικευμένες γνώσεις στο αντίστοιχο Ο – Σ.
Σχολή Διοίκησης Επιτελών (ΣΔΙΕΠ)
Διάρκεια φοίτησης 5 ½ μήνες. Φοιτούν Αξκοι Ο – Σ (πλην ΥΓ) υποχρεωτικά. Σκοπός η κατάρτιση επιτελών και η προετοιμασία Δκτων.
Ανώτατες Στρατιωτικές Σχολές (ΑΔΙΣΠΟ – ΣΕΘΑ)
ΑΔΙΣΠΟ
Φοιτούν κατόπιν εξετάσεων ανώτεροι Αξκοι με υπηρεσία 15 έως 22 έτη. Σκοπός η παροχή διακλαδικής εκπαίδευσης καθώς και επιμόρφωση σε θέματα γεωπολιτικής, σε Αξκους των τριών Κλάδων, με σκοπό την προαγωγή της ικανότητάς τους στη σχεδίαση, διεύθυνση, διεξαγωγή διακλαδικών επιχειρήσεων, κατάρτιση για στελέχωση εθνικών και συμμαχικών στρατηγείων, στο εσωτερικό ή εξωτερικό.
ΣΕΘΑ
Επιστημονικός φορέας στο χώρο των ΕΔ για θέματα Αμυντικής Πολιτικής και Εθνικής Στρατηγικής. Σκοπός η επιμόρφωση των στελεχών ώστε να καταστούν επιτελείς Εθνικής Άμυνας.
Λοιπές εκπαιδεύσεις και Σεμινάρια
Γίνονται στα πλαίσια των Μονάδων και Σχηματισμών και αποσκοπούν στη συμπληρωματική εκπαίδευση – ενημέρωση των στελεχών.

Συνέπειες από την παρούσα κατάσταση. Αντιμετώπιση αυτών.
 
Είναι φανερό ότι υπάρχουν επικαλύψεις στα διδασκόμενα αντικείμενα τουλάχιστον μεταξύ ΣΣΕ, Σχολών Εφαρμογής και προκεχωριμένων τμημάτων. Αυτό οφείλεται αφ’ ενός στο ότι δεν υπάρχουν σαφείς, αναλυτικοί και καθορισμένοι στόχοι (προδιαγραφές) για κάθε Σχολή ή τμήμα, δηλαδή τι ακριβώς θέλουμε να γνωρίζει ο αποφοιτών Αξκος, αφ’ ετέρου έλλειψη δυναμικής εκπαίδευσης. Ο γενικός σκοπός του Σχολείου θα πρέπει να αναλύεται κατά τρόπο που να υπαγορεύονται οι μαθησιακοί στόχοι.
Χαρακτηριστικό είναι ότι ενώ η εκπαίδευση στη ΣΣΕ είναι κοινή για Ο – Σ, αναλώνεται σημαντικός χρόνος για αντικείμενα γενικού περιεχομένου κοινά για Ο – Σ τόσο στο βασικό όσο και στο προκεχωρημένο τμήμα των Σχολών Εφαρμογής.
Η εκπαίδευση των στελεχών, από την είσοδό τους στη ΣΣΕ μέχρι και τη ΣΕΘΑ, πρέπει να είναι δυναμική, δηλαδή να σχεδιάζεται λεπτομερώς από ένα κεντρικό φορέα (ΓΕΣ ή το ΓΕΕΘΑ για την ΑΔΙΣΠΟ – ΣΕΘΑ), φυσικά σε στενή συνεργασία με τη Σχολή. Έτσι θα αποφευχθούν οι επαναλήψεις.
Η όλη σχεδίαση της εκπαίδευσης δεν μπορεί παρά να βασισθεί και να ξεκινήσει από τη ΣΣΕ. Η εκπαίδευση πχ στο βασικό τμήμα πρέπει να είναι συνέχεια της εκπαίδευσης στη ΣΣΕ κοκ. Λεπτομέρειες, όπως περιγράφεται παραπάνω στο μοντέλο για την εκπαίδευση στη ΣΣΕ.
Τα στρατιωτικά Σχολεία επιμόρφωσης πρέπει να έχουν τη συντομότερη δυνατή διάρκεια ώστε οι Αξκοι στους κρίσιμους μικρούς βαθμούς να βρίσκονται στις Μονάδες και να ασκούν τα καθήκοντά τους προκειμένου να αποκτήσουν εμπειρίες και να βελτιώσουν τις ικανότητες/δεξιότητες.

Μετεκπαίδευση Αξιωματικών

 Όπως αναφέρθηκε παραπάνω οι ανάγκες του Στρατού σε εξειδικευμένα στελέχη συνεχώς διευρύνονται τόσο σε αριθμό όσο και σε εξειδικευμένους τομείς. Τα τελευταία χρόνια είναι έντονη η τάση των στελεχών να επιδιώκουν με κάθε τρόπο την απόκτηση πτυχίου ΑΕΙ ή μεταπτυχιακό τίτλο, πρωτίστως όμως για ίδιο όφελος. Σήμερα με άδεια της Υπηρεσίας φοιτούν 65 Αξκοι σε ΑΕΙ για σπουδές διάρκειας 2 έως 5 ετών. Σε μεταπτυχιακά τμήματα εσωτερικού φοιτούν σε ΑΕΙ 8 Αξκοι. Περισσότερα στοιχεία όπως στο παράρτημα «Δ». Οι περισσότερες εξ’ αυτών θέσεις καλύπτονται από στελέχη Σωμάτων και λοιπών Υπηρεσιών (Πληροφορική, Οικονομικού κτλ).
Βέβαιο είναι ότι υπάρχουν τομείς στα επιτελεία οι οποίοι δεν καλύπτονται επαρκώς από εξειδικευμένους επιτελείς. Ως παραδείγματα αναφέρονται οι εξής τομείς:
- Διαχείρισης Ανθρωπίνου Δυναμικού
- Διοικητικής (Management)
- Ηγεσίας
- Βλητικής
- Επιχειρησιακής Έρευνας
- Στρατιωτικής Επιστήμης (Τακτικό Δόγμα, Δομή-Οργάνωση, Τεχνολογία)
- Στατιστικής
- Στρατηγικών Σπουδών

Οι τομείς αυτοί (ενδεχομένως και άλλοι ανάλογα με τις ανάγκες των Όπλων – Σωμάτων) μπορούν και πρέπει να καλυφθούν με εξειδίκευση Αξκων Όπλων, κυρίως ΠΖ-ΤΘ- ΠΒ, διότι οι Αξκοι ΔΒ και ΜΧ έχουν τους δικούς τους τομείς (νέες τεχνολογίες επικοινωνιών-πληροφορικής, πολιτικών μηχανικών) οι οποίοι είναι εξίσου απαραίτητοι για το Στρατό, αλλά και για λόγους απονομής δικαιοσύνης.
Η μετεκπαίδευση των Αξκων, η οποία αποτελεί ανάγκη για το Στρατό και κίνητρο για τα στελέχη, θα πρέπει να είναι απολύτως ελεγχόμενη, ώστε η επένδυση της Υπηρεσίας σε χρήμα και κόστος απομάκρυνσης (χρόνος φοίτησης) να αντισταθμίζεται στη συνέχεια με την επάνδρωση κρισίμων θέσεων και την απόδοση των στελεχών. Για να επιτευχθεί αυτό πρέπει:
- Να προσδιορισθούν οι ανάγκες σε τομείς εξειδίκευσης κατά βαθμό και θέση.
- Οι μεταπτυχιακές σπουδές να είναι επιπέδου MASTER (1-2 έτη σπουδών). 
- Να καθορισθούν κριτήρια επιλογής και ο βαθμός του Αξκου κατά τον οποίο θα φοιτήσει.

 Η επιλογή των Αξιωματικών για παρακολούθηση μεταπτυχιακών σπουδών αποτελεί επιμέρους, αλλά ξεχωριστό θέμα.  Η διενέργεια διαγωνισμών απλώς καλύπτει το «γράμμα του Νόμου» ενώ έχει μικρή σκοπιμότητα, διότι η υποδομή γνώσεων κάθε Αξιωματικού Όπλου ή Σώματος θα είναι γνωστή.  Σκόπιμο είναι να καθορισθούν κριτήρια, μεταξύ άλλων,  επίδοσης – απόδοσης ως Αξιωματικού, αφοσίωσης στο καθήκον και φιλοδοξίας εξέλιξης, επίδοσης σε διαγωνισμό ενδεχομένως κτλ.  Το θέμα αυτό δυνατόν να αποτελέσει αντικείμενο ιδιαίτερης μελέτης.

Γενικά, θα πρέπει να πρυτανεύει η αρχή της ελαχιστοποίησης του χρόνου απομάκρυνσης των Αξκων από τις Μονάδες στους μικρούς βαθμούς προκειμένου να αποκτούν εμπειρίες. Σε αυτό θα συμβάλει θετικά η υιοθέτηση των κατευθύνσεων στη ΣΣΕ, οι οποίες παρέχουν ικανοποιητική υποδομή γνώσεων (πιστοποιητικό της Σχολής) σε συγκεκριμένους τομείς. Έτσι, (αναφέρεται ως παράδειγμα) η ύπαρξη κατευθύνσεων στο 3ο και 4ο έτος της Σχολής, δυνατόν να καταργήσει αυτομάτως την ανάγκη υπάρξεως των ΣΤΕΑΜΧ-ΣΤΗΑΔ-ΣΤΕΑΤΧ.

Λοιποί Παράγοντες Μείζονος Σημασίας για το ΣΞ

Νοοτροπία – Κουλτούρα - Τρόπος σκέψεως

Ο προσδιορισμός των χαρακτηριστικών του μελλοντικού ηγήτορα, των απαιτουμένων προσόντων, των ικανοτήτων και δεξιοτήτων, καθώς και η εκπαίδευσή του σε όλους τους τομείς, δεν είναι αρκετά για την πλήρη σύνθεση της προσωπικότητας του Αξκου του 21ου αιώνα. Το στοιχείο που λείπει για την επίτευξη του στόχου είναι η αλλαγή στη νοοτροπία, στο τρόπο σκέψης, στη διαμόρφωση νέας κουλτούρας.
Ο Αξκος πρέπει να ξεφύγει από το πολύ στενό στρατιωτικό περιβάλλον που ζεί και δραστηριοποιείται (στο στρατόπεδο από το πράε μέχρι το βράδυ, συναναστροφή μόνο με συναδέλφους κτλ)και να αποτελέσει παράλληλα και μέλος της κοινωνίας, η οποία εξελίσσεται, έχει τρόπο σκέψης,  και ανταποκρίνεται στις νέες προκλήσεις. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με την ανάληψη μιας ευρείας εκστρατείας, κυρίως των υψηλόβαθμων στελεχών, με θέληση, υπομονή και επιμονή, προσεκτικό σχεδιασμό, χρόνο (δεν γίνεται από τη μία μέρα στην άλλη) και ανάληψη του κινδύνου αποτυχίας.

Νοοτροπία του σημερινού Αξκου

Η νοοτροπία του σημερινού Αξκου είναι συνισταμένη πολλών παραγόντων, ενδογενών και εξωγενών, η ανάλυση των οποίων εξετάζεται στα πλαίσια  μιας ξεχωριστής μελέτης.
Η γενική εικόνα της προσωπικότητας του Αξκου συνοψίζεται στα εξής:

Έλλειψη Φιλοδοξίας. (Αναφέρεται και στο 2ο παράγοντα)
- Ελάχιστοι επιθυμούν τη θέση του Δκτου Μονάδος.
- Οι ΑΔΙΣΠΟ και ΣΕΘΑ, ως προαιρετικά Σχολεία, δεν είναι ελκυστικά, εκτός εάν – ευτυχώς για λίγους – τα βλέπουν ως πλατφόρμα υπηρέτησης σε θέσεις εξωτερικού.
- Αρκετοί είναι οπαδοί της ήσσονος προσπαθείας, αφού Σχες θα γίνουν. Θα αποστρατευθούν ως Ταξχοι και θα συνταξιοδοτηθούν ως Αντγοι. Κάποιοι θα «προαχθούν» στο βαθμό του Υπτγου ή Αντγου (μετά την αποστρατεία τους).
- Η χρήση πλαγίων μέσων είναι «θεμιτή» χωρίς συνέπειες. Προέχει το ατομικό συμφέρον.
Έλλειψη πρωτοβουλίας, οράματος και φαντασίας. (Όπως και στο 2ο παράγοντα)
- Στα πλαίσια του επαγγελματισμού πολλοί αρκούνται στα όσα διδάχθηκαν στη ΣΣΕ και στα Σχολεία εφαρμογής. Δεν παρακολουθούν τις εξελίξεις ούτε ενημερώνονται για το «επάγγελμά» τους.
- Η πρωτοβουλία θεωρείται «δίκοπο μαχαίρι». Καλύτερη και σίγουρη είναι η πεπατημένη οδός. Εξ’ άλλου τα πάντα στο Στρατό είναι τυποποιημένα, μέχρι και η πιο απλή βολή τυφεκίου (υλικά, μέσα, συνεργεία κτλ υπάρχουν λεπτομερείς οδηγίες των Σχηματισμών στις Μονάδες). Για όλα ενημερώνεται ο προϊστάμενος για να έχει αυτός την ευθύνη.
- Κανείς δεν κρίνεται, ακόμη και υψηλόβαθμα στελέχη, για τις αποφάσεις που λαμβάνει, έστω και αν αποδεικνύονται εσφαλμένες.
Όλα αυτά, μεταξύ και πολλών άλλων, έχουν άμεση συνέπεια στο ηθικό των στελεχών.
Τα προσόντα, τα χαρακτηριστικά, οι ικανότητες – δεξιότητες κτλ του ηγήτορα αναπτύσσονται στον 2ο παράγοντα και το Δόγμα Διαμόρφωσης Ηγετών, πλην όμως  πρέπει να συνδυάζονται και με αλλαγή νοοτροπίας – κουλτούρας (μετεξέλιξη). Αν και το θέμα καλύπτεται διεξοδικά σε ιδιαίτερη μελέτη από τον ΣΕΕΘΑ επ’ ωφελεία του ΓΕΕΘΑ, κρίνεται σκόπιμο να τονισθούν ορισμένα εξ’αυτών, όπως παρακάτω:
- Πρωτοβουλία (Ιδίως μικρών ηγητόρων). Στο σύγχρονο πεδίο μάχης είναι βέβαιο ότι τα στελέχη θα χρειασθεί να ενεργήσουν χωρίς οδηγίες του προϊσταμένου. Από τον καιρό της ειρήνης οι Αξκοι πρέπει να ενθαρρύνονται,  με ανοχή των λαθών τους. Οι τυποποιημένες μέθοδοι και οδηγίες – πλέον των κανονισμών και ΕΕ – στο επίπεδο Μονάδος και Σχηματισμού, θα πρέπει μάλλον να καταργηθούν. Η όποια εμπειρία υπάρχει πρέπει να μεταδίδεται στους νεωτέρους και να εξελίσσεται επί τα βελτίω μέσω πρωτοβουλιών.
- Κρίση – κριτική. Ο Αξκος πρέπει να σκέπτεται και να κρίνει τα πάντα. Ο προϊστάμενος πρέπει να τον ακούει και να τον ενθαρρύνει να εκφράζει τις σκέψεις του, έστω και αν διαφέρουν ριζικά από τις δικές του απόψεις (εκτός αν έχει πάρει τις τελικές αποφάσεις). Αυτό δεν συνιστά απειθαρχία.
- Φαντασία, όραμα. Τα δύο αυτά νέα χαρακτηριστικά που πρέπει να διαθέτει ο αυριανός ηγήτορας είναι απαραίτητα στο πεδίο της μάχης στα πλαίσια επικοινωνίας του με τους υφισταμένους. Χρειάζεται λοιπόν ανάπτυξη πρωτοτυπίας και αποφυγή τυποποίησης. Απαιτείται ικανότητα του ηγήτορα να «διοχετεύει» τις ιδέες του στους υφισταμένους του. Το όραμα του ηγήτορα αν δεν είναι άμεσα κατανοητό πρέπει να ερμηνεύεται για να γίνεται αντιληπτό από τους υφισταμένους.
- Έκδοση Δγων. Η αντίληψη και η φαντασία του ηγέτη πρέπει να λειτουργούν ταυτόχρονα μέσα στα όρια που επιβάλουν η αποστολή και η πραγματικότητα. Απαιτείται η δυνατότητα ταχείας έκδοσης σαφών και περιεκτικών Δγων υπό την πίεση του χρόνου σε απρόβλεπτες και ταχέως εξελισσόμενες καταστάσεις. Η εκπαίδευση του Αξκου στον τομέα αυτό πρέπει να γίνεται από την περίοδο της ειρήνης. 

Το Πρότυπο του Αξκου του 21ου αιώνος  είναι καρπός εκπαίδευσης (γνώσεις, ικανότητες, δεξιότητες) και διάπλασης του χαρακτήρα, με τη βασική προϋπόθεση ότι γίνονται σε ένα περιβάλλον αξιοκρατικό, με κατά το δυνατόν καθορισμένα κριτήρια καθώς και την ύπαρξη κινήτρων.
Σημαντική επίδραση στο ηθικό των Αξκων έχουν τα δύο μεγάλα και σύνθετα θέματα, της εξέλιξης και αξιολόγησης των στελεχών. Κανείς δεν υποστηρίζει ότι οι τομείς αυτοί είναι επιτυχημένοι ( δυστυχώς για πολλά χρόνια). Η εξέταση και ανάλυση αυτών όμως δεν είναι δυνατή στα πλαίσια της παρούσης μελέτης, διότι τα θέματα αυτά είναι πολύπλοκα (επηρεάζονται από πολλούς παράγοντες) και απαιτούν νομοθετικές ρυθμίσεις, για το λόγο αυτό πρέπει να αποτελέσουν ξεχωριστές μελέτες. Ωστόσο, κρίνεται σκόπιμο να παρατεθούν κάποιες βασικές απόψεις.

 Εξέλιξη Αξιωματικών

Οι πηγές προέλευσης των Αξκων είναι οι εξής:
- Τα ΑΣΕΙ (ΣΣΕ, ΣΝΔ, ΣΙ, ΣΣΑΣ)
- Με απευθείας κατάταξη
- Με Διαγωνισμό
- Από προαγωγή Μονίμων Ανθστων και Υπαξκων

Από τις πηγές αυτές κυρίαρχη και επικρατέστερη είναι τα ΑΣΕΙ (πλην της ΣΣΑΣ). Τα ΑΣΕΙ διαμορφώνουν μια νοοτροπία (κουλτούρα), κατά τεκμήριον ορθή, η οποία συνάδει με το στρατιωτικό πνεύμα του οικείου Κλάδου, εν αντιθέσει προς τις υπόλοιπες οι οποίες διαμορφώνουν νοοτροπία διαφορετική, διότι η στρατιωτική τους εκπαίδευση έρχεται σε δεύτερη προτεραιότητα, με συνέπεια να δημιουργούνται αντιπαραθέσεις και αντιπαλότητες. Η κατάσταση επιτείνεται από τον τρόπο εξέλιξης των Αξκων μη αποφοίτων ΑΣΕΙ. Η λήψη μέτρων είναι πλέον αναγκαία.
Η βαθμολογική εξέλιξη των Αξκων πρέπει να επανεξετασθεί. Όχι στην ισοπέδωση. Δεν είναι δυνατόν όλοι οι Μόνιμοι Υπαξκοι να γίνονται Αξκοι. Μόνο οι ικανοί (βάσει κριτηρίων) θα μεταπηδούν στη κατηγορία των Αξκων (Ανθλγος), αλλά και η υπόλοιπη εξέλιξή τους θα πρέπει να είναι ελεγχόμενη.
Είναι ανάγκη όσοι, από οποιαδήποτε πηγή, εισέρχονται στη κατηγορία των Αξκων, να έχουν κοινή στρατιωτική παιδεία. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με την εκπαίδευση όλων των Αξκων (μη προέλευσης ΑΣΕΙ), στο βαθμό του Ανθλγου, να εκπαιδεύονται για ένα διάστημα 6 έως 12 μηνών, στη ΣΣΕ για απόκτηση κοινής στρατιωτικής παιδείας και νοοτροπίας.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ΣΣΑΣ, η οποία τροφοδοτεί τους τρείς Κλάδους των ΕΔ με Ιατρούς, Αξκους Οικονομικού και Στρατολόγους, πλην όμως  δεν παρέχει την επιθυμητή στρατιωτική εκπαίδευση, ούτε διαμορφώνει νοοτροπία συμβατή με αυτή του κάθε κλάδου. Διάχυτη είναι η εντύπωση ότι πρόκειται για «ένστολους πολίτες», ιδίως για τους ιατρούς οι οποίοι μόλις αποκτήσουν την ειδικότητά τους (μετά από συνεχή εκπαίδευση) και εγκατασταθούν σε μια μεγάλη Φρουρά, όπου έχουν ανοίξει και δικό τους ιατρείο, αν μετατεθούν, υποβάλλουν την παραίτησή τους. Ίσως, πρέπει να επανεξετασθεί η σκοπιμότητα λειτουργίας της ΣΣΑΣ στη βάση Κόστος – Αποτελεσματικότητα. Ως εναλλακτική λύση, είναι δυνατόν κάθε Κλάδος των ΕΔ να προσλαμβάνει αποφοίτους ΑΕΙ και να τους εκπαιδεύει για ένα χρόνο στο οικείο ΑΣΕΙ. Στη περίπτωση αυτή η ΣΣΑΣ να καταργηθεί. 
Η βαθμολογική εξέλιξη των Αξκων πρέπει να αναθεωρηθεί. Σήμερα επικρατεί ισοπέδωση. Οι ανώτατοι Αξκοι επιτέλους πρέπει να αποκτήσουν το ειδικό βάρος που πρέπει να έχουν. Ακόμη και οι απόστρατοι θα πρέπει να παύσουν να παίρνουν ένα ή δύο ή και τρείς βαθμούς. Για τους αδιάφορους – ήσσονος προσπαθείας – Αξκους ο καταληκτικός βαθμός ίσως θα πρέπει να είναι αυτός του Ανχου.
Όλα αυτά, μεταξύ πολλών άλλων, επιδρούν αρνητικά στο ηθικό των Αξκων και δημιουργούν κατεστημένη νοοτροπία, ενώ απογοητεύουν τους υγιώς σκεπτομένους. Παράλληλα, οι όποιες θεσμικές αλλαγές γίνουν, πρέπει να συνδυάζονται και με παροχή κινήτρων. Οι θέσεις υψηλής ευθύνης, όπως αυτή του Δκτου Μονάδος, πρέπει να επιδοτούνται με κάποιο χρηματικό επίδομα, πλέον του ότι η διετής και επιτυχημένη Δκση θα αποτελεί ένα από τα βασικά κριτήρια εξέλιξής του. Γενικά πρέπει να δημιουργηθεί τέτοιο πνεύμα, ώστε οι Αξκοι να επιδιώκουν να υπηρετήσουν σε θέσεις υψηλής ευθύνης και να διοικήσουν Μονάδες αυξημένου ειδικού βάρους, με την προϋπόθεση ότι έχουν τα απαιτούμενα προσόντα και μόνο όσοι τα έχουν. Διάρκεια Διοίκησης δύο έτη (στον ένα χρόνο δεν μπορεί να κριθεί ο Διοικητής)
Η ισχύουσα επετηρίδα που βασίζεται στη σειρά εξόδου από το ΑΣΕΙ είναι τουλάχιστον άδικη. Η αλλαγή της επετηρίδας, σύμφωνα με τις επιδόσεις του Αξκου στις διάφορες θέσεις, σχολεία κτλ, θα λειτουργήσει ως αφορμή για βελτίωση και άμιλλα. Η αλλαγές στην επετηρίδα πρέπει να αρχίσουν από τους μικρούς βαθμούς (Υπλγου) και εντός της ίδιας τάξεως, μέχρι και του βαθμού του Ανχου. Στο βαθμό του Σχου και στους βαθμούς των ανωτάτων να ισχύει εκτός τάξεων.

Αξιολόγηση αξιωματικών

Το υφιστάμενο σύστημα αξιολόγησης των Αξκων είναι αναξιόπιστο, μη αντικειμενικό, ισοπεδωτικό και καλύπτει απλώς τους τύπους. Ουδείς αμφιβάλλει γι’ αυτό. Το πρόβλημα είναι σύνθετο, πολυδιάστατο και προϋποθέτει την επίλυση άλλων επιμέρους προβλημάτων που το επηρεάζουν άμεσα. Συνεπώς, πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο ιδιαιτέρας μελέτης. Κάποιες σκέψεις όμως δυνατόν να φανούν χρήσιμες.
Η τοποθέτηση του Αξκου, σε οποιαδήποτε θέση, πρέπει να έχει διάρκεια τουλάχιστον δύο ετών. Η αξιολόγησή του να γίνεται στη διάρκεια του 2ου έτους, βάσει αντικειμενικών και συγκεκριμένων – κατά το δυνατόν -  κριτηρίων, που θα έχουν καθορισθεί ειδικά για τη θέση αυτή ή για ένα εύρος θέσεων (ομαδοποίηση θέσεων), πχ Δκτης Λόχου ΜΧ ΠΖ ή Αξκος Γραφείου Μονάδος και όχι με την 31η Δεκ. κάθε έτους. Η αξιολόγηση να γίνεται από το αμέσως προϊστάμενο κλιμάκιο και ενδεχομένως παρουσία αντιπροσώπου 2ου κλιμακίου, σε συνδυασμό με κατάλληλες εκπαιδευτικές δραστηριότητες. Η αξιολόγηση του τύπου αυτού προϋποθέτει επάνδρωση Μονάδος σε ποσοστό τουλάχιστον 85% της εν πολέμω συνθέσεως.
Οι Δνσεις Ο-Σ του ΓΕΣ πρέπει να δίδουν την ευκαιρία στους Αξκους, ιδίως στους βαθμούς του Υπλγου και Λγου, να υπηρετούν σε διάφορες θέσεις για να αξιολογούνται επί ίσοις όροις. Όλες οι θέσεις δεν θα έχουν το ίδιο ειδικό βάρος, αλλά θα κλιμακώνονται με κάποιο συντελεστή, πχ η Δκση Υπομονάδος με συντελεστή 1, η θέση Δντου Γραφείου Μονάδος με συντελεστή 0,8 κοκ. Έτσι, θα διευκολύνονται οι Δνσεις Ο-Σ ώστε, στο βαθμό του Τχου, να εντοπίζουν ποίοι είναι κατάλληλοι για Δκτες Μονάδων και ποίοι είναι καταλληλότεροι για θέσεις Γραφείων. Δεν είναι όλοι κατάλληλοι για Δκτες Μονάδος. Οι επιδόσεις στα διάφορα Στρατιωτικά Σχολεία να λαμβάνονται υπόψη, αλλά με μικρότερο συντελεστή 0,7 ή 0,8.
Στους βαθμούς του ανωτέρου Αξκου η αξιολόγησή τους θα γίνεται με παρεμφερή τρόπο, διαχωριζόμενοι –κατά κάποιο τρόπο – σε «Επιτελικούς» και «Διοικητικούς» Αξκους. Απο αυτούς οι Άριστοι θα προάγονται και θα εξελίσσονται στους βαθμούς του Ανωτάτου Αξκου σε επιτελικές και διοικητικές θέσεις αντίστοιχα.
Βέβαια το θέμα δεν είναι τόσο απλό, οι θέσεις δεν διαχωρίζονται μόνο σε επιτελικές και διοικητικές. Υπάρχουν και άλλες θέσεις περισσότερο ή λιγότερο κρίσιμες ή θέσεις εξειδίκευσης ή ακόμη θέσεις εξωτερικού οι οποίες πρέπει να επανδρωθούν με στελέχη και να αξιολογηθούν. Όπως και στις άλλες, θα πρέπει να δοθεί συντελεστής και γι’ αυτές. Εξ’ άλλου, η αξιολόγηση του Αξκου σε κάθε θέση είναι μεν το βασικότερο κριτήριο προαγωγής αλλά όχι και το μοναδικό.
Η ΑΔΙΣΠΟ και η ΣΕΘΑ πρέπει να αποτελούν απαράβατα κριτήρια εξέλιξης στους ανωτάτους βαθμούς. Για να αποκτήσουν όμως το απαραίτητο ειδικό βάρος οι Σχολές αυτές θα πρέπει να δέχονται συγκεκριμένο αριθμό σπουδαστών με εξετάσεις.  Το ΠΝ πρέπει να συμμετέχει στη ΣΕΘΑ όπως και οι άλλοι δύο Κλάδοι (ΣΞ-ΠΑ)
Οποιαδήποτε μέτρα και να ληφθούν, αν δεν συνδυασθούν με τήρηση και ενίσχυση της αξιοκρατίας, τα αποτελέσματα θα είναι αρνητικά. 

ΠΟΛΕΜΙΚΟ  ΝΑΥΤΙΚΟ

Εκπαίδευση στη Σχολή Ναυτικών Δοκίμων (ΣΝΔ)

 Οι σπουδαστές εισέρχονται για τετραετή φοίτηση στην ΣΝΔ ξεχωριστά ως Μάχιμοι και Μηχανικοί και αυτό διότι ο Κύκλος Σπουδών σε ό,τι αφορά στα Ακαδημαϊκά αλλά και στα Επαγγελματικά μαθήματα για τις ειδικότητες αυτές είναι εξ’ ορισμού διαφορετικός ή διαφορετικής βαρύτητος.  Το 2004 εξετάσθηκε στο Ανώτατο Ναυτικό Συμβούλιο (ΑΝΣ) η περίπτωση της ενιαίας εισόδου και φοίτησης των Ν. Δοκίμων στην ΣΝΔ, ώστε να καταργηθεί ο διαχωρισμός Μαχίμων και Μηχανικών Αξιωματικών ΠΝ, αλλά απερρίφθη παμψηφεί διότι, ως απεδείχθη στην μέχρι τώρα πορεία του ΠΝ η διατήρηση των δύο αυτών ξεχωριστών ειδικοτήτων είναι αυτή η οποία επιτρέπει την εύρυθμη λειτουργία του ΠΝ και δημιουργεί την απαραίτητη υπέρβαση ώστε να αντιμετωπισθούν αλλά φλέγοντα και δισεπίλυτα προβλήματα που προκαλεί η μεταξύ των άλλων η ολοένα ταχύτερη σταδιοδρομική εξέλιξη των Μονίμων Υπαξιωματικών.

 Η εκπαίδευση στην ΣΝΔ διακρίνεται στις ακόλουθες κατηγορίες :
 
 - Ακαδημαϊκή Εκπαίδευση (συμπεριλαμβανομένων και των επαγγελματικών μαθημάτων)  και η οποία ουσιαστικά αρχίζει με την έναρξη των μαθημάτων του ακαδημαϊκού έτους τον Σεπτέμβριο και λήγει με το πέρας αυτών περί τα μέσα Ιουνίου.   Πρέπει να τονισθεί ότι οι απαιτήσεις του ΠΝ – ως κατ’ εξοχήν Τεχνικού Όπλου – (ασχέτως ειδικότητος Μαχίμου ή Μηχανικού), αλλά και η ταχεία εξέλιξη της Τεχνολογίας, επιβάλλουν σημαντική βαρύτητα στα θετικής κατευθύνσεως Ακαδημαϊκά μαθήματα, στο επίπεδο περίπου των Τεχνολογιών ΑΕΙ.

 - Στρατιωτική Εκπαίδευση και Αγωγή, η οποία είναι διαρκής.
 
 - Ναυτική Εκπαίδευση η οποία – εκτός των Επαγγελματικών θεωρητικών μαθημάτων – διαρκεί καθ’ όλη την διάρκεια του Ακαδημαϊκού έτους με τους εκπαιδευτικούς πλόες και συνεχίζεται αποκλειστικά με τον Θερινό Εκπαιδευτικό Πλού της ΣΝΔ (ΘΕΠ/ΣΝΔ).

 - Σωματική Αγωγή – Αθλητισμός

 Θεωρείται δεδομένο ότι ο δείκτης αποτελεσματικότητας της παρεχομένης εκπαίδευσης θα πρέπει να είναι το επίπεδο της κοινής συνισταμένης των προαναφερθέντων παραγόντων, οι οποίοι βεβαίως έχουν διαφορετική βαρύτητα, αλλά και πάλι ορισμένοι εξ αυτών έχουν σημαντικότερη βαρύτητα έναντι των άλλων.

 Δυσμενείς παράγοντες στην διαμόρφωση του επιθυμητού βέλτιστου δείκτου αποτελεσματικότητας της παρεχομένης εκπαίδευσης στην ΣΝΔ κατά την τελευταία 35ετία απετέλεσαν :

 - Η έλλειψη πραγματικού κεντρικού σχεδιασμού / οράματος – προϊόν βαθειάς μελέτης- με αποτέλεσμα την συχνή και ενίοτε κατά περιόδους διαφοροποίηση της παρεχομένης εκπαίδευσης με βάση τις προσωπικές ιδεοληψίες των επηρεαζόντων τα τεκταινόμενα στην ΣΝΔ, και ειδικότερα την παλινδρόμηση μεταξύ της Ακαδημαϊκής,  Επαγγελματικής και Ναυτικής Εκπαίδευσης.

 - Οι «εμβόλιμες στρεβλώσεις» στην αρχική επιλογή των υποψηφίων Ναυτικών Δοκίμων τόσο από πλευράς ακαδημαϊκής επάρκειας, όσο και από πλευράς κυρίως ψυχικών προσόντων (δηλαδή συνειδητοποιημένους για το λειτούργημα του Αξιωματικού του ΠΝ).

 - Η ανεπαρκής ή υπερβολικά επιεικής αξιολόγηση ορισμένων σπουδαστών, οι οποίοι «ωθούμενοι» παρά την ακαταλληλότητά των αποφοιτούσαν τελικά από την ΣΝΔ.

 Στην παρούσα φάση :

 - Σημαντική βελτίωση προέκυψε λόγω της εισαγωγής σπουδαστών μέσω του συστήματος των Πανελληνίων Εξετάσεων (οπότε απορρίπτονται οι μη επαρκώς ακαδημαϊκά προετοιμασμένοι), της αυστηρότερης εφαρμογής καταλληλότερων Ψυχοτεχνικών Δοκιμασιών και της βελτίωσης του Κανονισμού Οργανώσεως και Λειτουργίας (ΚΟΛ) της ΣΝΔ.

 - Παραμένουν βεβαίως προβλήματα λόγω :

  * Της εισαγωγής αριθμού σπουδαστών οι οποίοι δεν έχουν ως πρώτη προτεραιότητα την φοίτησή των στην ΣΝΔ και κατά συνέπεια την συνειδητή σταδιοδρομία των ως Αξιωματικοί του ΠΝ.

 * Την εισαγωγή μικρού αριθμού σπουδαστών άνευ ακαδημαϊκών εξετάσεων – υπό το πρόσχημα των Ελλήνων του Εξωτερικού, οι οποίοι κατά σημαντικό μύρος (έχει πολλαπλώς αποδειχθεί και δυστυχώς αφορά και σε τέκνα εν ενεργεία Αξιωματικών) δεν διαθέτουν κατάλληλο επίπεδο ακαδημαϊκών γνώσεων, με αποτέλεσμα να παραμένουν στάσιμοι στο πρώτο έτος και μετά να προάγονται στα υπόλοιπα έτη, κατά το μάλλον σκανδαλωδώς.

 * Του γεγονότος ότι, δεν ακολουθείται ακόμη στο προσήκοντα βαθμό η απορριπτική αξιολόγηση των ακαταλλήλων για το λειτούργημα του Αξιωματικού του ΠΝ, Ν. Δοκίμων κατά την φοίτηση τους στην ΣΝΔ, για λόγους κακώς εννοούμενης επιείκειας και ανθρωπισμού, με αποτέλεσμα αριθμός ακαταλλήλων σπουδαστών να αποφοιτούν εν τέλει ως Σημαιοφόροι, οπότε το πρόβλημα μετατίθεται κυρίως στον Στόλο.

 * Της ελλιπούς – συνεπεία μικρού αριθμού ή / και ακαταλλήλων διατιθεμένων μονάδων (πλοίων) για την αποτελεσματική Ναυτική Εκπαίδευση των Ν. Δοκίμων, σε συνδυασμό με την σημαντική κατά την τελευταία δεκαετία αύξηση της οροφής των Μαχίμων κυρίως Ν. Δοκίμων, των ανελαστικών χρονικά διατιθεμένων περιόδων Ναυτικής Εκπαίδευσης, αλλά και της προσήλωσης στο ισχύον παρωχημένο σχήμα του Θερινού Εκπαιδευτικού Πλου (ΘΕΠ/ΣΝΔ), ο οποίος είναι με απαιτητός αλλά χρήζει αναθεώρησης και διάθεσης καταλλήλων μονάδων.

 * Της ανεπαρκούς (μη προσήκουσα βαρύτητα) η ακόμη ανύπαρκτης εκπαίδευσης των Ν. Δοκίμων σε ακαδημαϊκά μαθήματα όπως πχ η Ιστορική Ανάλυση, η Γεωστρατηγική και το κατά Θάλασσα Διεθνές Δίκαιο, τα οποία και απαιτητά είναι στην πρακτική του Αξιωματικού ενώ εν καιρώ θα ολοκληρώσουν τον Ηγέτη.

 * Της έλλειψης σταθερού – εκτός πολιτικών και άλλων σκοπιμοτήτων – αντικειμενικού σκοπού για το τι θέλουμε από τον Αξιωματικό απόφοιτο ΣΝΔ, το οποίο καίτοι είναι γνωστό στο επίπεδο της λήψης αποφάσεων του ΠΝ, εν τούτοις δεν εκφράζεται με αδαμάντινη και αταλάντευτη θέση για λόγους που εκφεύγουν της παρούσης.  Το αποτέλεσμα είναι να έχει δημιουργηθεί σταθερά πίεση εκ μέρους μερίδας των πολιτών καθηγητών, οι οποίοι για τα δικά τους συμφέροντα, προσπαθούν μέσω πολιτικών διαύλων να εκτρέψουν την ΣΝΔ προς τον επιθυμητό για αυτούς σκοπό.

 Παρά τα ανωτέρω η γενική εικόνα του γράφοντος (διατελέσαντος πρόσφατα Διοικητής ΣΝΔ, Επιτελάρχης Ε/ΓΕΕΘΑ και Αρχηγός Στόλου) είναι ότι τόσο οι Ναυτικοί Δόκιμοι όσο και οι απόφοιτοι της ΣΝΔ Αξιωματικοί κρίνονται ως Υψηλού επιπέδου.  Τα ενδεικτικά σημεία είναι :

 - Η λίαν καλή απόδοση του μείζονος των Ν. Δοκίμων στα Ακαδημαϊκά μαθήματα, έναντι ιδιαίτερα επαχθών απαιτήσεων των καθηγητών (πολιτικού προσωπικού) οι οποίες ανάγονται σε επίπεδο ΕΜΠ.  Αυτό το ομολογούν οι ίδιοι οι καθηγητές.

 - Το γεγονός ότι πλην ελαχίστων εξαιρέσεων το επίπεδο ήθους των αποφοίτων της ΣΝΔ σε μια κοινωνία καθαρά υλιστική και ευδαιμονιστική, παραμένει υψηλό.

 - Ο εν γένει βαθμός επάρκειας και ικανότητος των Αξιωματικών του Στόλου στους βαθμούς του Υποπλοιάρχου και Πλωτάρχου, οι οποίοι στελεχώνουν θέσεις Επιτελών σε μεγάλες μονάδες και Επιχειρησιακά Επιτελεία αλλά και ως νέοι Κυβερνήτες μονάδων του Στόλου.

 - Ο σημαντικός αριθμός αξιωματικών των βαθμών αυτών οι οποίοι αποκτούν Πτυχίο Master of Science σε ημεδαπά και αλλοδαπά Ιδρύματα.
 Κατά συνέπεια λίγα απομένουν για το ΠΝ ώστε να διαμορφώσει έναν βέλτιστο δείκτη αποτελεσματικότητας της παρεχομένης εκπαίδευσης στην ΣΝΔ και αυτά κατά τον γράφοντα είναι :

 - Η αποδοχή και εμπέδωση προς όλες τις ενδιαφερόμενες πλευρές (των πολιτών καθηγητών περιλαμβανομένων) ότι, ο αντικειμενικός σκοπός της εκπαίδευσης στην ΣΝΔ είναι : η απόδοση αποφοίτων Αξιωματικών επιπέδου Bachelor στα αντικείμενα Επιχειρησιακός Μάχιμος και Επιχειρησιακός Μηχανικός Αξιωματικός οι οποίοι:

  * Μετά βραχεία πρακτική εκπαίδευση τύπου On the Job Training (OJT) στο Συγκρότημα Στόλου, να είναι σε θέση να εκτελέσουν τα καθήκοντα τα οποία προβλέπουν οι οικείες για τον βαθμό τους Διατάξεις Ναυτικού (ΔΝ), κατανοούντες την φυσιολογία και επιχειρησιακή εκμετάλλευση των Οπλικών και Η/Ν συστημάτων των Επικοινωνιακών σχημάτων αλλά και των συστημάτων Προώσεως -  Ενεργείας των μονάδων στις οποίες υπηρετούν.

  * Θα είναι σε θέση να εξασκήσουν Διοίκηση στο επίπεδο που απαιτείται.

  * Το μείζον των κατά τάξη εξερχόμενων της ΣΝΔ θα είναι σε θέση να αποκτήσει, εφ’ όσον το επιθυμεί, σε εύλογο χρόνο μετά την αποφοίτησή του και σε χρονικό παράθυρο που θα κρίνει το ΓΕΝ, Πτυχίο Master of Science στα γνωστικά αντικείμενα ενδιαφέροντος του ΠΝ και μόνον.

 - Η ριζική αντιμετώπιση του φαινομένου εισαγωγής μικρού αριθμού σπουδαστών άνευ ακαδημαϊκών εξετάσεων – υπό το πρόσχημα των Ελλήνων του Εξωτερικού, οι οποίο δεν διαθέτουν τον απαραίτητο δείκτη επάρκειας στα ακαδημαϊκά μαθήματα.
 
 - Η απαρέγκλιτη εφαρμογή του ΚΟΛ/ΣΝΔ σχετικά με την απόλυτη αξιολόγηση των σπουδαστών καθ’ όλη την διάρκεια της φοιτήσεως των στην ΣΝΔ και η λογική απόρριψη των υστερούντων.

 - Η ανάταξη της Ακαδημαϊκής Εκπαίδευσης των Ν. Δοκίμων με σημαίνουσα διδασκαλία μαθημάτων όπως πχ η Ιστορική Ανάλυση, η Γεωστρατηγική και το κατά Θάλασσα Διεθνές Δίκαιο.

 - Η ανάταξη της εν πλω Ναυτικής Εκπαίδευσης των Ν. Δοκίμων με επαρκέστερες από εκπαιδευτική άποψη μονάδες και η αναθεώρηση του κύκλου εκπαίδευσης του ΘΕΠ/ΣΝΔ.  Η από το 2007 μείωση της οροφής των εισερχομένων στην ΣΝΔ σπουδαστών και η εκμετάλλευση και των εν πλω μονάδων Στόλου κατά το θέρος στο Αιγαίο προσφέρονται για την ευχερή υπέρβαση του υφισταμένου προβλήματος.

 Σε ό,τι αφορά στην κατά καιρούς διατύπωση της άποψης ότι η τετραετής φοίτηση στην ΣΝΔ δεν καλύπτει επαρκώς τα απαιτούμενα αντικείμενα, προτείνεται ο ώριμος προβληματισμός για την ανάγκη – εφ όσον υπάρχει- της κατά ένα έτος επέκτασης της αμφίπλευρης εκπαίδευσης στην ΣΝΔ και στο Συγκρότημα Στόλου των νέων Σημαιοφόρων, σε αποκλειστικά επαγγελματικά αντικείμενα.

 Τέλος στο ερώτημα της εφαρμογής της Συνθήκης της Bologna στα ΑΣΕΙ της χώρας μας και σε τι βαθμό, αυτό είναι δυνατόν να συνεξετασθεί στα πλαίσια της παραπάνω πρότασης, πλην όμως λόγω της ιδιαιτερότητας του, εκφεύγει της μελέτης αυτής και θα πρέπει να είναι αντικείμενο ιδιαίτερης μελέτης από τα ενεργά στελέχη του ΠΝ.  Σε κάθε περίπτωση όμως ο βαθμός προσαρμογής των ΑΣΕΙ της χώρας μας θα πρέπει να εναρμονίζεται και με το εθνικά ζητούμενο για τον απόφοιτο του ΑΣΕΙ.

Η Επιμόρφωση των Στελεχών

Παρούσα κατάσταση

 Με τον όρο Επιμόρφωση νοείται η μετά την ΣΝΔ εκπαίδευση των Αξιωματικών – αποφοίτων  ΣΝΔ σε διάφορα Σταδιοδρομικά Σχολεία της ημεδαπής και αλλοδαπής από της εξόδου των από την ΣΝΔ μέχρι και της φοιτήσεώς των στην ΑΔΙΣΠΟ (ή στις κλαδικές Σχολές Πολέμου εφ΄ όσον  ο θεσμός αυτός επανέλθει

 Σε ότι αφορά στα γνωστικά επαγγελματικά αντικείμενα θα πρέπει να σημειωθεί ότι για την πραγματικότητα του ΠΝ, σε ορισμένες περιπτώσεις οι έννοιες Επιμόρφωση και Μετεκπαίδευση  διαπλέκονται, με αποτέλεσμα να μην καθίστανται τελείως διακριτές, πχ τα Σχολεία Αμφιβίου Πολέμου (διαρκείας ενός και ημίσεος έτους στις ΗΠΑ), διάφορα προκεχωρημένα Σχολεία Τακτικής και Μορφών Ναυτικού Πολέμου στις ΗΠΑ στην Γαλλία και στην Μ. Βρετανία, ακόμη και οι αντίστοιχες Σχολές Πολέμου στις προαναφερθείσες χώρες, κλπ. Η διαπλοκή αυτή έχει και νομικό έρεισμα το οποίο ανάγεται στο γεγονός ότι, από πολλά στελέχη – και δικαιολογημένα – είναι της άποψης ότι στα Πτυχία των Σχολών αυτών θα πρέπει να αποδοθεί ισχύς επιπέδου Master of Science in the Naval Warfare. Όμως προκειμένου για την συγκεκριμένη Μελέτη ως Μετεκπαίδευση θα θεωρηθεί η αποκλειστικά και μόνο η εκπαίδευση των Αξιωματικών-αποφοίτων ΣΝΔ σε επίπεδο Master of Science σε ΑΕΙ της αλλοδαπής ή της ημεδαπής και η οποία θα αναπτυχθεί στην επόμενη ενότητα

 Υπό την αίρεση ανωτέρω παραγράφου, η Επιμόρφωση των Αξιωματικών – αποφοίτων ΣΝΔ - στο ΠΝ κλιμακούται ως ακολούθως :

- Αρχική τοποθέτηση των πρωτοετών Σημαιοφόρων σε μεγάλες μονάδες κρούσεως του Στόλου (Φ/Γ) και παράλληλα Πρακτική εκπαίδευση - τύπου On the Job Training (OJT) – στις Φ/Γ και στο Σχολείο Βοηθών Διευθυντών Επιστασιών στο Συγκρότημα Στόλου, ώστε να καταστούν ικανοί να εκτελέσουν τα καθήκοντα τα οποία προβλέπουν οι οικείες για τον βαθμό τους Διατάξεις Ναυτικού (ΔΝ), κατανοούντες την φυσιολογία και επιχειρησιακή εκμετάλλευση των Οπλικών και Η/Ν συστημάτων των Επικοινωνιακών σχημάτων αλλά και των συστημάτων Προώσεως-Ενεργείας και Ελέγχου Βλαβών των μονάδων στις οποίες υπηρετούν.

- Σε δεύτερο στάδιο και στον βαθμό του δευτεροετούς Σημαιοφόρου :

 * Επιλογή στον των Αξιωματικών για εκπαίδευση στα αντίστοιχα Σχολεία για υπηρεσία στα Υ/Β και στα Ε/Π (Σχολείο Υποβρυχίων Αξιωματικών και Σχολείο Χειριστών Ε/Π ΠΝ)

  * Παράλληλα τοποθέτηση/κατανομή των λοιπών (του κυρίου όγκου) σε κάθε τύπου μονάδες επιφανείας του Στόλου. Κατά το διάστημα που υπηρετούν στα πλοία αυτά μέχρι και το επόμενο στάδιο, διέρχονται τα Σχολεία Τύπου των Διοικήσεων των (Φ/Γ, Α/Γ- ΠΤΜ, Ναρκοπολέμου, κλπ), ώστε να αποκτήσουν γνώσεις για τον συγκεκριμένο τύπο πλοίου και την αντίστοιχη μορφή πολέμου

 - Σε τρίτο Στάδιο εκπαίδευση όλων των Μαχίμων και Μηχανικών Ανθυποπλοιάρχων στα οικεία Σχολεία Γενικής Εκπαιδεύσεως (Γ.Ε). Επιπλέον δε οι  Μάχιμοι Ανθυποπλοίαρχοι διέρχονται τα Σχολεία Εξειδικεύσεως μορφών Ναυτικού Πολέμου (Οπλισμού, Συνεννοήσεως-Η/Ν Πολέμου, Ανθυποβρυχιακού Πολέμου, Ναυτιλίας.

 - Σε τέταρτο Στάδιο στον βαθμό του Υποπλοιάρχου εκπαίδευση όλων των Μαχίμων στην Σχολή Διοικήσεως και Επιτελών ΠΝ - ΣΔΙΕΠΝ (αντίστοιχο του παλαιού Σχολείο Πολέμου Κατωτέρων).

 - Ειδικά για τους Μαχίμους Αξιωματικούς Εξειδικεύσεων προβλέπονται, εκτός των ανωτέρω αναφερθέντων, τα ακόλουθα :

* Για τους Αξιωματικούς των ΠΤΜ, η κατ’ επιλογή φοίτηση στο Σχολείο Υπάρχων ΠΤΜ και περαιτέρω στο Σχολείο Κυβερνητών ΠΤΜ.

  * Για τους Αξιωματικούς των Υ/Β η κατ’ επιλογή φοίτηση στο Σχολείο Υπάρχων Υ/Β και περαιτέρω στο Σχολείο Κυβερνητών Υ/Β.

  * Για τους Αξιωματικούς που θα επιλεγούν ως Υποβρύχιοι Καταστροφείς, προβλέπεται η εκπαίδευση στην Σχολή Υποβρυχίων καταστροφών (ΣΥΚ) και αργότερα η μετεκπαίδευσή τους στα αντίστοιχα Σχολεία του Π.Ν των ΗΠΑ.
 
  * Παρόμοιος κύκλος επιμόρφωσης προβλέπεται και για τους Μαχίμους Αξιωματικούς χειριστές Ε/Π.

 - Εξειδικευμένα προβλέπεται η περαιτέρω Επιμόρφωση κυρίως στον βαθμό του Μαχίμου Υποπλοιάρχου και Πλωτάρχου σε Επιχειρησιακά Σχολεία Π. Ναυτικού των ΗΠΑ στα αντικείμενα Ανθυποβρυχιακού Πολέμου και Αμφιβίων Επιχειρήσεων αντίστοιχα, αλλά και σε άλλα έκτακτα.

 - Πλέον των ανωτέρω η  Επιμόρφωση των Αξιωματικών-αποφοίτων ΣΝΔ ενισχύεται και από μικρής διάρκειας εξειδικευμένα Σχολεία – Σεμινάριο τόσο στο εσωτερικό όσο και στο  εξωτερικό (στα πλαίσια του NSS Oberammergau ή/και των διμερών συμφωνιών με άλλα ΠΝ, πχ των ΗΠΑ, της Γαλλίας, της Μ. Βρετανίας, κλπ),

- Για τους Μηχανικούς Αξιωματικούς πλην της ΣΔΙΕΠΝ προβλέπονται και Σχολεία εξειδικευμένης Τεχνικής κατεύθυνσης όπως Σχολεία Μηχανικών Ε/Π, Υ/Β, αεριοστροβίλων, Ελέγχου Βλαβών

 - Τέλος ο ουσιαστικός για το ΠΝ κύκλος της Επιμόρφωσης των Αξιωματικών-αποφοίτων ΣΝΔ κλείνει τυπικά με την κατ’ επιλογή φοίτηση των στην ΑΔΙΣΠΟ στον βαθμό του αρχαίου Πλωτάρχου. 

- Εξαιρετικά μικρός αριθμός των αποφοίτων της  ΑΔΙΣΠΟ, επιλέγεται για φοίτηση σε αντίστοιχες Ναυτικές Σχολές Πολέμου κατά κύριο λόγο των ΗΠΑ, Γαλλίας και  Μ. Βρετανίας, ενώ ακόμη και στους βαθμούς Αντιπλοιάρχου και Πλοιάρχου μικρός αριθμός Μαχίμων Αξιωματικών διέρχονται διάφορα Προκεχωρημένα Επιμορφωτικά Σχολεία Μορφών Ναυτικού Πολέμου ή Τακτικής στις ΗΠΑ και Μ. Βρετανία.

 - Βεβαίως υπάρχει και η ΣΕΘΑ, πλήν όμως η ιδέα φοιτήσεως στην ΣΕΘΑ ως απαιτητό προσόν δεν έχει  γίνει ακόμη αποδεκτή τόσο από το ΠΝ όσο και από τα στελέχη του
Συνέπειες Παρούσης Κατάστασης

 Η παρεχόμενη στους Αξιωματικούς – αποφοίτους ΣΝΔ Επιμόρφωση είναι εκ των πραγμάτων πολυποίκιλη και πολυσχιδής και με την πάροδο του χρόνου καλύπτει ολοένα και περισσότερα αντικείμενα και αθροιστικά απαιτεί περισσότερο χρόνο εκτός των ενεργών θέσεων, απ’ ότι προ εικοσαετίας. Αυτό είναι απόρροια των ακολούθων :

- Της δραματικής εξέλιξης της Τεχνολογίας η οποία επέδρασε σημαντικά στην ανάταξη και περαιτέρω βαθύτερη των Μορφών του Ναυτικού πολέμου, η επαρκής γνώση των οποίων δεν επαφίεται πλέον σε συγκεκριμένα άτομα (όπως εγένετο στο παρελθόν  με τους λεγομένους «γκουρού»), αλλά πρέπει να διαχέεται στον μεγαλύτερο δυνατό αριθμό στελεχών. 

 - Της διεύρυνσης των αποστολών του ΠΝ (μονάδες και στελέχη) εκτός περιοχής (Out of Area) στα πλαίσια των Συμμαχικών ή/και Εταιρικών του υποχρεώσεων, με προσθήκη πολλών εξειδικευμένων αντικειμένων, τα οποία απαιτούν ευρύτερη εξειδικευμένη Επιμόρφωση και διεύρυνση της σε σαφώς μεγαλύτερο αριθμό στελεχών.

 - Την ανάγκης συμμετοχής του ΠΝ στην αντιμετώπιση των Ασυμμέτρων Απειλών τόσο στον Εθνικό Επιχειρησιακό χώρο, όσο και  εκτός περιοχής (Out of Area)

 Παρά ταύτα και για τους λόγους που αναφέρθηκαν ανωτέρω, η παρεχόμενη Επιμόρφωση και είναι απαιτητή και εκ του αποτελέσματος (ανάταξη του μέσου επιπέδου  ποιότητος των στελεχών), κρίνεται ιδιαίτερα επιτυχής. Εκτιμάται δε ότι, η μεταφορά πεδίων της Επιμόρφωσης στον Εκπαιδευτικό Κύκλο της ΣΝΔ, στην παρούσα φάση, δεν είναι εφικτή λόγω ανυπάρκτου χρονικού παραθύρου, αλλά και στην περίπτωση που η φοίτηση στην ΣΝΔ θα γίνει πενταετής, μόνο αντικείμενα της ανωτέρω παραγρ. είναι δυνατόν να καλυφθούν, οπότε η κατάσταση δεν διαφοροποιείται στον επιθυμητό βαθμό.

 Άρα το μόνο που απομένει είναι η κατά το δυνατόν περαιτέρω εκλογίκευση όχι των αντικειμένων, αλλά του παρεχομένου για την επιμόρφωση χρόνου καθώς και η σύντμηση ορισμένων ομοειδών αντικειμένων, θέμα το οποίο θα πρέπει να μελετηθεί διεξοδικά αποκλειστικά και μόνο από τα ενεργά στελέχη του ΠΝ.

 Το φλέγον για τα στελέχη θέμα της διατήρησης της ΑΔΙΣΠΟ ή της μετάπτωσης της στις Κλαδικές Σχολές Πολέμου, απαιτεί βαθειά μελέτη, εκτός των οιονδήποτε αγκυλώσεων. Στην περίπτωση όμως που θα επανέλθουμε στο πρότερο σχήμα θα πρέπει να διασφαλισθεί η ουσιαστική μετεκπαίδευση στα Διακλαδικά αντικείμενα. 

 

 

Η Μετεκπαίδευση των Στελεχών

 Σε ότι αφορά στην Μετεκπαίδευση των Αξιωματικών-αποφοίτων ΣΝΔ  στην αλλοδαπή, αυτή συνίσταται συνήθως (με κατά καιρούς προσωρινές έκτακτες προσθήκες αντικειμένων) στα ακόλουθα :

 - Μετεκπαίδευση κυρίως στον βαθμό του Mαχίμου Υποπλοιάρχου στα γνωστικά αντικείμενα, Electrical Engineer, Computer Technology/Science, Communications Engineer, Ιintelligence, Management, Αnti-Submarine Warfare/Hydro acoustics, Advance Electronic Warfare, Oceanography κλπ στο Naval Postgraduate School (NPS Monterey) του Π. Ναυτικού των ΗΠΑ, με απόκτηση πτυχίου Master of Science.

 - Μετεκπαίδευση κυρίως στον βαθμό του Mηχανικού Υποπλοιάρχου στα γνωστικά αντικείμενα, Electrical Engineer, Computer Technology/Science, κλπ στο Naval Postgraduate School (NPS Monterey) του Ναυτικού των ΗΠΑ, καθώς και στα γνωστικά αντικείμενα  Nαυπηγίας, Ναυτικών Μηχανών και Μεταλλειολογίας στο Massachusetts Institute of Technology (MIT) των ΗΠΑ με απόκτηση πτυχίου Master of Science.
  
 - Μετεκπαίδευση σε ΑΕΙ της Μ. Βρετανίας σε αντικείμενα Επιχειρησιακής Έρευνας

 - Μετεκπαίδευση στον βαθμό του Mηχανικού Υποπλοιάρχου στην ΣΤΕΑΜΧ του ΣΞ.

 Η διάρκεια Μετεκπαίδευσης στα παραπάνω αντικείμενα είναι κυμαινόμενη της τάξεως από 20 μήνες έως 30 μήνες ανάλογα με το σχετικό Curriculum και θεωρείται ως προνομιακή λόγω οικονομικών απολαβών εξωτερικού και του αφορολογήτου της οικοσκευής. Βεβαίως η μετεκπαίδευση αυτή συνεπάγεται την επιπλέον υποχρεωτική παραμονή στο ΠΝ με λόγο 1 προς 4 έτη.

 Εκτός των ανωτέρω τα οποία ανάγονται στην επίσημα από το ΠΝ παρεχομένη Μετεκπαίδευση, αριθμός Αξιωματικών φοιτά με ιδία πρωτοβουλία και άνευ εκπαιδευτικής αδείας σε ΑΕΙ του εσωτερικού σε αντικείμενα, τα οποία δεν είναι κατ΄ ανάγκη του ενδιαφέροντος του ΠΝ. Σημαντικότεροι λόγοι είναι :

- Η μετεκπαίδευσή τους στο αντικείμενο που οι ίδιοι επιθυμούν και όχι η Υπηρεσία.

- Να μην  χρεωθούν με περαιτέρω χρόνο υποχρεωτικής παραμονής στο ΠΝ.

- Λόγω παραλλήλου εργασίας των συζύγων των στην Ελλάδα, η οποία συνεισφέρει σημαντικά στον οικογενειακό προϋπολογισμό και η οποία σε περίπτωση Μετεκπαίδευσης των στα από το ΠΝ καθορισμένα ΑΕΙ του εξωτερικού, θα επιβάλλει είτε την διακοπή της εργασίας της συζύγου (που δεν θα επανευρεθεί εάν αυτή εργάζεται στον ιδιωτικό τομέα) είτε στον διαχωρισμό των οικογενειών με προφανή αρνητικά κοινωνικά αποτελέσματα.
Συνέπειες Παρούσης Κατάστασης

 Η παρεχόμενη από τα ΑΕΙ της αλλοδαπής Μετεκπαίδευση κρίνεται, εκ του αποτελέσματος, ως υψηλού επιπέδου και επιτυχής, διότι εκτός των ακαδημαϊκών γνώσεων είναι φορέας νέων ιδεών, ιδίως από τις ΗΠΑ των οποίων το ΠΝ έχει δεσπόζουσα θέση και στην Τεχνολογία αλλά και στην Τακτική και Στρατηγική. Λόγω κόστους αποτελεί ένα επιπλέον βάρος στον διαρκώς μειούμενου Λειτουργικό Προϋπολογισμό (Π/Υ) του ΠΝ, αλλά η προνομιακή φοίτηση στα ΑΕΙ του εξωτερικού αποτελεί και μια κοινωνική παροχή/δωρεά προς τα στελέχη, η οποία όμως κατ’ ουδένα λόγο δεν αντισταθμίζει τους χαμηλούς μισθούς.

 Τα αρνητικό σημείο της παρεχόμενης από τα ΑΕΙ της αλλοδαπής Μετεκπαίδευσης, εντοπίζονται στο γεγονός ότι, ορισμένα στελέχη επιδιώκουν την φοίτηση και οριακά αποφοιτούν από αυτά, έχοντας εξ΄ αρχής βασικό στόχο τα προαναφερθέντα προνόμια.

 Τα αντικείμενα παρεχόμενης από τα ΑΕΙ της αλλοδαπής Μετεκπαίδευσης είναι κατά κανόνα τεχνοκρατικά, ενώ σημειωτέον πρόσφατα προστέθηκε το αντικείμενο  Intelligence (το οποίο ουσιαστικά αντιστοιχεί σε Διεθνείς Σχέσεις). Απουσιάζουν σοβαρά – και απαιτητά από το ΠΝ - μη τεχνικά αντικείμενα όπως το Δίκαιο της Θαλάσσης, το Management σε θέματα Προσωπικού, Διοικητικής και Διαχείρισης Ανθρωπίνου Δυναμικού (Ηγεσία),  η Διαχείριση των Αποθεμάτων/Logistics (το τελευταίο θα πρέπει να πάψει να είναι προνόμιο και μόνο των Οικονομικών Αξιωματικών).

 Δεν υφίσταται ακόμη επίσημα από το ΠΝ παρεχομένη Μετεκπαίδευση σε ΑΕΙ του εσωτερικού με ανάλογη παροχή εκπαιδευτικής αδείας, το οποίο όμως είναι υπό σκέψη, στα πλαίσια των συνεπειών του ισχύοντος Νόμου περί ΑΣΕΙ. 

 Το ότι, σημαντικός αριθμός στελεχών (ιδίως Μηχανικών) μετεκπαιδευθέντων στα ΑΕΙ της αλλοδαπής, παραιτούνται των τάξεων του ΠΝ μετά την συμπλήρωση της υποχρεωτικής των υπηρεσίας, με αποτέλεσμα την «αιμορραγία» του ΠΝ από ικανά εξειδικευμένα στελέχη στον βαθμό του Αντιπλοιάρχου, είναι μεν γεγονός, πλην όμως – κατά την εκτίμηση του γράφοντος - δεν οφείλεται σε ταπεινά ελατήρια των στελεχών, αλλά στο σοβαρότερο πρόβλημα για τα στελέχη όλων των Ε.Δ, το οποίο είναι η συνεχής/βαθμιαία απαξίωση του έργου των, ο ευτελισμός του κύρους των, και η έλλειψη οράματος.   

 Κατά συνέπεια οι προτάσεις συνίστανται στα ακόλουθα :

 - Η ενδελεχής αξιολόγηση των στελεχών τα οποία επιλέγονται για Μετεκπαίδευση σε ΑΕΙ του εξωτερικού, με βάση όχι μόνο την απόλυτη ακαδημαϊκή επάρκεια αλλά και την γενική τους αξιολόγηση ως στελέχη του ΠΝ.

 - Η διατήρηση της Μετεκπαίδευσης στα ΑΕΙ εξωτερικού, για τους λόγους που αναφέρονται στην ανωτέρω παράγραφο, σε συνδυασμό με την εκλογίκευση της εν γένει Μετεκπαίδευσης των στελεχών, με βάση το right-mix της Μετεκπαίδευσης τόσο σε ΑΕΙ του εξωτερικού όσο και του εξωτερικού και παροχή εκπαιδευτικής αδείας σε όσους θα επιλέξουν την Μετεκπαίδευση στα ΑΕΙ εσωτερικού, τα αντικείμενα της οποίας θα είναι αυτά που επιβάλλει το συμφέρον της Υπηρεσίας.  Aυτό παράλληλα θα επιφέρει και περικοπή των αντιστοίχων θέσεων Μετεκπαίδευσης στα ΑΕΙ του εξωτερικού, άρα και ελάφρυνση του Λειτουργικού Π/Υ του ΓΕΝ

 - Ο εμπλουτισμός των αντικειμένων Μετεκπαίδευσης και με άλλα μη τεχνολογικά αλλά απόλυτα απαιτητά αντικείμενα, όπως αυτά της ανωτέρω παραγράφου 6.

Νοοτροπία – Τρόπος Σκέψης- Ηθικό

 Τα στελέχη του ΠΝ δεν αντιμετωπίζουν εν γένει, προβλήματα περιορισμένης κοινωνικότητας, και κοινωνικής αυτοαπομόνωσης, ούτε προβλήματα προερχόμενα από την έλλειψη επαφής με την λοιπή κοινωνία. Αυτό οφείλεται στα ακόλουθα :

- Στο γεγονός ότι, τα στελέχη του ΠΝ προέρχονται κατά το μέγιστο από και διέρχονται το μέγιστο μέρος της σταδιοδρομίας των στο Λεκανοπέδιο της Αττικής.

- Η πλειοψηφία των στελεχών του ΠΝ, λόγω  πολλαπλών επιμορφώσεων και μετεκπαιδεύσεων στο εξωτερικό, έχει αποκτήσει διαφορετικό κοινωνικό και γνωστικό πεδίο. Σε αυτό συντείνει και η διαρκής επαφή με τα δυτικά Π.Ν λόγω των αποστολών,  της επιχειρησιακής εκπαίδευσης και της πυκνότερης από τους λοιπούς Κλάδους (λόγω μεγέθους της οροφής των στελεχών του ΠΝ) υπηρεσίας σε Διασυμμαχικά Στρατηγεία και Διπλωματικές Αποστολές.

 Παράλληλα η κατάσταση του ΠΝ τις τελευταίες δεκαετίες η οποία επιβάλλει την ουσιαστική επάνδρωση, υψηλό βαθμό Επιχειρησιακής Διαθεσιμότητος και Ετοιμότητος και Επιχειρησιακής Δραστηριότητος των μονάδων του, αποτελεί σημαντικό παράγοντα για την διατήρηση υψηλού ηθικού των στελεχών του

 Οι παθογένειες που έχουν αρχίσει πρόσφατα να αναφύονται μεταξύ των Αξιωματικών – αποφοίτων της ΣΝΔ – σε περιορισμένο προς το παρόν αριθμό – είναι οι ακόλουθες :

 - Η μη επιθυμία για ανάληψη καθηκόντων Κυβερνήτου μεγάλων μονάδων του Στόλου, προς αποφυγή έκθεσής των στους κινδύνους που επιφυλάσσει το ύψιστο αυτό καθήκον. Αυτό το σύμπτωμα παρουσιάζεται και ως επιθυμία για ανάληψη καθηκόντων Κυβερνήτου κυρίας μονάδος σε κατάσταση μη ενεργή (π,χ σε επισκευή ή εκσυγχρονισμό, κλπ), έναντι ενεργούς επιχειρησιακά μονάδος, για προφανείς λόγους.

 - Η μη επιθυμία για Διοίκηση Ομάδος Πλοίων (ακόμη και από, κατά τα άλλα, ικανά στελέχη), και η έναντι αυτής επιθυμία για υπηρεσία στον βαθμό του Πλοιάρχου σε θέσεις Εξωτερικού, για οικονομικούς λόγους ή ακόμη για να τύχουν των ευνοϊκών διατάξεων του Νόμου για εισαγωγή των τέκνων των στα ΑΕΙ ή ΑΣΕΙ άνευ εξετάσεων. Αυτό είναι σε τέτοιο βαθμό, ώστε παρατηρείται το φαινόμενο μετά την τέλος υπηρεσίας του συζύγου στην θέση Εξωτερικού, να παραμένουν οι σύζυγοι με το/τα τέκνα στο εξωτερικό προκειμένου να αποφοιτήσουν από το αντίστοιχο Λύκειο του εξωτερικού, ώστε να τύχουν των ευνοϊκών διατάξεων.

 - Η βαθμιαία φθορά των θεσμών της ευδοκίμου υπηρεσίας ως Κυβερνήτης και ως Διοικητής Ομάδος Πλοίων του ΠΝ, τα οποία ενώ είναι απαιτητά προσόντα για την κατ΄ εκλογή προαγωγή και εξέλιξη, εν τούτοις από δεκαετίας και δυστυχώς με αύξουσα συχνότητα, καταστρατηγούνται, με αποτέλεσμα να επιλέγονται ως Αρχιπλοίαρχοι και ως Υποναύαρχοι ακόμη άτομα τα οποία δεν έχουν τα προσόντα αυτά, αλλά διαθέτουν την κατάλληλη διαπλοκή με συστήματα εκτός του ΠΝ (δεν κατονομάζονται).

- Η απαρχή εμφάνισης του φαινομένου», της έλλειψης οράματος (αυτό καταμαρτυρούν τα μέσου βαθμού στελέχη και η όποια τυχόν μη αποδοχή του αποτελεί «στρουθοκαμηλισμό»). Αυτό προέρχεται από πλείστους όσους παράγοντες, και μερίδιο έχουν και οι φυσικές και οι πολιτικές ηγεσίες)

 Μια άλλη παθογένεια όχι μόνο για τα στελέχη του ΠΝ αλλά για το σύνολο των Ε.Δ είναι η βαθμιαία και εκ των πραγμάτων απαξίωση τού θεσμού της πραγματικά ευδοκίμου υπηρεσίας για την κατ΄ επιλογή προαγωγή στους βαθμούς Αρχιπλοιάρχου, Υποναυάρχου και Αντιναυάρχου (για το ΠΝ), λόγω και των προαναφερθέντων, αλλά κυρίως λόγω :

 - Του μέτρου της επαναφοράς στην ενεργό υπηρεσία ως Εφέδρων των αποστρατευθέντων ή/και παραιτηθέντων για κάθε αίτιο  mini Αρχιπλοιάρχων και την εν συνεχεία αδόκιμο προαγωγή τους – με αποφάσεις των Διοικητικών Εφετείων και του ΣτΕ - μέχρι και τον βαθμό του Αντιναυάρχου, γεγονός που προκαλεί πλέον την χλεύη την υφισταμένων, αλλά και «δείχνει τον δρόμο» στα στελέχη για την άνευ κόπου και ποιότητας προαγωγή απάντων στον καταληκτικό βαθμό (δυστυχώς αποτελεί πλέον slogan)

 - Της αύξουσας εξω-υπηρεσιακής επιρροής στην σταδιοδρομία των στελεχών, σε σημείο να καταστρατηγούνται όχι μόνο η υπηρεσιακή αξιολόγηση των στελεχών αλλά και οι σε ισχύ Διατάξεις και Διατάγματα.

 - Της καταστρατήγησης της έννοιας της επαρκούς Αξιολόγησης των στελεχών, με την έννοια ότι, ναι μεν το παλαιό σύστημα ήταν ανεπαρκές, αλλά το  ισχύον από τα τέλη του 2001 είναι χείριστο. Η αξιολόγηση των στελεχών είναι ένα ιδιαίτερο αντικείμενο για ξεχωριστή Μελέτη.

 Τέλος η δυσμενέστερη τροπή για το ηθικό των στελεχών του ΠΝ, είναι δυνατόν να επέλθει από την παρακμή της Επιχειρησιακής Διαθεσιμότητος των μονάδων του ή οποία θα επηρεάσει τον Δυναμισμό του ΠΝ.

 

ΠΟΛΕΜΙΚΗ  ΑΕΡΟΠΟΡΙΑ

Εκπαίδευση στη Σχολή Ικάρων

Στη Σχολή Ικάρων φοιτούν σπουδαστές έξι διαφορετικών ειδικοτήτων, ήτοι Ιπταμένων, Μηχανικών, Ελεγκτών Αεράμυνας, Διοικητικών, εφοδιαστών και  Μετεωρολόγων.  Οι σπουδαστές των δύο πρώτων ειδικοτήτων εισάγονται μέσω πανελλήνιων εξετάσεων. Τα τμήματα των λοιπών ειδικοτήτων συγκροτούνται από σπουδαστές του τμήματος Ιπταμένων που αποτυγχάνουν στις πτήσεις. Με τον πρόσφατο Νόμο 3648/08, παρέχεται η δυνατότητα εισαγωγής στη Σχολή Ικάρων όλων πλέον των ειδικοτήτων Παρέχεται επίσης τη δυνατότητα δημιουργίας νέων ειδικοτήτων. Ο Νόμος 2439/96 παρέχει τη δυνατότητα κατάταξης Ανθσγών με διαγωνισμό. Περιορισμένη χρήση της διάταξης αυτής έκανε στο παρελθόν η Π.Α. για να καλύψει ανάγκες Οικονομικών, Ελεγκτών Αεράμυνας, Εφοδιαστών, Διοικητικών και Μετεωρολόγων.

Τα διδασκόμενα μαθήματα διακρίνονται σε δύο βασικές κατηγορίες. Τα καθαρώς ακαδημαϊκά και τα στρατιωτικά. Σκοπός της παρεχόμενης εκπαίδευσης στη Σχολή Ικάρων είναι στρατιωτική διαπαιδαγώγηση των Ικάρων, με την παράλληλη παροχή της απαιτούμενης εκπαίδευσης και  επιστημονικής γνώσης, ώστε τα μελλοντικά στελέχη να αποκτήσουν τις απαραίτητες δεξιότητες και το απαραίτητο γνωστικό επίπεδο για την ενάσκηση των καθηκόντων  και  την περαιτέρω διεύρυνση των σπουδών τους.

Στους Ιπταμένους σπουδαστές παρέχεται επί πλέον πτητική εκπαίδευση, με σκοπό να καταστούν ικανοί χειριστές των σύγχρονων μαχητικών αεροσκαφών, μετά την αποφοίτησή τους από τη Σχολή Ικάρων. Η παρεχόμενη πτητική εκπαίδευση είναι πολύ υψηλού επιπέδου, αποτέλεσμα που επετεύχθη με επίπονη, συστηματική και δαπανηρή προσπάθεια πολλών ετών. Το επίπεδο αυτό θεωρείται ως απαίτηση που απορρέει από τις δυνατότητες των σύγχρονων μαχητικών αεροσκαφών, το βαθμό δυσκολίας των αεροπορικών επιχειρήσεων αλλά και την ανταγωνιστική διάθεση του αντιπάλου. Η απαίτηση όμως αυτή δημιουργεί ιδιαιτερότητες οι οποίες αντιστρατεύονται στην παροχή των δύο άλλων ειδών εκπαίδευσης, της στρατιωτικής και κυρίως της ακαδημαϊκής. Οι ιδιαιτερότητες αυτές θα αναλυθούν σε συνδυασμό με την παρεχόμενη εκπαίδευση στα τμήματα των λοιπών ειδικοτήτων, πλην  των Μηχανικών .

Οι σπουδαστές του τμήματος Μηχανικών κατατάσσονται μέσω των πανελλήνιων εξετάσεων. Οι βάσεις εισαγωγής πάντα ήταν και εξακολουθούν να είναι από τις πλέον υψηλές των ΑΕΙ, εξασφαλίζοντας σπουδαστές και στελέχη αναλόγου επιπέδου. Κατά το πρώτο έτος τα μαθήματα είναι κοινά για όλους τους Σπουδαστές του τμήματος Μηχανικών. Κατά το δεύτερο έτος διαχωρίζονται σε Τεχνικούς Αξιωματικούς Μηχανικούς Αεροσκαφών,  Τεχνικούς Αξιωματικούς Τηλεπικοινωνιών και σε Τεχνικούς  Αεροπορικών Εγκαταστάσεων.

Οι προαναφερθείσες ιδιαιτερότητες  που προκαλούνται από την ανάγκη παροχής υψηλού επιπέδου πτητικής εκπαίδευσης συνοψίζονται στα παρακάτω:

Για την παροχή της πτητικής εκπαίδευσης απαιτείται η ανάλωση σημαντικού μέρους του ακαδημαϊκού έτους εις βάρος των άλλων εκπαιδεύσεων. Η διάρκεια της πτητικής εκπαίδευσης εξαρτάται από τρεις παράγοντες, τις καιρικές συνθήκες, τη διαθεσιμότητα των εκπαιδευτικών αεροσκαφών και τον αριθμό των σπουδαστών.     Ο πρώτος παράγοντας δεν είναι δυνατό να ελεγχθεί. Για τον περιορισμό των αρνητικών επιπτώσεων του δεύτερου και του τρίτου παράγοντα καταβάλλεται συνεχής συστηματική  προσπάθεια, ώστε η διαθεσιμότητα να διατηρείται στα υψηλότερα δυνατά επίπεδα, ενώ ο αριθμός των εισαγομένων Ιπταμένων σπουδαστών μειώθηκε σημαντικά σε επίπεδα με αποτέλεσμα να καλύπτονται αυστηρά και μόνο οι μελλοντικές απαιτήσεις. Στο τελευταίο επέδρασε θετικά η αύξηση του χρόνου παραμονής των Ιπταμένων  στην ενεργό υπηρεσία, η αύξηση του χρόνου παραμονής αυτών στις Μοίρες αεροσκαφών και ελικοπτέρων και η συνεπαγόμενη βελτίωση της επάνδρωσης.

Το ποσοστό των Ιπταμένων που αποτύγχαναν στις πτήσεις ανέρχετο, στο πρόσφατο παρελθόν , κατά μέσο όρο στο 47%. Εξ αυτού προέκυπτε ένας  μεγάλος αριθμός σπουδαστών οι οποίοι, αν εντάσσοντο στις λοιπές ειδικότητες, θα υπερκάλυπταν κατά πολύ τις ανάγκες της Π.Α.  Το πρόβλημα της διαχείρισης του δυναμικού αυτού γνώρισε πολλές και διαφορετικές μορφές. Αρχικώς απορροφώντο από τη Σχολή Ευελπίδων, στη συνέχεια απομακρύνοντο από τη Σχολή Ικάρων. Ακολούθησε μία μακρά περίοδος κατά την οποία, ανεξαρτήτως των αναγκών, συγκροτούσαν τα τμήματα Ελεγκτών Αεράμυνας, Διοικητικών, Εφοδιαστών και Μετεωρολόγων. Για την άμβλυνση των αρνητικών επιπτώσεων του προβλήματος η ΠΑ κινήθηκε προς δύο κατευθύνσεις, ήτοι στη μείωση του ποσοστού των αποτυχιών και τη μετεγγραφή σε πανεπιστημιακές σχολές όσων σπουδαστών που αποτυγχάνουν στις πτήσεις. Σήμερα παρέχεται η δυνατότητα στους σπουδαστές που αποτυγχάνουν στις πτήσεις κατά το πρώτο έτος, να διαγράφονται από τη Σχολή Ικάρων και να εγγράφονται  στην δεύτερη κατά σειρά προτίμησής τους σχολή, όπως αυτή προκύπτει από το μηχανογραφικό δελτίο των πανελλήνιων εξετάσεων.

Η προσπάθεια μείωσης του ποσοστού των σπουδαστών που αποτυγχάνουν  στις πτήσεις δεν έπρεπε επ’ ουδενί να αποβεί εις βάρος της ποιότητας της εκπαίδευσης. Το αντίθετο μάλιστα, θα έπρεπε να συνηγορεί στο στόχο για περαιτέρω αναβάθμιση αυτής, ανάγκη που επιβάλλεται από τις συνεχώς αυξανόμενες απαιτήσεις των συγχρόνων μαχητικών αεροσκαφών. Για το λόγο αυτό η προσπάθεια εστιάσθηκε στη μελέτη και αναθεώρηση των προγραμμάτων της πτητικής εκπαίδευσης. Ιδιαίτερη έμφαση εδόθη στην εκπαίδευση εδάφους η οποία υποστηρίχθηκε με εξομοιωτή πτήσεων. Τα αποτελέσματα είναι αξιόλογα. Ο μέσος όρος των αποτυχιών της τελευταίας δεκαετίας μειώθηκε στο 43%, ενώ κατά τα τελευταία έτη μειώθηκε περαιτέρω στο 38%. Το τελευταίο όμως δεν μπορεί να θεωρηθεί οριστικό, διότι το στατιστικό δείγμα είναι μικρό και δεν εγγυάται ασφαλή συμπεράσματα. Η συνδυασμένη όμως λήψη των διορθωτικών μέτρων περιόρισε τον αριθμό των σπουδαστών που αποτυγχάνουν στις πτήσεις και είναι δυνατή πλέον η ένταξή τους στα τμήματα εδάφους, χωρίς να δημιουργείται υπερκάλυψη των αναγκών.

Το πρόβλημα περιορίζεται πλέον στους σπουδαστές που αποτυγχάνουν στις πτήσεις κατά το 2ο, 3ο και 4ο έτος και  εντάσσονται στα τμήμα εδάφους διαφορετικών ειδικοτήτων, οι οποίες απαιτούν πρόσθετη ακαδημαϊκή εκπαίδευση, ανάλογη της νέας ειδικότητας. Το πρόβλημα εν προκειμένω συνίσταται στη δυνατότητα παροχής της απαιτούμενη διαφορετικής ακαδημαϊκής εκπαίδευσης κατά τα εναπομείναντα έτη σπουδών.   Οριστική λύση δεν επετεύχθη ακόμη. Αυτό όμως που φαίνεται ως πιθανότερο είναι ο περαιτέρω περιορισμός του αριθμού των σπουδαστών που αποτυγχάνουν στις πτήσεις, ώστε να είναι δυνατή η ένταξη αυτών μόνο στο τμήμα των Ελεγκτών Αεράμυνας, τα ακαδημαϊκά μαθήματα της οποίας ταυτίζονται περισσότερο από τις άλλες με αυτά των Ιπταμένων. Πιθανόν να απαιτηθεί συμπληρωματική εκπαίδευση μετά την αποφοίτηση. Κρίνεται σκόπιμο όπως οι ανάγκες της Π.Α. σε Αξιωματικούς των άλλων ειδικοτήτων να μην εισάγονται στο εξής στη σχολή Ικάρων με τις πανελλήνιες εξετάσεις, αλλά να κατατάσσονται ως Ανθυποσμηναγοί σύμφωνα με τις διατάξεις του Ν.2439/96. Οι σκέψεις αυτές συνιστούν μείζονα αλλαγή η οποία θα εξετασθεί στο τέλος του παρόντος κεφαλαίου.

Εις βάρος επίσης των λοιπών εκπαιδεύσεων αποβαίνει και η ανάγκη της μετακίνησης  των Ιπταμένων σπουδαστών στην Καλαμάτα και η παραμονή τους εκεί για το μισό περίπου ακαδημαϊκό έτος, όπου παρέχεται το σημαντικότερο μέρος της πτητικής εκπαίδευσης. Είναι προφανής η δυσκολία παροχής ταυτόχρονα πτητικής και ακαδημαϊκής εκπαίδευσης, καθώς και η δυσκολία εξεύρεσης κατάλληλου διδακτικού προσωπικού στην επαρχία. Ως εκ τούτου καταβάλλεται προσπάθεια, ώστε παράλληλα μα την πτητική να παρέχεται μόνο η ελάχιστη ακαδημαϊκή εκπαίδευση, και μόνο όταν αυτή που δεν είναι δυνατό να παρασχεθεί στην ΣΙ κατά το υπόλοιπο ακαδημαϊκό έτος. Τρόπος οριστικής επίλυσης του προβλήματος δεν διαφαίνεται.

Παρά το ότι  κεντρικός έλεγχος της στρατιωτικής διαπαιδαγώγησης υφίσταται και λειτουργεί κατά τρόπο ικανοποιητικό,  καθοριστική συμμετοχή στην  εμπέδωση των αξιών έχει η διοικούσα τάξη. Η στρατιωτική διαπαιδαγώγηση δεν έχει το χαρακτήρα του μαθήματος στην αίθουσα. Αυτή βασίζεται τόσο στην προσωπική σχέση που αναπτύσσεται μεταξύ του νέου Ικάρου με τον θαλαμάρχη του, όσο και στις εντυπώσεις που δημιουργούνται από την ομαδική εσωτερική διαβίωση. Η αποτελεσματικότητα της διαπαιδαγώγησης  οφείλεται  στο ότι αυτή συντελείται αδιαλείπτως και υπό ένταση συναισθημάτων, με αποτέλεσμα η νέος Ίκαρος να δέχεται ισχυρές συναισθηματικές επιδράσεις. Εκ του σχεδιασμού αυτού επιβάλλεται η  ανάγκη της ορθής κωδικοποίησης των αξιών και των αρχών που πρόκειται να καλλιεργηθούν. Το έλλειμμα πιθανόν να παρουσιάζεται στην ορθή κωδικοποίηση των αξιών και των αρχών και στην ελλιπή βιωματική σύνδεση αυτών με την καθημερινή δραστηριότητα των σπουδαστών. Αν δηλαδή επιδιώκεται η συγκρότηση ενός υπερήφανου και αξιοπρεπούς Αξιωματικού, αυτά θα πρέπει να είναι το καθημερινό ζητούμενο από της διοικούσα τάξη. Οι συμπεριφορές οι οποίες μειώνουν την προσωπικότητα και την αξιοπρέπεια πρέπει να αποκλεισθούν. Η  συστηματική προετοιμασία της διοικούσας τάξης, πριν αναλάβει την ευθύνη αυτή, καθώς και η  συστηματική μελέτη των αποτελεσμάτων, θα αναβάθμιζε το επίπεδο της στρατιωτικής εκπαίδευσης. Είναι απαραίτητη η ύπαρξη ενός ολοκληρωμένου συστήματος το οποίο θα παρέχει την απαιτούμενη εκπαίδευση στη διοικούσα τάξη, θα συνδέει άρρηκτα των κώδικα αξιών με την καθημερινή σχέση της διοικούσας τάξης με τους Ικάρους των άλλων τάξεων, θα εμπεριέχει αποτελεσματικούς μηχανισμούς ελέγχου, θα μελετά τα εκάστοτε αποτελέσματα και τέλος θα επανατροφοδοτεί  το σύστημα.   

Εκ των ανωτέρω καθίσταται σαφές ότι η παροχή στρατιωτικής και ακαδημαϊκής εκπαίδευσης των Ιπταμένων τελεί υπό το περιοριστικό πλαίσιο της πτητικής εκπαίδευσης, γεγονός που περιορίζει σημαντικά τη δυνατότητα  διεύρυνσης των μαθημάτων. Ένεκα τούτου το τελικώς ζητούμενο διαμορφώνεται στην αυστηρή επιλογή των καταλληλότερων μαθημάτων και η συμπλήρωση των σπουδών μετά την αποφοίτηση. Η καταλληλότητα των μαθημάτων όμως καθορίζεται από το περιβάλλον στο οποίο θα λειτουργήσει ο αυριανός αξιωματικός. Το περιβάλλον αυτό συνιστούν οι μελλοντικές επιχειρησιακές απαιτήσεις της ειδικότητάς του, οι μελλοντικές διοικητικές και επιτελικές δραστηριότητες της ΠΑ και του ΓΕΕΘΑ, οι μελλοντικές απαιτήσεις των συμμαχικών σχηματισμών και των διεθνών οργανισμών στις οποίες πιθανόν να υπηρετήσει ή να συνεργασθεί με αυτές καθώς και οι μελλοντικές απαιτήσεις του γενικότερου κοινωνικού και οικονομικού συνόλου. Η ύπαρξη ενός προτύπου το οποίο θα δίνει τις βασικές κατευθύνσεις και τον προσανατολισμό,  στην επιλογή των μαθημάτων, στην εκπαίδευση και τη διάπλαση των στελεχών είναι απαραίτητη.  Η σύνταξη του Προτύπου είναι αρμοδιότητος ΓΕΑ.  Ενδεικτικά στο Παράρτημα «Ε» παρέχεται μια προσέγγιση του θέματος με προοπτική 35ετίας κατά βαθμό και θέση.

Επιμόρφωση Στελεχών Π.Α.

Η επιμόρφωση των Αξκών της Π.Α. γίνεται  στα τρία βασικά σταδιοδρομικά σχολεία τη ΣΔΙΕΠ την ΑΔΙΣΠΟ και τη ΣΕΘΑ.

Στη  ΣΔΙΕΠ φοιτούν Αξιωματικοί των όλων ειδικοτήτων στο βαθμό του Σμηναγού. Η φοίτηση διαρκεί 9 μήνες. Σκοπός  είναι να καταστήσει τους Αξιωματικούς ικανούς ως Διοικητές και ικανά επιτελικά στελέχη. Το παρεχόμενο επίπεδο σπουδών θεωρείται ότι ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις. Μια από τις βασικές λειτουργίες της Διοίκησης είναι η αξιολόγηση, τομέας που πάσχει και επιδέχεται σημαντικής βελτίωσης.  Προτείνεται η προσθήκη κατάλληλων μαθημάτων σχετικών με τις μεθόδους αξιολόγησης ατόμων και συστημάτων. Η παροχή όμως επιστημονικής γνώσης στα μελλοντικά στελέχη, είναι βέβαιο ότι θα βελτιώσει τις ικανότητας των στελεχών και  αποτελεί προαπαιτούμενο για τη συνολική αντιμετώπιση του προβλήματος.

Στη ΑΔΙΣΠΟ φοιτούν μόνο Ιπτάμενοι Αξιωματικοί και η αποφοίτησή τους από αυτή αποτελεί απαραίτητο τυπικό προσόν για την προαγωγή τους στο βαθμό του Ταξιάρχου. Η φοίτηση διαρκεί 9 μήνες και στοχεύει στη βελτίωση των Διοικητικών  Επιτελικών ικανοτήτων των στελεχών υπό το πρίσμα των τις διακλαδικής λειτουργίας και επιχειρήσεων.

Στη ΣΕΘΑ φοιτούν Αξιωματικοί Ιπτάμενοι στο Βαθμό του Σμηνάρχου. Η φοίτηση γίνεται κατόπιν επιλογής. Το πρόβλημα συνίσταται στην απροθυμία των Αξιωματικών να φοιτήσουν στη ΣΕΘΑ. Οι βασικοί λόγοι είναι δύο. Ο πρώτος συνδέεται με το ότι η φοίτηση δεν είναι θεωρείται τυπικό προσόν προς προαγωγή ή κριτήριο για την ανάθεση Διοίκησης, παρά τις αξιόλογες γνώσεις που αποκτώνται. Ο δεύτερος αφορά στην άποψη ότι, με τη  μακρά απουσία του  από ενεργές θέσεις του Κλάδου του θα περιέλθει  σε αφάνεια, γεγονός που θα έχει αρνητικές επιπτώσεις στις ετήσιες κρίσεις.  Αν η αποφοίτηση από την ΣΕΘΑ αποτελούσε τυπικό προσόν για  προαγωγή  σε Ανώτατους βαθμούς, είναι βέβαιο ότι θα επικρατούσε γενική προσέλευση και πρόβλημα επιλογής. Αν ακόμη θεσπίζονταν ποιοτικά κριτήρια ως προϋπόθεση φοίτησης, τότε θα μπορούσε να εξασφαλισθεί η φοίτηση των καταλληλότερων και η  υψηλότερη ποιότητα Ανωτάτων Στελεχών. Επί πλέον θα καθιερώνονταν αντικειμενικά και μετρήσιμα κριτήρια, και ισχυρή νομική τεκμηρίωση σε όσους δεν κρίνονται προακτέοι. Να σημειωθεί ότι η πλειονότητα των προσφυγών στα διοικητικά δικαστήρια προέρχεται από Αξιωματικούς που δεν προήχθησαν σε Ανώτατους και ο οφείλεται στην μη ύπαρξη επαρκών κριτηρίων. Η πρόταση εν προκειμένου είναι η σύνδεση της ΣΕΘΑ με την προαγωγή σε Ανώτατους βαθμούς, η θέσπιση ως απαραίτητου κριτηρίου φοίτησης, η πιστοποιημένη γνώση της Αγγλικής, η κατοχή πτυχίου μεταπτυχιακών σπουδών, και η εισαγωγή κατόπιν εξετάσεων που θα διενεργούνται από τη ΣΕΘΑ. Σκοπός της ΣΕΘΑ να είναι η προετοιμασία των Ανωτέρων Αξιωματικών σε Ανώτατους με την παροχή γνώσεων επί του γεωστρατηγικού περιβάλλοντος, τις εθνικές θέσεις και επιδιώξεις, τη στρατιωτική διπλωματία, τη διαχείριση σοβαρών κρίσεων και των κανόνων επικοινωνίας.   

Μετεκπαίδευση στελεχών

Ένα σύστημα μετεκπαίδευσης στελεχών, για να θεωρείται αποτελεσματικό θα πρέπει να εξασφαλίζει το απαραίτητο γνωστικό υπόβαθρο των Αξιωματικών, τη βούληση αυτών για περαιτέρω εκπαίδευση, την καταλληλότητα των σπουδών και την αποκόμιση κερδών της υπηρεσίας από τις αποκτώμενες γνώσεις των στελεχών.

  Ο Αριθμός των στελεχών που διαθέτουν μεταπτυχιακούς τίτλους σπουδών είναι ελάχιστος. Το  περιορισμένο ενδιαφέρον που εκδηλώνεται αφορά μετεκπαιδεύσεις σε Σχολεία του εξωτερικού και συνδέεται περισσότερο με το οικονομικό όφελος που αποκομίζει ο ίδιος κατά την εκεί παραμονή του, και λιγότερο με φιλοδοξία για ιεραρχική ανέλιξη.
Εξαίρεση αποτελούν οι Μηχανικοί Αξιωματικοί, σημαντικός αριθμός των οποίων αποφοιτά από πολυτεχνικές Σχολές του Εσωτερικού. Το κίνητρο επίσης δεν θα πρέπει να θεωρηθεί ότι  σχετίζεται τόσο με τη φιλοδοξία ανέλιξης, όσο με την ανάγκη εξεύρεσης εργασίας μετά την αποστρατεία. Το γεγονός ότι, μέχρι το πολύ πρόσφατο παρελθόν, οι Αξκοί Μηχανικοί  αποστρατεύοντο σε μικρή και άκρως παραγωγική ηλικία, επέτεινε το φαινόμενο.

Οι μεταπτυχιακοί τίτλοι σπουδών δεν  συνδέονται με συγκεκριμένα επιτελικά καθήκοντα,  ούτε με την ανάθεση Διοίκησης.  Δεν υπάρχει σχεδιασμός για το είδος των μετεκπαιδεύσεων, τον απαραίτητο αριθμό στελεχών που απαιτείται να αποκτήσουν τίτλους σπουδών και τα κριτήρια που πρέπει να πληρούν αυτοί.  Αποτέλεσμα αυτών είναι να χρεώνεται το κόστος των μετεκπαιδεύσεων η Π.Α και να εισπράττει σχεδόν μηδενικά οφέλη

Αποτελεί αδήριτη ανάγκη να επανασχεδιαστεί  ριζικά η πολιτική της μετεκπαίδευσης των στελεχών, ώστε:

  Να προσδιορίζεται αυστηρά το είδος των μετεκπαιδεύσεων με βάση τις εκάστοτε παρούσες, αλλά και τις μελλοντικές απαιτήσεις και να πάψουν να ενθαρρύνονται όσες δεν συνάδουν με αυτές.

  Να εξασφαλίζεται το απαιτούμενο γνωστικό επίπεδο των Αξκών με τη διδασκαλία των κατάλληλων μαθημάτων στη ΣΙ,

Να συνδέονται οι τίτλων σπουδών με την ενάσκηση Διοίκησης και επιτελικών θέσεων και να αποτελούν αντικειμενικά κριτήρια στο σύστημα αξιολόγησης των Αξκών.

Να προβλεφθεί οικονομικό κίνητρο στις περιπτώσεις όπου ο Αξκός καλύπτει θέση που απαιτεί συγκεκριμένο τίτλο σπουδών και ο ίδιος διαθέτει τον αντίστοιχο τίτλο. Με το τρόπο αυτό ενθαρρύνεται η απόκτηση των ζητούμενων σπουδών, παρακινείται η βούληση των στελεχών να τοποθετηθούν στις κατάλληλες θέσεις, ενώ δημιουργούνται οι προϋποθέσεις επιστροφής των κερδών στην υπηρεσία.
Παράλληλα παρέχεται η δυνατότητα, με την άσκηση κατάλληλης πολιτικής, να καταστούν ελκυστικές σημαντικές θέσεις για τις οποίες σήμερα εκδηλώνεται από τα στελέχη απροθυμία τοποθέτησης. 

Παραγωγή Αξιωματικών από τη ΣΙ ή κατάταξη Ανθυποσμηναγών με διαγωνισμό;

 Είναι αληθές ότι, μολονότι οι βασικές οργανωτικές δομές ανάγονται στη δεκαετία του 1950, έχουν κατά καιρούς πραγματοποιηθεί αρκετές προσαρμογές με σκοπό την αποτελεσματική αντιμετώπιση των αναφυομένων απαιτήσεων. Η αποτελεσματικότητα όμως είναι απόρροια τριών βασικών παραγόντων, οι οποίοι θα πρέπει να αποτελούν τους κύριους άξονες  επί των οποίων οφείλει να δομείται ένας σύγχρονος στρατός, ήτοι, ΟΡΓΑΝΩΣΗ, ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Στο παρελθόν ο καθοριστικότερος ίσως παράγοντας ήταν η αριθμητική υπεροχή έναντι του αντιπάλου. Η καταστρεπτικότητα όμως των σύγχρονων όπλων, η απαιτούμενη ταχύτητα, η  ευελιξία και ο συντονισμός, η συνθετότητα των οικονομικών και κοινωνικών παραγόντων των κρατών, υποβάθμισαν τη σημασία της αριθμητικής υπεροχής και ανέδειξαν τους τρεις πρώτους. 
.Ο κοινός παρονομαστής των τριών αυτών παραγόντων είναι το κόστος, ενώ είναι προφανές το ζητούμενο εν προκειμένω, δεν μπορεί να είναι μόνο διάθεση κεφαλαίων, αλλά και η εκ παραλλήλου δραστική μείωση των λειτουργικών δαπανών.

Το σύγχρονο περιβάλλον παρέχει πολύ σημαντικές δυνατότητες για  αλλαγές και περιστολές, ώστε η προκύπτουσα ρευστοποίηση να επενδυθεί στους τρεις βασικούς άξονες. Η αύξηση των δυνατοτήτων της Ελληνικής αγοράς επιβάλλει την ανάγκη επανασχεδιασμού και την μετακύλιση του έργου που επιτελείται σε εργοστάσια και επισκευαστικά κέντρα των Ενόπλων Δυνάμεων, προς την εγχώρια βιομηχανία. Για τους ίδιους λόγους επιβάλλεται ο επανασχεδιασμός των πάσης φύσεως προμηθειών και αποθεμάτων. Η Πολεμική Αεροπορία, και όχι μόνο, επιμένει στο αναχρονιστικό και δαπανηρό σύστημα της προμήθειας οχημάτων, της πρόσληψης οδηγών και μηχανικών. Τη διατήρηση Μοιρών και επισκευαστικών κέντρων, για τη συντήρηση των οχημάτων και κέντρων εκπαίδευσης οδηγών και μηχανικών. Είναι προφανές ότι θα μπορούσε να εξασφαλισθεί η καθημερινή μεταφορά του προσωπικού όλων των μονάδων, είτε με τις τοπικές συγκοινωνίες, είτε με συμφέρουσες συμβάσεις.

Μολονότι κατ’ έτος αποφοιτά από τα πανεπιστήμια μεγάλος αριθμός νέων επιστημόνων, τους οποίους μάλιστα δεν δύναται να απορροφήσει η εγχώρια αγορά, οι Ένοπλες Δυνάμεις επιμένουν στη δαπανηρή παραγωγή ιατρών, φαρμακοποιών, νοσηλευτών, νομικών, οικονομικών, μετεωρολόγων, πολιτικών μηχανικών και ένα πλήθος Αξιωματικών που δεν έχουν άμεση σχέση με τη μάχη. Γιατί δεν θα μπορούσαν οι Ένοπλες Δυνάμεις να απαλλαγούν από το κόστος αυτών των σπουδών, παρέχοντας σ’ αυτούς μόνο τη στρατιωτική εκπαίδευση, ώστε να επενδύσουν τα αποδεσμευόμενα κεφάλαια σε εξοπλισμούς, εκπαίδευση και σε μέσα που θα προάγουν την οργάνωση;
.
Οι απόψεις αυτές ετέθησαν και στο παρελθόν. Οι ισχυρά εμπεδωμένες όμως αντιλήψεις και τα καθιερωμένα πρότυπα καθιστούν ουτοπική κάθε προσπάθεια προς αυτή την κατεύθυνση.
Σήμερα η ΠΑ βρίσκεται στο κατώφλι μιας σημαντικής αλλαγής προς την κατεύθυνση αυτή. Εξετάζεται το ενδεχόμενο να  κατατάσσοντα, κατόπιν διαγωνισμού, με το βαθμό του Ανθσγού οι αξιωματικοί των ειδικοτήτων που δεν έχουν άμεση σχέση με τη μάχη. Στη Σχολή Ικάρων θα εξακολουθούν να εισάγονται μόνο Ιπτάμενοι και Μηχανικοί. Τη συνέχεια να δημιουργείται ένα και ένα τμήμα Ελεγκτών Αεράμυνας, το οποίο θα συγκροτείται από τους ιπτάμενους που αποτυγχάνουν στις πτήσεις.
Οι Ιπτάμενοι εμπλέκονται άμεσα με τη μάχη. Το έργο των Ελεγκτών Αεράμυνας είναι στενά συνδεδεμένο με το έργο των Ιπταμένων. Η εμπλοκή τους δε με την αεράμυνα, εμπλέκει αυτούς άμεσα με τη μάχη. Το έργο των Μηχανικών είναι υποστηρικτικό, πλην όμως εξαιρετικά καθοριστικό στη διεξαγωγή των αεροπορικών επιχειρήσεων. Με τον τρόπο αυτό οι καθαρώς επιχειρησιακές ειδικότητες θα εξακολουθούν να αποφοιτούν από τη ΣΙ. Ίσως σε μεταγενέστερο στάδιο να επανεξετασθεί η σκοπιμότητα εισαγωγής των Μηχανικών στη ΣΙ ή η κατάταξή τους με διαγωνισμό.
Με την υλοποίηση του σχεδιασμού οι σπουδαστές θα μειωθούν περίπου κατά 35% μειώνοντας σημαντικά τις λειτουργικές δαπάνες της ΣΙ. Επί πλέον παρέχεται η δυνατότητα κατάταξης στελεχών με υψηλών προσόντων και  εξειδκευμένων γνώσεων.

Βεβαίως εδώ τίθενται δύο σημαντικά θέματα:

  Το πρώτο είναι ότι καταργείται πλέον η παραδοσιακή μέθοδος της στρατιωτικής διαπαιδαγώγησης σε μικρή ηλικία.  Είναι λίγες οι φορές που Π.Α. έκανε χρήση των διατάξεων περί κατάταξης Αξιωματικών με διαγωνισμό και ένεκα τούτου δεν απαιτήθηκε η ανάπτυξη  ενός αυτοτελούς και ολοκληρωμένου συστήματος στρατιωτικής εκπαίδευσης αυτών. Ο  σχεδιασμός του πρέπει να αρχίσει άμεσα και πριν αρχίσει η υλοποίηση του προγράμματος. 
 
Το δεύτερο θέμα που τίθεται είναι η διασφάλιση της αξιοπιστίας των διαγωνισμών, ώστε  να επιλέγονται οι ικανότεροι αλλά και να μην πληγεί το κύρος της Π.Α. Το είδος των σπουδών των υποψηφίων, ο βαθμός του πτυχίου, οι μεταπτυχιακοί τίτλοι σπουδών, η γνώση ξένων γλωσσών και άλλα συναφή μπορούν να εγγυηθούν τα ανωτέρω.

Διακλαδικότητα

 Η εισαχθείσα το 2001-01 στις Ε.Δ «Στρατηγική Αναθεώρηση» και η εξ’ αυτής  νέα Οργάνωση του Επιτελείου ΓΕΕΘΑ και των Μειζόνων Διακλαδικών Σχηματισμών καθώς και οι νέες αποστολές και ρόλοι των με τις απορρέουσες, νέα Πολεμική Σχεδίαση, Επιχειρησιακή Εκπαίδευση και Διακλαδικά Δόγματα, ενίσχυσαν σε σημαντικό βαθμό τον δείκτη της Διακλαδικότητας των Ε.Δ της χώρας στον οποίο Ε.Δ υπoλείποντο σημαντικά τόσο των εταίρων της Συμμαχίας, όσο και της Συμμαχίας  εν γένει. 

 Όμως, παρά το σε σύντομο χρονικό διάστημα επιτελεσθέν έργο, τόσο οι παραδοσιακές ενδοκλαδικές  «δυνάμεις αδρανείας», όσο και η σαφής έλλειψη σταθεράς προσήλωσης των Γ.Ε των Κλάδων στην Διακλαδικότητα, σε συνδυασμό με τους ισχνούς πραγματικούς Λειτουργικούς Προϋπολογισμούς των Ε.Δ και την παρακμή της ενεργής οροφής των Ε.Δ, προκαλούν ερωτηματικά για την πραγματική αποτελεσματικότητά της. Είναι εμφανές στα στελέχη και ειδικά στους Αξιωματικούς - αποφοίτους ΑΣΕΙ - οι οποίοι φιλοδοξούν να εξελιχθούν στις ανώτατες βαθμίδες της Ιεραρχίας, το γεγονός ότι, η υπηρεσία στα Επιτελεία των Μειζόνων Διακλαδικών Σχηματισμών (βαρύτητος άλλου Κλάδου) ακόμη και στο ίδιο το Ε/ΓΕΕΘΑ, παραμένει κατά κανόνα μη επιθυμητή. Κατά συνέπεια η όποια θετική εξέλιξη μιας αποτελεσματικής Διακλαδικότητας στις ημέτερες Ε.Δ, εφ’ όσον επιθυμούμε να λέγουμε τα πράγματα όπως έχουν,  ευρίσκεται υπό αίρεση.

 Σημαντικό μερίδιο στην προαναφερθείσα παθογένεια έχει – εκτός των άλλων – και η έλλειψη διορατικότητας και προσαρμοστικότητας τόσο του ΓΕΕΘΑ όσο και των Γ.Ε των Κλάδων, ώστε να σχεδιάσουν, να καθιερώσουν και να υλοποιήσουν ένα πραγματικό και αξιόπιστο σύστημα Διακλαδικής Παιδείας (με στόχο και την αναδιαμόρφωση των  νοοτροπιών), στα πλαίσια τόσο του ΓΕΕΘΑ όσο και των Κλαδικών συστημάτων εκπαίδευσης, πάντα όμως με σεβασμό στην ιδιαιτερότητα ενός εκάστου Κλάδου και κατ’ αντιστοιχία ΑΣΕΙ. Είναι πλέον ή βέβαιο ότι το σύστημα αυτό, εφ’ όσον υιοθετηθεί θα αποδώσει  μεσοπρόθεσμα, αλλά αυτό είναι ένα πρόβλημα το οποίο αντιμετώπισαν όλες οι Ε.Δ που επέλεξαν την Διακλαδικότητα και πρέπει να θεωρείται  μονόδρομος.

 Οίκοθεν νοείται ότι στο μεσοπρόθεσμο μέλλον η Διακλαδικότητα και η Διαλειτουργικότητα θα παραμείνει έντονα απαιτητά τόσο σε Εθνικό όσο και σε Συμμαχικό / Εταιρικό επίπεδο.

  Το σύστημα αυτό - δηλαδή της Διακλαδικής σύγκλισης στην παιδεία – απαιτείται :

- Να είναι σταθερό ως αξία και ως ποιότητα, αποδεκτό πρώτα από την Πολιτεία, αλλά και τα στελέχη των Ε.Δ, ώστε να αντιπαρέρχεται τις όποιες φυγόκεντρες από την Διακλαδικότητα σκέψεις/απόψεις, οι οποίες λόγω και της νοοτροπίας του Έλληνα θα εξακολουθούν να υφίστανται.

- Να είναι εξελικτικό παράλληλα με την σταδιοδρομία του Αξιωματικού.

- Να αρχίσει από το στάδιο της εκπαίδευσης στα ΑΣΕΙ, όπου, παρά τον φόρτο της συγκεκριμένης κλαδικής εκπαίδευσης – ακαδημαϊκής και επαγγελματικής (χερσαία – ναυτική –αεροπορική), εκτιμάται ότι υπάρχει σαφώς χρόνος τόσο για το θεωρητικό όσο και για το πρακτικό τμήμα της.

- Να συνεχίσει εντατικοποιούμενο παράλληλα με τα Κλαδικά Σταδιοδρομικά Σχολεία των κατωτέρων αξιωματικών με την μορφή τόσο Σεμιναρίων του Νατοϊκού τύπου (πχ κάτι σαν Seminar του NSS Oberammergau), αλλά και εκτάκτων σεμιναρίων προ Διακλαδικών Ασκήσεων (το σύστημα αυτό εφήρμοσε πρωτοβούλως το Αρχηγείο Στόλου από το 2002 με αποτέλεσμα – σε συνδυασμό με την Διακλαδική Επιχειρησιακή Εκπαίδευση – το μείζον των στελεχών βαθμού Μαχίμου Υποπλοιάρχου  έως και Αντιπλοιάρχου να έχει συμμετάσχει σε μία τουλάχιστον σχεδίαση και εκτέλεση δοκιμής Ειδικών Σχεδίων.

 -. Να συνεχίσει  πάλι με σεμινάρια μέχρι την φοίτηση των στελεχών στην ΑΔΙΣΠΟ (ή στις Σχολές Πολέμου των Κλάδων, εφ’ όσον επανέλθουμε στο προηγούμενο σχήμα), όπου θα πρέπει να προβλεφθεί ουσιαστική και σημαντική αναβάθμιση του αντικειμένου της Διακλαδικότητος. Παράλληλα να ενταθεί η φοίτηση Αξιωματικών-αποφοίτων ΑΣΕΙ σε βραχείας διάρκειας επιχειρησιακά σχολεία τύπου Joint στην αλλοδαπή.

 - Δεν γίνεται μνεία της περιόδου των σπουδών στην ΣΕΘΑ, διότι στον βαθμό και στην ηλικία αυτή ο αξιωματικός-σπουδαστής πρέπει εκ των πραγμάτων να διαθέτει Διακλαδική παιδεία και νοοτροπία, ή είναι πολύ αργά για να την αποκτήσει

 - Τέλος ο παράγων «Διακλαδικότητα» (τόσο από πλευράς γνώσεων, όσο και από πλευράς ευδοκίμου υπηρεσίας σε διακλαδικές θέσεις, να είναι προσμετρήσιμος στα ουσιαστικά απαιτητά προσόντα των  Ανωτάτων αξιωματικών, πράγμα πού συμβαίνει με άλλες  Ε.Δ δυτικών χωρών (πχ Μ. Βρετανία, ΗΠΑ, Ισπανία, κα).

 

 

Μερικά Συμπεράσματα

Η διάπλαση του στρατιωτικού ηγέτη είναι συνισταμένη τριών (3) συνιστωσών:
    
- Η διάπλαση του στρατιωτικού χαρακτήρα, ως ένα κράμα ενστερνισμού των στρατιωτικών αξιών – αρετών (αφοσίωση, καθήκον, σεβασμός, ανιδιοτέλεια, τιμή, ακεραιότητα κτλ) και απόκτησης των χαρακτηριστικών γνωρισμάτων που διακρίνονται σε πνευματικά, φυσικά και συναισθηματικά.

- Οι γνώσεις, ικανότητες, δεξιότητες του Ηγέτη, που διακρίνονται σε διαπροσωπικές, διανοητικές, τεχνικές και τακτικές.

- Οι ενέργειες – πράξεις του Ηγέτη, με την έννοια της εφαρμοσμένης Ηγεσίας, που αποκτάται κυρίως από την εμπειρία.

 Η διάπλαση του Αξιωματικού ως στρατιωτικού Ηγέτη συντελείται καθ’ όλο το χρονικό διάστημα, από την είσοδο του στα ΑΣΕΙ μέχρι την αποστρατεία του, σε δύο στάδια :

- Στο πρώτο στάδιο, που είναι η τετραετής φοίτηση των Ευελπίδων, των Δοκίμων και των Ικάρων στα ΑΣΕΙ, πρέπει να ενστερνισθούν τις στρατιωτικές αξίες – αρετές και να καλλιεργήσουν / βελτιώσουν τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα (πνευματικά, φυσικά, συναισθηματικά) , τα οποία προσδιορίζουν τον χαρακτήρα του Ηγέτη.  Παράλληλα, μέσω της εκπαίδευσης, θα τεθούν οι βάσεις ανάπτυξης των ικανοτήτων, δεξιοτήτων και γνώσεων στην επιστήμη του πολέμου και της Ηγεσίας.

- Στο δεύτερο στάδιο της σταδιοδρομίας του Αξιωματικού, αναπτύσσονται οι γνώσεις – ικανότητες – δεξιότητες τόσο στη στρατιωτική επιστήμη όσο και στην Ηγεσία, ανάλογα με τις θέσεις και τα καθήκοντα που θα του ανατίθενται.

Η εκπαίδευση, ως μέρος της διάπλασης του ηγέτη, η οποία περιλαμβάνει εκπαίδευση στα ΑΣΕΙ, επιμόρφωση στα στρατιωτικά σχολεία – ως Αξιωματικός- και μετεκπαίδευση, πρέπει να σχεδιάζεται δυναμικά, στη βάση ενός προτύπου (αυστηρή, αναλυτική και συγκεκριμένη περιγραφή του τι πρέπει να γνωρίζει ο αποφοιτών).

Η επιλογή των εισακτέων στα ΑΣΕΙ θα ήταν προτιμητέα να γίνεται με το σύστημα των κατ’ ιδίαν εξετάσεων των ΑΣΕΙ, με την προϋπόθεση εξασφάλισης της αξιοκρατίας.  Με το υφιστάμενο σύστημα εισάγονται σπουδαστές τουλάχιστον κατάλληλοι σε επίπεδο γνώσεων.  Παρεισφρύουν όμως και ακατάλληλοι.  Αυτό επιβάλλει όπως οι προκαταρκτικές εξετάσεις, ιδίως οι ψυχοτεχνικές να λειτουργούν ως καλλίτερα «φίλτρα».  Πλέον αυτού, στα πλαίσια του επαγγελματικού προσανατολισμού δυνατόν να προγραμματίζονται επισκέψεις σε στρατόπεδα και οι μαθητές Β’ και Γ΄ Λυκείου να ενημερώνονται από μικρούς και επιλεγμένους Αξιωματικούς για την ζωή στις Ένοπλες Δυνάμεις.

Η διάπλαση του Χαρακτήρα στα ΑΣΕΙ αποτελεί αντικείμενο ιδιαίτερης σημασίας για κάθε ΑΣΕΙ.  Η επικρατήσασα χαλαρότητα της Ελληνικής Κοινωνίας δυσχεραίνουν την προσπάθεια αυτή.  Η εμφύσηση των στρατιωτικών αξιών- αρετών και των χαρακτηριστικών του ηγέτη, είναι καρπός του τρόπου διαβίωσης, των παραδόσεων και των σχέσεων των σπουδαστών με Αξιωματικούς και Καθηγητές, ενώ καλλιεργούνται μέσα από πράξεις και ενέργειες.  Κρίνεται σκόπιμο κατά τη φοίτησή τους να αξιολογούνται όχι «αυθαίρετα και υποκειμενικά», αλλά αιτιολογικά, δηλαδή να έχουν προηγούμενος δοκιμασθεί και κριθεί.  Η αξιολόγηση αυτή να τον ακολουθεί και ως Αξιωματικό.  Το θέμα αυτό είναι λεπτό και σύνθετο και αποτελεί αντικείμενο ιδιαιτέρας μελέτης.

Μια άλλη παράμετρος της διάπλασης είναι και η επίδοση στην εκπαίδευση των σπουδαστών.  Μερικοί σπουδαστές εκμεταλλεύονται την κοινωνική ευαισθησία των Σχολών (κακώς εννοούμενης επιείκειας και ανθρωπισμού) και επιδεικνύουν αδιαφορία στα μαθήματά τους.  Οι επιδόσεις τους στην εκπαίδευση σε συνδυασμό με τον βαθμό διάπλασης του στρατιωτικού χαρακτήρα θα πρέπει να αποτελέσουν το δεύτερο «φίλτρο» αποκλεισμού ακαταλλήλων σπουδαστών.

Στρατός Ξηράς
                              
Σήμερα η εκπαίδευση στη ΣΣΕ είναι κοινή για Όπλα και Σώματα, με συνέπεια οι εξερχόμενοι Ανθλγοι του συγκεκριμένου Όπλου ή Σώματος να έχουν διδαχθεί μαθήματα που δεν είναι αμέσου ενδιαφέροντος ή σε τόση έκταση που ίσως  δεν χρειάζεται.  Βέβαια, η κοινή εκπαίδευση παρέχει ένα σχετικά μεγάλο εύρος ακαδημαϊκής μόρφωσης, αλλά και πάλι ανεπαρκή για συγκεκριμένο γνωστικό αντικείμενο για μεταπτυχιακές σπουδές.

Ο Στρατός Ξηράς έχει ανάγκη από εξειδικευμένους Αξιωματικούς σε συγκεκριμένα γνωστικά αντικείμενα στρατιωτικού ενδιαφέροντος.

Κρίνεται σκόπιμο να δημιουργηθούν κατευθύνσεις (ροές) παρέχοντας στους αποφοίτους Ανθλγους σχετική επάρκεια (πιστοποιητικό) σε γνωστικό αντικείμενο στρατιωτικού ενδιαφέροντος, ικανοποιώντας έτσι αφ’ ενός τους σπουδαστές, αφ’ ετέρου την Υπηρεσία αφού θα εξέρχονται με πλέον εξειδικευμένες γνώσεις στο Όπλο ή Σώμα και με πολύ καλή υποδομή για μεταπτυχιακές σπουδές.  Αυτό προϋποθέτει διαχωρισμό σε Όπλα – Σώματα με την λήξη του 2ου έτους σπουδών και ενδεχομένως κατάργηση του διαχωρισμού σε Όπλα – Σώματα κατά τις εισαγωγικές εξετάσεις.

Η δημιουργία κατευθύνσεων στο 3ο και 4ο έτος σπουδών προϋποθέτει την ύπαρξη ενός ΠΡΟΤΥΠΟΥ, με τη μορφή αναλυτικής και συγκεκριμένης περιγραφής του τι πρέπει να γνωρίζει ο αποφοιτών Ανθλγός από τη ΣΣΕ.  Το ΓΕΣ και οι Δνσεις των Όπλων και Σωμάτων έχουν καθοριστικό ρόλο στον καθορισμό του ΠΡΟΤΥΠΟΥ.  Σημειωτέον ότι το ΠΡΟΤΥΠΟ είναι και η βάση σχεδίασης της επιμόρφωσης των στελεχών κατά την φοίτησή τους στα στρατιωτικά σχολεία (δυναμική εκπαίδευσης).  Τα Σχολεία επιμόρφωσης πρέπει να έχουν τη συντομότερη δυνατή διάρκεια, ώστε οι Αξιωματικοί να παραμένουν στις Μονάδες, στους κρίσιμους μικρούς βαθμούς, για απόκτηση εμπειριών.

Η μετεκπαίδευση των Αξιωματικών (μεταπτυχιακές σπουδές) πρέπει να είναι ελεγχόμενη (ανάλογα με τις ανάγκες κάθε Όπλου – Σώματος), επιπέδου MASTER και διάρκειας 1-2 έτη.  Οι τομείς εξειδίκευσης μπορούν και πρέπει να καλύπτονται με Αξιωματικούς όλων των Όπλων και Σωμάτων.  Η επιλογή αποτελεί αντικείμενο ιδιαιτέρας μελέτης.

Η διάπλαση του μελλοντικού στρατιωτικού ηγέτη δεν είναι καρπός μόνο της εκπαίδευσης, επιμόρφωσης και μετεκπαίδευσης, αλλά επηρεάζεται και από άλλους αλληλοεξαρτώμενους παράγοντες, σημαντικότεροι των οποίων είναι η ΝΟΟΤΡΟΠΙΑ, η ΕΞΕΛΙΞΗ και η ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ των στελεχών.  Οι παράγοντες αυτοί, που συνίστανται σε μια σειρά Διοικητικών, Θεσμικών και Νομοθετικών μέτρων, θίγονται επιφανειακά στην παρούσα μελέτη (διότι είναι εκτός του πλαισίου της) και αποτελούν αντικείμενα ξεχωριστών μελετών.

Πολεμικό Ναυτικό

Η διατήρηση του διαχωρισμού σε Μαχίμους και Μηχανικούς κατά την είσοδο και φοίτηση των Δοκίμων στη ΣΝΔ, είναι αναγκαία.
Γενικά, η εκπαίδευση στην ΣΝΔ είναι ικανοποιητική. 
Ως δυσμενείς παράγοντες τω τελευταία χρόνια όμως απετέλεσαν:

- Η έλλειψη ενός κεντρικού σχεδιασμού/ οράματος, με συνέπεια την παλινδρόμηση μεταξύ Ακαδημαϊκής και Ναυτικής εκπαίδευσης.

- Η είσοδος ολίγων ακαταλλήλων (μη συνειδητοποιημένων) Δοκίμων.

- Η επιεικής αξιολόγηση ορισμένων Δοκίμων κατά την διάρκεια της φοίτησής των.
Για τη βελτιστοποίηση του δείκτη αποτελεσματικότητος στην παρεχόμενη εκπαίδευσης στη ΣΝΔ, απαιτούνται :

- Η εμπέδωση όλων των εμπλεκομένων (συμπεριλαμβανομένων των ιδιωτών καθηγητών)  ότι ο αντικειμενικός σκοπός της εκπαίδευσης είναι «η απόδοση αποφοίτων επιπέδου Bachelor στα αντικείμενα Επιχειρησιακός Μάχιμος και Επιχειρησιακός Μηχανικός».

- Η αντιμετώπιση του φαινομένου εισόδου στη Σχολή υποψηφίων με ανεπάρκεια στα ακαδημαϊκά μαθήματα.

- Η αυστηρή εφαρμογή του ΚΟΛ/ΣΝΔ για την αξιολόγηση των σπουδαστών.

- Η ανάταξη της Ακαδημαϊκής εκπαίδευσης με την είσοδο μαθημάτων όπως Ιστορική Ανάλυση, η Γεωστρατηγική και το κατά Θάλασσα Διεθνές Δίκαιο.

- Η ανάταξη της εν πλω Ναυτικής εκπαίδευσης με επαρκέστερες Μονάδες και αναθεώρηση του κύκλου εκπαίδευσης του ΘΕΠ/ΣΝΔ.

Ιδιαίτερα για το ΠΝ οι έννοιες Επιμόρφωση και Μετεκπαίδευση διαπλέκονται, με συνέπεια να μην είναι διακριτές.  Για τη μελέτη, ως μετεκπαίδευση, θα θεωρείται η εκπαίδευση των Αξιωματικών σε επίπεδο MASTER σε ΑΕΙ αλλοδαπής ή ημεδαπής.

Η επιμόρφωση των Αξιωματικών του ΠΝ αποφοίτων ΣΝΔ, συντελείται σε τέσσερα στάδια :

- Στα δύο πρώτα στάδια τοποθετούνται σε Μονάδες του Στόλου όπου γίνεται πρακτική εκπαίδευση (Σημαιοφόροι)
- Στο τρίτο στάδιο, οι Μάχιμοι και Μηχανικοί Ανθυποπλοίαρχοι φοιτούν στα Σχολεία Γενικής Εκπαίδευσης.
- Στο τέταρτο στάδιο, στο βαθμό του Υποπλοιάρχου φοιτούν στη Σχολή Διοίκησης και Επιτελών (ΣΔΙΕΠΝ) και σε επιχειρησιακά Σχολεία ΗΠΑ στο βαθμό Υποπλοιάρχου ή Πλωτάρχου.

Ο κύκλος επιμόρφωσης κλείνει στην ΑΔΙΣΠΟ, στο βαθμό του Πλωτάρχου.  Η φοίτηση στη ΣΕΘΑ δεν έχει γίνει αποδεκτή από το ΠΝ>

Γενικά, η παρεχόμενη επιμόρφωση κρίνεται επιτυχής.  Το μόνο που απομένει είναι η κατά το δυνατόν εκλογίκευση όχι αντικειμένων, αλλά του παρεχομένου για την επιμόρφωση χρόνου, καθώς και η σύντμηση ορισμένων ομοειδών αντικειμένων, ως θέμα επιμέρους μελέτης.

Πολεμική Αεροπορία

Η παρεχόμενη πτητική εκπαίδευση στη Σχολή Ικάρων είναι πολύ υψηλού επιπέδου. Παράλληλα όμως αναλίσκει σημαντικό μέρος του ακαδημαϊκού έτους των Ιπταμένων και εμμέσως των λοιπών ειδικοτήτων, πλην των Μηχανικών.  Η στρατιωτική και κυρίως η ακαδημαϊκή εκπαίδευση στη ΣΙ τελεί υπό του ανωτέρω περιοριστικού πλαισίου γεγονός, που περιορίζει την περαιτέρω διεύρυνση της ακαδημαϊκής εκπαίδευσης με την  προσθήκη νέων μαθημάτων. Εκ τούτου προκύπτει η ανάγκη της προσεκτικής επιλογής των μαθημάτων, ώστε να μη δαπανάται πολύτιμος χρόνος σε τυχόν μη απαραίτητες εκπαιδεύσεις.

Από το σημαντικό μεγάλο ποσοστό των σπουδαστών που αποτύγχαναν στις πτήσεις, προέκυπτε ένας αριθμός σπουδαστών, οι οποίοι αν εντάσσοντο  σε τμήματα εδάφους θα υπερκάλυπταν τις ανάγκες της Π.Α. Σήμερα το ποσοστό μειώθηκε σημαντικά και το πρόβλημα περιορίζεται στη δυσχέρεια παροχής  της κατάλληλης ακαδημαϊκής  εκπαίδευσης, σε όσους αποτυγχάνουν στο 2ο, 3ο, και 4ο έτος και εντάσσονται σε ειδικότητες εδάφους.  

Σε ότι αφορά στη στρατιωτική εκπαίδευση, θεωρείται  απαραίτητη ύπαρξη ενός ολοκληρωμένου συστήματος το οποίο θα παρέχει την απαιτούμενη εκπαίδευση στη διοικούσα τάξη, θα συνδέει άρρηκτα τον κώδικα αξιών με την καθημερινή σχέση της διοικούσας τάξης με τους Ικάρους των άλλων τάξεων, θα εμπεριέχει αποτελεσματικούς μηχανισμούς ελέγχου, θα μελετά τα εκάστοτε αποτελέσματα και τέλος θα επανατροφοδοτεί  το σύστημα.

Οι παρεχόμενες σπουδές στη ΣΔΙΕΠ θεωρούνται  ικανοποιητικές. Προτείνεται όμως η προσθήκη κατάλληλων μαθημάτων σχετικών με τις μεθόδους αξιολόγησης ατόμων και συστημάτων, ώστε να καταστούν αποτελεσματικότεροι οι αυριανοί Διοικητές και επιτελείς.

Η  ΣΕΘΑ παρέχει στα ανώτερα στελέχη πολύ σημαντικές γνώσεις, απαραίτητες για τα καθήκοντα των Ανώτατων Αξιωμάτων. Παρατηρείται όμως γενική απροθυμία των στελεχών για φοίτηση. Οι λόγοι είναι η απροθυμία των Αξιωματικών να απομακρυνθούν από τον Κλάδο τους τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο και ο δεύτερος ότι η αποφοίτηση από τη ΣΕΘΑ, δεν αποτελεί τυπικό κριτήριο για προαγωγή.  

Προτείνεται η σύνδεση της ΣΕΘΑ με την προαγωγή σε Ανώτατους βαθμούς, η θέσπιση ως απαραίτητου κριτηρίου φοίτησης, η πιστοποιημένη γνώση της Αγγλικής, η κατοχή πτυχίου μεταπτυχιακών σπουδών, και η εισαγωγή κατόπιν εξετάσεων που θα διενεργούνται από τη ΣΕΘΑ.  Η πρόταση στοχεύει στην απάλειψη των λόγων απροθυμίας των Αξιωματικών να φοιτήσουν στη ΣΕΘΑ, στην εξασφάλιση Ανώτατων αξιωματικών με περισσότερα προσόντα, και την νομική ισχυροποίηση των αποφάσεων της Διοίκησης που αφορούν σε δυσμενείς κρίσεις Συνταγματαρχών και αντιστοίχων. 

Το σύστημα μετεκπαίδευσης δεν είναι αποτελεσματικό καθόσον ελάχιστα παρακινεί  τα στελέχη προς απόκτηση μεταπτυχιακών τίτλων σπουδών και δεν αξιοποιεί κατάλληλα όσους διαθέτουν αυτούς. Είναι αναγκαίος ο επανασχεδιασμός  του συστήματος ώστε να προσδιορίζεται αυστηρά το είδος των μετεκπαιδεύσεων, να εξασφαλίζεται το απαιτούμενο γνωστικό υπόβαθρο των Αξκών από τη ΣΙ, να συνδεθούν οι σημαντικές  θέσεις με ανάλογες απαιτήσεις κατοχής τίτλων σπουδών και να αξιολογείται η οφειλόμενη ποιοτική προσφορά των στελεχών. Τέλος να προβλεφθούν οικονομικά κίνητρα δια των οποίων δεν θα ενθαρρύνεται μόνο η απόκτηση τίτλων σπουδών, αλλά η απόκτηση και η προσφορά αναλόγου έργου στην υπηρεσία. 

Προτείνεται κατάργηση της φοίτησης στη ΣΙ των ειδικοτήτων που δεν σχετίζονται άμεσα με τη μάχη. Οι αξιωματικοί των ειδικοτήτων αυτών θα κατατάσσονται με το βαθμό του Ανθσγού, κατόπιν διαγωνισμού. Από τη μείωση του αριθμού των σπουδαστών θα προκύψει σημαντικό οικονομικού όφελος ενώ παράλληλα παρέχεται η δυνατότητα απόκτησης στελεχών πολύ υψηλής κατάρτισης.  Το εγχείρημα της Π.Α. είναι άξιο προσοχής και αναλόγου προβληματισμού για τη λειτουργία της ΣΣΑΣ. 

Διακλαδικότητα

Η εισαχθείσα το 2001 στις ΕΔ «Στρατηγική Αναθεώρηση» ενίσχυσαν σε μεγάλο βαθμό τον δείκτη Διακλαδικότητας.  Προϊόντος του χρόνου, τόσο οι παραδοσιακές ενδοκλαδικές «δυνάμεις αδράνειας», όσο και η έλλειψη σταθεράς προσήλωσης των Γ.Ε των Κλάδων στην Διακλαδικότητα, το θέμα φαίνεται να έχει ατονήσει.  Στελέχη που φιλοδοξούν να εξελιχθούν δεν επιθυμούν να υπηρετήσουν σε Μείζονες Διακλαδικούς Σχηματισμούς (βαρύτητος άλλου Κλάδου).  Συνεπώς η Διακλαδικότητα μάλλον ευρίσκεται υπο αίρεση.
Η σχεδίαση και υλοποίηση ενός αξιόπιστου συστήματος Διακλαδικής Παιδείας, με στόχο την αναδιαμόρφωση των νοοτροπιών, στα πλαίσια του ΓΕΕΘΑ και των Κλάδων, λαμβάνοντας πάντα υπόψη και τις ιδιαιτερότητες κάθε Κλάδου, αποτελεί πλέον αναγκαιότητα.  Σε αυτό το πλαίσιο, για να επιτευχθεί η Διακλαδική σύγκλιση στην παιδεία, απαιτείται όπως το σύστημα :
- Είναι σταθερό ως αξία και αποδεκτό από τα στελέχη.
- Είναι εξελικτικό παράλληλα με τη σταδιοδρομία του  Αξιωματικού.
- Αρχίσει την εκπαίδευση από τα ΑΣΕΙ.
- Προβλέπει σεμινάρια Διακλαδικότητας κατά την διάρκεια των Σχολείων επιμόρφωσης των Κλάδων.  Επίσης, την οργάνωση σεμιναρίων προ της διεξαγωγής Διακλαδικών Ασκήσεων.
- Προβλέπει φοίτηση Αξιωματικών σε επιχειρησιακά Σχολεία Διακλαδικότητας – μικρής διάρκειας- στο εξωτερικό.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΓΕΝΙΚΑ  ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ – ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Η έννοια της Εθνικής Ασφάλειας- Άμυνας ήταν πάντα συνυφασμένη με το γεωστρατηγικό περιβάλλον.  Τις τελευταίες δεκαετίες οι μεταλλάξεις του γεωστρατηγικού περιβάλλοντος διεύρυναν τα θέματα Εθνικής Ασφάλειας.  Σήμερα η ανασφάλεια, η αστάθεια και η αβεβαιότητα προέρχονται τόσο από το εξωτερικό (παραδοσιακοί αντίπαλοι) όσο και από απειλές αγνώστου προελεύσεως στο εσωτερικό, που δύσκολα ανιχνεύονται και αντιμετωπίζονται (ασύμμετρες απειλές).  Για τη χώρα μας οι ασύμμετρες απειλές πρέπει να θεωρούνται κίνδυνος συμπληρωματικός της υφισταμένης εν δυνάμει Κύριας – εξ ανατολών- Απειλής.

Στο περιβάλλον εξωτερικών απειλών συγκαταλέγονται τόσο η εκ Τουρκίας κύρια απειλή όσο και οι κίνδυνοι από χώρες ιδιαίτερα της Δυτικής Βαλκανικής.

Το μελλοντικό πεδίο (χώρος) μάχης αναμένεται να είναι πολυδιάστατο.  Οι Ένοπλες Δυνάμεις θα κληθούν να συμμετάσχουν και σε επιχειρήσεις αντιμετώπισης ασυμμέτρων απειλών, καθώς και οι επιχειρήσεις που απορρέουν από συμμαχικές υποχρεώσεις.  Συνεπώς το φάσμα των επιχειρήσεων διευρύνεται.
 
Το τακτικό - επιχειρησιακό περιβάλλον, εκτός από το εύρος των απειλών επηρεάζεται από την εξέλιξη της τεχνολογίας, αλλά και τις καινοφανείς επαναστατικές θεωρίες, ιδίως των ΗΠΑ.  Στα πλαίσια της μετεξέλιξης των Ενόπλων Δυνάμεων της χώρας μας, τα Δόγματα αυτά θα πρέπει να εξετάζονται κάτω από το πρίσμα της Ελληνικής πραγματικότητας και όχι να υιοθετούνται ως έχουν.  Τα θέματα αυτά αποτελούν αντικείμενα ιδιαιτέρας μελέτης και μπορούν να κωδικοποιηθούν στις ενότητες ΔΟΓΜΑ, ΔΟΜΗ - ΟΡΓΑΝΩΣΗ, ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ.

Ο σύγχρονος και μελλοντικός Αξιωματικός θα πρέπει να είναι σε θέση να συμμετέχει σε ένα ευρύ φάσμα επιχειρήσεων, σε ένα τακτικό περιβάλλον ραγδαίων αλλαγών και ιδιαιτέρων απαιτήσεων σε γνώσεις.  Η έννοια του επαγγελματισμού αποκτά νέες διαστάσεις.  Πλέον της γνώσης της στρατιωτικής επιστήμης και τέχνης, απαιτείται γνώση της τεχνολογίας, των τεχνολογικών μεθόδων που χρησιμοποιούνται στην εκπαίδευση (προσομοιωτές), καθώς και μια σφαιρική γνώση σε μια σειρά κλασσικών επιστημών.  Η Διόραση , η Φαντασία, το Όραμα είναι απαραίτητες ικανότητες που επιβάλλεται να καλλιεργούνται.

Σε ό,τι αφορά το Περιβάλλον Ηγεσίας σε σχέση με το Ανθρώπινο Δυναμικό, οι διαφαινόμενες πρακτικές μείωσης της θητείας στις ΕΔ, κατάργησης της στρατευσίμου θητείας στο ΠΝ και ΠΑ, καθώς και πύκνωσης της στελέχωσης των ΕΔ με προσωπικό Εθελοντών πενταετούς υπηρεσίας, επιβάλλει ένα πιο απαιτητικό από πλευράς ικανοτήτων και ηγεσίας προφίλ των στελεχών που αποφοιτούν από τα ΑΣΕΙ.

Η διάπλαση του στρατιωτικού Ηγέτη, ως ολοκληρωμένης προσωπικότητας, περιλαμβάνει τρεις (3) διακριτούς τομείς στους οποίους πρέπει να εστιασθούν οι προσπάθειές μας :
- Η διάπλαση του στρατιωτικού χαρακτήρα, που συνίσταται στον ενστερνισμό των στρατιωτικών αξιών –αρετών, καθώς και στην διαμόρφωση – καλλιέργεια των χαρακτηριστικών γνωρισμάτων του ηγέτη, που διακρίνονται σε πνευματικά, φυσικά και συναισθηματικά.
- Οι Γνώσεις, Ικανότητες, Δεξιότητες του Ηγέτη,  που αναλύονται σε διαπροσωπικές, διανοητικές, τεχνικές και τακτικές.
- Οι Ενέργειες- Πράξεις του Ηγέτη, που αφορούν την εφαρμοσμένη άσκηση Ηγεσίας – Διοικητικής – Διοίκησης.

Το Πρότυπο του Ηγέτη διαπλάθεται Δυναμικά καθ’ όλο το χρονικό διάστημα παραμονής του στις ΕΔ, δηλαδή από την είσοδό του στα ΑΣΕΙ μέχρι την αποστρατεία του, σε δύο βασικά στάδια :

- Στο πρώτο στάδιο (φοίτηση στα ΑΣΕΙ), οι σπουδαστές πρέπει να ενστερνισθούν τις στρατιωτικές αξίες και να καλλιεργήσουν- βελτιώσουν τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα του Ηγέτη, σε όσο βαθμό είναι εφικτό.  Παράλληλα, δια της εκπαίδευσης τίθενται οι βάσεις ανάπτυξης των ικανοτήτων, δεξιοτήτων και γνώσεων στην επιστήμη του πολέμου, ενώ θα διδαχθεί σε θεωρητική βάση των Ηγεσία – Διοικητική.
- Στο δεύτερο στάδιο (σταδιοδρομία ως Αξιωματικού), θα βελτιωθούν/ αναπτυχθούν οι γνώσεις, οι ικανότητες και δεξιότητες μέσα από τις εμπειρίες του, ανάλογα με τις θέσεις στις οποίες τοποθετείται και τα καθήκοντα που θα του ανατίθενται.

Η σχεδίαση της εκπαίδευσης των σπουδαστών ΑΣΕΙ και επιμόρφωσης των Αξιωματικών στα διάφορα Σχολεία (Κλαδικά και Διακλαδικά), καθώς και μετεκπαίδευσης των Αξιωματικών (μεταπτυχιακές σπουδές), πρέπει να είναι ενιαία, εύκαμπτη και προπαντός Δυναμική, σε επίπεδο των Γενικών Επιτελείων και ΓΕΕΘΑ.

Για όλα τα στρατιωτικά Σχολεία (εκπαίδευσης στα ΑΣΕΙ και επιμόρφωσης στελεχών) θα πρέπει να καταρτισθεί το ΠΡΟΤΥΠΟ, δηλαδή, αναλυτική και συγκεκριμένη περιγραφή του τι πρέπει να γνωρίζει ο αποφοιτών Αξιωματικός.  Τα ΠΡΟΤΥΠΑ αυτά καθορίζουν και τα διδακτέα αντικείμενα.   Ιδιαίτερη σημασία έχουν τα ΠΡΟΤΥΠΑ των ΑΣΕΙ, διότι αποτελούν την βάση και αφετηρία της όλης εκπαίδευσης του Αξιωματικού.  Η σύνταξη των ΠΡΟΤΥΠΩΝ πρέπει να γίνεται από τα Γ.Ε και ΓΕΕΘΑ με τη συνδρομή των ΑΣΕΙ και Σχολών επιμόρφωσης.

Η είσοδος υποψηφίων στα ΑΣΕΙ αποτελεί μείζον θέμα.  Σήμερα διαπιστώνεται είσοδος και αριθμού ακαταλλήλων (μη συνειδητοποιημένων).  Τυχόν επάνοδος στο προηγούμενο σύστημα είναι μεν προτιμητέο, αλλά με την προϋπόθεση να είναι αξιοκρατικό, χωρίς επεμβάσεις, παρεμβάσεις και πιέσεις.  Με δεδομένο το υφιστάμενο σύστημα, ο μόνος τρόπος περιορισμού του φαινομένου εισόδου ακαταλλήλων, είναι οι προκαταρκτικές δοκιμασίες (σωματικές, υγειονομικές και κυρίως οι ψυχοτεχνικές) να εκσυγχρονιστούν, να αυστηροποιηθούν και να λειτουργούν ως «φίλτρα» αποκλεισμού.  Επιπρόσθετα, στα πλαίσια του επαγγελματικού προσανατολισμού των νέων Β΄ και Γ’ Λυκείου, να προγραμματίζονται επισκέψεις σε στρατόπεδα των ΕΔ και να ενημερώνονται από επίλεκτα νεαρά στελέχη, τα οποία θα αναφέρονται στις πραγματικές συνθήκες της στρατιωτικής ζωής.
Η διάπλαση του στρατιωτικού χαρακτήρα στα ΑΣΕΙ, με τις σημερινές συνθήκες της Ελληνικής κοινωνίας, αποτελεί ένα λεπτό και δύσκολο στόχο, διότι δεν είναι καρπός εκπαίδευσης με την έννοια της διδασκαλίας, αλλά συνέπεια του τρόπου διαβίωσης, των παραδόσεων και των σχέσεων των σπουδαστών με Αξιωματικούς και καθηγητές.  Το θέμα αυτό αποτελεί ιδιαίτερο αντικείμενο μελέτης για κάθε ΑΣΕΙ χωριστά.  Ως ένα μέτρο βελτίωσης, κρίνεται σκόπιμο όπως η αξιολόγηση των σπουδαστών, στις στρατιωτικές αξίες και χαρακτηριστικά του Ηγέτη, γίνεται όχι «αυθαίρετα και υποκειμενικά», αλλά αιτιολογικά, δηλαδή να έχουν προηγουμένως δοκιμασθεί και κριθεί και η όποια βαθμολογία τεθεί, θα πρέπει να αιτιολογείται.
Οι τρεις (3) Κλάδοι των ΕΔ, έχοντας ιδιαιτερότητες λόγω φύσεως και αποστολής, αντιμετωπίζουν την εκπαίδευση στα ΑΣΕΙ, την επιμόρφωση και την μετεκπαίδευση κατά διαφορετικό τρόπο.

Στρατός Ξηράς

Οι συνέπειες της κοινής εκπαίδευσης, για Ευέλπιδες, Όπλων και Σωμάτων, στη ΣΣΕ είναι πολλές και ποικίλες.  Διδάσκονται μαθήματα που για κάποια Όπλα ή Σώματα είναι περιττά, ή σε τέτοια έκταση που δεν απαιτείται.  Η εν γένει ακαδημαϊκή μόρφωση, παρά την ευρύτητά της, θεωρείται ανεπαρκής για μεταπτυχιακές σπουδές.  Η εκπαίδευση στη ΣΣΕ και η μετέπειτα επιμόρφωση των Αξιωματικών δεν έχουν δυναμική διάσταση.  Ο χρόνος επιμόρφωσης και μετεκπαίδευσης διαρκεί μέχρι και 14 χρόνια και μάλιστα σε κρίσιμους μικρούς βαθμούς.
Κρίνεται σκόπιμο η κοινή εκπαίδευση να περιορισθεί στα δύο πρώτα χρόνια φοίτησης.  Στο τέλος του 2ου έτους να γίνεται ο διαχωρισμός σε Όπλα – Σώματα.  Στο 3ο και 4ο έτος σπουδών να υπάρχουν κατευθύνσεις (ροές) σπουδών – παρέχοντας στους αποφοίτους Ανθλγους σχετική επάρκεια (πιστοποιητικό) σε γνωστικό αντικείμενο ενδιαφέροντος συγκεκριμένου Όπλου ή Σώματος, ικανοποιώντας έτσι αφ’ ενός τους Ευέλπιδες, αφ’ ετέρου την Υπηρεσία αφού θα εξέρχονται της Σχολής με εξειδικευμένες γνώσεις, χρήσιμες στο Όπλο ή Σώμα και με πολύ καλή υποδομή για μεταπτυχιακές σπουδές.  Η ύπαρξη ΠΡΟΤΥΠΟΥ, με τη μορφή της αναλυτικής και συγκεκριμένης περιγραφής του τι πρέπει να γνωρίζει ο αποφοιτών Ανθλγός κάθε Όπλου ή Σώματος, είναι απαραίτητη.  Οι κατευθύνσεις θα είναι κυρίως θετικών επιστημών (χωρίς να αποκλείονται και οι ανθρωπιστικές επιστήμες), σύμφωνα με τις ανάγκες των Δνσεων Όπλων – Σωμάτων.

Τα στρατιωτικά Σχολεία επιμόρφωσης των Αξιωματικών, έχουν μεγάλη σχετικά διάρκεια με επικαλύψεις αντικειμένων τόσο μεταξύ τους όσο και με την ΣΣΕ, διότι δεν υπάρχει δυναμική στη σχεδίαση.  Απαιτείται σχεδίαση από κεντρικό Φορέα (ΓΕΣ και ΓΕΕΘΑ για ΑΔΙΣΠΟ και ΣΕΘΑ), με παράλληλο καθορισμό ΠΡΟΤΥΠΟΥ για κάθε Σχολή (κατά τα πρότυπα του ΠΡΟΤΥΠΟΥ της ΣΣΕ), ώστε η διάρκεια των Σχολείων να είναι η μικρότερη δυνατή.  Έτσι, οι Αξιωματικοί θα βρίσκονται στις Μονάδες, για περισσότερο χρόνο, στους κρίσιμους μικρούς βαθμούς, αποκτώντας εμπειρίες και βελτιώνοντας τις ικανότητές τους.

Η μετεκπαίδευση των Αξιωματικών (μεταπτυχιακές σπουδές) πρέπει να είναι ελεγχόμενη (ανάλογα με τις ανάγκες κάθε Όπλου - Σώματος), επιπέδου MASTER και διάρκειας 1-2 ετών.  Οι τομείς εξειδίκευσης μπορούν και πρέπει να καλύπτονται με Αξιωματικούς όλων των Όπλων και Σωμάτων.  Η επιλογή αποτελεί αντικείμενο ιδιαίτερης μελέτης.

Η διάπλαση του μελλοντικού ηγέτη δεν είναι καρπός μόνο της εκπαίδευσης, επιμόρφωσης και μετεκπαίδευσης.  Επηρεάζεται και από άλλους παράγοντες μείζονος σημασίας, όπως η ΝΟΟΤΡΟΠΙΑ, η ΕΞΕΛΙΞΗ και η ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ των στελεχών. Οι παράγοντες αυτοί σχετίζονται με σειρά Διοικητικών, Θεσμικών και Νομοθετικών μέτρων και για τον λόγο αυτό αποτελούν αντικείμενο ξεχωριστών μελετών.

Πολεμικό Ναυτικό

Η διατήρηση του διαχωρισμού σε Μαχίμους και Μαχητικούς κατά την είσοδο και φοίτηση των Δοκίμων στη ΣΝΔ, είναι αναγκαία.  Γενικά, η παρεχόμενη εκπαίδευση στην ΣΝΔ είναι ικανοποιητική.

Για την βελτιστοποίηση του δείκτη αποτελεσματικότητας στην εκπαίδευση της ΣΝΔ, απαιτούνται :
- Η εμπέδωση όλων των εμπλεκομένων (Αξιωματικών και Καθηγητών) ότι ο ΑΝΣΚ της εκπαίδευσης είναι «Απόδοση αποφοίτων επιπέδου Bachelor στα αντικείμενα Επιχειρησιακός Μάχιμος και Επιχειρησιακός Μηχανικός».
- Η αντιμετώπιση του φαινομένου εισόδου στη Σχολή υποψηφίων με ανεπάρκεια στα ακαδημαϊκά μαθήματα, καθώς και η αυστηρή αξιολόγηση των σπουδαστών κατά την φοίτηση.
- Η ανάταξη της Ακαδημαϊκής εκπαίδευσης με την είσοδο μαθημάτων όπως Ιστορική Ανάλυση, Γεωστρατηγική και Κατά Θάλασσα Διεθνές Δίκαιο.
- Η ανάταξη της εν πλω Ναυτικής εκπαίδευσης με επαρκέστερες Μονάδες και αναθεώρηση του κύκλου εκπαίδευσης του ΘΕΠ/ΣΝΔ.

Ιδιαίτερα για το ΠΝ οι έννοιες Επιμόρφωση και Μετεκπαίδευση διαπλέκονται, με συνέπεια να μην είναι διακριτές.  Γενικά, η παρεχόμενη επιμόρφωση – μετεκπαίδευση σήμερα, κρίνεται επιτυχής.  Ό,τι απομένει είναι η κατά το δυνατόν εκλογίκευση όχι αντικειμένων, αλλά του παρεχομένου χρόνου για την επιμόρφωση, καθώς και η σύντμηση ορισμένων ομοειδών αντικειμένων, ως θέμα επιμέρους μελέτης.

Πολεμική Αεροπορία

Η Σχολή Ικάρων (ΣΙ) έχει ιδιαιτερότητες συγκριτικά με τα άλλα ΑΣΕΙ (ΣΣΕ και ΣΝΔ).  Η παρεχόμενη πτητική εκπαίδευση είναι υψηλού επιπέδου, πλην όμως αναλίσκει σημαντικό μέρος του ακαδημαϊκού έτους των Ιπταμένων και εμμέσως των λοιπών ειδικοτήτων (Ελεγκτών Αεράμυνας, Διοικητικών, Εφοδιαστών και Μετεωρολόγων) πλην Μηχανικών.  Συνεπώς προκύπτει η ανάγκη προσεκτικής επιλογής των μαθημάτων ακαδημαϊκής εκπαίδευσης.

Σημαντικό ποσοστό των Ιπταμένων Ικάρων που αποτυγχάνουν στις πτήσεις, εντάσσεται σε τμήματα εδάφους λοιπών ειδικοτήτων, με συνέπεια οι ειδικότητες αυτές να υπερκαλύπτονται (τελευταία το φαινόμενο αυτό έχει περιορισθεί σημαντικά).  Κρίνεται όμως σκόπιμο οι ειδικότητες εδάφους, πλην των Μηχανικών, να μη φοιτούν πλέον στη ΣΙ, αλλά να κατατάσσονται ως Ανθσγοί κατόπιν διαγωνισμού.  Το ίδιο ισχύει και για τη ΣΣΑΣ.

Οι παρεχόμενες σπουδές στη ΣΔΙΕΠ κρίνονται ικανοποιητικές. 
Παρατηρείται γενική απροθυμία των στελεχών να φοιτήσουν στη ΣΕΘΑ και αυτό διότι δεν αποτελεί κριτήριο για προαγωγή.  Κρίνεται σκόπιμο όπως η φοίτηση στην ΣΕΘΑ αποτελέσει απαραίτητο κριτήριο εξέλιξης στους βαθμούς του ανωτάτου Αξιωματικού, καθώς και η γνώση Αγγλικής Γλώσσας.

Το σύστημα μετεκπαίδευσης της ΠΑ δεν είναι αποτελεσματικό, διότι δεν αποτελεί κίνητρο, ούτε αξιοποιούνται όσοι έχουν τίτλους μεταπτυχιακών σπουδών.  Κρίνεται αναγκαίος ο επανασχεδιασμός του συστήματος, ώστε να προσδιορίζεται αυστηρά και ανάλογα των αναγκών της ΠΑ το είδος των μετεκπαιδεύσεων, να εξασφαλίζεται το απαιτούμενο γνωστικό υπόβαθρο των Αξιωματικών από τη ΣΙ, να συνδεθούν οι σημαντικές θέσεις με ανάλογες απαιτήσεις κατοχής τίτλων σπουδών και να αξιολογείται η οφειλόμενη ποιοτική προσφορά των στελεχών.

Διακλαδικότητα

Παρά τις προσπάθειες του 2001 (Στρατηγική Αναθεώρηση)  με εμφανή την προώθηση του δείκτη Διακλαδικότητας, φαίνεται ότι στην συνέχεια το θέμα ατόνισε, τόσο από τις παραδοσιακές ενδοκλαδικές «δυνάμεις αδράνειας», όσο και από την έλλειψη σταθεράς προσήλωσης των ΓΕ των Κλάδων στην Διακλαδικότητα.  Ακόμη και σήμερα, στελέχη που φιλοδοξούν να εξελιχθούν δεν επιθυμούν να υπηρετήσουν σε Μείζονες Διακλαδικούς Σχηματισμούς (βαρύτητος άλλου Κλάδου), ακόμη και στο Ε/ΓΕΕΘΑ.

Αποτελεί πλέον αναγκαιότητα η σχεδίαση και υλοποίηση Συστήματος Διακλαδικής εκπαίδευσης, με σκοπό την αναδιαμόρφωση των νοοτροπιών, στα πλαίσια του ΓΕΕΘΑ και των Κλάδων των ΕΔ, λαμβάνοντας πάντα υπόψη και τις ιδιαιτερότητες κάθε Κλάδου.  Πρέπει να θεωρείται βέβαιο ότι το σύστημα αυτό, εφ’ όσον υιοθετηθεί θα αποδώσει μεσοπρόθεσμα.  Όλες οι χώρες (ΕΔ) αντιμετώπισαν το ίδιο πρόβλημα.

Το σύστημα αυτό (Διακλαδικής Σύγκλισης στην Παιδεία) πρέπει :

- Να είναι σταθερό ως αξία και ποιότητα, αποδεκτό από την πολιτεία και τα στελέχη.
- Να είναι εξελικτικό παράλληλα με την σταδιοδρομία του Αξιωματικού.
 - Να αρχίσει από το στάδιο της εκπαίδευσης στα ΑΣΕΙ, όπου, παρά τον φόρτο της κλαδικής εκπαίδευσης, θα πρέπει να βρεθεί χρόνος για το θεωρητικό και πρακτικό της τμήμα.
Σημείωση :  Στην ακαδημαϊκή εκπαίδευση των ΑΣΕΙ πρέπει να καθορίζονται προτεραιότητες διδαχής των μαθημάτων.
 - Σε όλα τα κλαδικά Σχολεία επιμόρφωσης να αφιερωθεί ικανός χρόνος διδασκαλίας, σε θεωρητικό και πρακτικό επίπεδο, ενδεχομένως με τη μορφή σεμιναρίων.
 - Πριν από κάθε Διακλαδική Άσκηση να οργανώνεται σεμινάριο Διακλαδικής Επιχειρησιακής Εκπαίδευσης.
 - Στην ΑΔΙΣΠΟ να προβλεφθεί ουσιαστική και σημαντική αναβάθμιση του αντικειμένου της Διακλαδικότητας.
 - Να φοιτούν στελέχη σε Σχολεία Διακλαδικά εξωτερικού (βραχείας διάρκειας).
 - Η ευδόκιμος υπηρεσία σε διακλαδικές θέσεις να προσμετράται στα ουσιαστικά προσόντα των Ανωτάτων Αξιωματικών.
   

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ «Α» ΣΤΗ ΜΕΛΕΤΗ
«Το Πρότυπο του Έλληνα Αξιωματικού του 21ου αιώνα στα πλαίσια των απαιτήσεων επαγγελματικής κατάρτισης και ηγεσίας»

ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΣΤΑ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ (RMA)

 Η κατάρρευση του Συμφώνου της Βαρσοβίας καθώς και οι σαρωτικές αλλαγές στους στρατούς της περιοχής, είχαν ως αποτέλεσμα να ανασταλεί προσωρινά η Επανάσταση στη Στρατιωτική Επιστήμη (Revolution in Military Science- RMS)  που είχε εμφανισθεί στα μέσα της δεκαετίας του 80.  Στα τέλη όμως της ίδια δεκαετίας και σε συνδυασμό με τον πόλεμο του Κόλπου το 1991 εμφανίσθηκε από Αμερικανικής πλευράς ο όρος Επανάσταση στις Στρατιωτικές Υποθέσεις (Revolution in Military Affairs - RMA), άμεσα σχετιζόμενος με τη μετεξέλιξη των ενόπλων δυνάμεων σε διεθνές επίπεδο και την εισαγωγή νέων τεχνολογιών και «έξυπνων όπλων» στο πεδίο της μάχης.
 Η επανάσταση στα στρατιωτικά θέματα (RMA) είναι μία αλλαγή- σύμφωνα με τον ορισμό του Kuhn στη φύση και τον τρόπο διεξαγωγής στρατιωτικών επιχειρήσεων.  Η αλλαγή αυτή είτε καθιστά ξεπερασμένη μια ή περισσότερες βασικές «ικανότητες» (competencies) ενός από τους πρωταγωνιστές του διεθνούς συστήματος, είτε δημιουργεί μια ή περισσότερες βασικές «ικανότητες» σε μια νέα διάσταση του πολέμου, είτε και τα δύο.
 Ευρέως επίσης χρησιμοποιείται και ο ορισμός.  Η RMA είναι μια σημαντική αλλαγή στη φύση του πολέμου, την οποία προκάλεσε η καινοτόμος εφαρμογή νέων τεχνολογιών.  Οι τεχνολογίες αυτές σε συνδυασμό με δραματικές αλλαγές  στο στρατιωτικό δόγμα και τις επιχειρησιακές και οργανωτικές αντιλήψεις, ριζικά μεταβάλλουν το χαρακτήρα και τον τρόπο διεξαγωγής πολεμικών επιχειρήσεων.
 Τέλος σύμφωνα με την RAND Corporation η  RMA είναι μια στρατιωτική τεχνολογική επανάσταση που συνδυάζει τεχνολογικές εξελίξεις στους τομείς της επιτήρησης, CUISR και των πυρομαχικών ακριβείας, με νέες επιχειρησιακές έννοιες (concepts), που περιλαμβάνουν τον  πληροφορικό πόλεμο, συνεχείς και ταχείες μικτές / διακλαδικές επιχειρήσεις- με ταχύτερο ρυθμό από τον αντίπαλο- και διατηρεί ολόκληρο το θέατρο επιχειρήσεων υπό απειλή (δεν υπάρχει ασφαλές σημείο για τον εχθρό, ακόμη και βαθιά μέσα στο δικό του χώρο.
 Οι επαναστάσεις στα στρατιωτικά θέματα βασίζονται σε τρία συστατικά στοιχεία (συνιστώσες), την τεχνολογία, το δόγμα και την οργάνωση.  Για παράδειγμα, ο κεραυνοβόλος πόλεμος στον Β’ ΠΠ ήταν αποτέλεσμα συνδυασμού της τεχνολογίας (άρμα μάχης, ασύρματος σε κάθε άρμα, ικανότητα εγγύς αεροπορικής υποστήριξης) της επιχειρησιακής αρχής (δόγμα) μαζικής χρησιμοποίησης των τεθωρακισμένων – σε αντίθεση με τους αντιπάλους – και της οργάνωσης (δομής δυνάμεων) σε ΤΘ Σχηματισμούς (Panzer Division).  Βέβαια , τα συστατικά αυτά στοιχεία (συνιστώσες) δεν είναι ανεξάρτητα μεταξύ τους αλλά αλληλοεπηρεάζονται και αλληλοεξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό.
 Η σημερινή Επανάσταση, στα Στρατιωτικά Θέματα (RMA) πραγματεύεται κυρίως με τα εξής τρία συστατικά στοιχεία, χωρίς να περιορίζεται μόνο σε αυτά.

 α. Την Τεχνολογία

  - Ισχύς πυρός μεγάλης ακρίβειας, ιδίως σε οπλικά συστήματα μεσαίου και μεγάλου βεληνεκούς.
  - Σαφής αντίληψη των εξελίξεων στο χώρο μάχης με εξελιγμένα αεροσκάφη επιτήρησης, UAVs  και δορυφόρους.
  - Έλεγχος του χώρου μάχης με εξελιγμένα συστήματα Διοικήσεως και Ελέγχου.
  - Προβολή ισχύος με «αόρατα» Α/Φ – UAVS κτλ

 β. Το Δόγμα

  - Υψηλή Διακλαδικότητα.  Σε εθνικό επίπεδο απαιτείται υψηλότερη διακλαδικότητα.  Σε συμμαχικό επίπεδο απαιτείται συμβατότητα και διαλειτουργικότητα.
  - Μικρότερες, ευέλικτες και ταχυκίνητες δυνάμεις με μεγάλη ισχύ πυρός.
  - Οπλικά συστήματα ακριβείας με στόχο την αντιστάθμιση της συγκέντρωσης μέσων με συγκέντρωση ισχύος πυρός.
  - Σταδιακή αντικατάσταση των επανδρωμένων Α/Φ με μη επανδρωμένα σε αποστολές αναγνώρισης και μελλοντικά και για αποστολές μάχης.
  - Στα πλαίσια παράκτιου πολέμου, εστίαση στην προβολή ισχύος από ναυτικές δυνάμεις (από την θάλασσα στην ξηρά) αντί της θαλάσσιας μάχης.

 γ. Οργάνωση

  - Μικρότερες Μονάδες με δυνατότητα δράσεως σε συνδυασμένες επιχειρήσεις και συγκεκριμένους τύπους αποστολών.
  - Αποκέντρωση στη διαδικασία λήψεως αποφάσεων.
  - Επαγγελματικό ανθρώπινο δυναμικό με υψηλό μορφωτικό επίπεδο και μεγαλύτερη εξοικείωση με την τεχνολογία.

 Οι σημαντικότερες σήμερα τεχνολογικές καινοτομίες αφορούν κυρίως δύο τομείς οι οποίοι βέβαια σχετίζονται άμεσα μεταξύ τους.

  - Πληροφορικός Πόλεμος και Διαχείριση Πληροφοριών με ιδιαίτερη έμφαση στα Συστήματα Διαχείρισης Μάχης και γενικότερα στα ΣΔΕΕΠ.
  - Κατευθυνόμενα πυρομαχικά μεγάλης ακρίβειας.

 Τέλος θα πρέπει να αναφερθεί και η κατηγορία των συστημάτων προσομοίωσης, στα οποία όταν μεταφέρουμε πραγματικά δεδομένα στην εικονική πραγματικότητα, μας επιτρέπουν –πλέον της χρησιμότητας στην εκπαίδευση των στελεχών – να δοκιμάσουμε σχέδια, διαδικασίες και πρακτικές.

 

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ «Β» ΣΤΗ ΜΕΛΕΤΗ
«Το Πρότυπο του Έλληνα Αξιωματικού του 21ου αιώνα στα πλαίσια των απαιτήσεων επαγγελματικής κατάρτισης και ηγεσίας»

 Εκπαίδευση Στελεχών ΕΔ σε χώρες ΝΑΤΟ – ΕΕ και σε Χώρες της πρώην Σοβιετικής Ενώσεως.

  Εισαγωγή

  Τη σπουδαιότητα της αρτίας εκπαιδεύσεως των Στελεχών των ΕΔ έχουν ενστερνισθεί, προ πολλού χρόνου, οι χώρες της ΕΕ-ΝΑΤΟ και οι χώρες της πρώην Σοβιετικής Ενώσεως.  Η εκπαίδευση αυτή, όπως θα διαπιστώσουμε στη συνέχεια, είναι πανεπιστημιακή, συμπεριλαμβάνει τρία στάδια, που έχουν διάρκεια από 3-5 έτη το πρώτο και δύο έτη το δεύτερο.  Το τρίτο στάδιο δεν έχει σταθερή διάρκεια.  Πραγματοποιείται κυρίως με αλληλογραφία και με ενδιάμεσα διαστήματα παρακολουθήσεως στα Πανεπιστήμια προχωρημένων τμημάτων.  Η ακαδημαϊκή εκπαίδευση που παρέχεται στα Στρατιωτικά Πανεπιστήμια είναι προσανατολισμένη σε κατευθύνσεις που παρέχουν γνώσεις απαραίτητες για να τεθεί σε καλή βάση η ακαδημαϊκή εκπαίδευση των σπουδαστών κατά Όπλο και Σώμα.  Παράλληλα, αυτή η εκπαίδευση είναι συμβατή με την πανεπιστημιακή εκπαίδευση κάθε Κράτους, το οποίο απονέμει και τους ανάλογους πανεπιστημιακούς τίτλους στα Στελέχη εκείνα που έχουν αποφοιτήσει με επιτυχία.
 Αναφερόμαστε στη συνέχεια στη διακήρυξη της Μπολόνια (Bologna Declaration) , η οποία υπογράφτηκε από 29 χώρες και η οποία περιλαμβάνει την αναθεώρηση της δομής του Συστήματος της Ανωτέρας Εκπαιδεύσεως των χωρών, σε κυβερνητικό επίπεδο, έτσι ώστε να δημιουργηθεί ένας ευρωπαϊκός χώρος ανωτέρας εκπαιδεύσεως για να αυξήσει την απασχόληση, την ευκινησία των πολιτών και την αύξηση της διεθνούς συνεργασίας της Ευρωπαϊκής Ανωτέρας Εκπαιδεύσεως.  Μεταξύ των 29 χωρών που υπέγραψαν τη διακήρυξη είναι και η Ελλάδα. 
 Στη συνεργασία αυτή, που πρόκειται να τελειώσει το 2010, μεταξύ άλλων, προβλέπεται και η υιοθέτηση ενός Συμπληρωματικού Διπλώματος (Diploma Supplement) στο πρώτο στάδιο, διαρκείας όχι μικροτέρας των τριών ετών.  Στη συνέχεια προβλέπει ένα δεύτερο στάδιο, διάρκειας 2-3 ετών για προχωρημένη εκπαίδευση (MSC) και ένα τρίτο στάδιο (Διδακτορικό), του οποίου η διάρκεια εξαρτάται από πολλούς παράγοντες.
 Οι χώρες που έχουν υπογράψει τη διακήρυξη (την 19 Ιουνίου 1999) αναλαμβάνουν την υποχρέωση να συντονίσουν τις ενέργειες και προσπάθειές τους για την επίτευξη του σκοπού.
 Στη διάσκεψη των Υπουργών Παιδείας την 18/19 Σεπτεμβρίου του 2003, για την πραγματοποίηση της συνεργασίας στην περιοχή της Ανωτέρας Ευρωπαϊκής Εκπαιδεύσεως (Realizing “the European Higher Education Area”) συζητήθηκαν θέματα για την προώθηση της προόδου πραγματοποιήσεως του προγράμματος.
 Τις 16 και 17 Σεπτεμβρίου του 2005 σαράντα Υπουργοί Παιδείας συναντήθηκαν στο Βερολίνο για να συζητήσουν τα βήματα της προόδου, για την εφαρμογή των αποφάσεων της Διακηρύξεως της Μπολόνια.  Αποφασίσθηκε, ότι μέχρι το τέλος του 2005, οι χώρες που έχουν υπογράψει τη διακήρυξη πρέπει :

- Να έχουν υιοθετήσει το σύστημα των δύο Κύκλων Εκπαιδεύσεως.
- Να απονέμουν το συμπληρωματικό δίπλωμα σε όλες τις κύριες γλώσσες, σε όλους τους αποφοίτους, χωρίς επιβαρύνσεις, μαζί με το κανονικό δίπλωμα και
- Να έχουν αρχίσει για την εισήγηση της ποιότητας του δευτέρου διπλώματος (μεταπτυχιακό)

Σημειωτέον ότι :
α. Η Συνθήκη της Μπολόνια δεν εφαρμόζεται από πολλά Κράτη.
β. Σε ό,τι αφορά τα ΑΣΕΙ, υπάρχει απροθυμία ένταξής τους στην Συνθήκη (όπως αναφέρεται και στον 1ο παράγοντα)
  
β. Παρούσα Κατάσταση

   Η εκπαίδευση των Στελεχών των ΕΔ σε μερικές από τις χώρες του ΝΑΤΟ –ΕΕ, αλλά και σε χώρες της πρώην Σοβιετικής Ενώσεως έχει ως εξής :

(1) ΗΠΑ
  
(α) Στρατός Ξηράς

     Οι υποψήφιοι Αξιωματικοί, μετά από επιλογή από τις πολιτείες, από τις οποίες προέρχονται και μια σειρά δοκιμασιών σε τεστ, υγειονομικές εξετάσεις και φυσικής ικανότητας επιλέγονται για να φοιτήσουν στο West Point (Σχολή Ευελπιδων των ΗΠΑ).  Η φοίτηση στη Σχολή είναι τετραετής.  Εκτός από τη Στρατιωτική εκπαίδευσή των, η σχολή παρέχει και ακαδημαϊκή εκπαίδευση η οποία είναι προσανατολισμένη σε κατευθύνσεις, ανάλογα με τις επιθυμίες, τις επιδόσεις τους, και τις ανάγκες σε στελέχη κατά Όπλο και Σώμα.  Το πτυχίο που λαμβάνουν είναι ισότιμο των πτυχίων όλων των γνωστών πανεπιστημίων των ΗΠΑ (Bachelors Degree).

    (β) Πολεμικό Ναυτικό

     Η Ακαδημία Ναυτικού των ΗΠΑ (United States Naval Academy) είναι τετραετούς φοιτήσεως.  Οι υποψήφιοι για τη Σχολή, αφού επιλεγούν  με την ίδια, ως άνω, διαδικασία και φοιτήσουν, στη Σχολή λαμβάνουν αποφοιτούντες δύο Πτυχία, ένα της ακαδημαϊκής εκπαιδεύσεως και ένα του Αξιωματικού του Ναυτικού.

 

    (γ) Πολεμική Αεροπορία

     Ακολουθείται η ίδια (περίπου) διαδικασία όπως και στο Στρατό – Ναυτικό.  Οι αποφοιτούντες λαμβάνουν επίσης δύο πτυχία, ένα της Ακαδημαϊκής εκπαιδεύσεως και ένα του Αξιωματικού της Πολεμικής Αεροπορίας των ΗΠΑ.
Στη διάρκεια της παραμονής τους στο στράτευμα, τους παρέχεται η δυνατότητα να αποκτήσουν με αλληλογραφία ή με φοίτηση σε διάφορα πανεπιστήμια, να αποκτήσουν μεταπτυχιακά (MSC) ή και διδακτορικά διπλώματα (PHD).  Τα διπλώματα αυτά λαμβάνονται σοβαρά υπόψιν στη εξέλιξή τους στο στράτευμα.

   (2) Καναδάς

    (α) Στρατός Ξηράς.

     Οι υποψήφιοι φοιτούν σε Στρατιωτικά Κολέγια, που είναι ισότιμα με άλλα Πανεπιστημιακά Ιδρύματα.  Τα Στρατιωτικά Κολέγια (ΣΚ) παρέχουν Ακαδημαϊκή και στρατιωτική εκπαίδευση.  Η ακαδημαϊκή εκπαίδευση είναι προσανατολισμένη σε κατευθύνσεις που αφ’ ενός είναι απαραίτητες για το στράτευμα και αφ’ ετέρου είναι συμβατές με το Εκπαιδευτικό Σύστημα της Χώρας, ώστε οι αποφοιτούντες επιτυχώς υποψήφιοι να  λαμβάνουν και το αντίστοιχο πτυχίο.  Η εκπαίδευση διαρκεί συνολικά πέντε έτη και οι αποφοιτούντες επιτυχώς μαθητές έχουν τη δυνατότητα να συνεχίσουν τις σπουδές τους σε Πανεπιστήμια των ΗΠΑ, Καναδά και Μεγ. Βρετανίας.

    (β) Πολεμικό Ναυτικό.

     Οι επιλεγέντες υποψήφιοι, αφού περάσουν επιτυχώς την υφισταμένη στη χώρα διαδικασία επιλογής, φοιτούν στο ROYAL ROADS MILITARY COLLEGE (Βασιλικό Στρατιωτικό Κολλέγιο) επί τέσσερα έτη.  Οι αποφοιτούντες επιτυχώς, λαμβάνουν πτυχίο, Bachelors, ισότιμο των άλλων Πανεπιστημίων και τους παρέχεται η δυνατότητα, εφ’ όσον το επιθυμούν, να αποκτήσουν μεταπτυχιακό πτυχίο (MSC) και Ντοκτορά (PHD).

    (γ) Πολεμική Αεροπορία
    
   (3) Μεγάλη Βρετανία

    (α) Στρατός Ξηράς

     Μετά από την προβλεπόμενη επιλογή, οι υποψήφιοι Αξιωματικοί φοιτούν στη Στρατιωτική Ακαδημία, Sandhurst, επί ένα έτος.  Ακολούθως φοιτούν ένα έτος στη Σχολή του όπλου τους, ένα έτος σε Μονάδα και τρία έτη σε Πανεπιστήμια, για την απόκτηση της ακαδημαϊκής εκπαιδεύσεως και πτυχίο.  Τα Πανεπιστήμια αυτά είναι συνήθως το Cambridge και Shrivehnam.  Σύνολο εκπαιδεύσεως έξι έτη.  Μετά από την εξαετή εκπαίδευση παρέχεται η δυνατότητα, σε όποιον θέλει και έχει τη δυνατότητα να συνεχίσει για τη λήψη μεταπτυχιακού διπλώματος (Master) και διδακτορικού (Philosophy Doctor, PHD).
   

    (β) Πολεμικό Ναυτικό

     Οι υποψήφιοι Αξκοί του Ναυτικού, μετά από την προβλεπομένη διαδικασία επιλογής φοιτούν στο BRITANNICA ROYAL COLLEGE.  Οι μη πτυχιούχοι 14 μήνες, οι δε πτυχιούχοι 9 μήνες.

    (γ) Πολεμική Αεροπορία

     Ακολουθούν το ίδιο περίπου σύστημα επιλογής με το στρατό και το ναυτικό.  Ακολούθως φοιτούν σε Σχολή Αεροπορίας, ενώ ταυτόχρονα ακολουθούν και ακαδημαϊκή εκπαίδευση σε πανεπιστήμια που τους δίδουν πτυχία με τα οποία έχουν τη δυνατότητα να συνεχίσουν σπουδές για την απόκτηση μεταπτυχιακού και διδακτορικού διπλώματος.

   (4) Ολλανδία.
   
(α) Στρατός Ξηράς

     Οι υποψήφιοι Αξιωματικοί, μετά από επιλογή, φοιτούν στη Στρατιωτική Ακαδημία όπου συνεκπαιδεύονται και οι υποψήφιοι Αξιωματικοί της Αεροπορίας.
Μετά την αποφοίτηση από το Λύκειο οι ως άνω υποψήφιοι συμμετέχουν σε μια διαδικασία επιλογής.  Οι επιτυχόντες κατατάσσονται στο Στρατό ή την Αεροπορία και ακόμη σε όποιο Όπλο ή Σώμα θέλουν να ακολουθήσουν.
Ακολούθως οι επιτυχόντες υποψήφιοι, εισάγονται στη Στρατιωτική Ακαδημία.  Τα τρία πρώτα έτη της φοιτήσεως περιλαμβάνουν Ακαδημαϊκή και Στρατιωτική Εκπαίδευση.  Μετά, προάγονται σε Ανθυπολοχαγούς και υπηρετούν για δύο χρόνια ως Διμοιρίτες στο Όπλο ή Σώμα που ανήκουν.  Μετά από αυτή την εκπαίδευση, όσοι επιθυμούν, επιστρέφουν στην Ακαδημία για να συνεχίσουν για ένα χρόνο ακόμη την ακαδημαϊκή εκπαίδευση.  Τα δύο πρώτα χρόνια οι μαθητές έχουν όλοι το ίδιο πρόγραμμα.  Στο τρίτο έτος διαφοροποιούνται τα προγράμματα ανάλογα με τις κατευθύνσεις που υπάρχουν για τα Όπλα – Σώματα κλπ.

    (β) Πολεμικό Ναυτικό

     Οι επιτυχόντες, υποψήφιοι Αξιωματικοί του Ναυτικού μετά τη διαδικασία της επιλογής εισέρχονται στο ROYAL NETHERLANDS NAVAL INSTITUTE και μετά από φοίτηση 4-5 ετών λαμβάνουν πτυχίο Πανεπιστημίου MASTER OF SCIENCE.

(γ) Πολεμική Αεροπορία

     Οι υποψήφιοι Αξκοί της Αεροπορίας μετά από την τριετή συνεκπαίδευσή τους με τους υποψηφίου Αξκούς του Στρατού, ακολουθούν προγράμματα εκπαιδεύσεως της Αεροπορίας.

 

   (5) Γαλλία

    (α) Στρατός Ξηράς

     Η Στρατιωτική Σχολή Saint Gyr είναι Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα ισότιμο με τις Ανώτατες Γαλλικές Σχολές «Grandes Ecoles», θεωρουμένη ανωτέρα και αυτών ακόμη των Πανεπιστημίων.  Η διάρκεια φοίτησης είναι τριετής και κατά τη διάρκεια αυτής οι μαθητές υφίστανται στρατιωτική εκπαίδευση πεζικού (μικρών Ηγητόρων Πεζικού) και ακαδημαϊκή επί θεωρητικών και θετικών επιστημών.  Το ήμισυ περίπου των αποφοίτων αποκτά πτυχίο Πανεπιστημίου, χορηγούν εκπαιδευτική άδεια 2-3 ετών για φοίτηση στα πανεπιστήμια στα οποία εγγράφονται άνευ εξετάσεων στο δεύτερο έτος μετά το βαθμό του Λοχαγού για απόκτηση μεταπτυχιακού – διδακτορικού διπλώματος.

    (β) Πολεμικό Ναυτικό

     Η Σχολή ECOLE NAVALE, ECOLE MILITAIRE DE LA FLOTTE έχει διάρκεια φοιτήσεως 3 έτη.  Οι αποφοιτούντες παρακολουθούν εξειδικευμένα μαθήματα.  Οι περισσότεροι απόφοιτοι μετά από 4-5 έτη φοιτούν σε πολιτικά πανεπιστήμια.  Η στάθμη των αποφοίτων είναι Πτυχιούχοι Πανεπιστημιακού Επιπέδου.

    (γ) Πολεμική Αεροπορία

     Οι ιπτάμενοι είναι δύο κατηγοριών :  Ιπτάμενοι μαχητικών αεροσκαφών και Ιπτάμενοι μεταφορικών αεροσκαφών.  Η διάρκεια εκπαιδεύσεως είναι 5 μήνες κοινή εκπαίδευση.  Στη συνέχεια οι Ιπτάμενοι μαχητικών αεροσκαφών έχουν μία εκπαίδευση 20 μηνών, ενώ οι Ιπτάμενοι μεταφορικών αεροσκαφών έχουν εκπαίδευση 9 μηνών σε διάφορους τύπους μαχητικών αεροσκαφών.

   (6) Τουρκία
    (α) Στρατός Ξηράς
     Η υποψήφιοι προέρχονται κυρίως από Στρατιωτικά Λύκεια και περιορισμένος αριθμός από τα πολιτικά Λύκεια.  Η διάρκεια φοιτήσεως στη Στρατιωτική Ακαδημία είναι 4 έτη.  Η εισαγωγή γίνεται με γραπτές εξετάσεις, εφ’ όσον βέβαια ο υποψήφιος έχει περάσει με επιτυχία τις υγειονομικές εξετάσεις, τα τεστ σωματικής αντοχής και τη συνέντευξη.  Ακολουθεί μία εκπαίδευση 6 εβδομάδων κυρίως για τους προερχομένους από τα πολιτικά λύκεια.
Το σύστημα εκπαιδεύσεώς τους στη Σχολή περιλαμβάνει :  την Ακαδημαϊκή Εκπαίδευση (είναι Πανεπιστημιακού επιπέδου, BS Bachelor of SCIENCE/ Πτυχίο θετικών επιστημών.  Στοχεύει δε στο να προετοιμάσει τους σπουδαστές για μεταπτυχιακή εκπαίδευση:
- Στο Στρατιωτικό
- Στο Σωματικής Αγωγής και Αθλητισμού
- Στο Εκπαίδευσης επί θεμάτων ηγεσίας.
Η κατανομή στα Όπλα – Σώματα γίνεται στο 3ο έτος.  Στο 4ο έτος περιλαμβάνονται επιπρόσθετα μαθήματα προαιρετικά με βάση το Όπλο – Σώμα, η οποία αποβλέπει στη δημιουργία της επιστημονικής βάσης, που απαιτείται στις Σχολές Εφαρμογών για την παροχή βασικών γνώσεων που θα βοηθήσουν τους σπουδαστές να ακολουθήσουν προγράμματα MASTER OF ARTS/ MASTER OF SCIENCE σε διάφορα αντικείμενα.

    (β) Πολεμικό Ναυτικό.
     TURKISH NAVAL ACADEMY
     Διάρκεια φοιτήσεως 4 έτη.  Στάθμη αποφοίτων :  Πανεπιστημίου, όπου το πτυχίο δεν αναγνωρίζεται ισότιμο.
    (γ) Πολεμική Αεροπορία
 
   (7) Γερμανία

    (α) Στρατός Ξηράς

     Οι απόφοιτοι Λυκείου που επιθυμούν να γίνουν Αξιωματικοί κατατάσσονται στο στρατό (στο Όπλο ή Σώμα που επιθυμούν), ως απλοί στρατιώτες.  Μετά από 15 μήνες και με τη συγκατάθεση του Διοικητού της Μονάδος, ότι οι υποψήφιοι είναι κατάλληλοι για Αξιωματικοί, οι υποψήφιοι υποβάλλονται σε μια σειρά από δοκιμασίες (τεστ, υγειονομικές εξετάσεις).  Αυτοί που θα πετύχουν παρουσιάζονται στη Σχολή Αξιωματικών με βαθμό αντίστοιχο του δικού μας Ανθυπασπιστού.
Η φοίτηση στη Σχολή Αξιωματικών είναι εξάμηνη.  Μετά την αποφοίτησή τους επιστρέφουν στη Μονάδα τους ως Διμοιρίτες για ένα διάστημα ενός έτους.
Μετά από το χρονικό αυτό διάστημα προάγονται στο βαθμό του Ανθυπολοχαγού και φοιτούν σε ένα από τα δύο Στρατιωτικά Πανεπιστήμια (Μόναχο – Αμβούργο).  Εκεί ζουν όπως οι φοιτητές.  Έχουν στρατιωτική εκπαίδευση δύο ώρες την εβδομάδα, οπότε φορούν και τη Στολή τους.  Οι συνθήκες διαβίωσης στα Πανεπιστήμια είναι τελείως ελεύθερες.  Από τα Στρατιωτικά Πανεπιστήμια αποφοιτά επιτυχώς μόνο το 60% περίπου.  Μετά την αποφοίτησή τους, ως Υπολοχαγοί λαμβάνουν και αντίστοιχα πτυχία Ακαδημαϊκής Εκπαιδεύσεως (Ηλεκτρολόγου – Μηχανολόγου Μηχανικού ή Οικονομολόγου ή Κοστολόγου- Ψυχολόγου).

    (β) Πολεμικό Ναυτικό

     Οι υποψήφιοι Αξιωματικοί του Πολεμικού Ναυτικού εκπαιδεύονται στην Ναυτική Ακαδημία του Μάβερικ (NAVAL ACADEMY MURWIC).  Διάρκεια φοιτήσεως έξι (6) έτη : Σχολή 2,5 έτη, Πανεπιστήμιο ΕΔ 3-5 έτη.  Μετά το Πανεπιστήμιο ΕΔ φοιτούν για 15 μήνες στη Σχολή για εμπέδωση της αποκτηθείσης Παιδείας.  Οι απόφοιτοι λαμβάνουν πτυχίο Πανεπιστημίου.

    (γ) Πολεμική Αεροπορία

 

   (8) Δανία

    (α) Στρατός Ξηράς

    (β) Πολεμικό Ναυτικό

     Οι υποψήφιοι Αξιωματικοί (μετά από τη διαδικασία που απαιτείται για την επιλογή τους, φοιτούν στην Βασιλική Ναυτική Ακαδημία της Δανίας για 4-5 έτη οι Μάχιμοι και 6 έτη οι Μηχανικοί.

    (γ) Πολεμική Αεροπορία
   
     Υποψήφιοι είναι άνδρες και γυναίκες.  Οι υποψήφιοι, οι επιτυχόντες τις προκαταρκτικές εξετάσεις, υποβάλλονται σε έξι (6) μήνες βασική εκπαίδευση.  Ακολούθως υφίστανται αρχική πτητική εκπαίδευση τριάντα (30) ωρών διάρκειας έξι (6) μηνών και εξάσκηση στο στίβο μάχης δύο (2) μήνες.  Η Σχολή Αξιωματικών διαρκεί είκοσι δύο (22) μήνες.  Οι αποφοιτούντες επιτυχώς λαμβάνουν το βαθμό του Ανθυποσμηναγού.  Στη συνέχεια εκπαιδεύονται στις ΗΠΑ επί δέκα πέντε (15) μήνες και οι επιτυχόντες προάγονται στο βαθμό του Υποσμηναγού.

   (9) Βουλγαρία
   
    (α) Οι υποψήφιοι Αξιωματικοί, αφού περάσουν τις προκαταρκτικές  εξετάσεις (φυσική αγωγή, υγειονομικές εξετάσεις κλπ), εισέρχονται στη Σχολή Υποψηφίων Αξιωματικών.  Από το 1ο έτος της φοιτήσεώς των λαμβάνουν τη στρατιωτική τους ειδικότητα (δηλ. κατατάσσονται στο Όπλα και τα  Σώματα δηλ. Πεζικό, Τεθωρακισμένα κλπ).

    (β) Σε κάθε  Στρατιωτική ειδικότητα προβλέπεται, παράλληλα και μία «Πανεπιστημιακή ειδικότητα» π.χ. οι Αξκοί του Πυροβολικού λαμβάνουν και ειδικότητα Μηχανολόγου, οι Αξκοί Χημικού Πολέμου λαμβάνουν και την «Πανεπιστημιακή ειδικότητα του Χημικού», οι Αξιωματικοί Αναγνώρισης με βασική γλώσσα τα Ελληνικά λαμβάνουν την ειδικότητα της «Ελληνικής Φιλολογίας» κλπ

    (γ) Τα ακαδημαϊκά μαθήματα που λαμβάνουν είναι πλαισιωμένα ανάλογα και από διδακτικό προσωπικό (καθηγητές) πανεπιστημίου.   Η ακαδημαϊκή εκπαίδευση γενικά είναι προσανατολισμένη σε ορισμένες κατευθύνσεις (ειδικότητες) που χρειάζονται στο Στρατό.  Το Πανεπιστημιακό Πρόγραμμα είναι επικυρωμένο από το ΥΠΑΜ και από το Υπουργείο Παιδείας.

    (δ) Μαζί με την αποφοίτησή τους από τη Σχολή και την ονομασία τους ως Ανθυπολοχαγών λαμβάνουν και το πανεπιστημιακό πτυχίο τους, το οποίο αναγράφει, ότι με απόφαση της Βουλής ο κάτοχος έχει την τάδε Πανεπιστημιακή ειδικότητα.  Το πτυχίο είναι σε επίπεδο Bachelor, ισότιμο του Πανεπιστημιακού.
    (ε) Όποιος εκ των Σπουδαστών επιθυμεί να προχωρήσει στην επιστήμη του και να λάβει “Master” στην «Πανεπιστημιακή ειδικότητα», τότε υποβάλλει αναφορά στο Υπουργείο Άμυνας και του δίδεται η σχετική έγκριση.  Αυτό όμως πραγματοποιείται με «Σπουδή εξ αποστάσεως – δι’ Αλληλογραφίας» και όχι με φοίτηση.

    (στ) Υπάρχουν και ορισμένες ειδικότητες, όπως του γιατρού, δικηγόρου, μετεωρολόγου κ.α., που δεν δίδονται από τις Στρατιωτικές Σχολές.  Παρέχεται όμως η δυνατότητα, αν ο απόφοιτος το ζητήσει, να λάβει εκπαιδευτική άδεια 4 ετών, να σπουδάσει στη Νομική π.χ. ή άλλη Πανεπιστημιακή Σχολή.

   (10) Ρωσική Ομοσπονδία

    (α) Στρατός Ξηράς

Η εκπαίδευση στις Παραγωγικές Σχολές Αξκών είναι 3  έτη, ενώ η εκπαίδευση στη Διδακτορική Σχολή είναι 4 έτη.  Τα απαιτούμενα προσόντα για την εισαγωγή των Σπουδαστών σε αυτή είναι :  Για τους στρατιωτικούς να έχουν βαθμό Συνταγματάρχη (ή αντιστοίχου για ΠΝ - ΠΑ), να έχουν διοικήσει, Σύνταγμα ή Ταξιαρχία ή να έχουν υπηρετήσει ως Επιτελάρχες σε Μεραρχία, Ταξιαρχία και σε γενικές θέσεις στα Γενικά Επιτελεία, ή στο ΓΕΕΘΑ.  Μετά από μία διεξαγωγή επιλογής, αποφασίζεται από το ΓΕΕΘΑ και ανακοινώνεται ποιοι θα φοιτήσουν.  Διάρκεια φοιτήσεως δύο (2) έτη.

     (1) Σχολή Πανεπιστημιακού επιπέδου είναι η Ακαδημία του Γενικού Επιτελείου των Ενόπλων Δυνάμεων της Ρωσικής Ομοσπονδίας.

     (2) Τα αντικείμενα εκπαίδευσης έχουν σχέση με Επιχειρήσεις σε επίπεδο ΣΣ, Στρατιάς, Ομάδας Στρατιών ή και μεμονωμένων Μεραρχιών δρώντων στο πλαίσιο ΣΣ για εκτέλεση ειδικών αποστολών, σε όλες τις φάσεις.  Στα μαθήματα συμπεριλαμβάνονται και : Στρατιωτικό Δίκαιο, Κοινωνιολογία και Ψυχολογία των Στρατιωτικών σε σύγχρονα προβλήματα της στρατιωτικής Πολιτολογίας και Κοινωνιολογίας, Εθνική Ασφάλεια, Ιστορία, Φυσική αγωγή κλπ.  Ομοίως όλες οι επιχειρήσεις του ΠΝ και ΠΑ, σε όλες τις φάσεις – επιχειρήσεις.

     (3) Το πτυχίο αποφοιτήσεως είναι κρατικό, ισότιμο αντιστοίχου Πανεπιστημιακού Πτυχίου της Κρατικής Εκπαίδευσης.

     (4) Μετά την αποφοίτηση από την Ακαδημία, οι σπουδαστές έχουν τη δυνατότητα να προαχθούν σε όλους τους ανωτάτους βαθμούς της ιεραρχίας των ΕΔ, να καταλάβουν όλες τις θέσεις του Υπουργείου Άμυνας (ή και ετέρων συναφών Υπουργείων) ακόμη να γίνουν Υπουργοί Άμυνας, με την ειδικότητα του «Ειδικού στο πεδίο της στρατιωτικής Κρατικής Διεύθυνσης».

    (β) Πολεμικό Ναυτικό

     Τα μεγαλύτερα εκπαιδευτικά ιδρύματα του ΠΝ είναι τα παρακάτω :
- Στην περιοχή της Αγίας Πετρούπολης   
   * Ναυτικό Ινστιτούτο Πετρούπολης (πρώην Ανωτ. Ναυτική Ακαδημία)
   * Τεχνικό Ινστιτούτο Πετρούπολης (πρώην Ανωτάτη Τεχνική Ν. Ακαδημία).
   * Ανωτάτη Ναυτική σχολή Υποβρύχιας Ναυτιλίας.
   * Ναυτικό Ινστιτούτο Ραδιοηλεκτρονικών.
   * Ναυτική Σχολή Δοκίμων στο Κρόνστατ  (Kronstad)
   * Ναυτικό Λύκειο  Nakhimor
- Στο Καλίνγκραντ το Ναυτικό Ινστιτούτο Βαλτικής
- Στο Βλαδιβοστόκ το Ναυτικό Ινστιτούτο Ειρηνικού Ωκεανού.
Άλλο συμπληρωματικό εκπαιδευτικό ίδρυμα είναι το εκπαιδευτικό Κέντρο Αεροπορίας Ναυτικού στην Ουκρανία.

    (γ) Αεροπορία

     Από την 1η Σεπτεμβρίου 2004 σε όλα τα Ανώτατα Στρατιωτικά – Εκπαιδευτικά Ιδρύματα της Ρωσικής ΠΑ (αεροπορικά πανεπιστήμια, ακαδημίες και ινστιτούτα), τα εκπαιδευτικά έτη μειώθηκαν από 5 σε 4.  Στην Ρωσική Ομοσπονδία σήμερα, λειτουργούν 12 (από τα 14 που αναφέρονται παρακάτω) ανώτατα στρατιωτικά εκπαιδευτικά ιδρύματα της Ρωσικής ΠΑ, από τα οποία, τα 3 είναι στρατιωτικές ακαδημίες, 2 στρατιωτικά πανεπιστήμια και 7 στρατιωτικά ινστιτούτα.

- Ακαδημία Πολεμικής Αεροπορίας Γκαγκάριν, στη πόλη Μόνινο περιοχή της Μόσχας.
- Στρατιωτικό Αεροπορικά Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο της Μόσχας.
- Παράρτημα του Στρατιωτικού Αεροπορικού Πανεπιστημίου στην Σταυρούπολη.
- Στρατιωτικό Πανεπιστήμιο της Αντιαεροπορικής Άμυνας στο Τβερ.
- Παράρτημα του Στρατιωτικού Πανεπιστημίου της Αντιαεροπορικής Άμυνας στην Αγία Πετρούπολη.
- Στρατιωτικό Αεροπορικό Ινστιτούτο του Αρμαβίρ στη Νότια Ευρωπαϊκή Ρωσία.
- Στρατιωτικό Αεροπορικό Ινστιτούτο του Μπαλασόβ στη περιοχή της πόλης Σαράτοβ.
- Παράρτημα του Στρατιωτικού Αεροπορικού Ινστιτούτου του Μπαλασόβ στο Τσελιάμπινσκ (Σιβηρία).
- Στρατιωτικό Αεροπορικό Ινστιτούτο του Κρασνοντάρ.
- Παράρτημα του Στρατιωτικού Αεροπορικού Ινστιτούτου του Κρασνοντάρ στη πόλη Γιεισκ, (Αζοφική)
- Στρατιωτικό Αεροπορικό Ινστιτούτο μηχανικών του Βορόνεζ.
- Στρατιωτικό Αεροπορικό Ινστιτούτο Μηχανικών του Ιρκούτσκ (Σιβηρία)
- Στρατιωτικό Αεροπορικό Ινστιτούτο μηχανικών του Ταμπόβ.
- Ινστιτούτο Αντιαεροπορικής Άμυνας του Ιαροσλάβλ (Ευρωπαϊκή Ρωσία)

   (11) Λευκορωσία

    (α) Η εκπαίδευση των Αξιωματικών του Μηχανικού και Τεχνικού πραγματοποιείται στο εκπαιδευτικό ίδρυμα «Στρατιωτική Ακαδημία της Δημοκρατίας της Λευκορωσίας», στις Στρατιωτικές Σχολές και στις έδρες των Ανωτάτων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων της Δημοκρατίας της Λευκορωσίας.  Η μετεκπαίδευση των Αξιωματικών πραγματοποιείται στην Ανωτάτη Σχολή Αξιωματικών, στην Στρατιωτική Ακαδημία της Δημοκρατίας της Λευκορωσίας.
   
(β) Η διάρκεια εκπαιδεύσεως είναι :
 
Στη Στρατιωτική Ακαδημία και άλλα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα, 5 έτη.
Στη Διοικητικό – Εκπαιδευτική Σχολή της Στρατιωτικής Ακαδημίας 2 έτη.
Στο 72ο Εκπαιδευτικό Κέντρο, 6 μήνες.

    (γ) Η εκπαίδευση ειδικών των μετόπισθεν, πραγματοποιείται στην έδρα του μετόπισθεν εφοδιασμού της Στρατιωτικής Ακαδημίας της Δημοκρατίας στις διάφορες ειδικότητες όπως :
 - Οι Αξιωματικοί που λαμβάνουν Ανωτάτη Στρατιωτική Εκπαίδευση Σχηματισμών και Μονάδων του Στρατού Ξηράς .
- Οι εκπαιδευμένοι που λαμβάνουν Ανώτατη Στρατιωτική Εκπαίδευση μετόπισθεν (ΣΕΜ- ΣΥΠ).

    (δ) Η διάρκεια εκπαιδεύσεως είναι :
     - Ακαδημαϊκή εκπαίδευση 4 έτη
- Ώρες Ακαδημαϊκής εκπαίδευσης για Αξκούς συνολικά 2.238.

  γ. Διαπιστώσεις

Από την εξέταση της υφισταμένης καταστάσεως σε χώρες της ΕΕ – ΝΑΤΟ και σε χώρες της πρώην Σοβιετικής Ενώσεως διαπιστώνουμε τα κάτωθι :

(1) Ένας αριθμός κρατών διαθέτει Στρατιωτικές Σχολές Πανεπιστημιακού επιπέδου  (ΑΣΕΙ) διαρκείας 2-4 ετών, οι οποίες παρέχουν Στρατιωτική και Ακαδημαϊκή Εκπαίδευση.
 Η Ακαδημαϊκή εκπαίδευση όμως είναι προσανατολισμένη σε ορισμένες κατευθύνσεις (ροές) των οποίων οι γνώσεις είναι απαραίτητες για την επιτυχή εκτέλεση της αποστολής των Στελεχών των ΕΔ.  Με την αποφοίτησή τους οι Σπουδαστές λαμβάνουν και πτυχίο της Ακαδημαϊκής Εκπαιδεύσεως στην κατεύθυνση την οποία έχουν ακολουθήσει στη διάρκεια της φοιτήσεώς τους στις Στρατιωτικές Σχολές (ΑΣΕΙ).  Μερικές από αυτές τις χώρες είναι το Βέλγιο, ΗΠΑ, Καναδάς, Τουρκία κλπ.

   (2) Άλλες χώρες διαθέτουν Στρατιωτικές Σχολές διαρκείας μέχρι 1-2 ετών και οι σπουδαστές μετά την αποφοίτησή τους, έχουν το δικαίωμα να ζητήσουν εκπαιδευτική άδεια για να φοιτήσουν σε πανεπιστήμια της χώρας τους (ή του εξωτερικού) ανάλογα με την ειδικότητά τους (Αξκοι ΠΖ, ΠΒ, ΜΧ, ΔΒ, Σωμάτων κλπ).  Μερικές από τις χώρες αυτές είναι : Γαλλία, Μ. Βρετανία, κλπ.

   (3) Σε μερικές χώρες οι υποψήφιοι μετά τη λήξη της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης κατατάσσονται στο στράτευμα ως εθελοντές για να υπηρετήσουν τη θητεία τους και μετά από βασική εκπαίδευση ενός έτους (κατόπιν προτάσεως του Διοικητού τους), φοιτούν σε Στρατιωτικά Πανεπιστήμια, των οποίων το πτυχίο αναγνωρίζεται από το κράτος και είναι ισότιμο των ΑΕΙ (Γερμανία κλπ).

   (4) Τελικά σε οποιαδήποτε κατηγορία και αν ανήκε η εκπαίδευση των Στελεχών των ΕΔ στις διάφορες χώρες της ΕΕ- ΝΑΤΟ και της  Σοβιετικής Ομοσπονδίας, οι απόφοιτοι λαμβάνουν και πτυχίο Ακαδημαϊκής Εκπαιδεύσεως είτε από τα ΑΣΕΙ είτε τα ΑΕΙ.
        
    
                       
              
       

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ «Γ» ΣΤΗ ΜΕΛΕΤΗ
«Το Πρότυπο του Έλληνα Αξιωματικού του 21ου αιώνα στα πλαίσια των απαιτήσεων επαγγελματικής κατάρτισης και ηγεσίας»

ΤΟ ΠΡΟΤΥΠΟ ΤΟΥ ΑΠΟΦΟΙΤΟΥ ΑΠΟ ΤΗ ΣΣΕ ΑΝΘΛΓΟΥ

Γενικά Χαρακτηριστικά

 Να έχει συνειδητοποιήσει και ενστερνισθεί τις στρατιωτικές αξίες και να έχει αποκτήσει σε μεγάλο βαθμό τα χαρακτηριστικά του στρατιωτικού ηγέτη σύμφωνα με το Δόγμα Διαμόρφωσης Ηγετών Στρατού Ξηράς.

 Να διαθέτει το ψυχικό σθένος και τη σωματική αντοχή για να μπορεί να ανταποκριθεί στις κακουχίες, στερήσεις και καταβολή παρατεταμένης προσπάθειας.

 Να έχει τις απαραίτητες γνώσεις ώστε να μπορεί να διοικήσει Δρια ΠΖ στην ειρήνη και τον πόλεμο.

 Να έχει την αναγκαία στρατιωτική υποδομή (βασικές γνώσεις οργάνωσης – λειτουργίας του Στρατού καθώς και των δυνατοτήτων – περιορισμών των Όπλων και Σωμάτων), για να εκπαιδευτεί στην ειδικότητά του και για την εν γένει μελλοντική επαγγελματική εξέλιξή του.

 Να διαθέτει την απαραίτητη επιστημονική – ακαδημαϊκή κατάρτιση ώστε να μπορεί να αφομοιώσει τη δομή και λειτουργία των συγχρόνων οπλικών συστημάτων και των υλικών του Στρατού και να μπορεί να παρακολουθεί τις τεχνολογικές εξελίξεις σ’ αυτούς τους τομείς.

 Να έχει αποκτήσει επάρκεια (πρόσθετη επιστημονική υποδομή) σε γνωστικό αντικείμενο στρατιωτικού ενδιαφέροντος, που να εξυπηρετεί πρωτίστως το Στρατό.

Ειδικά Χαρακτηριστικά

 Να γνωρίζει πολύ καλά τη στρατιωτική επιστήμη σε ό,τι αφορά το υλικό, την οργάνωση και τη τακτική χρησιμοποίηση Δριας ΠΖ, ώστε να μπορεί να τη διοικήσει στην ειρήνη και τον πόλεμο.  Επιπλέον, να διαθέτει βασικές γνώσεις στα ίδια αντικείμενα για το επίπεδο Λόχου ΠΖ.

 Να γνωρίζει σε ικανοποιητικό βαθμό τις τεχνικές της Διοικητικής επιστήμης (Management).

 Να έχει αποκτήσει σωματική αντοχή σε κακουχίες, στερήσεις και παρατεταμένη προσπάθεια, ενώ θα διαθέτει και το απαραίτητο ψυχικό σθένος στην έντονη πνευματική εργασία.

 Να μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως εκπαιδευτής στρατιωτικών αντικειμένων εκπαίδευσης.
 Να αποκτήσει σε ικανοποιητικό βαθμό δύναμη εκφράσεως στον προφορικό και γραπτό λόγο, ώστε να ομιλεί και να γράφει συγκροτημένα, να εκφράζει και να υποστηρίζει τεκμηριωμένα τις απόψεις του.

 Να γνωρίζει βασικά στοιχεία οργάνωσης του Ελληνικού Κράτους, των ΕΔ και ειδικότερα του Στρατού Ξηράς, του Συνταγματικού Δικαίου και του Στρατιωτικού Ποινικού Δικαίου.

 Να γνωρίζει βασικά στοιχεία Πολιτικής Ιστορίας, Δημοσίου Διεθνούς Δικαίου, Διεθνών  Σχέσεων, ώστε να είναι σε θέση να κατανοεί τις διακρατικές σχέσεις της χώρας μας και τις επιδιώξεις μας στους διεθνείς οργανισμούς (ΝΑΤΟ- ΔΕΕ- ΟΗΕ κτλ).

 Να έχει στοιχειώδεις γνώσεις ψυχολογίας και κοινωνιολογίας που θα τον βοηθήσουν στον τομές Διοίκηση – Ηγεσία.

 Να έχει τις απαραίτητες εκείνες γνώσεις των θετικών επιστημών (φυσική, χημεία, ηλεκτροτεχνία, μηχανική, βλητική κτλ) που θα τον βοηθήσουν να αντιληφθεί τη λειτουργία των συγχρόνων οπλικών συστημάτων και του τεχνολογικού υλικού που χρησιμοποιεί ο Στρατός, ενώ συγχρόνως θα του παρέξουν τις βάσεις για παραπέρα επιμόρφωση και μελέτη αλλά και για την ευχερή παρακολούθηση της τεχνολογικής εξέλιξης.

 Παράλληλα με το πτυχίο της ΣΣΕ να έχει κερδίσει τίτλο επιστημονικής επάρκειας σε αντικείμενο επιστήμης ενδιαφέροντος του Όπλου ή Σώματος που έχει επιλεγεί, διδασκόμενος μαθήματα και στην έκταση που απαιτείται.

 Να γνωρίζει σε ικανοποιητικό βαθμό τη χρήση Η/Υ.

 Να γνωρίζει στρατιωτική Ιστορία και Γεωγραφία τα οποία σε συνδυασμό με τα στρατιωτικά θεωρητικά μαθήματα (επιχειρήσεις – ΔΜ, πληροφορίες μάχης κτλ) θα τον διευκολύνουν στη κατανόηση της Πολεμικής Τέχνης και θα καλλιεργήσουν την κρίση και διορατικότητά του.

 Να γνωρίζει την αγγλική γλώσσα σε επίπεδο τουλάχιστον LOWER ώστε να μπορεί να διαβάζει, να καταλαβαίνει και να ομιλεί τη γλωσσα αυτή.  Επιδίωξη εκμάθησης και μιας δεύτερης ξένης γλώσσας.

ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΟΠΛΟΥ - ΣΩΜΑΤΟΣ

Όπως πρόγραμμα σπουδών της ΣΤΗΑΔ

 

                              
             
        

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ «Δ» ΣΤΗ ΜΕΛΕΤΗ
«Το Πρότυπο του Έλληνα Αξιωματικού του 21ου αιώνα στα πλαίσια των απαιτήσεων επαγγελματικής κατάρτισης και ηγεσίας»

ΠΙΝΑΚΑΣ
ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΕΩΝ ΑΞΚΩΝ ΣΕ ΑΕΙ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΚΤΗΣΗ 2ου ΤΙΤΛΟΥ

Α/Α ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΜΗΜΑ/ ΑΕΔ ΑΡΙΘΜΟΣ ΑΞΚΩΝ ΔΙΑΡΚΕΙΑ
1. Επιστήμη Πολιτικού Μηχανικού Πολιτικοί Μηχανική ΕΜΠ (Δ’ έτος – 7ο εξάμηνο) 3 Αξκοί 2 έτη
2. Επιστήμη Μηχανολόγου & Ηλεκτρολόγου Μηχανικού Μηχανολόγοι Μηχανικοί (ΤΜΜ) /ΕΜΠ
Ηλεκτρολόγοι Μηχανικοί και Μηχανικοί Η/Υ ΕΜΠ 19 Αξκοί

 

14 Αξκοί 3 έτη
3. Επιστήμη Χημικού Μηχανικού Χημικοί Μηχανικοί ΕΜΠ  16 Αξκοί 5 έτη
4. Επιστήμη Τοπογράφου Μηχανικού Τοπογράφοι Μηχανικοί ΕΜΠ (Γ’ έτος- 6ο εξάμηνο) 5 Αξκοί 2,5 έτη
5. Οικονομικές Επιστήμες Πανεπιστήμιο Πειραιά (Α’ έτος- 1ο εξάμηνο) 4 Αξκοί 4 έτη
6. Βιομηχανική Διοίκηση και Τεχνολογία Πανεπιστήμιο Πειραιά (Β’ έτος – 3ο εξάμηνο) 1 Αξκός 3 έτη
7. Επιστήμη Τεχνολογίας Τροφίμων Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών (Α’ έτος- 1ο εξάμηνο) 2 Αξκοί 5 έτη
8. Οικονομικές Επιστήμες Πανεπιστήμιο Πειραιά Τμήμα Πληροφορικής (Α’ έτος – 1ο εξάμηνο) 2 Αξκοί 4 έτη

ΠΙΝΑΚΑΣ
ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΣΕΩΝ ΣΕ ΑΕΙ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΜΕ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΑΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΜΕ ΚΑΛΥΨΗ ΔΙΔΑΚΤΡΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ

Α/Α ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ  -ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ (Μεταπτυχιακό Δίπλωμα Σπουδών) ΤΜΗΜΑ /ΑΕΙ ΑΡΙΘΜΟΣ ΑΞΚΩΝ ΔΙΑΡΚΕΙΑ
1. Νέες  Τεχνολογίες Επικοινωνιών- Πληροφορικής Πληροφορικής Πανεπιστήμιο Αθηνών 6 Αξκοί 2 έτη
2. Δημόσια Διοίκηση Εθνική  Σχολή Δημόσιας Διοίκηση 2 Αξκοί 1 έτος

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ «Ε» ΣΤΗ ΜΕΛΕΤΗ
«Το Πρότυπο του Έλληνα Αξιωματικού του 21ου αιώνα στα πλαίσια των απαιτήσεων επαγγελματικής κατάρτισης και ηγεσίας»

Πρότυπο Αξιωματικών της Π.Α

 Το πρότυπο των Αξιωματικών της Π.Α. εκπονήθηκε με την προοπτική της τριακοπενταετίας, προκειμένου να καλύπτει όλη την ιεραρχική κλίμακα των Αξιωματικών.
 Στην εργασία δεν περιελήφθησαν οι Αξκοί του Υγειονομικού επειδή παράγοντες που δεν προσιδιάζουν με τους λοιπούς της Π.Α, προσδίδουν σημαντική διαφορετικότητα και επιβάλλουν ειδική και ενδελεχή μελέτη.  Συνοπτικά οι παράγοντες αυτοί είναι οι παρακάτω :

 α. Η άσκηση της ιατρικής επιστήμης δεν μπορεί να είναι αποτελεσματική με το μοντέλο διοίκησης της υπόλοιπης Π.Α, το οποίο δομείται επί τη βάση της αυστηρής ιεραρχικής δομής και της λειτουργίας και επί τη βάση των διαταγών των προϊσταμένων επιπέδων προς τα κατώτερα.
 β. Ο χρόνος προσφοράς των ιατρών είναι σημαντικά μειωμένος, καθόσον η απόδοση των ιατρών ουσιαστικά αρχίζει μετά την ηλικία των σαράντα ετών και κορυφώνεται μετά την αποστρατεία.
 γ. Οι ιατροί ασκούν παράλληλα και ιδιωτική ιατρική, γεγονός που διαμορφώνει διαφορετική συμπεριφορά έναντι της ασκούμενης πολιτικής για το υπόλοιπο προσωπικό. (π.χ. ανταπόκριση σε κίνητρα ή περιοριστικά μέτρα).
 δ. Το μοντέλο της Διοίκησης των νοσοκομείων αποτελεί παγκόσμιο ζητούμενο.  Τα κυριότερα είναι το αγγλικό μοντέλο και των ΗΠΑ.  Το πρώτο, για το οποίο διατυπώνονται κάποιες επιφυλάξεις, βασίζεται στην άσκηση της Διοίκησης με δύο Διοικητές, τον Διοικητικό και τον επιστημονικό Διοικητή.  Στο μοντέλο αυτό βασίσθηκε η οργάνωση του ΕΣΥ.  Το δεύτερο βασίζεται στη Διοίκηση από ιατρούς, οι οποίοι λαμβάνουν την πανεπιστημιακή την εξειδίκευση «Διοίκηση Νοσοκομείων» και δεν ασκούν στο εξής την ιατρική επιστήμη.  Το 251 ΓΝΑ ακολουθεί την τυπική οργάνωση μιας μοναδας της ΠΑ, με την οποία όμως δεν αντιμετωπίζονται σημαντικές ιδιαιτερότητες.

 Σκοπός του πρότυπου ροής είναι :

 α. Να αποτελέσει τον οδηγό για τη διαμόρφωση σταθερής πολιτικής εκπαίδευσης, επιμόρφωσης και μετεκπαίδευσης των Στελεχών της ΠΑ, επί της αρχής της οικονομίας κλίμακος, ήτοι μόνο των κατάλληλων και εκπαιδεύσεων και μόνο του κατάλληλου προσωπικού.

 β. Να αποτελέσει τη βάση για ανάλογη χρησιμοποίηση του προσωπικού, για τη σταδιακή απόκτηση εμπειριών και ικανοτήτων.

 γ. Να αποτελέσει τη βάση για την καθιέρωση αντικειμενικών και μετρήσιμων κριτηρίων στο σύστημα αξιολόγησης του προσωπικού.

 δ. Να γνωρίζει ο κάθε Αξιωματικός εκ των προτέρων τις απαραίτητες υποχρεώσεις τους προς την υπηρεσία, τις απαραίτητες προϋποθέσεις ιεραρχικής ανέλιξης ώστε να μεριμνά για την ανάλογη βελτίωσή των ικανοτήτων του, των γνώσεών του και της προσωπικότητάς του.

 Το περιγραφόμενο πρότυπο απαιτείται να είναι δυναμικό.  Τούτο επιβάλλεται από την ανάγκη της διαρκούς βελτίωσης του και της ενσωμάτωσης των νέων απαιτήσεων.  Για το λόγο αυτό θα πρέπει κατ’ έτος να επανατροφοδοτείται, να επαναξιολογείται και να αναθεωρείται.

 Η δομή του προτύπου βασίσθηκε στην άποψη ότι τα στελέχη θα πρέπει να κατ’ αρχήν υπηρετούν στις μονάδες και σταδιακά να ανέχονται σε ανώτερα επίπεδα.  Ελήφθη υπ’ όψιν ότι οι Αξιωματικοί, σε τρεις περιόδους της σταδιοδρομίας τους, καλούνται να επιτελέσουν τρεις διαφορετικές λειτουργίες.  Το φαινόμενο είναι περισσότερο χαρακτηριστικό στους Ιπταμένους οι οποίοι ως Κατώτεροι επιτελούν κυρίως τα καθήκοντα του χειριστού, ως Ανώτεροι τα καθήκοντα του  Διοικητού και επιτελούς, ενώ ως Ανώτατοι καθορίζουν την γενικότερη λειτουργία της ΠΑ και διαμορφώνουν το σχεδιασμό αυτής.  Τούτο προϋποθέτει διαφορετικό γνωστικό αντικείμενο κατά περίοδο και διαφορετικό επίπεδο πείρας.  Ως εκ τούτου κρίθηκε σκόπιμο το πρότυπο των Αξκών να ακολουθήσει ανάλογη δομή.

 Οι απαιτούμενες γνώσεις και δεξιότητες καθώς και τα χαρακτηριστικά που αναφέρονται στο πρότυπο του Αξκού λογίζονται αθροιστικά.  Δηλαδή οι Αξιωματικοί της τρίτης περιόδου, νοείται ότι πρέπει να διαθέτουν τις αιτούμενες γνώσεις και δεξιότητες και να συγκεντρώνουν τα χαρακτηριστικά του προτύπου των Αξκών των δύο προηγούμενων περιόδων.  Το ανάλογο ισχύει για τους Αξκούς της δεύτερης περιόδου σε σχέση με τα της πρώτης.

 Ο κυριότερος όμως παράγοντας που καθορίζει την επιτυχία του εγχειρήματος η την πλήρη αποτυχία του είναι το σύστημα διαχείρισης του ανθρώπινου δυναμικού. Ως τέτοιο νοείται η κατάταξη, η εκπαίδευση, η αξιολόγηση, η αξιοποίηση, η ιεραρχική ανέλιξη και η έξοδος.  Αδιαπραγμάτευτο σημείο είναι ότι το σύστημα θα πρέπει να παράγει δικαιοσύνη και αξιοκρατία.  Το μεγαλύτερο μέρος αυτών καθορίζεται από τις διατάξεις του Ν. 24389/96 περί ιεραρχίας και εξέλιξης των Αξιωματικών, ο οποίος τελεί υπό αναθεώρηση.  Η σημαντικότητα του παράγοντα επέβαλε την ανάγκη να εξετασθεί αυτός διεξοδικότερα, μολονότι η σχέση του με το εξεταζόμενο αντικείμενο από την παρούσα μελέτη είναι έμμεση.

 

 

 

 

 

 

ΠΡΟΤΥΠΟ  ΑΞΙΩΜΑΤΙΚΩΝ  ΤΗΣ Π.Α.

ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΠΡΩΤΗ

Βαθμός Περιβάλλον Απαιτούμενες γνώσεις Πρότυπο Αξκού
Ανθσγος  Μοίρα ή Σμήνος Αφών – Ε/Π

Επιχειρησιακές αποστολές εκτός συνόρων Πτητική ικανότητα (μόνο για Ιπτάμενους)

Γνώση συναφών με την ειδικότητα επιστημών.

Επιστημονικές γνώσεις κατάλληλες για μεταπτυχιακές σπουδές

Γνώση κανονισμών και διαταγών.

Γνώσεις χειρισμού απλών Διοικητικών θεμάτων.

Γνώσεις ψυχολογίας

Γνώση Διοικητικού Δικαίου.

Γνώση Διεθνούς Δικαίου.

Γνώση Αγγλικής

Γνώση Διοίκησης μικρών ομάδων Διαθέτει στρατιωτική αγωγή και έχει ενστερνισθεί τις στρατιωτικές αξίες και αρχές

Ικανός χειριστής Α/Φ ή Ε/Π (μόνο για Ιπταμένους)

Ικανός αρχηγός αναλόγου σχηματισμού (μόνο για Ιπταμένους)

Ικανός στην εφαρμογή των κανονισμών και των διαταγών.

Ικανός στην εφαρμογή των θεωρητικών γνώσεων που απέκτησε.

Ικανός στη διοίκηση μικρών ομάδων.

 

 

 

 

 

ΠΕΡΙΟΔΟΣ  ΔΕΥΤΕΡΗ

Βαθμός Περιβάλλον Απαιτούμενες γνώσεις Πρότυπο Αξκού

Επγος
Ασμχος
Σμχος
 Μοίρα Α/Φ, Ε/Π ΓΕΑ, ΑΤΑ, ΔΑΥ, ΔΑΕ, ΣΙ

Επιτελεία ΑΤΑ, ΔΑΥ, ΔΑΕ και Μονάδων αυτών.

ΓΕΕΘΑ και φορέων εσωτερικού και εξωτερικού.

Επιχειρησιακές αποστολές εκτός συνόρων. Πείρα στη διοίκηση προσωπικού.

Γνώσεις Management.

Γνώση logistics

Εξειδικευμένες συναφείς μεταπτυχιακές γνώσεις.

Γνώση δεύτερης ευρωπαϊκής γλώσσας ή Τουρκικής.

Γνώση αξιολόγησης ατόμων και συστημάτων.

Γνώση διαχείρισης κρίσεων. Ικανός στη Διοίκηση Πτέρυγας, Σμηναρχίας, Μοίρας.

Ικανός στην εφαρμογή κανόνων management και logistics.

Ικανός χειριστής δεύτερης ευρωπαϊκής γλώσσας ή της Τουρκικής.

Ικανός διαπραγματευτής.

Ικανός στην αξιολόγηση ατόμων και συστημάτων.

Ικανός στη διαχείριση κρίσεων απλής μορφής.

Ικανός στο χειρισμό εξειδικευμένων θεμάτων.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΡΙΤΗ

Βαθμός Περιβάλλον Απαιτούμενες Γνώσεις Πρότυπο Αξκού

Ταξχος
Υπτχος
Απτχος ΑΤΑ, ΔΑΥ, ΔΑΥ ΓΕΕΘΑ και Μονάδες αυτών

Θέσεις πολύ υψηλής ευθύνης σε συμμαχικά στρατηγεία.

Λήψη πολύ σημαντικών αποφάσεων και διαμόρφωση Εθνικής Στρατιωτικής Στρατηγικής. Πολύ καλή γνώση εθνικής πολιτικής και στρατιωτικής στρατηγικής.

Πολύ καλή γνώση και πείρα στη διαχείριση κρίσεων.

Πολύ καλή γνώση κανόνων επικοινωνίας. Ισχυρή προσωπικότητα.

Ικανός στη διοίκηση ΓΕΑ, ΑΤΑ, ΔΑΥ, ΔΑΕ.

Ικανός να λαμβάνει ορθές αποφάσεις σε περίπλοκα θέματα υπό συνθήκες πίεσης.

Ικανός να διαχειρίζεται σοβαρές κρίσεις.

Ικανός στην εφαρμογή της εθνικής πολιτικής και της στρατιωτικής στρατηγικής και στη θετική διαμόρφωση αυτής.

Ικανός στην επικοινωνία.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ «ΣΤ» ΣΤΗ ΜΕΛΕΤΗ
«Το Πρότυπο του Έλληνα Αξιωματικού του 21ου αιώνα στα πλαίσια των απαιτήσεων επαγγελματικής κατάρτισης και ηγεσίας»

ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ

Θεμελιώδεις αξίες και βασικές αρχές.

Η δυτικές κυρίως κοινωνίες, μετά την επανόρθωση των όσων συμφορών επέφερε ο δεύτερος παγκόσμιος πόλεμος, υπέστησαν σημαντικές αλλαγές. Η  ειρήνη που ακολούθησε έφερε την ανάπτυξη που τόσο απαραίτητη ήταν. Οι βιομηχανίες παρήγαγαν πλήθος αγαθών για να καλυφθούν οι ανάγκες. Και όταν αυτές καλύφθηκαν, επινοήθηκαν νέα αγαθά για να καλυφθούν νέες ανάγκες και πάλι το ίδιο μέχρι σήμερα. Οι κοινωνίες έσπευδαν  με μανία τα αποκτήσουν και μοιραία μεταστράφηκαν από αποταμιευτικές σε  καταναλωτικές. Μέσα σ’ αυτό τον πυρετό όμως διαφοροποιήθηκε και το αξιακό τους σύστημα. Το «εγώ» αντικατέστησε το «εμείς» Αξίες οι οποίες αποτέλεσαν τη βάση για την ανάπτυξη των προηγούμενων κοινωνιών, σήμερα θεωρούνται ξεπερασμένες. Σήμερα όποιος επικαλείται τις παραδοσιακές αξίες, χαρακτηρίζεται ως ανόητος και ρομαντικός, ενώ όποιος τις έχει αποποιηθεί είναι ρεαλιστής.
Οι πάσης φύσεως κοινωνικές ομάδες, σε αντίθεση με αυτές του περασμένου αιώνα, απαρτίζονται από μέλη που, προεξάρχοντος το «εγώ», δεν οραματίζονται την πρόοδο των κοινωνιών με την ανάπτυξη κανόνων ανθρωποκεντρικού χαρακτήρα , αλλά αποσκοπούν στην αποκόμιση των ατομικών ωφελημάτων, του κέρδους, της κοινωνικής καταξίωσης και της  ιεραρχικής ανέλιξης.
 Εν προκειμένω άξιο προσοχής είναι ότι, παρά την αντίθεση της ατομικότητας των μελών με τη συλλογικότητα που απαιτεί η ομάδα, αυτές λειτουργούν αποτελεσματικά. Τούτο επιτυγχάνεται λόγω της προσαρμοστικότητας που επέδειξαν, επιτυγχάνοντας να αποδεχθούν το νέο αξιακό σύστημα,  παράλληλα όμως να δημιουργήσουν εσωτερικούς κανόνες, τέτοιους που καθιστούν το σύστημα αξιόπιστο και αποτελεσματικό. Συχνά δε οι κανόνες αυτοί βασίζονται στις παραδοσιακές αξίες της δικαιοσύνης και της αξιοκρατίας, τους οποίους τα μέλη αποδέχονται , μόνο για λόγους διατήρησης της ομάδας
         Οι ένοπλες δυνάμεις εξακολουθούν να ενδιαφέρονται για την καλλιέργεια αρετών τις οποίες έχουν απορρίψει οι σύγχρονες κοινωνίες, όπως η άμιλλα, η πίστη στην πατρίδα, το θάρρος έναντι του κινδύνου, η αυταπάρνηση και η αυτοθυσία. Τα ανωτέρω εμπεριέχονται στην έννοια  φρόνημα, που θεωρείται καθοριστικό για το αξιόμαχο ενός στρατεύματος. 
         Οι προαναφερθείσες αρετές δεν είναι δυνατό να καλλιεργηθούν, αν το ίδιο το σύστημα δεν τυγχάνει της εκτίμησης και της  αποδοχής του προσωπικού. Δεν είναι δυνατό κανένας να πείσει κανένα να υποβληθεί σε κόπους ανυπέρβλητους, και θυσίες, εν ονόματι ενός μη αποδεκτού συστήματος. Η ύπαρξη ενός τέτοιου συστήματος σε ένα στρατό πρέπει να θεωρείται ως καταστρεπτική.
          Για τη διασφάλιση της αποδοχής του συστήματος της διαχείρισης του ανθρώπινου δυναμικού των Ενόπλων Δυνάμεων αναγκαία προϋπόθεση  είναι η απαρέγκλιτη υπηρέτηση δύο θεμελιωδών αξιών: Της ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ και της ΑΞΙΟΚΡΑΤΙΑΣ. Οι θεμελιώδεις αυτές αξίες θα πρέπει και να  διαφυλάσσονται ως κόρη οφθαλμού και να προβάλλονται έντονα, ώστε να τύχουν ευρύτερης αποδοχής και να αποτελέσουν τη βάση επί των οποίων θα βασισθεί η καλλιέργεια των λοιπών αρετών που συνιστούν το φρόνημα.
           Με την έννοια ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ νοείται η ισότητα στην παροχή ευκαιριών αλλά όχι στην ανταμοιβή. Αυτή πρέπει να είναι ανάλογη της προσφοράς ενός εκάστου. Η ίση ανταμοιβή όλων, ασχέτως  της προσφοράς, δεν θεωρείται δίκαια.          2.  
           Πέραν ακόμη από τη διασφάλιση των αξιών και την καλλιέργεια των αρετών, ένα σύστημα διαχείρισης ανθρώπινου δυναμικού, θα πρέπει να διέπεται από κάποιες  αρχές οι βασικότερες των οποίων είναι:
               -.      Η αρχή της λειτουργικότητας.
               -       Η αρχή της αποτελεσματικότητας.
               -     Η αρχή της οικονομίας κλίμακος και ορθολογικής διαχείρισης των πόρων.
Με την αρχή της οικονομίας κλίμακος, νοείται η αποφυγή παράλληλων λειτουργιών, όταν αυτές μπορούν να συμπτυχθούν σε μία, με στόχο τη μικρότερη δαπάνη, την καλύτερη ποιότητα και τον αποτελεσματικότερο έλεγχο.  Οι έννοιες των  λοιπών όρων καθώς και η μεταξύ τους  διαφορά, είναι αυτονόητες.  Παράδειγμα αποτελεί η εκπαίδευση στην οδήγηση οχημάτων, των στρατευμένων που ήδη διαθέτουν άδεια οδήγησης.  
Στις ένοπλες Δυνάμεις το σύστημα διαχείρισης του ανθρώπινου δυναμικού καθορίζεται από το Ν. 2439/96, τα βασικότερα σημεία του  οποίου στη συνέχεια θα αναλύσουμε επί τη βάση των ανωτέρω αρχών. Ο νόμος αυτός όμως τελεί υπό αναθεώρηση. Τούτο επιβάλει την ανάγκη να εξετασθούν και οι δύο εκδοχές του. 
Ως σύστημα διαχείρισης ανθρώπινου δυναμικού νοείται το  σύστημα με το οποίο καθορίζονται οι κανόνες που αφορούν στην κατάταξη του προσωπικού στην εκπαίδευση, στην αξιολόγηση, στην αξιοποίηση, στην ιεραρχική εξέλιξη και την αποστρατεία.

ΙΣΧΥΩΝ ΝΟΜΟΣ

Θεμελιώδεις αξίες: Δικαιοσύνη-Αξιοκρατία.

Ως πρώτη παρατήρηση καταγράφεται ο μεγάλος αριθμός των παραγόντων που αφορούν στις προαγωγές των Αξιωματικών. Οι παράγοντες που προκαλούν ή αναστέλλουν προαγωγές είναι:
- Τα ελάχιστα προβλεπόμενα χρόνια προαγωγής.
- Τα μέγιστα προβλεπόμενα χρόνια προαγωγής.
- Τα μέγιστα  προβλεπόμενα συνολικά χρόνια Αξκού.
- Η διαθεσιμότητα των οργανικών θέσεων.
- Η κατανομή των οργανικών θέσεων.
- Η κατανομή των κοινών οργανικών θέσεων,
- Τα καθορισμένα όρια ηλικίας για κάθε βαθμό.
- Η υποχρεωτική  αποστρατεία με τη συμπλήρωση τριακονταπενταετίας σε ορισμένους βαθμούς. 
- Η εξάρτηση της  προαγωγής των Αξκών κάποιων ειδικοτήτων, από τις προαγωγές των  αντιστοίχων σειρών άλλων ειδικοτήτων ( των Ιπταμένων).
Ο πολυπαραγοντισμός αυτός είναι η βασική αιτία δημιουργίας ενός εξαιρετικά ασταθούς  περιβάλλοντος εκ του οποίου εκπορεύονται   σοβαρά προβλήματα  που  πλήττουν  την αξιοπιστία του συστήματος. Συγκεκριμένα:

 - Τα αποτελέσματα των προαγωγών εκλαμβάνονται ως άδικα.

* Είναι δυνατόν συνδυαζόμενοι κατάλληλα κάποιοι εκ των ανωτέρω παραγόντων να προκαλέσουν προαγωγή κάποιου Αξιωματικού (πχ συμπλήρωση ελάχιστου χρόνου και ύπαρξη κενής οργανικής θέσης), ενώ για τον αμέσως επόμενο Αξιωματικό της αυτής τάξεως να μην είναι δυνατή η προαγωγή λόγω μη ύπαρξης κενής οργανικής θέσης. Το αποτέλεσμα είναι να αμφισβητείται η δικαιοσύνη του συστήματος, αναγόμενη κατά βάση στον άδικο σχεδιασμό αυτού. Το πρόβλημα είναι εντονότερο στις προαγωγές των αξιωματικών μεταξύ διαφορετικών ειδικοτήτων, όπου σε κάποια ειδικότητα είναι δυνατόν  να υπάρχει επάρκεια οργανικών θέσεων, ενώ σε κάποια άλλη σοβαρή έλλειψη. Αποτέλεσμα αυτών είναι οι  μεν να προάγονται με τον ελάχιστο προβλεπόμενο  χρόνο παραμονής στο βαθμό, οι δε με σημαντικές καθυστερήσεις, ακόμη και με το μέγιστο προβλεπόμενο χρόνο. Η διαχείριση των προβλημάτων αυτών γίνεται κατά τρόπο πρόχειρο. Δεν αντιμετωπίζονται τα βαθύτερα αίτια που τα προκαλούν, αλλά επιχειρείται η διαχείριση των αποτελεσμάτων κατά τρόπο συμβιβαστικό, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται νέα προβλήματα.
Χαρακτηριστικό είναι το πρόβλημα που αντιμετώπισε η ΠΑ, όταν διαπίστωσε ότι προήγοντο  οι Διοικητικοί Αξιωματικοί (οι οποίοι κατά κανόνα προέρχονται από Ικάρους που απέτυχαν στις πτήσεις), ενώ οι Ιπτάμενοι της αυτής τάξεως δεν προήγοντο. Το γεγονός ήγηρε την αμφισβήτηση της δικαιοσύνης του συστήματος από τους Ιπταμένους. Για την αντιμετώπιση του προβλήματος προσετέθη τροπολογία δια της οποίας απαγορεύεται πλέον η προαγωγή  των αξιωματικών άλλων ειδικοτήτων, αν δεν προαχθεί ο πρώτος Ιπτάμενος της ίδιας τάξης. Οι Ιπτάμενοι όμως θεωρούν ότι η τροπολογία δεν τους δικαίωσε, επειδή εξακολουθεί να επιτρέπει την προαγωγή των άλλων ειδικοτήτων της αυτής τάξεως κατά ένα, δύο και ενίοτε και τρία χρόνια νωρίτερα από αυτούς, οι δε Αξιωματικοί των λοιπών ειδικοτήτων θεωρούν την τροπολογία άδικη, υποστηρίζοντας ότι η ύπαρξη κενών οργανικών θέσεων και  αναλόγων αναγκών νομιμοποιούν την προαγωγή τους. Δια της τροπολογίας τελικώς αμφισβητείται το κύρος της ηγεσίας από το σύνολο των Αξιωματικών, αφού η κάθε πλευρά προσεγγίζει το θέμα με διαφορική θεώρηση. 
 Ιδιαίτερο πλήγμα κατά της αξιοπιστίας του συστήματος προκαλείται από την κατανομή των κενών κοινών οργανικών θέσεων. Κατά την κατανομή αυτή επιχειρείται να τηρηθεί η απαραίτητη ισορροπία μεταξύ δύο συχνά αντικρουόμενων παραγόντων. Της κάλυψης επιτακτικών αναγκών και της ομοιόμορφης εξέλιξης των αξιωματικών. Το προσωπικό, που αγνοεί τα γεγονότα, θεωρεί ότι η κατανομή γίνεται με ιδιοτελή κριτήρια και αμφισβητεί αυτή τη φορά όχι μόνο το δίκαιο σχεδιασμό του συστήματος, αλλά και τα ίδια τα μέλη του Ανωτάτου Συμβουλίου που προβαίνουν στην κατανομή των θέσεων αυτών.
Οι μονάδες παρουσιάζουν μεταξύ τους  μικρές αλλά και σημαντικές διαφορές σε ότι αφορά την κρισιμότητα της αποστολής τους, του τιμήματος το οποίο θα κληθούν να καταβάλουν σε περίοδο επιχειρήσεων, την πολυπλοκότητά τους, και τον αριθμό  του προσωπικού που υπηρετούν αυτές. Με βάση τα ανωτέρω υφίσταται μία τυπική διάκριση και η ανάθεση της διοίκησης μιας σημαντικής κατά τα ανωτέρω μονάδας, σε κάποιο Αξιωματικό αποτελεί πρόκριμα για την περαιτέρω εξέλιξη αυτού.  Είναι προφανές ότι ασκούντες τη Διοίκηση στις μονάδες θα πρέπει να  επιλέγονται με βάση τα προσόντα τους και να τους ανατίθεται αναλόγου επιπέδου Διοίκηση. Τα κριτήρια όμως που αφορούν στην ανάθεση της Διοίκησης είναι «πολύ χαμηλά» με αποτέλεσμα σχεδόν όλοι οι Αξιωματικοί να πληρούν όλες τις προϋποθέσεις και να μην είναι δυνατή κλιμάκωση και η  αντιστοίχιση των ικανοτήτων στελεχών, με  τις απαιτήσεις των μονάδων και ο προφανής λόγος της επιλογής και ανάθεσης ανάλογης διοίκησης. 
Το γεγονός προκαλεί την αμφισβήτηση της δικαιοσύνης του συστήματος αλλά και το αμερόληπτο εκείνων που αποφασίζουν την επιλογή των διοικητών. 

* Οι ανάγκες σε ανώτατους αξιωματικούς είναι σημαντικά μικρότερες σε σύγκριση με τις ανάγκες των Συνταγματαρχών. Για λόγους που θα αναφερθούν  στην  αρχή της αποτελεσματικότητας του συστήματος, ο αριθμός των Συνταγματαρχών και  των αντιστοίχων, είναι μεγαλύτερος των αναγκών, και κατά πολύ μεγαλύτερος των αναγκών σε ανώτατους αξιωματικούς. Τούτο επιβάλλει τη μαζική αποστρατεία συνταγματαρχών και αντιστοίχων, χωρίς όμως να υφίστανται σαφή κριτήρια. Το αποτέλεσμα είναι η αμφισβήτηση τις δικαιοσύνης του συστήματος και των συμβουλίων κρίσεων. Από το γεγονός αυτό προκαλείται μεγάλος αριθμός προσφυγών στα Διοικητικά Δικαστήρια από αξιωματικούς οι οποίοι θωρούν, ως εκ της αιτιολόγησης της απόφασης, ότι αδικούνται, αλλά και από εκείνους που επωφελούμενοι από την έλλειψη κριτηρίων και διεκδικούν αναδρομικώς βαθμούς και χρήματα. 
Το πλήγμα στο κύρος του συστήματος και των μελών των συμβουλίων  κρίσεων των Αξιωματικών είναι βαρύ, διότι οι ακυρώσεις των αποφάσεων της διοίκησης λειτουργούν και ως επιβεβαίωση μιας άδικης και παράνομης συμπεριφοράς  η οποία κατά τρόπο προκλητικό συμβαίνει επί σειρά ετών. Το πρόβλημα απαιτείται να επιλυθεί πάραυτα. 

Διαπιστωθείσης δε της μειωμένης αξιοπιστίας του συστήματος, παρέλκει  η εξέταση της αποτελεσματικής καλλιέργειας των αρετών που εξ’ αρχής αναφέρθηκαν.

Αρχές της λειτουργικότητας  και της αποτελεσματικότητας.

Οι αρχές της λειτουργικότητας και της αποτελεσματικότητας θα εξετασθούν από κοινού, διότι τα προβλήματα που επιλέχθηκαν να αναλυθούν είναι τα πλέον χαρακτηριστικά και παραβιάζουν και τις δύο ανωτέρω αρχές. Δεν είναι εξ’ άλλου δυνατό ένα πρόβλημα λειτουργικότητας να μην προκαλεί αντίστοιχο αποτελεσματικότητας. Βεβαίως είναι δυνατό το αντίθετο και ως τέτοιο αναφέρεται η αδυναμία υποκίνησης των στελεχών της Π.Α σε επιμόρφωση, λόγω αναποτελεσματικών κινήτρων, πρόβλημα που αναλύθηκε στον παράγοντα που εξετάζει  την εκπαίδευση των στελεχών.

Ως πρώτο πρόβλημα λειτουργικότητας και αποτελεσματικότητας  αναφέρεται η δυσχέρεια στην κάλυψη των αναγκών σε στελεχιακό δυναμικό, λόγω της μετατόπισης του σημείου έναρξης του σχεδιασμού κατάταξης στελεχών, από όρο «δυνατότητες», στον όρο «ανάγκες».
Η δύναμη των Αξιωματικών, όπως είναι διαμορφωμένη σήμερα, είναι αποτέλεσμα αποφάσεων που ελήφθησαν πριν από διάστημα πέντε έως σαράντα  ετών και προσδιορίζει συγκεκριμένο επίπεδο δυνατοτήτων. Τα αποτελέσματα δε των αποφάσεων που λαμβάνονται σήμερα θα εμφανισθούν αργότερα και θα   απασχολούν τις επόμενες ηγεσίες για πολλά χρόνια.  Αντίθετα οι δομές, άρα και οι ανάγκες, αλλάζουν με μεγαλύτερη συχνότητα, είτε από την ανάγκη ένταξης νέων οπλικών συστημάτων, είτε από την ανάγκη ανάληψης από τις ΕΔ νέων έργων. Υπενθυμίζεται η ανάγκη διεύρυνσης του έργου των ΕΔ λόγω της συμμετοχής σε ειρηνευτικές αποστολές και ανθρωπιστικής βοήθειας, η αντιμετώπιση της λαθρομετανάστευσης, η διεύρυνση του έργου της έρευνας και διάσωσης, καθώς και της πυρόσβεση,ς η ανάληψη του έργου του ΕΚΑΒ, , των αποστολών VIP’ S κ.λ.π.
Η επόμενη κίνηση, μετά τη αλλαγή των αναγκών, είναι η λήψη αποφάσεων για τη διαφοροποίηση του αριθμού των εισαγομένων στα ΑΣΕΙ, τις σχολές Υπαξιωματικών κ,λ.π. , ώστε να καλυφθούν οι ανάγκες. Μέχρι όμως οι αποφάσεις να αποδώσουν τον αναμενόμενο αριθμό στελεχών, οι ανάγκες μεταβάλλονται εκ νέου. 
Επί πλέον των ανωτέρω, με τον ισχύοντα νόμο περί προαγωγών, τα αποτελέσματα που παράγονται  παρουσιάζουν εξαιρετικό βαθμό δυσκολίας ως προς την πρόβλεψη αυτών και είναι σχεδόν απαγορευτική η διορθωτική επέμβαση επί των ήδη διαμορφωμένων καταστάσεων. Αν, λόγου χάρη, ληφθεί απόφαση σήμερα για εφαρμογή πολιτικής αύξησης ή μείωσης κατά 10 Δοκίμους  σε κάποιο ΑΣΕΙ, δεν είναι στην πράξη εφικτό να  ληφθούν υπόψη οι ανάγκες στο βαθμό του Ταγματάρχη το έτος 2025, ούτε η απομείωση της τάξης μετά από 30 χρόνια, ούτε και οι διαθέσιμες οργανικές θέσεις των Συνταγματαρχών το έτος 2035. Τέτοιου είδους αποφάσεις είναι δυνατόν να προκαλέσουν ανεπιθύμητα γρήγορες ανελίξεις, οι οποίες μεταφράζονται σε μικρό αριθμό Αξιωματικών σε κάποιους βαθμούς, καθώς και  εξελικτικά αδιέξοδα και συσσώρευση μεγάλου αριθμού Αξιωματικών σε άλλους βαθμούς. Διορθωτικές και πρόσκαιρες παρεμβάσεις θα ήταν δυνατές με την ευρύτερη ανακατανομή των οργανικών θέσεων, ώστε να εξομαλύνεται η ροή, καθώς και με τη δυνατότητα σύστασης νέων οργανικών θέσεων. Δυστυχώς όμως αυτές οι  δυνατότητες δεν υφίστανται, αφού η μεν πρώτη απαγορεύεται από τη νομοθεσία ενώ η δεύτερη είναι σχεδόν απαγορευτική, λόγω του προκαλούμενου οικονομικού κόστους.
Από τα ανωτέρω γίνεται αντιληπτός ένας βασικός λόγος για τον οποίο η υπηρετούσα ανά βαθμό δύναμη των στελεχών δεν ταυτίζεται με τις εκάστοτε ανάγκες και δεν είναι δυνατόν να ταυτιστεί όσο κυριαρχεί η εσφαλμένη άποψη να διαμορφώνονται οι δυνατότητες με βάση το έργο, αντί της ορθής, να προσδιορίζεται το έργο με βάση τις δυνατότητες. Η δεύτερη άποψη εξ άλλου έρχεται ως λογικό αποτέλεσμα της βούλησης της πολιτείας να καθορίσει ουσιαστικά τις δυνατότητες, δια  του καθορισμού της οροφής των ΕΔ.
Η λογική της ορθής σχεδίασης συνίσταται στο ότι η οροφή των ΕΔ καθορίζει και ανάλογες δυνατότητες. Επομένως η ανάληψη τυχόν νέου έργου, προϋποθέτει  ανάλογη αύξηση των δυνατοτήτων, πιθανή αύξηση της οροφής, ή κατάργηση άλλων λειτουργιών και την εφαρμογή κατάλληλων προγραμμάτων, για την επίτευξη των απαραίτητων προϋποθέσεων.
Εν προκειμένω το λειτουργικό πρόβλημα που συνίσταται στον εσφαλμένο τρόπο σχεδιασμού κάλυψης των αναγκών, καθιστά το σύστημα μη αποτελεσματικό, αφού αυτό αδυνατεί να ικανοποιήσει τη βασική απαίτηση της αριθμητικής κάλυψης αυτών.
Ως δεύτερο πρόβλημα αναφέρεται η επικρατούσα τάση του περιορισμού των ΠΟΥ, ώστε αυτοί να μην υπερβαίνουν την εγκεκριμένη από την πολιτεία οροφή.
 Οι ΠΟΥ αποτελούν τη συστηματική καταγραφή των αναγκών, προκειμένου να εξασφαλισθεί η αποτελεσματική λειτουργία των μονάδων. Βεβαίως η καταγραφή αυτών οφείλει να γίνεται κατά τρόπο ώστε να προκαλείται το μικρότερο δυνατό κόστος. Μηχανισμοί ελέγχου προς τούτο υφίστανται, η αποτελεσματικότητα των οποίων όμως ελέγχεται. Ωστόσο οι ΠΟΥ, ως μέγεθος, είναι μόνο θεωρητικό δια του οποίου προσδιορίζεται το «δέον γενέσθαι» και η υπέρβασή της εγκεκριμένης οροφής των Κλάδων δεν αποτελεί σε καμία περίπτωση παράβαση της εντολής της Πολιτείας. Παράβαση δύναται να στοιχειοθετηθεί  μόνο στην περίπτωση κατά την οποία η υπηρετούσα δύναμη υπερβεί την εγκεκριμένη οροφή. Επομένως καμία ανάγκη δεν επιβάλλει τη σύνδεση των δύο μεγεθών και κανένα όφελος δεν θα υπάρξει αν τελικώς επιτευχθεί το επιδιωκόμενο. Αντίθετα θα υπάρξουν λειτουργικά προβλήματα, με σοβαρές επιπτώσεις στην αποτελεσματική λειτουργία τους. Θα παρουσιασθεί δηλαδή το φαινόμενο της μειωμένης αποτελεσματικότητας λόγω ελλιπούς επάνδρωσης, ενώ  οι αρμόδιοι θα ισχυρίζονται ότι αυτό δεν είναι αληθές. Το φαινόμενο θα είναι καταστρεπτικό σε ευαίσθητους τομείς, όπως η ασφάλεια των πτήσεων και η εκπαίδευση αλλά και κρίσιμους όπως οι επιχειρήσεις. Η προσπάθεια για οικονομικότερη λειτουργία θα πρέπει να επικεντρωθεί στην αναθεώρηση των δομών και την περιστολή των λειτουργικών δαπανών, καθώς και στις περιπτώσεις που υφίστανται λόγοι εφαρμογής της αρχής της οικονομίας κλίμακος. 

Ένα τρίτο πρόβλημα αποτελεί η καθαυτή πολυπλοκότητα του συστήματος που διέπει τους κανόνες των προαγωγών. Λένε, αυτοί που ασχολούνται με τις δυνατότητες του ανθρώπινου εγκεφάλου, ότι αυτός μπορεί να αντιληφθεί και να επιλύσει με ευχέρεια ένα πρόβλημα που καθορίζεται από δύο μεταβλητές των οποίων οι τιμές αλληλοεπηρεάζονται . Αν προστεθεί μία τρίτη αλληλοεπηρεαζόμενη μεταβλητή, παρουσιάζονται σοβαρές δυσχέρειες στην κατανόηση του προβλήματος. Οι προαγωγές των αξιωματικών συνθέτουν ένα πρόβλημα με εννέα μεταβλητές. Αυτό, γίνεται αντιληπτό από τον ανθρώπινο εγκέφαλο ως μία χαοτική κατάσταση εκ της οποίας διαμορφώνονται τα αποτελέσματα κατά τρόπο «τυχαίο». Φυσικά και δεν διαμορφώνονται κατά τυχαίο τρόπο. Ο πολυπαραγοντισμός όμως  δημιουργεί ένα ασταθές περιβάλλον που δεν παράγει σταθερά αποτελέσματα και η πρόβλεψή τους είναι εξαιρετικά δυσχερής. Αν πχ τεθεί στους αρμόδιους επιτελείς το απλό ερώτημα, «πόσοι πρέπει να εισάγονται κατ’ έτος σε ένα ΑΣΕΙ, ώστε κατ’ έτος να έχω σταθερό αριθμό αξιωματικών σε κάθε βαθμό και να συμπληρώνουν  τριακονταπενταετία  τέσσερα έτη μετά την προαγωγή τους στο βαθμό του Σχη», είναι βέβαιο ότι δεν θα απαντηθεί, καθ’ όσον θα πρέπει να επιλυθεί ένα χαοτικό πρόβλημα 35 φορές.
 Η μόνη σταθερή συμπεριφορά των του συστήματος είναι ότι προκαλεί συσσώρευση στο βαθμό του Σχη. Το γεγονός οφείλεται στο ότι σε όλους τους βαθμούς, πλην του Σχη, προβλέπεται ένας μέγιστος χρόνος παραμονής ή συνολικής υπηρεσίας Αξκού, με τη συμπλήρωση του οποίου προάγεται υποχρεωτικά. Οι αξιωματικοί όμως προάγονται στο βαθμό του Σχη με λίγα έτη υπηρεσίας και σχετικά νέοι στην ηλικία. Δεδομένου ότι οι θέσεις των ταξιαρχών δεν επαρκούν για την εκτόνωση του προβλήματος, η συσσώρευση είναι αναπόφευκτη. Η λύση που δίνεται είναι οι μαζικές αποστρατείες. Το γεγονός όμως προκαλεί την έναρξη ενός κύκλου γεγονότων, ήτοι πρόκληση κενών οργανικών θέσεων στο βαθμό του Σχη και ανάλογες προαγωγές Ανχων, επέκταση των προαγωγών σε όλους τους βαθμούς και γρήγορης ιεραρχικής ανέλιξης και νέας  συσσώρευσης συνταγματαρχών.

Για την αντιμετώπιση του προβλήματος της δυσχέρειας της πρόβλεψης των αποτελεσμάτων, υπάρχει, μηχανισμός προσομοίωσης δια του οποίου παράγονται αποτελέσματα εξαιρετικής ακρίβειας. Πρόκειται περί εφαρμογής στην οποία περιλαμβάνονται παραμετροποιημένοι όλοι οι παράγοντες που καθορίζουν τις προαγωγές, οι επετηρίδες, οι ΠΟΥ, οι κατ’ έτος νέες εισαγωγές καθώς και οι απομειώσεις. Τα αποτελέσματα  δίδονται επί τη βάση πραγματικών αποφάσεων. Η παραμετροποίηση δε των δεδομένων παρέχει την δυνατότητα απαντήσεων σε υποθετικά ερωτήματα και σε πιθανά σενάρια. Εκτός της αναπαραγωγής της επετηρίδας για απεριόριστο αριθμό ετών (πρόβλεψη πέραν της τριακονταπενταετίας δεν έχει πρακτική εφαρμογή), παρέχεται η δυνατότητα απαντήσεων επί οιουδήποτε σχετικού ερωτήματος, υπό μορφή αναλυτικών ή συνοπτικών πινάκων και διαγραμμάτων. Γίνεται αντιληπτό ότι εκτός από άριστο μηχανισμό μελέτης των μελλοντικών καταστάσεων και των τάσεων που διαμορφώνονται, η εφαρμογή μπορεί να λειτουργήσει ως πολύτιμο συμβουλευτικό όργανο επί των επικειμένων αποφάσεων της ηγεσίας. Η εφαρμογή προσομοίωσης εκπονήθηκε το 1995 και αφορούσε μόνο την ΠΑ. Το 1996 λειτούργησε δοκιμαστικά και διαπιστώθηκε η εξαιρετική ακρίβεια των αποτελεσμάτων. Το 2004 βελτιώθηκε κυρίως στο μέρος που αφορά την απλότητα της χρήση της και χρησιμοποιήθηκε από τη Δνση Οργάνωσης της ΠΑ. Τα αποτελέσματά της αποτέλεσαν την αφετηρία των εισηγήσεων για την αναθεώρηση του Ν.2439/96 Το 2007 έγινε επέκταση για το ΠΝ, ενώ είναι δυνατή η περαιτέρω επέκτασή της για το ΣΞ. Δυστυχώς σήμερα  παραμένει αναξιοποίητη. Προτείνεται μετ’ επιτάσεως η αξιοποίηση της εφαρμογής προσομοίωσης της επετηρίδας και συνιστάται η επικοινωνία  με τον εκπονήσαντα αυτήν, προϊστάμενο του Γραφείου Ειδικών Μελετών και Συμβουλευτικής,  Ειδικό Επιστήμονα Δρ Σπύρο Ταραβίρα του ΓΕΑ (τηλ εσωτ. 4451).       

Αρχή της οικονομίας κλίμακος και της ορθολογικής διαχείριση των πόρων.

Αποτελεί πρόδηλη ανάγκη το σύστημα διαχείρισης ανθρώπινου δυναμικού, πέραν από την παραγωγή ικανών στελεχών, πρωτίστως θα πρέπει να καλύπτει αριθμητικά τις ανάγκες του συστήματος το οποίο υπηρετεί. Η κάλυψη αυτών των αναγκών επίσης είναι πρόδηλο ότι πρέπει να γίνεται με το μικρότερο δυνατό κόστος.
Το ισχύον σύστημα, για τους λόγους που διεξοδικά αναλύθηκαν, όχι μόνο αδυνατεί να καλύψει τις ανάγκες, αλλά σε αρκετές περιπτώσεις  «παράγει» Αξιωματικούς περισσότερους των αναγκών προκαλώντας περιττό κόστος. Στους κατωτέρω πίνακες, που προέρχονται από την εφαρμογή προσομοίωσης της επετηρίδας καταδεικνύεται η μεταβολή του αριθμού των Αξκών ανα βαθμό, λόγω της αστάθειας του συστήματος. Καταδεικνύονται επίσης η τάση συσσώρευσης των Αξκων στο βαθμό του Σχου και η «παραγωγή» Αξκών, περισσότερων των αναγκών. 

Σημείωση :Οι σημειωμένες απόλυτες τιμές προκύπτουν από τα αληθή στοιχεία του 2004 και δεν ανταποκρίνονται απολύτως στις σημερινές, επειδή το 2007  υπήρξε μεγάλος αριθμός αποστρατειών στο βαθμό του Σμχου, προς αποσυμφόρηση της επετηρίδας.  Οι  τάσεις όμως που απεικονίζεται είναι ορθές.   

 
 

 

 

Εκ των πινάκων καθίσταται σαφής η μη τήρηση της αρχής της ορθολογικής διαχείρισης των πόρων και η προκαλούμενη άσκοπη δαπάνη.

 Αντικείμενα επίσης που πρέπει να συνεξετασθούν με γνώμονα την αρχή της ορθολογικής διαχείρισης των πόρων και της οικονομίας κλίμακος, ώστε δια της περιστολής να επενδυθούν περισσότερα κεφάλαια στους παράγοντες που καθορίζουν την αποτελεσματικότητα των ΕΔ (οργάνωση, εξοπλισμοί, εκπαίδευση), είναι:
- Η κατάταξη στελεχών αποφοίτων ΑΕΙ, αντί της φοίτησης στα ΑΣΕΙ, όσων Αξκών δεν εμπλέκονται άμεσα με τη μάχη, ώστε να απαλλαγούν οι ΕΔ από το κόστος των εκπαιδεύσεων. Το θέμα αναλύεται διεξοδικά τον παράγοντα που ασχολείται με την παίδευση των στελεχών.

- Η αναδιοργάνωση των Κλάδων λαμβάνοντας υπόψη τα νέα γεωστρατηγικά δεδομένα, την μορφή των σύγχρονων επιχειρήσεων και της δυνατότητες της ελληνικής αγοράς, με στόχο ένα στρατό πιο συγκεντρωτικό, αρτιότερα εξοπλισμένο, και καλύτερα οργανωμένο.  

ΝΕΟΣ ΝΟΜΟΣ

Ποια τα θετικά του προτεινόμενου Νόμου.

Η πλέον σημαντική αλλαγή του νέου νόμου είναι η υιοθέτηση του συστήματος των προαγωγών με σταθερά και προκαθορισμένα χρόνια παραμονής σε κάθε βαθμό. Μολονότι ο τρόπος με τον οποίο είναι διατυπωμένες οι σχετικές διατάξεις παραπέμπει σε τέχνασμα, παρά σε διατάξεις Νόμου, εν τούτοις επιτυγχάνεται το επιδιωκόμενο. Με τις διατάξεις αυτές εξαλείφονται πολλά από τα λειτουργικά προβλήματα, καθόσον δε στοχεύουν απλά στη διαχείριση των αποτελεσμάτων, αλλά στην εξάλειψη των πραγματικών αιτιών που προκαλούν τα προβλήματα.  
Οι Αξιωματικοί θα παραμένουν συγκεκριμένα έτη σε κάθε βαθμό, άρα θα είναι γνωστός και σταθερός ο αριθμός των τάξεων που θα συνθέτουν τον κάθε βαθμό. Κατ’ επέκταση θα είναι γνωστό και σχεδόν σταθερό το  διαθέσιμο μελλοντικό στελεχιακό δυναμικό σε κάθε βαθμό. Σε περιπτώσεις που θα αποφασίζεται η διαφοροποίηση του αριθμού των εισακτέων στα ΑΣΕΙ,  ο προσδιορισμός του αριθμού των μελλοντικών στελεχών, ανά βαθμό και έτος,  θα είναι απλός και ακριβής.
Με το σύστημα σταθερών και προκαθορισμένων ετών παραμονής σε κάθε βαθμό, και την απεξάρτηση των προαγωγών από τους λοιπούς παράγοντες, δημιουργείται ένα μοντέλο απλό και κατανοητό από το προσωπικό. Αντιμετωπίζεται οριστικά και αποτελεσματικά η «χαοτική» αστάθεια και τα λειτουργικά προβλήματα δια των οποίων παράγονται αποτελέσματα που πλήττουν τις βασικές αξίες της δικαιοσύνης και της αξιοκρατίας.
Αφού θα είναι πλέον γνωστές οι μελλοντικές δυνατότητες, θα δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις ώστε να επικρατήσει η ορθή άποψη ότι οι δυνατότητες προσδιορίζουν το έργο.
Θα είναι ακόμη ευχερής ο ακριβής υπολογισμός των μελλοντικών δαπανών για τη μισθοδοσία των στελεχών, ο ακριβής υπολογισμός των αποστρατειών, άρα και οι μελλοντικές δαπάνες των ασφαλιστικών ταμείων, αλλά και τα ακριβή μελλοντικά έσοδα αυτών εκ των εν ενέργεια εισφορών.  Λόγω της σταθερότητας του συστήματος καθίσταται απλή η διαχείριση της οροφής των στελεχών, με την άσκηση του απαιτούμενου έλεγχου από το σημείο εισόδου (κατάταξη στα ΑΣΕΙ ) και του σημείου εξόδου (αποστρατείες). Διασφαλίζονται δηλαδή οι προϋποθέσεις αποτελεσματικής Διοίκησης.
Βέβαια για να εξισορροπήσει πλήρως το σύστημα θα απαιτηθεί σημαντικός χρόνος. Η σταθεροποίηση θα αρχίσει από τους μικρούς βαθμούς και θα επεκτείνεται σταδιακά στους ανώτερους. Μπορούμε όμως με βεβαιότητα να πούμε ότι επιτέλους το σύστημα σταθεροποιείται, προσφέροντας πολλές δυνατότητες για μελλοντικούς σχεδιασμούς. 
 
Σημαντική επίσης ενίσχυση της αξιοπιστίας του συστήματος αποτελούν οι διατάξεις με τις οποίες θεσπίζονται αντικειμενικά και μετρήσιμα κριτήρια ως προϋποθέσεις προαγωγής.
Το γεγονός ακόμα ότι ο κάθε αξιωματικός θα γνωρίζει με ακρίβεια την εν δυνάμει σταδιοδρομία του και τις προϋποθέσεις προαγωγής, αποτελεί σημείο ενίσχυσης της αξιοπιστίας του συστήματος.

Τι δεν τόλμησε ο νέος Νόμος

Αυτό που δεν τόλμησε ο  νέος Νόμος είναι η επέκταση των μετρήσιμων  κριτηρίων στην επιλογή  των Διοικητών και στην προαγωγή των Συνταγματαρχών σε Ταξίαρχους. Από τις επιτροπές, που επεξεργάσθηκαν το Σχέδιο Νόμου, προτάθηκε η καθιέρωση συγκεκριμένων κριτηρίων για την ανάθεση της Διοίκησης, όπως η πιστοποιημένη γνώση της αγγλικής γλώσσας, η μετεκπαίδευση επί θεμάτων military management και αξιολόγησης ατόμων και συστημάτων, με στόχο την ποιοτική αναβάθμιση των Διοικητών και των επιτελών. Προτάθηκε ακόμα ως κριτήριο, κατά την προαγωγή των στελεχών στο βαθμό του Ταξίαρχου, η απόκτηση μεταπτυχιακών τίτλων σπουδών επί θεμάτων διαχείρισης κρίσεων, γεωστρατηγικής, διαπραγματεύσεων κλπ, με στόχο αφ’ ενός μεν την ποιοτική αναβάθμιση των Ανώτατων Αξιωματικών, αφ’ ετέρου δε την αντιμετώπιση των αθρόων προσφυγών και δικαιώσεων από τα διοικητικά δικαστήρια, όσων Συνταγματαρχών προσφεύγουν σ’ αυτά επωφελούμενοι  τις ελλείψεις του Νόμου. Οι προτάσεις αυτές όμως δεν περιελήφθησαν.

Δεν τόλμησε επίσης ο νέος Νόμος να θεσμοθετήσει ένα νέο σύστημα αξιολόγησης λειτουργικό και αποτελεσματικό, αφήνοντας ουσιαστικά αναλλοίωτο το υφιστάμενο  και διαπιστωμένα μειωμένης αποτελεσματικότητας.
Παρά τις ανάλογες προτάσεις των επιτροπών, δεν τολμήθηκε ο επανακαθορισμός της αρχαιότητας των Αξιωματικών με βάση τις ικανότητες, την προσφορά και τις προοπτικές ενός εκάστου. Αντί αυτών επιβεβαιώνεται εσφαλμένη κρατούσα άποψη, ότι η διαπιστωθείσα από την αποφοίτηση ικανότητα των Αξιωματικών διατηρείται αναλλοίωτη μέχρι την αποστρατεία τους. Η ατολμία αυτή προφανώς συνδέεται με την αδυναμία θέσπισης ενός αξιόπιστου και αποτελεσματικού συστήματος αξιολόγησης.
Το σπουδαιότερο όμως που δεν τόλμησε νέος Νόμος είναι να καθορίσει ένα όραμα για τον μελλοντικό Αξιωματικό και με σαφή και ποιοτικά χαρακτηριστικά,   το οποία θα λειτουργούν ως σταθεροί φάροι στις επιλογές των στελεχών, αλλά και ως βάση για τη οικοδόμηση  ενός αξιόπιστου και αποτελεσματικού συστήματος αξιολόγησης. Δεν τόλμησε να συνδέσει τις υπηρεσιακές απαιτήσεις με τις  ικανότητες επιδιώξεις των στελεχών.
Δεν τόλμησε με λίγα λόγια  να επενδύσει στο εξαιρετικό επίπεδο των νέων στελεχών. 

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1. «Χάραξη Εθνικής Στρατηγικής και Χειρισμός Κρίσεων»  ΙΑΑ, 2004, Θάνος Ντόκος
2. «Ο Κόσμος τον 21ο αιώνα και η Ασφάλεια της Ελλάδος», Εκδόσεις ΕΛΛΗΝ, Δημήτριος Μανίκας
3. «Νέοι εχθροί και νέες μορφές πολέμου», Εκδόσεις Καστανιώτης, Χέρφιντ Μυνκλερ.
4. Στρατιωτική Αξιολόγηση Καταστάσεως, ΓΕΕΘΑ
5. «Δομή και Οργάνωση των ΕΔ για την αντιμετώπιση των συγχρόνων απειλών» Φεβ 2008, ΣΕΕΘΑ
6. «Ο Στρατός του 21ου αιώνα, Επανάσταση στις Στρατιωτικές Υποθέσεις και Αμυντική Στρατηγική Αναθεώρηση» Αθ. Δρούγος
7. «Αμυντική Στρατηγική Αναθεώρηση» ΓΕΕΘΑ
8. Ομιλία επίτιμου Α/ΓΕΣ Στρατηγού Καπραβέλλου Ευσταθίου. ΕΛΕΣΜΕ
9. «Δόγμα Διαμόρφωσης Ηγετών Στρατού Ξηράς» ΓΕΣ, 2002
10. H.C.T Downey, “Management in the Armed Forcis” Εκδόσεις Mc Graw, 1977
11. Harold Koontz and Cyril O’ Donell, «Οργάνωση και Διοίκηση» μεταφρ. Εκδόσεις ΠΑΠΑΖΗΣΗ
12. «Διοίκηση Επιχειρήσεων» Ιορδάνης Λαδόπουλος, 1982
13. Military Operations other than war (MOOTW). Στρατιωτικές Επιχειρήσεις εκτός κλασσικού πολέμου. Internet
14. ΕΕ 181-1, Διοίκηση και Ηγεσία, 1988 ΓΕΣ
15. ΕΕ 181-3, Διοικητική (Management), 1988 ΓΕΣ
16. «Διακήρυξη της Μπολόνια» 19 Ιουν. 1999